{"id":16071,"date":"2010-08-19T21:11:34","date_gmt":"2010-08-19T19:11:34","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/?p=16071"},"modified":"2010-08-19T21:11:34","modified_gmt":"2010-08-19T19:11:34","slug":"james-joyce-chcialbym-dysponowac-jezykiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/james-joyce-chcialbym-dysponowac-jezykiem","title":{"rendered":"Chcia\u0142bym dysponowa\u0107 j\u0119zykiem…"},"content":{"rendered":"

Chcia\u0142bym dysponowa\u0107 j\u0119zykiem, stoj\u0105cym ponad wszystkimi innymi j\u0119zykami, j\u0119zykiem, kt\u00f3remu wszystkie inne s\u0142u\u017c\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Chcia\u0142bym dysponowa\u0107 j\u0119zykiem, stoj\u0105cym ponad wszystkimi innymi j\u0119zykami, j\u0119zykiem, kt\u00f3remu wszystkie inne s\u0142u\u017c\u0105.<\/p>\n","protected":false},"author":194,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[167],"powerkit_post_featured":[],"yoast_head":"\nOwnetic - Kolekcja cytat\u00f3w<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Cytaty, aforyzmy, sentencje, znane osoby\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/james-joyce-chcialbym-dysponowac-jezykiem\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"Ownetic - Kolekcja cytat\u00f3w\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Cytaty, aforyzmy, sentencje, znane osoby\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"James Joyce\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#organization\",\"name\":\"Ownetic\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/\",\"sameAs\":[],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Group-6341.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Group-6341.png\",\"width\":260,\"height\":260,\"caption\":\"Ownetic\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/\",\"name\":\"Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w\",\"description\":\"Cytaty\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/james-joyce-chcialbym-dysponowac-jezykiem#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/james-joyce-chcialbym-dysponowac-jezykiem\",\"name\":\"Ownetic - Kolekcja cytat\u00f3w\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#website\"},\"datePublished\":\"2010-08-19T19:11:34+00:00\",\"dateModified\":\"2010-08-19T19:11:34+00:00\",\"description\":\"Cytaty, aforyzmy, sentencje, znane osoby\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/james-joyce-chcialbym-dysponowac-jezykiem#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/james-joyce-chcialbym-dysponowac-jezykiem\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/james-joyce-chcialbym-dysponowac-jezykiem#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Chcia\u0142bym dysponowa\u0107 j\u0119zykiem…\"}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/james-joyce-chcialbym-dysponowac-jezykiem#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/james-joyce-chcialbym-dysponowac-jezykiem#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/person\/2c0309018fe90c7e0c6d7d205f4c057d\"},\"headline\":\"Chcia\u0142bym dysponowa\u0107 j\u0119zykiem…\",\"datePublished\":\"2010-08-19T19:11:34+00:00\",\"dateModified\":\"2010-08-19T19:11:34+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/james-joyce-chcialbym-dysponowac-jezykiem#webpage\"},\"wordCount\":25,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#organization\"},\"keywords\":[\"j\u0119zyk\"],\"articleSection\":[\"Cytaty\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/person\/2c0309018fe90c7e0c6d7d205f4c057d\",\"name\":\"James Joyce\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/13714e9c8a4b0994e668de5318955fc5?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/13714e9c8a4b0994e668de5318955fc5?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"James Joyce\"},\"description\":\"James Augustine Aloysius Joyce (ur.\u00a02 lutego 1882 r. w\u00a0Dublinie, zm.\u00a013 stycznia 1941 r. w\u00a0Zurychu) \u2013\u00a0irlandzki pisarz tworz\u0105cy w j\u0119zyku\u00a0angielskim, uwa\u017cany za \\\"Zol\u0119 Irlandii\\\" i jednego z najwybitniejszych pisarzy\u00a0XX wieku. Joyce ju\u017c od m\u0142odzie\u0144czych lat otrzymywa\u0142 nagrody za swoje wypracowania, kt\u00f3re regularnie pisywa\u0142, b\u0119d\u0105c jeszcze w szkole jezuickiej. Jego pierwszym dzie\u0142em by\u0142 s\u0142ynny\u00a0Stefan bohater, kt\u00f3rego w wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci spali\u0142, a resztki uratowa\u0142a jego siostra Eileen.\u00a0Stefan okaza\u0142 si\u0119 dzie\u0142em o wyj\u0105tkowej naturze literackiej. Ju\u017c bowiem tam pisarz wprowadza elementy, kt\u00f3re stanowi\u0105 o jego charakterystycznym stylu \u2013 mistrzowskie u\u017cycie czasu w dziele literackim oraz wprowadzenie strumienia \u015bwiadomo\u015bci. Nast\u0119pnie pisa\u0142 wiersze mi\u0142osne i neoromantyczne \u2013\u00a0Muzyk\u0119 Kameraln\u0105 \u2013 kt\u00f3r\u0105 uzna\u0142 za dzie\u0142o niedoskona\u0142e. Poza kilkoma wierszami nadaj\u0105cymi si\u0119 do \u015bpiewania Joyce skwitowa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 s\u0142owami \\\"niech j\u0105 diabli wezm\u0105\\\".\u00a0Truman Capote uwa\u017ca, \u017ce gdyby nie nast\u0119pne dzie\u0142o Joyce'a,\u00a0Dubli\u0144czycy, nigdy nie napisa\u0142by on\u00a0Ulissesa, nazywaj\u0105c tamto \\\"\u0107wiczeniem palc\u00f3w\\\".\u00a0Dubli\u0144czycy stali si\u0119 mistrzowsk\u0105 pozycj\u0105 w gatunku opowiada\u0144. Szczeg\u00f3lnie zwraca uwag\u0119 opowiadanie\u00a0Zmarli. Dzie\u0142o uznano za symboliczne zdarcie masek z Dubli\u0144czyk\u00f3w. Wielu doszukuje si\u0119 w nim r\u00f3\u017cnego rodzaju\u00a0parafraz i\u00a0parodii, na przyk\u0142ad\u00a0Ostatniej Wieczerzy. Joyce by\u0142 tak\u017ce autorem dramatu\u00a0Wygna\u0144cy, kt\u00f3ry nie zyska\u0142 jednak powodzenia. Osobisto\u015bci wymieniane w\u00a0Dubli\u0144czykach, jak i w poprzednich dzie\u0142ach, pojawiaj\u0105 si\u0119 w\u00a0Ulissesie, kt\u00f3rego autor pisa\u0142 przez osiem lat. Ulisses jest \u015bwiatem zorganizowanym. Opisuje dzie\u0144 z \u017cycia dw\u00f3ch ludzi, znanego z dzie\u0142 poprzednich Stefana Dedalusa i jego \\\"nowego\\\", wyidealizowanego ojca, Leopolda Blooma. Dzie\u0144 ten to\u00a016 czerwca 1904 roku, w kt\u00f3rym James Joyce um\u00f3wi\u0142 si\u0119 na randk\u0119 ze swoj\u0105 przysz\u0142\u0105 \u017con\u0105 i kt\u00f3rego rocznic\u0119 \u015bwi\u0119tuje si\u0119 jako dzie\u0144 Blooma,\u00a0Bloomsday. Jak okre\u015bli\u0142 to w rozmowie z\u00a0Janem Parandowskim Ulisses to \\\"epopeja nowoczesno\u015bci\\\", \\\"epopeja cia\u0142a\\\". Wraz ze szczeg\u00f3\u0142owym opisem cia\u0142a i emocji cz\u0142owieka mamy do czynienia ze zmitologizowaniem ka\u017cdej chwili i szczeg\u00f3\u0142u akcji, przez co czas w powie\u015bci Joyce'a uwa\u017cany jest za zjawiskowy, wiecznie nowy i przepe\u0142niony poszczeg\u00f3lnymi \u015bwiatami. Nowo\u015bci\u0105 jest powszechny w ksi\u0105\u017cce strumie\u0144 \u015bwiadomo\u015bci. Ludzki dzie\u0144 jest tu parodi\u0105 (Joyce uwa\u017ca\u0142, \u017ce parodia i komedia to najdoskonalsza ze sztuk)\u00a0Odysei Homera. G\u0142\u00f3wni bohaterowie \\\"\u017cegluj\u0105\\\" po morzu \u2013 Dublinie \u2013 \u017cycia i spraw codziennych, by w ko\u0144cu si\u0119 odnale\u017a\u0107. Autor eksperymentuje w ka\u017cdym epizodzie (kt\u00f3rych jest osiemna\u015bcie) pisz\u0105c innym stylem i metod\u0105, pr\u00f3buj\u0105c odbi\u00f3r czytelnika. Dzie\u0142o uznane zosta\u0142o za\u00a0pornograficzne i nieprzyzwoite. W Stanach Zjednoczonych palono nak\u0142ad publicznie, a na Wyspach Brytyjskich zakazano dystrybucji ksi\u0105\u017cek. Na podstawie bada\u0144 statystycznych przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych w latach 20. XX wieku stwierdzono, \u017ce ze wzgl\u0119du na specyficzny, trudny styl\u00a0Ulissesa, wi\u0119kszo\u015b\u0107 czytelnik\u00f3w nie czyta\u0142a ksi\u0105\u017cki. Po napisaniu\u00a0Ulissesa, w\u00a01922 roku Joyce og\u0142osi\u0142, \u017ce pracuje nad now\u0105 powie\u015bci\u0105. Pozna\u0142 wtedy swego przysz\u0142ego ucznia i sekretarza,\u00a0Samuela Becketta. Dzie\u0142o nosi\u0142o roboczy tytu\u0142\u00a0Work in progress (Praca w toku) i by\u0142o publikowane fragmentami w gazetach ameryka\u0144skiej awangardy. Po 17 latach pracy autor opublikowa\u0142 ca\u0142e dzie\u0142o pod tytu\u0142em\u00a0Finnegans Wake. W takim zapisie, bez apostrofu, tytu\u0142 jest celowo nieostry; mo\u017ce znaczy\u0107\u00a0Czuwanie przy [zmar\u0142ym] Finneganie, a w t\u0142umaczeniu Krzysztofa Bartnickiego \u2013\u00a0Finnegan\u00f3w tren. Odnosi\u0142 si\u0119 do znanej ballady irlandzkiej\u00a0Finnegan's Wake, o \u015bmierci Irlandczyka, Tima Finnegana. Powie\u015b\u0107 zn\u00f3w zaskoczy\u0142a nowatorstwem i jest dzie\u0142em do dzi\u015b nie do ko\u0144ca zrozumianym. Komentowano metaforycznie, \u017ce\u00a0Ulisses by\u0142 dniem cz\u0142owieka, a\u00a0Finnegans Wake jest jego noc\u0105. Ten pierwszy by\u0142 epopej\u0105 cia\u0142a, drugi jest wi\u0119c epopej\u0105 ducha. Podstawow\u0105 trudno\u015b\u0107 w percepcji utworu stanowi j\u0119zyk, Joyce bowiem, eksperymentuj\u0105c, wykorzysta\u0142 tu tworzywo kilkunastu j\u0119zyk\u00f3w (zdarzaj\u0105 si\u0119 i s\u0142owa polskie), tworz\u0105c z nich swoisty zlepek jako indywidualny j\u0119zyk powie\u015bci.\u00a0Finnegans Wake jest przez to tekstem niezwykle d\u017awi\u0119cznym akustycznie, brzmi\u0105cym niemal muzycznie, ale karko\u0142omnie trudnym, gdy chodzi o rozpoznanie znacze\u0144 poszczeg\u00f3lnych fraz oraz wymowy ca\u0142ego dzie\u0142a. T\u0142umacz Joyce'a,\u00a0Maciej S\u0142omczy\u0144ski, uwa\u017ca\u0142, \u017ce\u00a0Ulisses parodiowa\u0142\u00a0Odysej\u0119, a\u00a0Finnegans Wake parodiuje egipsk\u0105\u00a0Ksi\u0119g\u0119 umar\u0142ych. Ksi\u0105\u017cce brak linearno\u015bci i kontekstu, fabu\u0142y i harmonii, nie przypomina powie\u015bci jako takiej, ma cechy poematu. Czytelnik staje si\u0119 po cz\u0119\u015bci wsp\u00f3\u0142autorem, stwarza sobie kontekst, \u0142\u0105czy znaczenia znalezione w tek\u015bcie, tworz\u0105c niejako w\u0142asn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. T\u0142o filozoficzne utworu to\u00a0historiozofia Giambattisty Vica i\u00a0egzystencjalizm. Czytelnik jest wi\u0119c zanurzony w \u015bwiat, jakim jest\u00a0Finnegans Wake. Jest to \u015bwiat zbudowany kunsztownie. Dzie\u0142o ma 628 stron, tyle, ile obw\u00f3d ko\u0142a o promieniu 100, co sprawia, \u017ce ksi\u0105\u017cka jest \u017cyw\u0105 kwadratur\u0105 ko\u0142a (odkrycie badaczki Joyce'a, Katarzyny Bazarnik). Zrozumienie\u00a0Finnegans Wake wymaga wielkiej erudycji. Nale\u017cy mie\u0107 poj\u0119cie o chiromancji, czarach, przewodnikach po miastach, zna\u0107 plan miasta Dublina, gazety dla kobiet, legendy irlandzkie, histori\u0119 opery, liczne j\u0119zyki i wiele innych. Ka\u017cde s\u0142owo, fraza, epizod, ka\u017cde kolejne jej czytanie zatopione jest w niesko\u0144czono\u015bci znacze\u0144 i kontekst\u00f3w. Najwa\u017cniejszym propagatorem Joyce'a w Polsce by\u0142 niew\u0105tpliwie t\u0142umacz i pisarz Maciej S\u0142omczy\u0144ski. To dzi\u0119ki niemu i Janowi Parandowskiemu s\u0142awa Joyce'a po latach wreszcie dotar\u0142a do Polski. O\u015brodkiem t\u0142umaczenia Joyce'a by\u0142a od pocz\u0105tku \\\"Literatura na \u015bwiecie\\\". Najwa\u017cniejszym dokonaniem by\u0142o wydanie\u00a0Ulissesa w\u00a01969 roku. Wcze\u015bniej jednak, w\u00a01958 roku, wydano\u00a0Dubli\u0144czyk\u00f3w w t\u0142umaczeniu Kaliny Wojciechowskiej, a wiersze Joyce'a t\u0142umaczy\u0142 sam\u00a0Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz. W\u00a01931roku wydano\u00a0Portret artysty z czas\u00f3w m\u0142odo\u015bci przet\u0142umaczony przez Zygmunta Allana. Powie\u015b\u0107 t\u0119 prze\u0142o\u017cy\u0142 ponownie w\u00a02006 roku\u00a0Jerzy Jarniewicz, daj\u0105c swojemu przek\u0142adowi tytu\u0142\u00a0Portret artysty w wieku m\u0142odzie\u0144czym. W latach 70. Maciej S\u0142omczy\u0144ski przet\u0142umaczy\u0142 najwa\u017cniejsze dzie\u0142a poetyckie Joyce'a \u2013\u00a0The Holy Office (\u015awi\u0119te Oficjum),\u00a0Chamber music (Muzyka kameralna),\u00a0Pomes Penyeach (Jab\u0142uszka po pensie),\u00a0Giacomo Joyce,\u00a0Ecce Puer, a tak\u017ce fragmenty\u00a0Finnegans Wake. Co do tego ostatniego zapowiedziano ju\u017c w latach 70. przek\u0142ad przez Macieja S\u0142omczy\u0144skiego, a fragmenty t\u0142umacze\u0144 wydawane by\u0142y w \\\"Literaturze na \u015bwiecie\\\". Prze\u0142o\u017cono wtedy najwa\u017cniejszy epizod \u2013\u00a0Anna Livia Plurabelle, a tak\u017ce wprowadzenie do dzie\u0142a. Maciej S\u0142omczy\u0144ski nie podo\u0142a\u0142 jednak\u00a0Finnegans Wake. Potem dzie\u0142o stara\u0142 si\u0119 prze\u0142o\u017cy\u0107\u00a0Tomasz Mirkowicz, a w 2004 zapowiedziano w \\\"Literaturze na \u015bwiecie\\\" t\u0142umaczenie\u00a0Finnegans Wake przy okazji prezentacji najnowszych t\u0142umacze\u0144 Krzysztofa Bartnickiego. Literatura po Jamesie Joyce'ie nie mog\u0142a si\u0119 oprze\u0107 jego wp\u0142ywowi. By\u0142 on bowiem, jak m\u00f3wi\u0142 o sobie, \\\"najwi\u0119kszym maszynist\u0105 \u015bwiata\\\" i znany jest jako najwi\u0119kszy egocentryk i arogant swojego czasu. Niemal wszyscy wsp\u00f3\u0142cze\u015bni mu wielcy literaci, opr\u00f3cz podziwiaj\u0105cego go\u00a0Hemingwaya, krytykowali go za\u00a0nihilizm i impertynencj\u0119, a tak\u017ce za dziwaczny styl. By\u0142 on wielkim eksperymentatorem literatury, co udowodni\u0142 najpierw\u00a0Ulissesem, kt\u00f3ry da\u0142 mu \u015bwiatow\u0105 s\u0142aw\u0119 heretyka i zbocze\u0144ca, a potem\u00a0Finnegans Wake, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 \\\"najlepsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105, kt\u00f3rej nikt nie przeczyta\u0142\\\", jak uznano p\u00f3\u017aniej. By\u0142 pisarzem niezrozumianym do ko\u0144ca swojej dzia\u0142alno\u015bci literackiej, by dopiero po \u015bmierci wp\u0142yn\u0105\u0107 swymi nowatorskimi pomys\u0142ami na p\u00f3\u017aniejsz\u0105 literatur\u0119, malarstwo, muzyk\u0119, telewizj\u0119 i inne media. (Wikipedia.pl)\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/james-joyce\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ownetic - Kolekcja cytat\u00f3w","description":"Cytaty, aforyzmy, sentencje, znane osoby","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/james-joyce-chcialbym-dysponowac-jezykiem","twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"Ownetic - Kolekcja cytat\u00f3w","twitter_description":"Cytaty, aforyzmy, sentencje, znane osoby","twitter_misc":{"Napisane przez":"James Joyce"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#organization","name":"Ownetic","url":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/","sameAs":[],"logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Group-6341.png","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Group-6341.png","width":260,"height":260,"caption":"Ownetic"},"image":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/","name":"Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w","description":"Cytaty","publisher":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/james-joyce-chcialbym-dysponowac-jezykiem#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/james-joyce-chcialbym-dysponowac-jezykiem","name":"Ownetic - Kolekcja cytat\u00f3w","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#website"},"datePublished":"2010-08-19T19:11:34+00:00","dateModified":"2010-08-19T19:11:34+00:00","description":"Cytaty, aforyzmy, sentencje, znane osoby","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/james-joyce-chcialbym-dysponowac-jezykiem#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/james-joyce-chcialbym-dysponowac-jezykiem"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/james-joyce-chcialbym-dysponowac-jezykiem#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Chcia\u0142bym dysponowa\u0107 j\u0119zykiem…"}]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/james-joyce-chcialbym-dysponowac-jezykiem#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/james-joyce-chcialbym-dysponowac-jezykiem#webpage"},"author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/person\/2c0309018fe90c7e0c6d7d205f4c057d"},"headline":"Chcia\u0142bym dysponowa\u0107 j\u0119zykiem…","datePublished":"2010-08-19T19:11:34+00:00","dateModified":"2010-08-19T19:11:34+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/james-joyce-chcialbym-dysponowac-jezykiem#webpage"},"wordCount":25,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#organization"},"keywords":["j\u0119zyk"],"articleSection":["Cytaty"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/person\/2c0309018fe90c7e0c6d7d205f4c057d","name":"James Joyce","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/13714e9c8a4b0994e668de5318955fc5?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/13714e9c8a4b0994e668de5318955fc5?s=96&d=mm&r=g","caption":"James Joyce"},"description":"James Augustine Aloysius Joyce (ur.\u00a02 lutego 1882 r. w\u00a0Dublinie, zm.\u00a013 stycznia 1941 r. w\u00a0Zurychu) \u2013\u00a0irlandzki pisarz tworz\u0105cy w j\u0119zyku\u00a0angielskim, uwa\u017cany za \"Zol\u0119 Irlandii\" i jednego z najwybitniejszych pisarzy\u00a0XX wieku. Joyce ju\u017c od m\u0142odzie\u0144czych lat otrzymywa\u0142 nagrody za swoje wypracowania, kt\u00f3re regularnie pisywa\u0142, b\u0119d\u0105c jeszcze w szkole jezuickiej. Jego pierwszym dzie\u0142em by\u0142 s\u0142ynny\u00a0Stefan bohater, kt\u00f3rego w wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci spali\u0142, a resztki uratowa\u0142a jego siostra Eileen.\u00a0Stefan okaza\u0142 si\u0119 dzie\u0142em o wyj\u0105tkowej naturze literackiej. Ju\u017c bowiem tam pisarz wprowadza elementy, kt\u00f3re stanowi\u0105 o jego charakterystycznym stylu \u2013 mistrzowskie u\u017cycie czasu w dziele literackim oraz wprowadzenie strumienia \u015bwiadomo\u015bci. Nast\u0119pnie pisa\u0142 wiersze mi\u0142osne i neoromantyczne \u2013\u00a0Muzyk\u0119 Kameraln\u0105 \u2013 kt\u00f3r\u0105 uzna\u0142 za dzie\u0142o niedoskona\u0142e. Poza kilkoma wierszami nadaj\u0105cymi si\u0119 do \u015bpiewania Joyce skwitowa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 s\u0142owami \"niech j\u0105 diabli wezm\u0105\".\u00a0Truman Capote uwa\u017ca, \u017ce gdyby nie nast\u0119pne dzie\u0142o Joyce'a,\u00a0Dubli\u0144czycy, nigdy nie napisa\u0142by on\u00a0Ulissesa, nazywaj\u0105c tamto \"\u0107wiczeniem palc\u00f3w\".\u00a0Dubli\u0144czycy stali si\u0119 mistrzowsk\u0105 pozycj\u0105 w gatunku opowiada\u0144. Szczeg\u00f3lnie zwraca uwag\u0119 opowiadanie\u00a0Zmarli. Dzie\u0142o uznano za symboliczne zdarcie masek z Dubli\u0144czyk\u00f3w. Wielu doszukuje si\u0119 w nim r\u00f3\u017cnego rodzaju\u00a0parafraz i\u00a0parodii, na przyk\u0142ad\u00a0Ostatniej Wieczerzy. Joyce by\u0142 tak\u017ce autorem dramatu\u00a0Wygna\u0144cy, kt\u00f3ry nie zyska\u0142 jednak powodzenia. Osobisto\u015bci wymieniane w\u00a0Dubli\u0144czykach, jak i w poprzednich dzie\u0142ach, pojawiaj\u0105 si\u0119 w\u00a0Ulissesie, kt\u00f3rego autor pisa\u0142 przez osiem lat. Ulisses jest \u015bwiatem zorganizowanym. Opisuje dzie\u0144 z \u017cycia dw\u00f3ch ludzi, znanego z dzie\u0142 poprzednich Stefana Dedalusa i jego \"nowego\", wyidealizowanego ojca, Leopolda Blooma. Dzie\u0144 ten to\u00a016 czerwca 1904 roku, w kt\u00f3rym James Joyce um\u00f3wi\u0142 si\u0119 na randk\u0119 ze swoj\u0105 przysz\u0142\u0105 \u017con\u0105 i kt\u00f3rego rocznic\u0119 \u015bwi\u0119tuje si\u0119 jako dzie\u0144 Blooma,\u00a0Bloomsday. Jak okre\u015bli\u0142 to w rozmowie z\u00a0Janem Parandowskim Ulisses to \"epopeja nowoczesno\u015bci\", \"epopeja cia\u0142a\". Wraz ze szczeg\u00f3\u0142owym opisem cia\u0142a i emocji cz\u0142owieka mamy do czynienia ze zmitologizowaniem ka\u017cdej chwili i szczeg\u00f3\u0142u akcji, przez co czas w powie\u015bci Joyce'a uwa\u017cany jest za zjawiskowy, wiecznie nowy i przepe\u0142niony poszczeg\u00f3lnymi \u015bwiatami. Nowo\u015bci\u0105 jest powszechny w ksi\u0105\u017cce strumie\u0144 \u015bwiadomo\u015bci. Ludzki dzie\u0144 jest tu parodi\u0105 (Joyce uwa\u017ca\u0142, \u017ce parodia i komedia to najdoskonalsza ze sztuk)\u00a0Odysei Homera. G\u0142\u00f3wni bohaterowie \"\u017cegluj\u0105\" po morzu \u2013 Dublinie \u2013 \u017cycia i spraw codziennych, by w ko\u0144cu si\u0119 odnale\u017a\u0107. Autor eksperymentuje w ka\u017cdym epizodzie (kt\u00f3rych jest osiemna\u015bcie) pisz\u0105c innym stylem i metod\u0105, pr\u00f3buj\u0105c odbi\u00f3r czytelnika. Dzie\u0142o uznane zosta\u0142o za\u00a0pornograficzne i nieprzyzwoite. W Stanach Zjednoczonych palono nak\u0142ad publicznie, a na Wyspach Brytyjskich zakazano dystrybucji ksi\u0105\u017cek. Na podstawie bada\u0144 statystycznych przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych w latach 20. XX wieku stwierdzono, \u017ce ze wzgl\u0119du na specyficzny, trudny styl\u00a0Ulissesa, wi\u0119kszo\u015b\u0107 czytelnik\u00f3w nie czyta\u0142a ksi\u0105\u017cki. Po napisaniu\u00a0Ulissesa, w\u00a01922 roku Joyce og\u0142osi\u0142, \u017ce pracuje nad now\u0105 powie\u015bci\u0105. Pozna\u0142 wtedy swego przysz\u0142ego ucznia i sekretarza,\u00a0Samuela Becketta. Dzie\u0142o nosi\u0142o roboczy tytu\u0142\u00a0Work in progress (Praca w toku) i by\u0142o publikowane fragmentami w gazetach ameryka\u0144skiej awangardy. Po 17 latach pracy autor opublikowa\u0142 ca\u0142e dzie\u0142o pod tytu\u0142em\u00a0Finnegans Wake. W takim zapisie, bez apostrofu, tytu\u0142 jest celowo nieostry; mo\u017ce znaczy\u0107\u00a0Czuwanie przy [zmar\u0142ym] Finneganie, a w t\u0142umaczeniu Krzysztofa Bartnickiego \u2013\u00a0Finnegan\u00f3w tren. Odnosi\u0142 si\u0119 do znanej ballady irlandzkiej\u00a0Finnegan's Wake, o \u015bmierci Irlandczyka, Tima Finnegana. Powie\u015b\u0107 zn\u00f3w zaskoczy\u0142a nowatorstwem i jest dzie\u0142em do dzi\u015b nie do ko\u0144ca zrozumianym. Komentowano metaforycznie, \u017ce\u00a0Ulisses by\u0142 dniem cz\u0142owieka, a\u00a0Finnegans Wake jest jego noc\u0105. Ten pierwszy by\u0142 epopej\u0105 cia\u0142a, drugi jest wi\u0119c epopej\u0105 ducha. Podstawow\u0105 trudno\u015b\u0107 w percepcji utworu stanowi j\u0119zyk, Joyce bowiem, eksperymentuj\u0105c, wykorzysta\u0142 tu tworzywo kilkunastu j\u0119zyk\u00f3w (zdarzaj\u0105 si\u0119 i s\u0142owa polskie), tworz\u0105c z nich swoisty zlepek jako indywidualny j\u0119zyk powie\u015bci.\u00a0Finnegans Wake jest przez to tekstem niezwykle d\u017awi\u0119cznym akustycznie, brzmi\u0105cym niemal muzycznie, ale karko\u0142omnie trudnym, gdy chodzi o rozpoznanie znacze\u0144 poszczeg\u00f3lnych fraz oraz wymowy ca\u0142ego dzie\u0142a. T\u0142umacz Joyce'a,\u00a0Maciej S\u0142omczy\u0144ski, uwa\u017ca\u0142, \u017ce\u00a0Ulisses parodiowa\u0142\u00a0Odysej\u0119, a\u00a0Finnegans Wake parodiuje egipsk\u0105\u00a0Ksi\u0119g\u0119 umar\u0142ych. Ksi\u0105\u017cce brak linearno\u015bci i kontekstu, fabu\u0142y i harmonii, nie przypomina powie\u015bci jako takiej, ma cechy poematu. Czytelnik staje si\u0119 po cz\u0119\u015bci wsp\u00f3\u0142autorem, stwarza sobie kontekst, \u0142\u0105czy znaczenia znalezione w tek\u015bcie, tworz\u0105c niejako w\u0142asn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. T\u0142o filozoficzne utworu to\u00a0historiozofia Giambattisty Vica i\u00a0egzystencjalizm. Czytelnik jest wi\u0119c zanurzony w \u015bwiat, jakim jest\u00a0Finnegans Wake. Jest to \u015bwiat zbudowany kunsztownie. Dzie\u0142o ma 628 stron, tyle, ile obw\u00f3d ko\u0142a o promieniu 100, co sprawia, \u017ce ksi\u0105\u017cka jest \u017cyw\u0105 kwadratur\u0105 ko\u0142a (odkrycie badaczki Joyce'a, Katarzyny Bazarnik). Zrozumienie\u00a0Finnegans Wake wymaga wielkiej erudycji. Nale\u017cy mie\u0107 poj\u0119cie o chiromancji, czarach, przewodnikach po miastach, zna\u0107 plan miasta Dublina, gazety dla kobiet, legendy irlandzkie, histori\u0119 opery, liczne j\u0119zyki i wiele innych. Ka\u017cde s\u0142owo, fraza, epizod, ka\u017cde kolejne jej czytanie zatopione jest w niesko\u0144czono\u015bci znacze\u0144 i kontekst\u00f3w. Najwa\u017cniejszym propagatorem Joyce'a w Polsce by\u0142 niew\u0105tpliwie t\u0142umacz i pisarz Maciej S\u0142omczy\u0144ski. To dzi\u0119ki niemu i Janowi Parandowskiemu s\u0142awa Joyce'a po latach wreszcie dotar\u0142a do Polski. O\u015brodkiem t\u0142umaczenia Joyce'a by\u0142a od pocz\u0105tku \"Literatura na \u015bwiecie\". Najwa\u017cniejszym dokonaniem by\u0142o wydanie\u00a0Ulissesa w\u00a01969 roku. Wcze\u015bniej jednak, w\u00a01958 roku, wydano\u00a0Dubli\u0144czyk\u00f3w w t\u0142umaczeniu Kaliny Wojciechowskiej, a wiersze Joyce'a t\u0142umaczy\u0142 sam\u00a0Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz. W\u00a01931roku wydano\u00a0Portret artysty z czas\u00f3w m\u0142odo\u015bci przet\u0142umaczony przez Zygmunta Allana. Powie\u015b\u0107 t\u0119 prze\u0142o\u017cy\u0142 ponownie w\u00a02006 roku\u00a0Jerzy Jarniewicz, daj\u0105c swojemu przek\u0142adowi tytu\u0142\u00a0Portret artysty w wieku m\u0142odzie\u0144czym. W latach 70. Maciej S\u0142omczy\u0144ski przet\u0142umaczy\u0142 najwa\u017cniejsze dzie\u0142a poetyckie Joyce'a \u2013\u00a0The Holy Office (\u015awi\u0119te Oficjum),\u00a0Chamber music (Muzyka kameralna),\u00a0Pomes Penyeach (Jab\u0142uszka po pensie),\u00a0Giacomo Joyce,\u00a0Ecce Puer, a tak\u017ce fragmenty\u00a0Finnegans Wake. Co do tego ostatniego zapowiedziano ju\u017c w latach 70. przek\u0142ad przez Macieja S\u0142omczy\u0144skiego, a fragmenty t\u0142umacze\u0144 wydawane by\u0142y w \"Literaturze na \u015bwiecie\". Prze\u0142o\u017cono wtedy najwa\u017cniejszy epizod \u2013\u00a0Anna Livia Plurabelle, a tak\u017ce wprowadzenie do dzie\u0142a. Maciej S\u0142omczy\u0144ski nie podo\u0142a\u0142 jednak\u00a0Finnegans Wake. Potem dzie\u0142o stara\u0142 si\u0119 prze\u0142o\u017cy\u0107\u00a0Tomasz Mirkowicz, a w 2004 zapowiedziano w \"Literaturze na \u015bwiecie\" t\u0142umaczenie\u00a0Finnegans Wake przy okazji prezentacji najnowszych t\u0142umacze\u0144 Krzysztofa Bartnickiego. Literatura po Jamesie Joyce'ie nie mog\u0142a si\u0119 oprze\u0107 jego wp\u0142ywowi. By\u0142 on bowiem, jak m\u00f3wi\u0142 o sobie, \"najwi\u0119kszym maszynist\u0105 \u015bwiata\" i znany jest jako najwi\u0119kszy egocentryk i arogant swojego czasu. Niemal wszyscy wsp\u00f3\u0142cze\u015bni mu wielcy literaci, opr\u00f3cz podziwiaj\u0105cego go\u00a0Hemingwaya, krytykowali go za\u00a0nihilizm i impertynencj\u0119, a tak\u017ce za dziwaczny styl. By\u0142 on wielkim eksperymentatorem literatury, co udowodni\u0142 najpierw\u00a0Ulissesem, kt\u00f3ry da\u0142 mu \u015bwiatow\u0105 s\u0142aw\u0119 heretyka i zbocze\u0144ca, a potem\u00a0Finnegans Wake, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 \"najlepsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105, kt\u00f3rej nikt nie przeczyta\u0142\", jak uznano p\u00f3\u017aniej. By\u0142 pisarzem niezrozumianym do ko\u0144ca swojej dzia\u0142alno\u015bci literackiej, by dopiero po \u015bmierci wp\u0142yn\u0105\u0107 swymi nowatorskimi pomys\u0142ami na p\u00f3\u017aniejsz\u0105 literatur\u0119, malarstwo, muzyk\u0119, telewizj\u0119 i inne media. (Wikipedia.pl)","url":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/james-joyce"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16071"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/users\/194"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16071"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16071\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16071"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16071"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16071"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=16071"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}