{"id":16218,"date":"2010-08-21T00:13:02","date_gmt":"2010-08-20T22:13:02","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/?p=16218"},"modified":"2010-08-21T00:13:02","modified_gmt":"2010-08-20T22:13:02","slug":"sokrates-czlowiek-nie-zyje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/sokrates-czlowiek-nie-zyje","title":{"rendered":"Cz\u0142owiek nie \u017cyje&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>Cz\u0142owiek nie \u017cyje, aby jad\u0142, ale je, aby \u017cy\u0142.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cz\u0142owiek nie \u017cyje, aby jad\u0142, ale je, aby \u017cy\u0142.<\/p>\n","protected":false},"author":202,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[22,1145,40],"powerkit_post_featured":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Ownetic - Kolekcja cytat\u00f3w<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Cytaty, aforyzmy, sentencje, znane osoby\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/sokrates-czlowiek-nie-zyje\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"Ownetic - Kolekcja cytat\u00f3w\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Cytaty, aforyzmy, sentencje, znane osoby\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Sokrates\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#organization\",\"name\":\"Ownetic\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/\",\"sameAs\":[],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Group-6341.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Group-6341.png\",\"width\":260,\"height\":260,\"caption\":\"Ownetic\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/\",\"name\":\"Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w\",\"description\":\"Cytaty\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/sokrates-czlowiek-nie-zyje#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/sokrates-czlowiek-nie-zyje\",\"name\":\"Ownetic - Kolekcja cytat\u00f3w\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#website\"},\"datePublished\":\"2010-08-20T22:13:02+00:00\",\"dateModified\":\"2010-08-20T22:13:02+00:00\",\"description\":\"Cytaty, aforyzmy, sentencje, znane osoby\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/sokrates-czlowiek-nie-zyje#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/sokrates-czlowiek-nie-zyje\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/sokrates-czlowiek-nie-zyje#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Cz\u0142owiek nie \u017cyje&#8230;\"}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/sokrates-czlowiek-nie-zyje#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/sokrates-czlowiek-nie-zyje#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/person\/2029fb391b8a6ebef24cba867d46b385\"},\"headline\":\"Cz\u0142owiek nie \u017cyje&#8230;\",\"datePublished\":\"2010-08-20T22:13:02+00:00\",\"dateModified\":\"2010-08-20T22:13:02+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/sokrates-czlowiek-nie-zyje#webpage\"},\"wordCount\":14,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#organization\"},\"keywords\":[\"cz\u0142owiek\",\"jedzenie\",\"\u017cycie\"],\"articleSection\":[\"Cytaty\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/person\/2029fb391b8a6ebef24cba867d46b385\",\"name\":\"Sokrates\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d5edede704a20105ce169b18f52c088c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d5edede704a20105ce169b18f52c088c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Sokrates\"},\"description\":\"Sokrates (gr. \u03a3\u03c9\u03ba\u03c1\u03ac\u03c4\u03b7\u03c2, ur. 469 p.n.e., zm. w 399 p.n.e.) \u2013 jeden z najwi\u0119kszych filozof\u00f3w greckich. Urodzi\u0142 si\u0119 i zmar\u0142 w Atenach. By\u0142 synem kamieniarza Sofroniskosa i akuszerki Fainarete. \u017bonaty z Ksantyp\u0105, matk\u0105 jego trzech syn\u00f3w. Mieszka\u0142 w Atenach, gdzie naucza\u0142 prowadz\u0105c dysputy z przypadkowymi przechodniami na ulicach miasta, zyskuj\u0105c zar\u00f3wno popularno\u015b\u0107 jak i wrogo\u015b\u0107. Sokrates trzykrotnie bra\u0142 udzia\u0142 w wyprawach wojennych (w ci\u0119\u017ckiej piechocie pod Potidaj\u0105, pod Delium i pod Amfipolis), w kt\u00f3rych odznaczy\u0142 si\u0119 m\u0119stwem, podobnie jak odwag\u0105 cywiln\u0105 w \u017cyciu politycznym. By\u0142 parezjast\u0105 \u2013 m\u00f3wi\u0142 prawd\u0119. W wieku 70 lat zosta\u0142 oskar\u017cony przez przyw\u00f3dc\u0119 demokrat\u00f3w Anytosa, m\u00f3wc\u0119 Lykona i poet\u0119 Meletosa. Postawiono mu zarzuty: niewyznawania bog\u00f3w, kt\u00f3rych uznaje pa\u0144stwo, wyznawanie bog\u00f3w, kt\u00f3rych nie wyznaje pa\u0144stwo i psucie m\u0142odzie\u017cy. Przebieg jego procesu zosta\u0142 opisany przez Platona w dialogu Obrona Sokratesa. Zosta\u0142 skazany na kar\u0119 \u015bmierci, kt\u00f3r\u0105 w\u00f3wczas by\u0142o wypicie trucizny. Odrzuci\u0142 pro\u015bb\u0119 przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy chcieli go uwolni\u0107 z wi\u0119zienia wbrew prawu. Ostatnie jego chwile opisane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c przez jego najwi\u0119kszego ucznia, Platona, w dialogu Fedon (nie jest jednak do ko\u0144ca jasne, w jakim stopniu jest to literacka fikcja). Cierpia\u0142 na katalepsj\u0119. Sokrates jest postaci\u0105 historyczn\u0105, ale nie pozostawi\u0142 po sobie \u017cadnych pism. Jedyne, co o nim wiemy, to relacje jego ucznia Platona (w postaci spisanych dialog\u00f3w) oraz Ksenofonta, a tak\u017ce przekazy Arystotelesa, Arystofanesa i historyk\u00f3w greckich. Uczniowie Sokratesa r\u00f3\u017cnili si\u0119 w wielu sprawach, a w ich pismach Sokrates wyst\u0119puje cz\u0119sto jako retoryczny autorytet, wyk\u0142adaj\u0105cy pogl\u0105dy autora. Jednak mimo kwestii spornych pewne pogl\u0105dy uwa\u017ca si\u0119 za rzeczywi\u015bcie sokratejskie. Pierwszym \u015bwiadectwem o filozofie jest komedia Chmury Arystofanesa, wystawiona w 423 p.n.e., czyli jeszcze za \u017cycia i dzia\u0142alno\u015bci Sokratesa, przedstawiaj\u0105ca go jako jednego z sofist\u00f3w i burzycieli \u0142adu spo\u0142ecznego. Prawdopodobnie Chmury s\u0105 jedynym utworem literackim napisanym za \u017cycia filozofa, w kt\u00f3rym przedstawiona jest jego posta\u0107. Sokrates przechadza\u0142 si\u0119 po Atenach, zaczepiaj\u0105c napotkanych ludzi \u2013 cz\u0119sto zamo\u017cnych, wp\u0142ywowych i na stanowiskach \u2013 i rozmawia\u0142 z nimi o r\u00f3\u017cnych wa\u017cnych dla \u017cycia spo\u0142ecznego i indywidualnej moralno\u015bci sprawach (np. o tym czym jest sprawiedliwo\u015b\u0107 lub dobro). Stosowa\u0142 przy tym dwie metody prowadzenia dyskusji: elenktyczn\u0105, polegaj\u0105c\u0105 na zbijaniu argument\u00f3w przeciwnika poprzez doprowadzenie do sprzeczno\u015bci w jego s\u0142owach i tym samym obrony w\u0142asnych racji, oraz majeutyczn\u0105, polegaj\u0105c\u0105 na kierowaniu rozmow\u0105 tak, by dyskutantowi wydawa\u0142o si\u0119, i\u017c sam doszed\u0142 do w\u0142a\u015bciwych wniosk\u00f3w. Dyskusje te by\u0142y przyczyn\u0105 rosn\u0105cej niech\u0119ci do Sokratesa, kt\u00f3ra objawi\u0142a si\u0119 podczas jego procesu. Ca\u0142o\u015b\u0107 podej\u015bcia do w\u0142asnej wiedzy i przekona\u0144 Sokratesa streszcza przypisywane mu zdanie \u201eWiem, \u017ce nic nie wiem\u201d (\u201escio me nihil scire\u201d). Tradycyjnie przedstawia si\u0119 Sokratesa jako wroga demokracji, wskazuj\u0105c na jego krytyk\u0119 rzeczywisto\u015bci ate\u0144skiej i ludzi kieruj\u0105cych sprawami pa\u0144stwa, a tak\u017ce na fakt, i\u017c w\u015br\u00f3d jego uczni\u00f3w znajdowali si\u0119 znani wrogowie ustroju demokratycznego (np. Alkibiades, Platon, Kritiasz). Mo\u017cliwa jest jednak r\u00f3wnie\u017c inna interpretacja, zaproponowana przez Karla Poppera w dziele Spo\u0142ecze\u0144stwo otwarte i jego wrogowie. Wed\u0142ug niej istotna dla demokracji jest wolno\u015b\u0107 s\u0142owa umo\u017cliwiaj\u0105ca swobodn\u0105 krytyk\u0119 dostrze\u017conych b\u0142\u0119d\u00f3w i swobodn\u0105 dyskusj\u0119 o napotkanych problemach. Wolno\u015b\u0107 s\u0142owa jest czynnikiem wi\u0119kszej efektywno\u015bci pa\u0144stw demokratycznych, aby jednak w pe\u0142ni mog\u0142y si\u0119 ujawni\u0107 pozytywne jej skutki, konieczne jest pobudzenie obywateli do krytycyzmu (w tym samokrytycyzmu) i samodzielno\u015bci intelektualnej. Tak\u0105 w\u0142a\u015bnie rol\u0119 budziciela \u2013 b\u0105ka siadaj\u0105cego na grzbiecie gnu\u015bnej ate\u0144skiej koby\u0142y \u2013 przyj\u0105\u0142 na siebie Sokrates, w pe\u0142ni wykorzystuj\u0105c intelektualne mo\u017cliwo\u015bci stwarzane przez demokracj\u0119 i wskazuj\u0105c, co dla dalszego rozwoju demokracji jest najwa\u017cniejsze. Niestety, chaos polityczny i kryzys pa\u0144stwowo\u015bci ate\u0144skiej w okresie tu\u017c po zako\u0144czeniu wojny peloponeskiej sta\u0142y si\u0119 przyczyn\u0105 procesu i \u015bmierci Sokratesa. Zr\u0119czni propagandy\u015bci z obozu arystokratycznego (Platon, Ksenofont) wykorzystali j\u0105 nast\u0119pnie w swojej antydemokratycznej kampanii. Mow\u0119 obro\u0144cz\u0105 Sokratesa na procesie, w kt\u00f3rej ten nie tylko broni si\u0119 przed stawianymi mu zarzutami, ale opowiada o swojej dzia\u0142alno\u015bci i przedstawia swoisty testament \u017cyciowy, zapisa\u0142 Platon w dialogu Obrona Sokratesa. Kontrowersje budzi trucizna u\u017cyta do egzekucji Sokratesa. W tradycji literackiej jest to cykuta (szalej jadowity, Cicuta virosa), jednak\u017ce analiza objaw\u00f3w prowadzi do wniosku, \u017ce najprawdopodobniej by\u0142 to szczw\u00f3\u0142 plamisty (Conium maculatum). W staro\u017cytno\u015bci jednak obie te ro\u015bliny okre\u015blano \u0142aci\u0144skim cicuta. (Wikipedia)\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/sokrates\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ownetic - Kolekcja cytat\u00f3w","description":"Cytaty, aforyzmy, sentencje, znane osoby","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/sokrates-czlowiek-nie-zyje","twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"Ownetic - Kolekcja cytat\u00f3w","twitter_description":"Cytaty, aforyzmy, sentencje, znane osoby","twitter_misc":{"Napisane przez":"Sokrates"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#organization","name":"Ownetic","url":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/","sameAs":[],"logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Group-6341.png","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Group-6341.png","width":260,"height":260,"caption":"Ownetic"},"image":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/","name":"Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w","description":"Cytaty","publisher":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/sokrates-czlowiek-nie-zyje#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/sokrates-czlowiek-nie-zyje","name":"Ownetic - Kolekcja cytat\u00f3w","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#website"},"datePublished":"2010-08-20T22:13:02+00:00","dateModified":"2010-08-20T22:13:02+00:00","description":"Cytaty, aforyzmy, sentencje, znane osoby","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/sokrates-czlowiek-nie-zyje#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/sokrates-czlowiek-nie-zyje"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/sokrates-czlowiek-nie-zyje#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Cz\u0142owiek nie \u017cyje&#8230;"}]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/sokrates-czlowiek-nie-zyje#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/sokrates-czlowiek-nie-zyje#webpage"},"author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/person\/2029fb391b8a6ebef24cba867d46b385"},"headline":"Cz\u0142owiek nie \u017cyje&#8230;","datePublished":"2010-08-20T22:13:02+00:00","dateModified":"2010-08-20T22:13:02+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/sokrates-czlowiek-nie-zyje#webpage"},"wordCount":14,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#organization"},"keywords":["cz\u0142owiek","jedzenie","\u017cycie"],"articleSection":["Cytaty"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/person\/2029fb391b8a6ebef24cba867d46b385","name":"Sokrates","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d5edede704a20105ce169b18f52c088c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d5edede704a20105ce169b18f52c088c?s=96&d=mm&r=g","caption":"Sokrates"},"description":"Sokrates (gr. \u03a3\u03c9\u03ba\u03c1\u03ac\u03c4\u03b7\u03c2, ur. 469 p.n.e., zm. w 399 p.n.e.) \u2013 jeden z najwi\u0119kszych filozof\u00f3w greckich. Urodzi\u0142 si\u0119 i zmar\u0142 w Atenach. By\u0142 synem kamieniarza Sofroniskosa i akuszerki Fainarete. \u017bonaty z Ksantyp\u0105, matk\u0105 jego trzech syn\u00f3w. Mieszka\u0142 w Atenach, gdzie naucza\u0142 prowadz\u0105c dysputy z przypadkowymi przechodniami na ulicach miasta, zyskuj\u0105c zar\u00f3wno popularno\u015b\u0107 jak i wrogo\u015b\u0107. Sokrates trzykrotnie bra\u0142 udzia\u0142 w wyprawach wojennych (w ci\u0119\u017ckiej piechocie pod Potidaj\u0105, pod Delium i pod Amfipolis), w kt\u00f3rych odznaczy\u0142 si\u0119 m\u0119stwem, podobnie jak odwag\u0105 cywiln\u0105 w \u017cyciu politycznym. By\u0142 parezjast\u0105 \u2013 m\u00f3wi\u0142 prawd\u0119. W wieku 70 lat zosta\u0142 oskar\u017cony przez przyw\u00f3dc\u0119 demokrat\u00f3w Anytosa, m\u00f3wc\u0119 Lykona i poet\u0119 Meletosa. Postawiono mu zarzuty: niewyznawania bog\u00f3w, kt\u00f3rych uznaje pa\u0144stwo, wyznawanie bog\u00f3w, kt\u00f3rych nie wyznaje pa\u0144stwo i psucie m\u0142odzie\u017cy. Przebieg jego procesu zosta\u0142 opisany przez Platona w dialogu Obrona Sokratesa. Zosta\u0142 skazany na kar\u0119 \u015bmierci, kt\u00f3r\u0105 w\u00f3wczas by\u0142o wypicie trucizny. Odrzuci\u0142 pro\u015bb\u0119 przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy chcieli go uwolni\u0107 z wi\u0119zienia wbrew prawu. Ostatnie jego chwile opisane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c przez jego najwi\u0119kszego ucznia, Platona, w dialogu Fedon (nie jest jednak do ko\u0144ca jasne, w jakim stopniu jest to literacka fikcja). Cierpia\u0142 na katalepsj\u0119. Sokrates jest postaci\u0105 historyczn\u0105, ale nie pozostawi\u0142 po sobie \u017cadnych pism. Jedyne, co o nim wiemy, to relacje jego ucznia Platona (w postaci spisanych dialog\u00f3w) oraz Ksenofonta, a tak\u017ce przekazy Arystotelesa, Arystofanesa i historyk\u00f3w greckich. Uczniowie Sokratesa r\u00f3\u017cnili si\u0119 w wielu sprawach, a w ich pismach Sokrates wyst\u0119puje cz\u0119sto jako retoryczny autorytet, wyk\u0142adaj\u0105cy pogl\u0105dy autora. Jednak mimo kwestii spornych pewne pogl\u0105dy uwa\u017ca si\u0119 za rzeczywi\u015bcie sokratejskie. Pierwszym \u015bwiadectwem o filozofie jest komedia Chmury Arystofanesa, wystawiona w 423 p.n.e., czyli jeszcze za \u017cycia i dzia\u0142alno\u015bci Sokratesa, przedstawiaj\u0105ca go jako jednego z sofist\u00f3w i burzycieli \u0142adu spo\u0142ecznego. Prawdopodobnie Chmury s\u0105 jedynym utworem literackim napisanym za \u017cycia filozofa, w kt\u00f3rym przedstawiona jest jego posta\u0107. Sokrates przechadza\u0142 si\u0119 po Atenach, zaczepiaj\u0105c napotkanych ludzi \u2013 cz\u0119sto zamo\u017cnych, wp\u0142ywowych i na stanowiskach \u2013 i rozmawia\u0142 z nimi o r\u00f3\u017cnych wa\u017cnych dla \u017cycia spo\u0142ecznego i indywidualnej moralno\u015bci sprawach (np. o tym czym jest sprawiedliwo\u015b\u0107 lub dobro). Stosowa\u0142 przy tym dwie metody prowadzenia dyskusji: elenktyczn\u0105, polegaj\u0105c\u0105 na zbijaniu argument\u00f3w przeciwnika poprzez doprowadzenie do sprzeczno\u015bci w jego s\u0142owach i tym samym obrony w\u0142asnych racji, oraz majeutyczn\u0105, polegaj\u0105c\u0105 na kierowaniu rozmow\u0105 tak, by dyskutantowi wydawa\u0142o si\u0119, i\u017c sam doszed\u0142 do w\u0142a\u015bciwych wniosk\u00f3w. Dyskusje te by\u0142y przyczyn\u0105 rosn\u0105cej niech\u0119ci do Sokratesa, kt\u00f3ra objawi\u0142a si\u0119 podczas jego procesu. Ca\u0142o\u015b\u0107 podej\u015bcia do w\u0142asnej wiedzy i przekona\u0144 Sokratesa streszcza przypisywane mu zdanie \u201eWiem, \u017ce nic nie wiem\u201d (\u201escio me nihil scire\u201d). Tradycyjnie przedstawia si\u0119 Sokratesa jako wroga demokracji, wskazuj\u0105c na jego krytyk\u0119 rzeczywisto\u015bci ate\u0144skiej i ludzi kieruj\u0105cych sprawami pa\u0144stwa, a tak\u017ce na fakt, i\u017c w\u015br\u00f3d jego uczni\u00f3w znajdowali si\u0119 znani wrogowie ustroju demokratycznego (np. Alkibiades, Platon, Kritiasz). Mo\u017cliwa jest jednak r\u00f3wnie\u017c inna interpretacja, zaproponowana przez Karla Poppera w dziele Spo\u0142ecze\u0144stwo otwarte i jego wrogowie. Wed\u0142ug niej istotna dla demokracji jest wolno\u015b\u0107 s\u0142owa umo\u017cliwiaj\u0105ca swobodn\u0105 krytyk\u0119 dostrze\u017conych b\u0142\u0119d\u00f3w i swobodn\u0105 dyskusj\u0119 o napotkanych problemach. Wolno\u015b\u0107 s\u0142owa jest czynnikiem wi\u0119kszej efektywno\u015bci pa\u0144stw demokratycznych, aby jednak w pe\u0142ni mog\u0142y si\u0119 ujawni\u0107 pozytywne jej skutki, konieczne jest pobudzenie obywateli do krytycyzmu (w tym samokrytycyzmu) i samodzielno\u015bci intelektualnej. Tak\u0105 w\u0142a\u015bnie rol\u0119 budziciela \u2013 b\u0105ka siadaj\u0105cego na grzbiecie gnu\u015bnej ate\u0144skiej koby\u0142y \u2013 przyj\u0105\u0142 na siebie Sokrates, w pe\u0142ni wykorzystuj\u0105c intelektualne mo\u017cliwo\u015bci stwarzane przez demokracj\u0119 i wskazuj\u0105c, co dla dalszego rozwoju demokracji jest najwa\u017cniejsze. Niestety, chaos polityczny i kryzys pa\u0144stwowo\u015bci ate\u0144skiej w okresie tu\u017c po zako\u0144czeniu wojny peloponeskiej sta\u0142y si\u0119 przyczyn\u0105 procesu i \u015bmierci Sokratesa. Zr\u0119czni propagandy\u015bci z obozu arystokratycznego (Platon, Ksenofont) wykorzystali j\u0105 nast\u0119pnie w swojej antydemokratycznej kampanii. Mow\u0119 obro\u0144cz\u0105 Sokratesa na procesie, w kt\u00f3rej ten nie tylko broni si\u0119 przed stawianymi mu zarzutami, ale opowiada o swojej dzia\u0142alno\u015bci i przedstawia swoisty testament \u017cyciowy, zapisa\u0142 Platon w dialogu Obrona Sokratesa. Kontrowersje budzi trucizna u\u017cyta do egzekucji Sokratesa. W tradycji literackiej jest to cykuta (szalej jadowity, Cicuta virosa), jednak\u017ce analiza objaw\u00f3w prowadzi do wniosku, \u017ce najprawdopodobniej by\u0142 to szczw\u00f3\u0142 plamisty (Conium maculatum). W staro\u017cytno\u015bci jednak obie te ro\u015bliny okre\u015blano \u0142aci\u0144skim cicuta. (Wikipedia)","url":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/sokrates"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16218"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/users\/202"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16218"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16218\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16218"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16218"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16218"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=16218"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}