{"id":143,"name":"Richard Wagner","url":"","description":"Wilhelm Richard Wagner<\/strong> (ur. 22 maja 1813 w Lipsku, zm. 13 lutego 1883 w Wenecji) \u2013 niemiecki kompozytor okresu romantyzmu.\r\n\r\nPocz\u0105tkowo my\u015bla\u0142 o karierze literackiej, pilnie studiuj\u0105c zw\u0142aszcza dzie\u0142a dawnej literatury niemieckiej, zawieraj\u0105ce w\u0105tki mityczne i legendarne.\r\n\r\nPierwsze dzie\u0142a muzyczne nie zyska\u0142y wi\u0119kszego uznania (opery Boginki<\/em>, Zakaz mi\u0142o\u015bci<\/em> wg Miarki za miark\u0119<\/em> Szekspira). Od roku 1836 by\u0142 dyrektorem teatru w Kr\u00f3lewcu (gdzie w ko\u015bciele na Tragheim po\u015blubi\u0142 aktork\u0119 Minn\u0119 Planer), a po jego bankructwie w roku 1837 zosta\u0142 dyrektorem teatru w Rydze. Liczne d\u0142ugi zmusi\u0142y go do ucieczki przed wierzycielami za granic\u0119 \u2013 od 1839 przebywa\u0142 w Pary\u017cu, gdzie cierpia\u0142 n\u0119dz\u0119. Zbli\u017cy\u0142 si\u0119 tam do najwa\u017cniejszych kompozytor\u00f3w swoich czas\u00f3w: G. Meyerbeera, Berlioza, a zw\u0142aszcza Liszta, z kt\u00f3rym si\u0119 zaprzyja\u017ani\u0142. Uko\u0144czy\u0142 w\u00f3wczas oper\u0119 wed\u0142ug w\u0142asnego libretta Lataj\u0105cy Holender, kt\u00f3r\u0105 wystawiono w Dre\u017anie wraz z inn\u0105 oper\u0105 \u2013 Rienzi; obydwie przynios\u0142y Wagnerowi spory sukces i 1843mianowano go dyrygentem opery kr\u00f3lewskiej w Dre\u017anie.\r\n\r\nNa stanowisku tym zas\u0142yn\u0105\u0142 jako znakomity interpretator dzie\u0142 Ludwiga van Beethovena, wystawi\u0142 tak\u017ce nast\u0119pn\u0105 sw\u0105 oper\u0119 Tannh\u00e4user. W Dre\u017anie rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 nad Lohengrinem, \u015apiewakami norymberskimi i szkicowa\u0142 Pier\u015bcie\u0144 Nibelunga. W okresie Wiosny Lud\u00f3w stan\u0105\u0142 po stronie rewolucji (wcze\u015bniej, po upadku powstania listopadowego napisa\u0142 uwertur\u0119 Polonia<\/em>), a po st\u0142umieniu powstania majowego w Dre\u017anie wyemigrowa\u0142 do Zurychu. Po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 tam przede wszystkim formu\u0142owaniu teoretycznych podstaw swojej wizji dramatu muzycznego (opera i dramat) oraz pracy nad Pier\u015bcieniem Nibelunga<\/em>. G\u0142\u0119boko prze\u017cy\u0142 nieszcz\u0119\u015bliw\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 do Matyldy Wesendonck, co ujawni\u0142o si\u0119 w operze Tristan i Izolda.\r\n\r\nW 1861, na wie\u015b\u0107 o og\u0142oszeniu amnestii, powr\u00f3ci\u0142 do Niemiec, gdzie cieszy\u0142 si\u0119 ju\u017c znaczn\u0105 s\u0142aw\u0105. Dzi\u0119ki protekcji kr\u00f3la bawarskiego Ludwika II m\u00f3g\u0142 ponownie cieszy\u0107 si\u0119 swobod\u0105 tw\u00f3rcz\u0105: kr\u00f3l sp\u0142aci\u0142 jego d\u0142ugi oraz sfinansowa\u0142 wystawienie wMonachium Tristana i Izoldy. W 1865 zosta\u0142 oskar\u017cony o trwonienie funduszy pa\u0144stwowych. Osiad\u0142 w Tribschen ko\u0142o Lucerny (tam uko\u0144czy\u0142 \u015apiewak\u00f3w norymberskich). Pobyt w Monachium zaznaczy\u0142 si\u0119 tak\u017ce skandalem towarzyskim: Wagner rozpocz\u0105\u0142 romans z \u017con\u0105 wp\u0142ywowego dyrygenta Hansa von B\u00fclowa, Cosim\u0105 (c\u00f3rk\u0105 Liszta), a jego owocem by\u0142 syn, Siegfried. W 1868 wystawi\u0142 \u015apiewak\u00f3w norymberskich<\/em>, w 1869 Z\u0142oto Renu, a w 1870 Walkiri\u0119. Nast\u0119pnie w 1870 po\u015blubi\u0142 Cosim\u0119. Nadal cieszy\u0142 si\u0119 poparciem kr\u00f3la Ludwika, mia\u0142 te\u017c liczne grono ustosunkowanych przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy umo\u017cliwili mu w 1872 przenosiny do Bayreuth. Tam te\u017c rozpocz\u0105\u0142 budow\u0119 wielkiego teatru operowego, umo\u017cliwiaj\u0105cego realizacj\u0119 jego wizji muzycznych i dramaturgicznych.\r\n\r\nOstatnie lata sp\u0119dzi\u0142 na pisaniu rozpraw teoretyczno-filozoficznych (na ich tre\u015b\u0107 mia\u0142a wp\u0142yw filozofia Schopenhauera i dyskusje z Nietzschem, z kt\u00f3rym w tym czasie si\u0119 zaprzyja\u017ani\u0142) oraz kolejnego dzie\u0142a operowego: Parsifala.\r\n\r\nWagner jest uznawany za najwybitniejszego przedstawiciela niemieckiego neoromantyzmu i jednego z najwi\u0119kszych tw\u00f3rc\u00f3w operowych.\r\n\r\nJego dzie\u0142a realizuj\u0105 koncepcj\u0119 syntetycznego dzie\u0142a sztuki (Gesamtkunstwerk), w kt\u00f3rym w ca\u0142o\u015b\u0107 sceniczn\u0105 stapiaj\u0105 si\u0119 stworzone przez jednego artyst\u0119: muzyka, tekst, pomys\u0142y scenograficzne. Ze \u017ar\u00f3de\u0142 literackich wyprowadzi\u0142 Wagner spos\u00f3b traktowania motyw\u00f3w (Leitmotive), przekszta\u0142canych w taki spos\u00f3b, by stanowi\u0142y zasadnicze oparcie dla materia\u0142u melodycznego i rytmicznego ca\u0142ej opery.\r\n\r\nPracuj\u0105c nad poszerzeniem mo\u017cliwo\u015bci brzmieniowych orkiestry, wprowadza\u0142 do obsady rzadko stosowane instrumenty (m.in. tzw. tuby wagnerowskie). Pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 zar\u00f3wno polifoni\u0105, jak i homofoni\u0105, zmierza\u0142 do wyci\u0105gni\u0119cia ostatecznych konsekwencji z systemu dur-moll, rozbudowuj\u0105cchromatyk\u0119, stosuj\u0105c niespotykane wsp\u00f3\u0142brzmienia i po\u0142\u0105czenia akordowe (s\u0142ynny \"akord tristanowski\" pojawiaj\u0105cy si\u0119 w Tristanie i Izoldzie).\r\n\r\nInspiracji tematycznych szuka\u0142 w dawnej literaturze niemieckiej, w mitach germa\u0144skich i celtyckich, eksponuj\u0105c zar\u00f3wno rol\u0119 wybitnej jednostki (Holender tu\u0142acz) uwik\u0142anej w sprzeczno\u015bci losu i konieczno\u015bci historycznych, jak te\u017c witalne mo\u017cliwo\u015bci tkwi\u0105ce w zbiorowo\u015bci (\u015apiewacy norymberscy).\r\n\r\nIstotn\u0105 rol\u0119 w wagnerowskiej koncepcji ludzkiego losu pe\u0142ni element tragiczny, pojmowany zgodnie z pogl\u0105dami Nietzschego: jako zmaganie si\u0119 pod\u0142o\u015bci i wznios\u0142o\u015bci, s\u0142abo\u015bci i si\u0142y, wybitno\u015bci i prostactwa. Na pogl\u0105dy filozoficzne Wagnera oddzia\u0142ywali tak\u017ce Jean-Jacques Rousseau, Johann Herder, Auguste Comte, Ludwig Feuerbach, Arthur Schopenhauer (zw\u0142aszcza w pojmowaniu \u015bmierci).\r\n\r\nTw\u00f3rczo\u015b\u0107 operowa i pogl\u0105dy estetyczne Wagnera wywar\u0142y znaczny wp\u0142yw na muzyk\u0119 prze\u0142omu XIX i XX w., wykonania jego muzyki wymagaj\u0105 skomplikowanego aparatu interpretacyjnego (wielkie zespo\u0142y wykonawcze, specyficzne wymogi stawiane \u015bpiewakom) i s\u0105 wzgl\u0119dn\u0105 rzadko\u015bci\u0105 we wsp\u00f3\u0142czesnym repertuarze.\r\n\r\nObok oper w spu\u015bci\u017anie Wagnera znajduj\u0105 si\u0119 dzie\u0142a na ch\u00f3r i orkiestr\u0119 (Kantata noworoczna, Volkshymne, Descedons), ch\u00f3r m\u0119ski a capella (Weihegru\u00df, Gru\u00df seiner Treuer an Friedrich August den Geliebten, An Webersgrabe), uwertury (d-moll, C-dur, Polonia, Rule Britannia, Faust), Symfonia C-dur, muzyka fortepianowa, pie\u015bni, wyci\u0105gi fortepianowe (m.in. z oper G. Donizettiego, F. Hal\u00e9vy'ego, IX Symfonii L. van Beethovena, Ch.W. Glucka, G.P. Palestriny, W. A. Mozarta) oraz pisma teoretyczne: Die Kunst und die Revolution, Das Kunstwerk der Zukunft, Zukunftsmusik, Religion und Kunst.\r\n\r\nMuzyka Wagnera, podobnie jak pogl\u0105dy Nietzschego, by\u0142a uto\u017csamiana z gloryfikacj\u0105 etosu germa\u0144skiej dominacji, g\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce zaaprobowa\u0142a je oficjalnie (jako nieliczne z XIX-wiecznej tradycji niemieckiej) propaganda III Rzeszy. \u017barliwym wielbicielem Wagnera by\u0142 Adolf Hitler.\r\n\r\nWikipedia<\/em>","link":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/richard-wagner","slug":"richard-wagner","avatar_urls":{"24":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/810cf9cecc1b8a6558c3e80847652f85?s=24&d=mm&r=g","48":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/810cf9cecc1b8a6558c3e80847652f85?s=48&d=mm&r=g","96":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/810cf9cecc1b8a6558c3e80847652f85?s=96&d=mm&r=g"},"meta":[],"yoast_head":"\nRichard Wagner, Autor w serwisie Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/richard-wagner\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"Richard Wagner, Autor w serwisie Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/810cf9cecc1b8a6558c3e80847652f85?s=500&d=mm&r=g\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#organization\",\"name\":\"Ownetic\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/\",\"sameAs\":[],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Group-6341.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Group-6341.png\",\"width\":260,\"height\":260,\"caption\":\"Ownetic\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/\",\"name\":\"Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w\",\"description\":\"Cytaty\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ProfilePage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/richard-wagner#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/richard-wagner\",\"name\":\"Richard Wagner, Autor w serwisie Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#website\"},\"description\":\"Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/richard-wagner#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/richard-wagner\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/richard-wagner#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Archiwum dla Richard Wagner\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/person\/deb1a4552ca1736c509d4ae196a01edb\",\"name\":\"Richard Wagner\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/810cf9cecc1b8a6558c3e80847652f85?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/810cf9cecc1b8a6558c3e80847652f85?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Richard Wagner\"},\"description\":\"Wilhelm Richard Wagner (ur. 22 maja 1813 w Lipsku, zm. 13 lutego 1883 w Wenecji) \u2013 niemiecki kompozytor okresu romantyzmu. Pocz\u0105tkowo my\u015bla\u0142 o karierze literackiej, pilnie studiuj\u0105c zw\u0142aszcza dzie\u0142a dawnej literatury niemieckiej, zawieraj\u0105ce w\u0105tki mityczne i legendarne. Pierwsze dzie\u0142a muzyczne nie zyska\u0142y wi\u0119kszego uznania (opery Boginki, Zakaz mi\u0142o\u015bci wg Miarki za miark\u0119 Szekspira). Od roku 1836 by\u0142 dyrektorem teatru w Kr\u00f3lewcu (gdzie w ko\u015bciele na Tragheim po\u015blubi\u0142 aktork\u0119 Minn\u0119 Planer), a po jego bankructwie w roku 1837 zosta\u0142 dyrektorem teatru w Rydze. Liczne d\u0142ugi zmusi\u0142y go do ucieczki przed wierzycielami za granic\u0119 \u2013 od 1839 przebywa\u0142 w Pary\u017cu, gdzie cierpia\u0142 n\u0119dz\u0119. Zbli\u017cy\u0142 si\u0119 tam do najwa\u017cniejszych kompozytor\u00f3w swoich czas\u00f3w: G. Meyerbeera, Berlioza, a zw\u0142aszcza Liszta, z kt\u00f3rym si\u0119 zaprzyja\u017ani\u0142. Uko\u0144czy\u0142 w\u00f3wczas oper\u0119 wed\u0142ug w\u0142asnego libretta Lataj\u0105cy Holender, kt\u00f3r\u0105 wystawiono w Dre\u017anie wraz z inn\u0105 oper\u0105 \u2013 Rienzi; obydwie przynios\u0142y Wagnerowi spory sukces i 1843mianowano go dyrygentem opery kr\u00f3lewskiej w Dre\u017anie. Na stanowisku tym zas\u0142yn\u0105\u0142 jako znakomity interpretator dzie\u0142 Ludwiga van Beethovena, wystawi\u0142 tak\u017ce nast\u0119pn\u0105 sw\u0105 oper\u0119 Tannh\u00e4user. W Dre\u017anie rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 nad Lohengrinem, \u015apiewakami norymberskimi i szkicowa\u0142 Pier\u015bcie\u0144 Nibelunga. W okresie Wiosny Lud\u00f3w stan\u0105\u0142 po stronie rewolucji (wcze\u015bniej, po upadku powstania listopadowego napisa\u0142 uwertur\u0119 Polonia), a po st\u0142umieniu powstania majowego w Dre\u017anie wyemigrowa\u0142 do Zurychu. Po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 tam przede wszystkim formu\u0142owaniu teoretycznych podstaw swojej wizji dramatu muzycznego (opera i dramat) oraz pracy nad Pier\u015bcieniem Nibelunga. G\u0142\u0119boko prze\u017cy\u0142 nieszcz\u0119\u015bliw\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 do Matyldy Wesendonck, co ujawni\u0142o si\u0119 w operze Tristan i Izolda. W 1861, na wie\u015b\u0107 o og\u0142oszeniu amnestii, powr\u00f3ci\u0142 do Niemiec, gdzie cieszy\u0142 si\u0119 ju\u017c znaczn\u0105 s\u0142aw\u0105. Dzi\u0119ki protekcji kr\u00f3la bawarskiego Ludwika II m\u00f3g\u0142 ponownie cieszy\u0107 si\u0119 swobod\u0105 tw\u00f3rcz\u0105: kr\u00f3l sp\u0142aci\u0142 jego d\u0142ugi oraz sfinansowa\u0142 wystawienie wMonachium Tristana i Izoldy. W 1865 zosta\u0142 oskar\u017cony o trwonienie funduszy pa\u0144stwowych. Osiad\u0142 w Tribschen ko\u0142o Lucerny (tam uko\u0144czy\u0142 \u015apiewak\u00f3w norymberskich). Pobyt w Monachium zaznaczy\u0142 si\u0119 tak\u017ce skandalem towarzyskim: Wagner rozpocz\u0105\u0142 romans z \u017con\u0105 wp\u0142ywowego dyrygenta Hansa von B\u00fclowa, Cosim\u0105 (c\u00f3rk\u0105 Liszta), a jego owocem by\u0142 syn, Siegfried. W 1868 wystawi\u0142 \u015apiewak\u00f3w norymberskich, w 1869 Z\u0142oto Renu, a w 1870 Walkiri\u0119. Nast\u0119pnie w 1870 po\u015blubi\u0142 Cosim\u0119. Nadal cieszy\u0142 si\u0119 poparciem kr\u00f3la Ludwika, mia\u0142 te\u017c liczne grono ustosunkowanych przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy umo\u017cliwili mu w 1872 przenosiny do Bayreuth. Tam te\u017c rozpocz\u0105\u0142 budow\u0119 wielkiego teatru operowego, umo\u017cliwiaj\u0105cego realizacj\u0119 jego wizji muzycznych i dramaturgicznych. Ostatnie lata sp\u0119dzi\u0142 na pisaniu rozpraw teoretyczno-filozoficznych (na ich tre\u015b\u0107 mia\u0142a wp\u0142yw filozofia Schopenhauera i dyskusje z Nietzschem, z kt\u00f3rym w tym czasie si\u0119 zaprzyja\u017ani\u0142) oraz kolejnego dzie\u0142a operowego: Parsifala. Wagner jest uznawany za najwybitniejszego przedstawiciela niemieckiego neoromantyzmu i jednego z najwi\u0119kszych tw\u00f3rc\u00f3w operowych. Jego dzie\u0142a realizuj\u0105 koncepcj\u0119 syntetycznego dzie\u0142a sztuki (Gesamtkunstwerk), w kt\u00f3rym w ca\u0142o\u015b\u0107 sceniczn\u0105 stapiaj\u0105 si\u0119 stworzone przez jednego artyst\u0119: muzyka, tekst, pomys\u0142y scenograficzne. Ze \u017ar\u00f3de\u0142 literackich wyprowadzi\u0142 Wagner spos\u00f3b traktowania motyw\u00f3w (Leitmotive), przekszta\u0142canych w taki spos\u00f3b, by stanowi\u0142y zasadnicze oparcie dla materia\u0142u melodycznego i rytmicznego ca\u0142ej opery. Pracuj\u0105c nad poszerzeniem mo\u017cliwo\u015bci brzmieniowych orkiestry, wprowadza\u0142 do obsady rzadko stosowane instrumenty (m.in. tzw. tuby wagnerowskie). Pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 zar\u00f3wno polifoni\u0105, jak i homofoni\u0105, zmierza\u0142 do wyci\u0105gni\u0119cia ostatecznych konsekwencji z systemu dur-moll, rozbudowuj\u0105cchromatyk\u0119, stosuj\u0105c niespotykane wsp\u00f3\u0142brzmienia i po\u0142\u0105czenia akordowe (s\u0142ynny \\\"akord tristanowski\\\" pojawiaj\u0105cy si\u0119 w Tristanie i Izoldzie). Inspiracji tematycznych szuka\u0142 w dawnej literaturze niemieckiej, w mitach germa\u0144skich i celtyckich, eksponuj\u0105c zar\u00f3wno rol\u0119 wybitnej jednostki (Holender tu\u0142acz) uwik\u0142anej w sprzeczno\u015bci losu i konieczno\u015bci historycznych, jak te\u017c witalne mo\u017cliwo\u015bci tkwi\u0105ce w zbiorowo\u015bci (\u015apiewacy norymberscy). Istotn\u0105 rol\u0119 w wagnerowskiej koncepcji ludzkiego losu pe\u0142ni element tragiczny, pojmowany zgodnie z pogl\u0105dami Nietzschego: jako zmaganie si\u0119 pod\u0142o\u015bci i wznios\u0142o\u015bci, s\u0142abo\u015bci i si\u0142y, wybitno\u015bci i prostactwa. Na pogl\u0105dy filozoficzne Wagnera oddzia\u0142ywali tak\u017ce Jean-Jacques Rousseau, Johann Herder, Auguste Comte, Ludwig Feuerbach, Arthur Schopenhauer (zw\u0142aszcza w pojmowaniu \u015bmierci). Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 operowa i pogl\u0105dy estetyczne Wagnera wywar\u0142y znaczny wp\u0142yw na muzyk\u0119 prze\u0142omu XIX i XX w., wykonania jego muzyki wymagaj\u0105 skomplikowanego aparatu interpretacyjnego (wielkie zespo\u0142y wykonawcze, specyficzne wymogi stawiane \u015bpiewakom) i s\u0105 wzgl\u0119dn\u0105 rzadko\u015bci\u0105 we wsp\u00f3\u0142czesnym repertuarze. Obok oper w spu\u015bci\u017anie Wagnera znajduj\u0105 si\u0119 dzie\u0142a na ch\u00f3r i orkiestr\u0119 (Kantata noworoczna, Volkshymne, Descedons), ch\u00f3r m\u0119ski a capella (Weihegru\u00df, Gru\u00df seiner Treuer an Friedrich August den Geliebten, An Webersgrabe), uwertury (d-moll, C-dur, Polonia, Rule Britannia, Faust), Symfonia C-dur, muzyka fortepianowa, pie\u015bni, wyci\u0105gi fortepianowe (m.in. z oper G. Donizettiego, F. Hal\u00e9vy'ego, IX Symfonii L. van Beethovena, Ch.W. Glucka, G.P. Palestriny, W. A. Mozarta) oraz pisma teoretyczne: Die Kunst und die Revolution, Das Kunstwerk der Zukunft, Zukunftsmusik, Religion und Kunst. Muzyka Wagnera, podobnie jak pogl\u0105dy Nietzschego, by\u0142a uto\u017csamiana z gloryfikacj\u0105 etosu germa\u0144skiej dominacji, g\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce zaaprobowa\u0142a je oficjalnie (jako nieliczne z XIX-wiecznej tradycji niemieckiej) propaganda III Rzeszy. \u017barliwym wielbicielem Wagnera by\u0142 Adolf Hitler. Wikipedia\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/richard-wagner#webpage\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Richard Wagner, Autor w serwisie Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w","description":"Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/richard-wagner","twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"Richard Wagner, Autor w serwisie Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w","twitter_description":"Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w","twitter_image":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/810cf9cecc1b8a6558c3e80847652f85?s=500&d=mm&r=g","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#organization","name":"Ownetic","url":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/","sameAs":[],"logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Group-6341.png","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Group-6341.png","width":260,"height":260,"caption":"Ownetic"},"image":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/","name":"Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w","description":"Cytaty","publisher":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ProfilePage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/richard-wagner#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/richard-wagner","name":"Richard Wagner, Autor w serwisie Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#website"},"description":"Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/richard-wagner#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/richard-wagner"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/richard-wagner#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Archiwum dla Richard Wagner"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/person\/deb1a4552ca1736c509d4ae196a01edb","name":"Richard Wagner","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/810cf9cecc1b8a6558c3e80847652f85?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/810cf9cecc1b8a6558c3e80847652f85?s=96&d=mm&r=g","caption":"Richard Wagner"},"description":"Wilhelm Richard Wagner (ur. 22 maja 1813 w Lipsku, zm. 13 lutego 1883 w Wenecji) \u2013 niemiecki kompozytor okresu romantyzmu. Pocz\u0105tkowo my\u015bla\u0142 o karierze literackiej, pilnie studiuj\u0105c zw\u0142aszcza dzie\u0142a dawnej literatury niemieckiej, zawieraj\u0105ce w\u0105tki mityczne i legendarne. Pierwsze dzie\u0142a muzyczne nie zyska\u0142y wi\u0119kszego uznania (opery Boginki, Zakaz mi\u0142o\u015bci wg Miarki za miark\u0119 Szekspira). Od roku 1836 by\u0142 dyrektorem teatru w Kr\u00f3lewcu (gdzie w ko\u015bciele na Tragheim po\u015blubi\u0142 aktork\u0119 Minn\u0119 Planer), a po jego bankructwie w roku 1837 zosta\u0142 dyrektorem teatru w Rydze. Liczne d\u0142ugi zmusi\u0142y go do ucieczki przed wierzycielami za granic\u0119 \u2013 od 1839 przebywa\u0142 w Pary\u017cu, gdzie cierpia\u0142 n\u0119dz\u0119. Zbli\u017cy\u0142 si\u0119 tam do najwa\u017cniejszych kompozytor\u00f3w swoich czas\u00f3w: G. Meyerbeera, Berlioza, a zw\u0142aszcza Liszta, z kt\u00f3rym si\u0119 zaprzyja\u017ani\u0142. Uko\u0144czy\u0142 w\u00f3wczas oper\u0119 wed\u0142ug w\u0142asnego libretta Lataj\u0105cy Holender, kt\u00f3r\u0105 wystawiono w Dre\u017anie wraz z inn\u0105 oper\u0105 \u2013 Rienzi; obydwie przynios\u0142y Wagnerowi spory sukces i 1843mianowano go dyrygentem opery kr\u00f3lewskiej w Dre\u017anie. Na stanowisku tym zas\u0142yn\u0105\u0142 jako znakomity interpretator dzie\u0142 Ludwiga van Beethovena, wystawi\u0142 tak\u017ce nast\u0119pn\u0105 sw\u0105 oper\u0119 Tannh\u00e4user. W Dre\u017anie rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 nad Lohengrinem, \u015apiewakami norymberskimi i szkicowa\u0142 Pier\u015bcie\u0144 Nibelunga. W okresie Wiosny Lud\u00f3w stan\u0105\u0142 po stronie rewolucji (wcze\u015bniej, po upadku powstania listopadowego napisa\u0142 uwertur\u0119 Polonia), a po st\u0142umieniu powstania majowego w Dre\u017anie wyemigrowa\u0142 do Zurychu. Po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 tam przede wszystkim formu\u0142owaniu teoretycznych podstaw swojej wizji dramatu muzycznego (opera i dramat) oraz pracy nad Pier\u015bcieniem Nibelunga. G\u0142\u0119boko prze\u017cy\u0142 nieszcz\u0119\u015bliw\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 do Matyldy Wesendonck, co ujawni\u0142o si\u0119 w operze Tristan i Izolda. W 1861, na wie\u015b\u0107 o og\u0142oszeniu amnestii, powr\u00f3ci\u0142 do Niemiec, gdzie cieszy\u0142 si\u0119 ju\u017c znaczn\u0105 s\u0142aw\u0105. Dzi\u0119ki protekcji kr\u00f3la bawarskiego Ludwika II m\u00f3g\u0142 ponownie cieszy\u0107 si\u0119 swobod\u0105 tw\u00f3rcz\u0105: kr\u00f3l sp\u0142aci\u0142 jego d\u0142ugi oraz sfinansowa\u0142 wystawienie wMonachium Tristana i Izoldy. W 1865 zosta\u0142 oskar\u017cony o trwonienie funduszy pa\u0144stwowych. Osiad\u0142 w Tribschen ko\u0142o Lucerny (tam uko\u0144czy\u0142 \u015apiewak\u00f3w norymberskich). Pobyt w Monachium zaznaczy\u0142 si\u0119 tak\u017ce skandalem towarzyskim: Wagner rozpocz\u0105\u0142 romans z \u017con\u0105 wp\u0142ywowego dyrygenta Hansa von B\u00fclowa, Cosim\u0105 (c\u00f3rk\u0105 Liszta), a jego owocem by\u0142 syn, Siegfried. W 1868 wystawi\u0142 \u015apiewak\u00f3w norymberskich, w 1869 Z\u0142oto Renu, a w 1870 Walkiri\u0119. Nast\u0119pnie w 1870 po\u015blubi\u0142 Cosim\u0119. Nadal cieszy\u0142 si\u0119 poparciem kr\u00f3la Ludwika, mia\u0142 te\u017c liczne grono ustosunkowanych przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy umo\u017cliwili mu w 1872 przenosiny do Bayreuth. Tam te\u017c rozpocz\u0105\u0142 budow\u0119 wielkiego teatru operowego, umo\u017cliwiaj\u0105cego realizacj\u0119 jego wizji muzycznych i dramaturgicznych. Ostatnie lata sp\u0119dzi\u0142 na pisaniu rozpraw teoretyczno-filozoficznych (na ich tre\u015b\u0107 mia\u0142a wp\u0142yw filozofia Schopenhauera i dyskusje z Nietzschem, z kt\u00f3rym w tym czasie si\u0119 zaprzyja\u017ani\u0142) oraz kolejnego dzie\u0142a operowego: Parsifala. Wagner jest uznawany za najwybitniejszego przedstawiciela niemieckiego neoromantyzmu i jednego z najwi\u0119kszych tw\u00f3rc\u00f3w operowych. Jego dzie\u0142a realizuj\u0105 koncepcj\u0119 syntetycznego dzie\u0142a sztuki (Gesamtkunstwerk), w kt\u00f3rym w ca\u0142o\u015b\u0107 sceniczn\u0105 stapiaj\u0105 si\u0119 stworzone przez jednego artyst\u0119: muzyka, tekst, pomys\u0142y scenograficzne. Ze \u017ar\u00f3de\u0142 literackich wyprowadzi\u0142 Wagner spos\u00f3b traktowania motyw\u00f3w (Leitmotive), przekszta\u0142canych w taki spos\u00f3b, by stanowi\u0142y zasadnicze oparcie dla materia\u0142u melodycznego i rytmicznego ca\u0142ej opery. Pracuj\u0105c nad poszerzeniem mo\u017cliwo\u015bci brzmieniowych orkiestry, wprowadza\u0142 do obsady rzadko stosowane instrumenty (m.in. tzw. tuby wagnerowskie). Pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 zar\u00f3wno polifoni\u0105, jak i homofoni\u0105, zmierza\u0142 do wyci\u0105gni\u0119cia ostatecznych konsekwencji z systemu dur-moll, rozbudowuj\u0105cchromatyk\u0119, stosuj\u0105c niespotykane wsp\u00f3\u0142brzmienia i po\u0142\u0105czenia akordowe (s\u0142ynny \"akord tristanowski\" pojawiaj\u0105cy si\u0119 w Tristanie i Izoldzie). Inspiracji tematycznych szuka\u0142 w dawnej literaturze niemieckiej, w mitach germa\u0144skich i celtyckich, eksponuj\u0105c zar\u00f3wno rol\u0119 wybitnej jednostki (Holender tu\u0142acz) uwik\u0142anej w sprzeczno\u015bci losu i konieczno\u015bci historycznych, jak te\u017c witalne mo\u017cliwo\u015bci tkwi\u0105ce w zbiorowo\u015bci (\u015apiewacy norymberscy). Istotn\u0105 rol\u0119 w wagnerowskiej koncepcji ludzkiego losu pe\u0142ni element tragiczny, pojmowany zgodnie z pogl\u0105dami Nietzschego: jako zmaganie si\u0119 pod\u0142o\u015bci i wznios\u0142o\u015bci, s\u0142abo\u015bci i si\u0142y, wybitno\u015bci i prostactwa. Na pogl\u0105dy filozoficzne Wagnera oddzia\u0142ywali tak\u017ce Jean-Jacques Rousseau, Johann Herder, Auguste Comte, Ludwig Feuerbach, Arthur Schopenhauer (zw\u0142aszcza w pojmowaniu \u015bmierci). Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 operowa i pogl\u0105dy estetyczne Wagnera wywar\u0142y znaczny wp\u0142yw na muzyk\u0119 prze\u0142omu XIX i XX w., wykonania jego muzyki wymagaj\u0105 skomplikowanego aparatu interpretacyjnego (wielkie zespo\u0142y wykonawcze, specyficzne wymogi stawiane \u015bpiewakom) i s\u0105 wzgl\u0119dn\u0105 rzadko\u015bci\u0105 we wsp\u00f3\u0142czesnym repertuarze. Obok oper w spu\u015bci\u017anie Wagnera znajduj\u0105 si\u0119 dzie\u0142a na ch\u00f3r i orkiestr\u0119 (Kantata noworoczna, Volkshymne, Descedons), ch\u00f3r m\u0119ski a capella (Weihegru\u00df, Gru\u00df seiner Treuer an Friedrich August den Geliebten, An Webersgrabe), uwertury (d-moll, C-dur, Polonia, Rule Britannia, Faust), Symfonia C-dur, muzyka fortepianowa, pie\u015bni, wyci\u0105gi fortepianowe (m.in. z oper G. Donizettiego, F. Hal\u00e9vy'ego, IX Symfonii L. van Beethovena, Ch.W. Glucka, G.P. Palestriny, W. A. Mozarta) oraz pisma teoretyczne: Die Kunst und die Revolution, Das Kunstwerk der Zukunft, Zukunftsmusik, Religion und Kunst. Muzyka Wagnera, podobnie jak pogl\u0105dy Nietzschego, by\u0142a uto\u017csamiana z gloryfikacj\u0105 etosu germa\u0144skiej dominacji, g\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce zaaprobowa\u0142a je oficjalnie (jako nieliczne z XIX-wiecznej tradycji niemieckiej) propaganda III Rzeszy. \u017barliwym wielbicielem Wagnera by\u0142 Adolf Hitler. Wikipedia","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/richard-wagner#webpage"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/users\/143"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/users"}]}}