{"id":203,"name":"Sofokles","url":"","description":"

Sofokles<\/strong> (gr. \u03a3\u03bf\u03c6\u03bf\u03ba\u03bb\u1fc6\u03c2; ur. ok. 496 p.n.e. w Kolonos , zm. 406 p.n.e. w Atenach) \u2013 najwi\u0119kszy obok Ajschylosa i Eurypidesa tragik staro\u017cytnej Grecji.<\/p>\r\n

Sofokles by\u0142 tak\u017ce politykiem, dow\u00f3dc\u0105 wojskowym i kap\u0142anem. Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczna i praca tw\u00f3rcza przypadaj\u0105 na okres pomi\u0119dzy tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Ajschylosa a \u017cyciem Eurypidesa.<\/p>\r\n

Zar\u00f3wno za \u017cycia jak i po \u015bmierci by\u0142 czczony przez wsp\u00f3\u0142obywateli jak bohater.<\/p>\r\n

Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Sofoklesa odznacza si\u0119: g\u0142\u0119bokim patriotyzmem, konserwatyzmem, tradycyjno\u015bci\u0105, religijno\u015bci\u0105, fatalizmem i pesymizmem. Sofokles zminimalizowa\u0142 bezpo\u015bredni wp\u0142yw bog\u00f3w na losy bohater\u00f3w oraz odszed\u0142 od trylogii tragicznych w kierunku traktowania ka\u017cdej tragedii jako zamkni\u0119tej ca\u0142o\u015bci. W tragediach Sofoklesa wola ludzka odgrywa wi\u0119ksze znaczenie ni\u017c boska, co stanowczo oddali\u0142o go od poprzednika.<\/p>\r\n

Jego tragedie s\u0105 celowo zbudowanymi dzie\u0142ami sztuki, o sko\u0144czonej w sobie akcji i starannej charakterystyce postaci. Prostota stylu stawia go pomi\u0119dzy patosem Ajschylosa a retorycznym artyzmem Eurypidesa.<\/p>\r\n

Bohaterowie Sofoklesa s\u0105 pogr\u0105\u017ceni w rzeczywisto\u015bci pe\u0142nej sprzeczno\u015bci nie do pogodzenia, przepe\u0142nionej konfliktami si\u0142, kt\u00f3re nieuchronnie d\u0105\u017c\u0105 do kolizji. Sofokles zaakcentowa\u0142 ludzk\u0105 stron\u0119 postaci, z kt\u00f3rych ka\u017cda ma w sobie jaki\u015b defekt. Postacie ze sztuk Sofoklesa bywaj\u0105 tak\u017ce szlachetne i dobre, jednak z drugiej strony samotne w walce ze z\u0142em, kt\u00f3re maj\u0105 w samych sobie. Ich walka z tym pierwiastkiem z\u0142a jest zawsze pr\u00f3\u017cna, jednak to w\u0142a\u015bnie za jej po\u015brednictwom cz\u0142owiek osi\u0105ga pe\u0142ni\u0119 cz\u0142owiecze\u0144stwa, kt\u00f3re niesie ze sob\u0105 pot\u0119pienie os\u0142odzone chwil\u0105 chwa\u0142y. Szczeg\u00f3lnie dobrze jest to widoczne w tragedii Edyp kr\u00f3lem<\/em>, kt\u00f3ra przez Arystotelesa zosta\u0142a uznana za wz\u00f3r idealnej tragedii greckiej.<\/p>\r\n

Wraz z tokiem akcji analiza psychologiczna postaci pog\u0142\u0119bia si\u0119, podlega jej tak sam cz\u0142owiek, jak i otaczaj\u0105ca go rzeczywisto\u015b\u0107. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Sofoklesa cechuje silna tendencja do odzierania postaci z emfazy (onkos). W Edypie w Kolonie<\/em> ch\u00f3r powtarza \u201eNajlepszym losem jest w og\u00f3le si\u0119 nie narodzi\u0107\u201d. Wydarzenia, kt\u00f3re dotykaj\u0105 bohater\u00f3w sztuk Sofoklesa, s\u0105 ca\u0142kowicie niewyt\u0142umaczalne, nie da si\u0119 ich te\u017c w \u017caden spos\u00f3b usprawiedliwi\u0107. Wszystkim rz\u0105dzi nieugi\u0119te fatum.<\/p>\r\n

W sumie Sofokles 18 razy otrzyma\u0142 pierwsze miejsce na Wielkich Dionizjach i prawdopodobnie 6 razy na Lenajach, do kt\u00f3rych konkursy tragediowe wprowadzono oko\u0142o 420 roku p.n.e..<\/p>\r\n

Opr\u00f3cz pean\u00f3w i elegii tworzy\u0142 te\u017c pisma o ch\u00f3rze.<\/p>\r\n

Sofokles zerwa\u0142 z klasyczn\u0105 konwencj\u0105 trylogii tragediowej mieszcz\u0105cej si\u0119 w ramach tetralogii, kt\u00f3rej zwie\u0144czeniem by\u0142 dramat satyrowy. Wprowadzi\u0142 do tragedii trzeciego aktora (cho\u0107 zdaniem niekt\u00f3rych badaczy (Freeman) jest to innowacja wprowadzona przez Ajschylosa u schy\u0142ku jego \u017cycia, natomiast Sofokles jako pierwszy zastosowa\u0142 j\u0105 na tak\u0105 skal\u0119), zwi\u0119kszy\u0142 liczebno\u015b\u0107 ch\u00f3ru z 12 do 15 os\u00f3b; po\u0142o\u017cy\u0142 ogromne zas\u0142ugi na polu scenografii znacznie j\u0105 rozbudowuj\u0105c (o tych nowo\u015bciach w zakresie dekoracji scenicznej pisze Arystoteles w swojej Poetyce w ust\u0119pie 49a).<\/p>\r\n

Wprowadzenie trzeciego aktora zaowocowa\u0142o zerwaniem ze stosowanym dotychczas modelem opozycji mi\u0119dzy dwoma antytetycznymi postaciami, przez co bardziej zaakcentowano zwi\u0105zki interpersonalne, powsta\u0142a nieznana dot\u0105d dynamiczna p\u0142ynno\u015b\u0107 rytmu teatralnego. Zwi\u0119kszenie liczby ch\u00f3rzyst\u00f3w zaowocowa\u0142o podkre\u015bleniem roli koryfeusza w ca\u0142o\u015bci tragedii.<\/p>\r\n

Ch\u00f3ry w tragediach Sofoklesa w stosunku do ch\u00f3r\u00f3w ze sztuk autorstwa Ajschylosa oddzielaj\u0105 si\u0119 od akcji, ich aktywny udzia\u0142 w sztuce staje si\u0119 coraz bardziej nik\u0142y, ch\u00f3r staje si\u0119 raczej widzem i komentatorem wydarze\u0144 ni\u017c ich czynnym uczestnikiem.<\/p>\r\n

Sofoklesowi zawdzi\u0119czamy wprowadzenie monologu (gr. \u03c1\u03ae\u03c3\u03b9\u03c2) - przyk\u0142adem s\u0105 monologi Ajasa i Edypa. Za pomoc\u0105 monologu postaci Sofoklesa uzyska\u0142y niespotykan\u0105 dot\u0105d \u0142atwo\u015b\u0107 wyra\u017cania w\u0142asnych my\u015bli.<\/p>\r\n

Tradycyjnie przypisuje si\u0119 Sofoklesowi autorstwo co najmniej 123 sztuk (tragedii i dramat\u00f3w satyrowych). Z tego bogatego dorobku zachowa\u0142o si\u0119 w ca\u0142o\u015bci jedynie 7 sztuk: Antygona<\/em> (442 p.n.e.), Ajas<\/em>, Edyp kr\u00f3lem<\/em> (w przek\u0142adzie na polski bardziej znana jako Kr\u00f3l Edyp<\/em>), Elektra<\/em>, Filoktet<\/em>, Trachinki<\/em> i Edyp w Kolonie<\/em>.<\/p>\r\n

Tylko odno\u015bnie dwu z siedmiu zachowanych sztuk Sofoklesa posiadamy informacje dotycz\u0105ce daty pierwszego wystawienia, s\u0105 to: Filoktet<\/em> (409 p.n.e.) i Edyp w Kolonie<\/em> (401 p.n.e., doko\u0144czony przez wnuka Sofoklesa - Sofoklesa M\u0142odszego). Z pozosta\u0142ych sztuk Elektra<\/em> wykazuje liczne podobie\u0144stwa stylistyczne do dwu pierwszych sztuk. Przypuszcza si\u0119, \u017ce powsta\u0142a ona w p\u00f3\u017anym okresie kariery tragediopisarskiej Sofoklesa. Ajas<\/em>, Antygona<\/em> i Trachinki<\/em> s\u0105 z kolei uznawane za stosunkowo wczesne prace Sofoklesa. Na podstawie analizy stylistycznej mo\u017cna umie\u015bci\u0107 sztuk\u0119 Edyp kr\u00f3lem<\/em> w \u015brodkowym okresie aktywno\u015bci tw\u00f3rczej dramaturga.<\/p>\r\n

Cykl teba\u0144ski Sofoklesa nale\u017cy do drugiej trylogii tragediowej przechowanej do naszych czas\u00f3w w ca\u0142o\u015bci. Pierwsz\u0105 tak\u0105 triad\u0105 jest \u201eOresteja\u201d Ajschylosa. Trylogia sofoklejska sk\u0142ada si\u0119 z nast\u0119puj\u0105cych cz\u0119\u015bci:<\/p>\r\n

    \r\n
  1. Edyp kr\u00f3lem<\/em><\/li>\r\n
  2. Edyp w Kolonie<\/em><\/li>\r\n
  3. Antygona<\/em><\/li>\r\n<\/ol>\r\n

    Zwraca tu uwag\u0119 czas powstawania sztuk wyznaczony w oparciu o analiz\u0119 stylistyczn\u0105 dzie\u0142 wzgl\u0119dem chronologii wydarze\u0144 w triadzie tragediowej: ko\u0144cz\u0105ca triad\u0119 Antygona<\/em> jest dzie\u0142em stosunkowo wczesnym, najstarszym, natomiast \u015brodkowa cz\u0119\u015b\u0107 - Edyp w Kolonie<\/em> jest ostatnim, nieuko\u0144czonym dzie\u0142em Sofoklesa. Ta pozorna inkongruencja jest jednym z dowod\u00f3w po\u015bwiadczaj\u0105cych siln\u0105 u Sofoklesa tendencj\u0119 do rozbijania tetralogii na poszczeg\u00f3lne autonomiczne tragedie i dramaty satyrowe.<\/p>\r\n

    Sztuki nale\u017c\u0105ce do tak zwanego cyklu teba\u0144skiego cho\u0107 na og\u00f3\u0142 s\u0105 ze sob\u0105 \u015bci\u015ble \u0142\u0105czone, co najcz\u0119\u015bciej wyra\u017ca si\u0119 w wydawaniu ich trzech w postaci jednego woluminu, naprawd\u0119 s\u0105 dzie\u0142ami ca\u0142kowicie autonomicznymi, napisanymi na r\u00f3\u017cne festiwale i zosta\u0142y napisane w przeci\u0105gu 40 b\u0105d\u017a nawet wi\u0119cej lat bez uwzgl\u0119dnienia chronologii mitu. W rzeczywisto\u015bci nie stanowi\u0105 one nawet prawdziwej trylogii, takiej, jak\u0105 jest na przyk\u0142ad \u201eOresteja\u201d.<\/p>\r\n

    (Wikipedia)<\/em><\/p>","link":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/sofokles","slug":"sofokles","avatar_urls":{"24":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d91ca76ab8ba06af25013b25f4a9a334?s=24&d=mm&r=g","48":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d91ca76ab8ba06af25013b25f4a9a334?s=48&d=mm&r=g","96":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d91ca76ab8ba06af25013b25f4a9a334?s=96&d=mm&r=g"},"meta":[],"yoast_head":"\nSofokles, Autor w serwisie Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/sofokles\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"Sofokles, Autor w serwisie Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d91ca76ab8ba06af25013b25f4a9a334?s=500&d=mm&r=g\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#organization\",\"name\":\"Ownetic\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/\",\"sameAs\":[],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Group-6341.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Group-6341.png\",\"width\":260,\"height\":260,\"caption\":\"Ownetic\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/\",\"name\":\"Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w\",\"description\":\"Cytaty\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ProfilePage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/sofokles#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/sofokles\",\"name\":\"Sofokles, Autor w serwisie Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#website\"},\"description\":\"Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/sofokles#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/sofokles\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/sofokles#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Archiwum dla Sofokles\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/person\/8dc566d2cc12319df7f99c65c1384513\",\"name\":\"Sofokles\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d91ca76ab8ba06af25013b25f4a9a334?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d91ca76ab8ba06af25013b25f4a9a334?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Sofokles\"},\"description\":\"Sofokles (gr. \u03a3\u03bf\u03c6\u03bf\u03ba\u03bb\u1fc6\u03c2; ur. ok. 496 p.n.e. w Kolonos , zm. 406 p.n.e. w Atenach) \u2013 najwi\u0119kszy obok Ajschylosa i Eurypidesa tragik staro\u017cytnej Grecji. Sofokles by\u0142 tak\u017ce politykiem, dow\u00f3dc\u0105 wojskowym i kap\u0142anem. Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczna i praca tw\u00f3rcza przypadaj\u0105 na okres pomi\u0119dzy tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Ajschylosa a \u017cyciem Eurypidesa. Zar\u00f3wno za \u017cycia jak i po \u015bmierci by\u0142 czczony przez wsp\u00f3\u0142obywateli jak bohater. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Sofoklesa odznacza si\u0119: g\u0142\u0119bokim patriotyzmem, konserwatyzmem, tradycyjno\u015bci\u0105, religijno\u015bci\u0105, fatalizmem i pesymizmem. Sofokles zminimalizowa\u0142 bezpo\u015bredni wp\u0142yw bog\u00f3w na losy bohater\u00f3w oraz odszed\u0142 od trylogii tragicznych w kierunku traktowania ka\u017cdej tragedii jako zamkni\u0119tej ca\u0142o\u015bci. W tragediach Sofoklesa wola ludzka odgrywa wi\u0119ksze znaczenie ni\u017c boska, co stanowczo oddali\u0142o go od poprzednika. Jego tragedie s\u0105 celowo zbudowanymi dzie\u0142ami sztuki, o sko\u0144czonej w sobie akcji i starannej charakterystyce postaci. Prostota stylu stawia go pomi\u0119dzy patosem Ajschylosa a retorycznym artyzmem Eurypidesa. Bohaterowie Sofoklesa s\u0105 pogr\u0105\u017ceni w rzeczywisto\u015bci pe\u0142nej sprzeczno\u015bci nie do pogodzenia, przepe\u0142nionej konfliktami si\u0142, kt\u00f3re nieuchronnie d\u0105\u017c\u0105 do kolizji. Sofokles zaakcentowa\u0142 ludzk\u0105 stron\u0119 postaci, z kt\u00f3rych ka\u017cda ma w sobie jaki\u015b defekt. Postacie ze sztuk Sofoklesa bywaj\u0105 tak\u017ce szlachetne i dobre, jednak z drugiej strony samotne w walce ze z\u0142em, kt\u00f3re maj\u0105 w samych sobie. Ich walka z tym pierwiastkiem z\u0142a jest zawsze pr\u00f3\u017cna, jednak to w\u0142a\u015bnie za jej po\u015brednictwom cz\u0142owiek osi\u0105ga pe\u0142ni\u0119 cz\u0142owiecze\u0144stwa, kt\u00f3re niesie ze sob\u0105 pot\u0119pienie os\u0142odzone chwil\u0105 chwa\u0142y. Szczeg\u00f3lnie dobrze jest to widoczne w tragedii Edyp kr\u00f3lem, kt\u00f3ra przez Arystotelesa zosta\u0142a uznana za wz\u00f3r idealnej tragedii greckiej. Wraz z tokiem akcji analiza psychologiczna postaci pog\u0142\u0119bia si\u0119, podlega jej tak sam cz\u0142owiek, jak i otaczaj\u0105ca go rzeczywisto\u015b\u0107. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Sofoklesa cechuje silna tendencja do odzierania postaci z emfazy (onkos). W Edypie w Kolonie ch\u00f3r powtarza \u201eNajlepszym losem jest w og\u00f3le si\u0119 nie narodzi\u0107\u201d. Wydarzenia, kt\u00f3re dotykaj\u0105 bohater\u00f3w sztuk Sofoklesa, s\u0105 ca\u0142kowicie niewyt\u0142umaczalne, nie da si\u0119 ich te\u017c w \u017caden spos\u00f3b usprawiedliwi\u0107. Wszystkim rz\u0105dzi nieugi\u0119te fatum. W sumie Sofokles 18 razy otrzyma\u0142 pierwsze miejsce na Wielkich Dionizjach i prawdopodobnie 6 razy na Lenajach, do kt\u00f3rych konkursy tragediowe wprowadzono oko\u0142o 420 roku p.n.e.. Opr\u00f3cz pean\u00f3w i elegii tworzy\u0142 te\u017c pisma o ch\u00f3rze. Sofokles zerwa\u0142 z klasyczn\u0105 konwencj\u0105 trylogii tragediowej mieszcz\u0105cej si\u0119 w ramach tetralogii, kt\u00f3rej zwie\u0144czeniem by\u0142 dramat satyrowy. Wprowadzi\u0142 do tragedii trzeciego aktora (cho\u0107 zdaniem niekt\u00f3rych badaczy (Freeman) jest to innowacja wprowadzona przez Ajschylosa u schy\u0142ku jego \u017cycia, natomiast Sofokles jako pierwszy zastosowa\u0142 j\u0105 na tak\u0105 skal\u0119), zwi\u0119kszy\u0142 liczebno\u015b\u0107 ch\u00f3ru z 12 do 15 os\u00f3b; po\u0142o\u017cy\u0142 ogromne zas\u0142ugi na polu scenografii znacznie j\u0105 rozbudowuj\u0105c (o tych nowo\u015bciach w zakresie dekoracji scenicznej pisze Arystoteles w swojej Poetyce w ust\u0119pie 49a). Wprowadzenie trzeciego aktora zaowocowa\u0142o zerwaniem ze stosowanym dotychczas modelem opozycji mi\u0119dzy dwoma antytetycznymi postaciami, przez co bardziej zaakcentowano zwi\u0105zki interpersonalne, powsta\u0142a nieznana dot\u0105d dynamiczna p\u0142ynno\u015b\u0107 rytmu teatralnego. Zwi\u0119kszenie liczby ch\u00f3rzyst\u00f3w zaowocowa\u0142o podkre\u015bleniem roli koryfeusza w ca\u0142o\u015bci tragedii. Ch\u00f3ry w tragediach Sofoklesa w stosunku do ch\u00f3r\u00f3w ze sztuk autorstwa Ajschylosa oddzielaj\u0105 si\u0119 od akcji, ich aktywny udzia\u0142 w sztuce staje si\u0119 coraz bardziej nik\u0142y, ch\u00f3r staje si\u0119 raczej widzem i komentatorem wydarze\u0144 ni\u017c ich czynnym uczestnikiem. Sofoklesowi zawdzi\u0119czamy wprowadzenie monologu (gr. \u03c1\u03ae\u03c3\u03b9\u03c2) - przyk\u0142adem s\u0105 monologi Ajasa i Edypa. Za pomoc\u0105 monologu postaci Sofoklesa uzyska\u0142y niespotykan\u0105 dot\u0105d \u0142atwo\u015b\u0107 wyra\u017cania w\u0142asnych my\u015bli. Tradycyjnie przypisuje si\u0119 Sofoklesowi autorstwo co najmniej 123 sztuk (tragedii i dramat\u00f3w satyrowych). Z tego bogatego dorobku zachowa\u0142o si\u0119 w ca\u0142o\u015bci jedynie 7 sztuk: Antygona (442 p.n.e.), Ajas, Edyp kr\u00f3lem (w przek\u0142adzie na polski bardziej znana jako Kr\u00f3l Edyp), Elektra, Filoktet, Trachinki i Edyp w Kolonie. Tylko odno\u015bnie dwu z siedmiu zachowanych sztuk Sofoklesa posiadamy informacje dotycz\u0105ce daty pierwszego wystawienia, s\u0105 to: Filoktet (409 p.n.e.) i Edyp w Kolonie (401 p.n.e., doko\u0144czony przez wnuka Sofoklesa - Sofoklesa M\u0142odszego). Z pozosta\u0142ych sztuk Elektra wykazuje liczne podobie\u0144stwa stylistyczne do dwu pierwszych sztuk. Przypuszcza si\u0119, \u017ce powsta\u0142a ona w p\u00f3\u017anym okresie kariery tragediopisarskiej Sofoklesa. Ajas, Antygona i Trachinki s\u0105 z kolei uznawane za stosunkowo wczesne prace Sofoklesa. Na podstawie analizy stylistycznej mo\u017cna umie\u015bci\u0107 sztuk\u0119 Edyp kr\u00f3lem w \u015brodkowym okresie aktywno\u015bci tw\u00f3rczej dramaturga. Cykl teba\u0144ski Sofoklesa nale\u017cy do drugiej trylogii tragediowej przechowanej do naszych czas\u00f3w w ca\u0142o\u015bci. Pierwsz\u0105 tak\u0105 triad\u0105 jest \u201eOresteja\u201d Ajschylosa. Trylogia sofoklejska sk\u0142ada si\u0119 z nast\u0119puj\u0105cych cz\u0119\u015bci: \u2022 Edyp kr\u00f3lem \u2022 Edyp w Kolonie \u2022 Antygona Zwraca tu uwag\u0119 czas powstawania sztuk wyznaczony w oparciu o analiz\u0119 stylistyczn\u0105 dzie\u0142 wzgl\u0119dem chronologii wydarze\u0144 w triadzie tragediowej: ko\u0144cz\u0105ca triad\u0119 Antygona jest dzie\u0142em stosunkowo wczesnym, najstarszym, natomiast \u015brodkowa cz\u0119\u015b\u0107 - Edyp w Kolonie jest ostatnim, nieuko\u0144czonym dzie\u0142em Sofoklesa. Ta pozorna inkongruencja jest jednym z dowod\u00f3w po\u015bwiadczaj\u0105cych siln\u0105 u Sofoklesa tendencj\u0119 do rozbijania tetralogii na poszczeg\u00f3lne autonomiczne tragedie i dramaty satyrowe. Sztuki nale\u017c\u0105ce do tak zwanego cyklu teba\u0144skiego cho\u0107 na og\u00f3\u0142 s\u0105 ze sob\u0105 \u015bci\u015ble \u0142\u0105czone, co najcz\u0119\u015bciej wyra\u017ca si\u0119 w wydawaniu ich trzech w postaci jednego woluminu, naprawd\u0119 s\u0105 dzie\u0142ami ca\u0142kowicie autonomicznymi, napisanymi na r\u00f3\u017cne festiwale i zosta\u0142y napisane w przeci\u0105gu 40 b\u0105d\u017a nawet wi\u0119cej lat bez uwzgl\u0119dnienia chronologii mitu. W rzeczywisto\u015bci nie stanowi\u0105 one nawet prawdziwej trylogii, takiej, jak\u0105 jest na przyk\u0142ad \u201eOresteja\u201d. (Wikipedia)\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/sofokles#webpage\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sofokles, Autor w serwisie Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w","description":"Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/sofokles","twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"Sofokles, Autor w serwisie Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w","twitter_description":"Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w","twitter_image":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d91ca76ab8ba06af25013b25f4a9a334?s=500&d=mm&r=g","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#organization","name":"Ownetic","url":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/","sameAs":[],"logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Group-6341.png","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Group-6341.png","width":260,"height":260,"caption":"Ownetic"},"image":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/","name":"Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w","description":"Cytaty","publisher":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ProfilePage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/sofokles#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/sofokles","name":"Sofokles, Autor w serwisie Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#website"},"description":"Ownetic \u2013 Kolekcja Cytat\u00f3w","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/sofokles#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/sofokles"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/sofokles#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Archiwum dla Sofokles"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/person\/8dc566d2cc12319df7f99c65c1384513","name":"Sofokles","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d91ca76ab8ba06af25013b25f4a9a334?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d91ca76ab8ba06af25013b25f4a9a334?s=96&d=mm&r=g","caption":"Sofokles"},"description":"Sofokles (gr. \u03a3\u03bf\u03c6\u03bf\u03ba\u03bb\u1fc6\u03c2; ur. ok. 496 p.n.e. w Kolonos , zm. 406 p.n.e. w Atenach) \u2013 najwi\u0119kszy obok Ajschylosa i Eurypidesa tragik staro\u017cytnej Grecji. Sofokles by\u0142 tak\u017ce politykiem, dow\u00f3dc\u0105 wojskowym i kap\u0142anem. Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczna i praca tw\u00f3rcza przypadaj\u0105 na okres pomi\u0119dzy tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Ajschylosa a \u017cyciem Eurypidesa. Zar\u00f3wno za \u017cycia jak i po \u015bmierci by\u0142 czczony przez wsp\u00f3\u0142obywateli jak bohater. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Sofoklesa odznacza si\u0119: g\u0142\u0119bokim patriotyzmem, konserwatyzmem, tradycyjno\u015bci\u0105, religijno\u015bci\u0105, fatalizmem i pesymizmem. Sofokles zminimalizowa\u0142 bezpo\u015bredni wp\u0142yw bog\u00f3w na losy bohater\u00f3w oraz odszed\u0142 od trylogii tragicznych w kierunku traktowania ka\u017cdej tragedii jako zamkni\u0119tej ca\u0142o\u015bci. W tragediach Sofoklesa wola ludzka odgrywa wi\u0119ksze znaczenie ni\u017c boska, co stanowczo oddali\u0142o go od poprzednika. Jego tragedie s\u0105 celowo zbudowanymi dzie\u0142ami sztuki, o sko\u0144czonej w sobie akcji i starannej charakterystyce postaci. Prostota stylu stawia go pomi\u0119dzy patosem Ajschylosa a retorycznym artyzmem Eurypidesa. Bohaterowie Sofoklesa s\u0105 pogr\u0105\u017ceni w rzeczywisto\u015bci pe\u0142nej sprzeczno\u015bci nie do pogodzenia, przepe\u0142nionej konfliktami si\u0142, kt\u00f3re nieuchronnie d\u0105\u017c\u0105 do kolizji. Sofokles zaakcentowa\u0142 ludzk\u0105 stron\u0119 postaci, z kt\u00f3rych ka\u017cda ma w sobie jaki\u015b defekt. Postacie ze sztuk Sofoklesa bywaj\u0105 tak\u017ce szlachetne i dobre, jednak z drugiej strony samotne w walce ze z\u0142em, kt\u00f3re maj\u0105 w samych sobie. Ich walka z tym pierwiastkiem z\u0142a jest zawsze pr\u00f3\u017cna, jednak to w\u0142a\u015bnie za jej po\u015brednictwom cz\u0142owiek osi\u0105ga pe\u0142ni\u0119 cz\u0142owiecze\u0144stwa, kt\u00f3re niesie ze sob\u0105 pot\u0119pienie os\u0142odzone chwil\u0105 chwa\u0142y. Szczeg\u00f3lnie dobrze jest to widoczne w tragedii Edyp kr\u00f3lem, kt\u00f3ra przez Arystotelesa zosta\u0142a uznana za wz\u00f3r idealnej tragedii greckiej. Wraz z tokiem akcji analiza psychologiczna postaci pog\u0142\u0119bia si\u0119, podlega jej tak sam cz\u0142owiek, jak i otaczaj\u0105ca go rzeczywisto\u015b\u0107. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Sofoklesa cechuje silna tendencja do odzierania postaci z emfazy (onkos). W Edypie w Kolonie ch\u00f3r powtarza \u201eNajlepszym losem jest w og\u00f3le si\u0119 nie narodzi\u0107\u201d. Wydarzenia, kt\u00f3re dotykaj\u0105 bohater\u00f3w sztuk Sofoklesa, s\u0105 ca\u0142kowicie niewyt\u0142umaczalne, nie da si\u0119 ich te\u017c w \u017caden spos\u00f3b usprawiedliwi\u0107. Wszystkim rz\u0105dzi nieugi\u0119te fatum. W sumie Sofokles 18 razy otrzyma\u0142 pierwsze miejsce na Wielkich Dionizjach i prawdopodobnie 6 razy na Lenajach, do kt\u00f3rych konkursy tragediowe wprowadzono oko\u0142o 420 roku p.n.e.. Opr\u00f3cz pean\u00f3w i elegii tworzy\u0142 te\u017c pisma o ch\u00f3rze. Sofokles zerwa\u0142 z klasyczn\u0105 konwencj\u0105 trylogii tragediowej mieszcz\u0105cej si\u0119 w ramach tetralogii, kt\u00f3rej zwie\u0144czeniem by\u0142 dramat satyrowy. Wprowadzi\u0142 do tragedii trzeciego aktora (cho\u0107 zdaniem niekt\u00f3rych badaczy (Freeman) jest to innowacja wprowadzona przez Ajschylosa u schy\u0142ku jego \u017cycia, natomiast Sofokles jako pierwszy zastosowa\u0142 j\u0105 na tak\u0105 skal\u0119), zwi\u0119kszy\u0142 liczebno\u015b\u0107 ch\u00f3ru z 12 do 15 os\u00f3b; po\u0142o\u017cy\u0142 ogromne zas\u0142ugi na polu scenografii znacznie j\u0105 rozbudowuj\u0105c (o tych nowo\u015bciach w zakresie dekoracji scenicznej pisze Arystoteles w swojej Poetyce w ust\u0119pie 49a). Wprowadzenie trzeciego aktora zaowocowa\u0142o zerwaniem ze stosowanym dotychczas modelem opozycji mi\u0119dzy dwoma antytetycznymi postaciami, przez co bardziej zaakcentowano zwi\u0105zki interpersonalne, powsta\u0142a nieznana dot\u0105d dynamiczna p\u0142ynno\u015b\u0107 rytmu teatralnego. Zwi\u0119kszenie liczby ch\u00f3rzyst\u00f3w zaowocowa\u0142o podkre\u015bleniem roli koryfeusza w ca\u0142o\u015bci tragedii. Ch\u00f3ry w tragediach Sofoklesa w stosunku do ch\u00f3r\u00f3w ze sztuk autorstwa Ajschylosa oddzielaj\u0105 si\u0119 od akcji, ich aktywny udzia\u0142 w sztuce staje si\u0119 coraz bardziej nik\u0142y, ch\u00f3r staje si\u0119 raczej widzem i komentatorem wydarze\u0144 ni\u017c ich czynnym uczestnikiem. Sofoklesowi zawdzi\u0119czamy wprowadzenie monologu (gr. \u03c1\u03ae\u03c3\u03b9\u03c2) - przyk\u0142adem s\u0105 monologi Ajasa i Edypa. Za pomoc\u0105 monologu postaci Sofoklesa uzyska\u0142y niespotykan\u0105 dot\u0105d \u0142atwo\u015b\u0107 wyra\u017cania w\u0142asnych my\u015bli. Tradycyjnie przypisuje si\u0119 Sofoklesowi autorstwo co najmniej 123 sztuk (tragedii i dramat\u00f3w satyrowych). Z tego bogatego dorobku zachowa\u0142o si\u0119 w ca\u0142o\u015bci jedynie 7 sztuk: Antygona (442 p.n.e.), Ajas, Edyp kr\u00f3lem (w przek\u0142adzie na polski bardziej znana jako Kr\u00f3l Edyp), Elektra, Filoktet, Trachinki i Edyp w Kolonie. Tylko odno\u015bnie dwu z siedmiu zachowanych sztuk Sofoklesa posiadamy informacje dotycz\u0105ce daty pierwszego wystawienia, s\u0105 to: Filoktet (409 p.n.e.) i Edyp w Kolonie (401 p.n.e., doko\u0144czony przez wnuka Sofoklesa - Sofoklesa M\u0142odszego). Z pozosta\u0142ych sztuk Elektra wykazuje liczne podobie\u0144stwa stylistyczne do dwu pierwszych sztuk. Przypuszcza si\u0119, \u017ce powsta\u0142a ona w p\u00f3\u017anym okresie kariery tragediopisarskiej Sofoklesa. Ajas, Antygona i Trachinki s\u0105 z kolei uznawane za stosunkowo wczesne prace Sofoklesa. Na podstawie analizy stylistycznej mo\u017cna umie\u015bci\u0107 sztuk\u0119 Edyp kr\u00f3lem w \u015brodkowym okresie aktywno\u015bci tw\u00f3rczej dramaturga. Cykl teba\u0144ski Sofoklesa nale\u017cy do drugiej trylogii tragediowej przechowanej do naszych czas\u00f3w w ca\u0142o\u015bci. Pierwsz\u0105 tak\u0105 triad\u0105 jest \u201eOresteja\u201d Ajschylosa. Trylogia sofoklejska sk\u0142ada si\u0119 z nast\u0119puj\u0105cych cz\u0119\u015bci: \u2022 Edyp kr\u00f3lem \u2022 Edyp w Kolonie \u2022 Antygona Zwraca tu uwag\u0119 czas powstawania sztuk wyznaczony w oparciu o analiz\u0119 stylistyczn\u0105 dzie\u0142 wzgl\u0119dem chronologii wydarze\u0144 w triadzie tragediowej: ko\u0144cz\u0105ca triad\u0119 Antygona jest dzie\u0142em stosunkowo wczesnym, najstarszym, natomiast \u015brodkowa cz\u0119\u015b\u0107 - Edyp w Kolonie jest ostatnim, nieuko\u0144czonym dzie\u0142em Sofoklesa. Ta pozorna inkongruencja jest jednym z dowod\u00f3w po\u015bwiadczaj\u0105cych siln\u0105 u Sofoklesa tendencj\u0119 do rozbijania tetralogii na poszczeg\u00f3lne autonomiczne tragedie i dramaty satyrowe. Sztuki nale\u017c\u0105ce do tak zwanego cyklu teba\u0144skiego cho\u0107 na og\u00f3\u0142 s\u0105 ze sob\u0105 \u015bci\u015ble \u0142\u0105czone, co najcz\u0119\u015bciej wyra\u017ca si\u0119 w wydawaniu ich trzech w postaci jednego woluminu, naprawd\u0119 s\u0105 dzie\u0142ami ca\u0142kowicie autonomicznymi, napisanymi na r\u00f3\u017cne festiwale i zosta\u0142y napisane w przeci\u0105gu 40 b\u0105d\u017a nawet wi\u0119cej lat bez uwzgl\u0119dnienia chronologii mitu. W rzeczywisto\u015bci nie stanowi\u0105 one nawet prawdziwej trylogii, takiej, jak\u0105 jest na przyk\u0142ad \u201eOresteja\u201d. (Wikipedia)","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/author\/sofokles#webpage"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/users\/203"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/cytaty\/wp-json\/wp\/v2\/users"}]}}