{"id":10331,"date":"2012-11-14T14:46:26","date_gmt":"2012-11-14T13:46:26","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=10331"},"modified":"2021-01-12T16:56:34","modified_gmt":"2021-01-12T15:56:34","slug":"zuzanna-sokolowska-wojna-i-cialo-agnes-janich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/zuzanna-sokolowska-wojna-i-cialo-agnes-janich","title":{"rendered":"Wojna i cia\u0142o"},"content":{"rendered":"

Za ka\u017cdym razem, kiedy w artystycznych realizacjach pojawia si\u0119 wyeksploatowany do granic mo\u017cliwo\u015bci w\u0105tek ludzkiego cia\u0142a, pojawiaj\u0105 si\u0119 pytania o granice sztuki. Widzowie podsk\u00f3rnie oczekuj\u0105 kolejnego, wizualnego skandalu, erotycznych sensacji, perwersyjnej gry pomi\u0119dzy odbiorc\u0105 a artyst\u0105, a tak\u017ce dyskusji dotycz\u0105cej roli wsp\u00f3\u0142czesnej sztuki albo i nawet samego trupa. W przypadku cia\u0142a, wszystkie chwyty s\u0105 dozwolone, do czego zdo\u0142a\u0142y ju\u017c przyzwyczai\u0107 dzia\u0142ania Katarzyny Kozyry czy Grzegorza Klamana. Wydawa\u0142oby si\u0119 zatem, \u017ce fizyczno\u015b\u0107 przestanie w jakikolwiek spos\u00f3b zaskakiwa\u0107, ale pomimo swojej sta\u0142ej obecno\u015bci w kulturze, za ka\u017cdym razem wzbudza wiele kontrowersji i nikogo nie pozostawia oboj\u0119tnym. Cia\u0142o to nie tylko mi\u0119sista obecno\u015b\u0107, stanowi\u0105ca biologiczn\u0105 i spo\u0142eczn\u0105 form\u0105 przetrwania. To tak\u017ce warstwa powinno\u015bciowa, odzwierciedlaj\u0105ca przekonania i oczekiwania na temat tego, jak powinni wygl\u0105da\u0107, zachowywa\u0107 si\u0119 czy reagowa\u0107 przedstawiciele okre\u015blonych p\u0142ci1. Ale na tym oczywi\u015bcie nie koniec. Cia\u0142o stanowi nieodzowny element pami\u0119ci, nie tylko indywidualnej, ale i historycznej. To ono przechowuje wszelkie zdarzenia na pograniczu przyjemno\u015bci i okrucie\u0144stwa, ducha i materii, kt\u00f3ra potrafi solidnie okaleczy\u0107, zrani\u0107, zniekszta\u0142ci\u0107. I o tym stara si\u0119 m\u00f3wi\u0107 najnowsza wystawa Agnes Janich w Mazowieckim Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej “Elektrownia\u201d w Radomiu, o wdzi\u0119cznym tytule \u201eBody Memory\u201d. Jest to ekspozycja oparta na utartych i dobrze ju\u017c znanych schematach r\u00f3\u017cnicy oraz identyfikacji p\u0142ci. Zatem widz mo\u017ce spodziewa\u0107 si\u0119 seksualno\u015bci, sadomasochizmu oraz przemocy all inclusive, z ca\u0142ym szeregiem r\u00f3\u017cnorodnych przyg\u00f3d cia\u0142a w postaci b\u00f3lu, perwersyjnych igraszek czy brutalnych zadrapa\u0144. \u017beby nie by\u0142o zbyt tendencyjnie i przewidywalnie, Janich oferuje widzom dodatkowy bonus w postaci do\u015bwiadczenia czystej, nie tylko fizycznej, mi\u0142o\u015bci, jak i pami\u0119ci historycznej, w kt\u00f3rej pojawiaj\u0105 si\u0119 w\u0105tki zaczerpni\u0119te z II Wojny \u015awiatowej. Wi\u0119c je\u017celi kto\u015b oczekiwa\u0142 po tej wystawie jedynie skandalu, mo\u017ce poczu\u0107 si\u0119 mile rozczarowanym, cho\u0107 wielbiciele mocnych, erotycznych wra\u017ce\u0144 mog\u0105 odczuwa\u0107 lekki niedosyt.<\/p>\n

\"Wernisa\u017c<\/a>
Wernisa\u017c prac Agnes Janich, MCSW Elektrownia w Radomiu, 12 pa\u017adziernika 2012 roku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n

Agnes Janich to artystka z polskimi korzeniami, kt\u00f3ra uko\u0144czy\u0142a School of Visual Arts w Nowym Jorku. W swoich dzia\u0142aniach wykorzystuje fotografi\u0119, instalacje filmowe i d\u017awi\u0119kowe, performance, rze\u017aby oraz przestrze\u0144 publiczn\u0105. G\u0142\u00f3wnym bohaterem jej prac jest niemal zawsze cia\u0142o, kt\u00f3re artystka umieszcza w r\u00f3\u017cnych kontekstach. W przypadku \u201eBody memory\u201d jest to autoagresja, kt\u00f3ra jest szczeg\u00f3\u0142owo zaplanowana i przemy\u015blana, tak jak morderstwo, nieod\u0142\u0105cznie zwi\u0105zane z nieodwracalnym okaleczeniem. Na radomsk\u0105 wystaw\u0119 artystki sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 trzy odr\u0119bne projekty, kt\u00f3re zosta\u0142y zaaran\u017cowane na tle bia\u0142ych \u015bcian galerii. Ich ascetyczna barwa sprawia, \u017ce ka\u017cde zniekszta\u0142cenie cia\u0142a ilustrowane przez Janich, staje si\u0119 bardziej wyraziste i ostre. Dlatego te\u017c trudno jest m\u00f3wi\u0107 o wizualnej przyjemno\u015bci ogl\u0105dania samej ekspozycji, kt\u00f3ra zaczyna wywo\u0142ywa\u0107 nieprzyjemne gniecenie w \u017co\u0142\u0105dku.<\/p>\n

Pierwszym z prezentowanych projekt\u00f3w jest I Hate My Body When You\u2019re Gone (Gdy Ci\u0119 nie ma, nienawidz\u0119 siebie)<\/em>, na kt\u00f3ry sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 filmy i zdj\u0119cia o samookaleczeniu, kt\u00f3re sprawia artystce nies\u0142ychan\u0105, wr\u0119cz perwersyjn\u0105 przyjemno\u015b\u0107. Janich na tle bezpiecznej, jasnej po\u015bcieli wije si\u0119, gryzie swoje cia\u0142o, rozmazuje szmink\u0119, gwa\u0142townie tarmosi swoje piersi, wbija ostrze no\u017ca pomi\u0119dzy palce st\u00f3p, kt\u00f3re zaczynaj\u0105 krwawi\u0107 oraz prowokuje wymioty, wpychaj\u0105c sobie palce g\u0142\u0119boko w usta. Napi\u0119cie podczas ogl\u0105dania filmowych realizacji wzrasta z ka\u017cd\u0105 sekund\u0105, przyprawiaj\u0105c o niepokoj\u0105ce md\u0142o\u015bci, lecz trudno jest od nich oderwa\u0107 wzrok. Nie wiadomo, czy rzeczywi\u015bcie doznania, kt\u00f3re serwuje sobie artystka, sprawiaj\u0105 cia\u0142u a\u017c tak\u0105 rozkosz. Jej reakcje przypominaj\u0105 gwa\u0142towne, nerwowe ruchy zaj\u0105ca, zahipnotyzowanego przez o\u015blepiaj\u0105ce reflektory. Janich wydaje z siebie okrzyki b\u00f3lu i rozpaczy, kt\u00f3re t\u0119sknie przywo\u0142uj\u0105 utracon\u0105, drug\u0105 po\u0142\u00f3wk\u0119, bez kt\u00f3rej cia\u0142o przestaje mie\u0107 jakiekolwiek znaczenie, ulegaj\u0105c powolnemu rozk\u0142adowi. Artystka stara si\u0119 zmusi\u0107 widza do jakiekolwiek reakcji \u2013 krzyku, wyrwania ostrego no\u017ca z r\u0105k i zwyk\u0142ego przytulenia, kt\u00f3re by\u0107 mo\u017ce przerwie okrutn\u0105 czynno\u015b\u0107 samookaleczenia. Zachowanie Janich to wymierzenie cia\u0142u kary za odej\u015bcie i wyra\u017ana pr\u00f3ba zwr\u00f3cenia na siebie uwagi. Okaleczone cia\u0142o a\u017c si\u0119 prosi o stawianie z pozoru niewinnych pyta\u0144 o samopoczucie, wyzwalaj\u0105ce mistyczn\u0105 wr\u0119cz zaborczo\u015b\u0107 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry \u201ewidzie\u0107\u201d natychmiast uto\u017csamia z \u201emie\u0107\u201d2. Spojrzenie zaw\u0142aszcza cia\u0142o, kt\u00f3re przestaje stawia\u0107 jakikolwiek op\u00f3r, przerywaj\u0105c nagle rozpocz\u0119ty gest samookaleczenia.<\/p>\n