{"id":10477,"date":"2012-11-26T12:41:10","date_gmt":"2012-11-26T11:41:10","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=10477"},"modified":"2020-09-01T13:25:13","modified_gmt":"2020-09-01T12:25:13","slug":"wojciech-pestka-bruno-schulz-schulzowskie-szlaki-w-drohobyczu-odra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/wojciech-pestka-bruno-schulz-schulzowskie-szlaki-w-drohobyczu-odra","title":{"rendered":"Schulzowskie szlaki w Drohobyczu"},"content":{"rendered":"

L)<\/strong> W przypadaj\u0105c\u0105 na rok 2012 sto dwudziest\u0105 rocznic\u0119 narodzin Brunona Schulza i siedemdziesi\u0105t\u0105 rocznic\u0119 jego tragicznej \u015bmierci, Senat Rzeczypospolitej Polskiej postanawia uczci\u0107 tego polskiego pisarza i artyst\u0119, kt\u00f3rego dzie\u0142a uznawane s\u0105 przez mi\u0119dzynarodow\u0105 krytyk\u0119 i czytelnik\u00f3w za jedno z najoryginalniejszych zjawisk literatury \u015bwiatowej XX wieku<\/em>\u2013 to s\u0142owa uchwa\u0142y z dnia 13 sierpnia zamieszczonej w \u201eMonitorze Polskim\u201d, og\u0142aszaj\u0105cej listopad 2012 Miesi\u0105cem Brunona Schulza. M\u00f3wi\u0142o si\u0119, \u017ce w sejmie Schulz \u201eprzegra\u0142\u201d z Piotrem Skarg\u0105.<\/p>\n

\"Wernisa\u017c<\/a>
Wernisa\u017c w Synagodze, Drohobycz (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)<\/figcaption><\/figure>\n

13.6<\/strong><\/p>\n

Wci\u0105\u017c schodzi\u0142 innym z drogi<\/em> \u2013 te s\u0142owa nie raz pada\u0142y podczas debat w trakcie jubileuszowego, V Mi\u0119dzynarodowego Festiwalu Brunona Schulza w Drohobyczu (6\u201312 wrze\u015bnia). Ca\u0142e jego \u017cycie sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z podobnych \u201eprzegranych\u201d, w paradoksalny spos\u00f3b tkwi\u0142o w nich \u017ar\u00f3d\u0142o jego si\u0142y. Zwykli ludzie nie powinni wiedzie\u0107, jak si\u0119 robi par\u00f3wki i jak wygl\u0105daj\u0105 kulisy polityki<\/em> \u2013 trudno zgodzi\u0107 si\u0119 na to cyniczne stwierdzenie, kt\u00f3rego autorem by\u0142 Otto von Bismarck, nawet je\u015bli ma si\u0119 w sobie gotowo\u015b\u0107 do zaakceptowania \u015bwiata w jego kszta\u0142cie, dalekim od idealnej postaci. Mo\u017ce jednak nie ma znaczenia pr\u00f3ba znalezienia odpowiedzi na pytanie ,w jakim stopniu by\u0142a to reakcja senatu na akt przyj\u0119ty prawie p\u00f3\u0142 roku wcze\u015bniej przez Rad\u0119 Najwy\u017csz\u0105 ukrai\u0144skiego parlamentu. Wa\u017cne, \u017ce w projekcie ukrai\u0144skiej uchwa\u0142y z 22 marca 2012 roku, zg\u0142oszonej z inicjatywy pos\u0142a Stepana Kurpia, znalaz\u0142y si\u0119 s\u0142owa: Ukraina r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce i musi by\u0107 dumna ze spu\u015bcizny artystycznej Brunona Schulza.<\/em> W tym kontek\u015bcie nie wymaga komentarza wypowied\u017a dla PAP Grzegorza Gaudena, dyrektora Instytutu Ksi\u0105\u017cki: W swej uchwale deputowani napisali, \u017ce czcz\u0105 wielkiego polskiego pisarza, co<\/em> \u2013 znaj\u0105c delikatno\u015b\u0107 stosunk\u00f3w polsko\u2013ukrai\u0144skich \u2013 jest fenomenalne i \u015bwiadczy o tym, \u017ce poprzez wielkich artyst\u00f3w mo\u017cna budowa\u0107 taki rodzaj porozumienia mi\u0119dzynarodowego.<\/em> Chocia\u017c to ju\u017c polityka\u2026<\/p>\n

Czasami widz\u0119 si\u0119 w lustrze<\/strong><\/p>\n

Tamten Drohobycz z 1939 roku, wielokulturowy i polski, jak zwykli\u015bmy z pewnym odcieniem nienale\u017cnej nam dumy podkre\u015bla\u0107, licz\u0105cy 34\u00a0600 mieszka\u0144c\u00f3w (z nich 26,3 proc. stanowili Ukrai\u0144cy, 33,2 \u2013 Polacy, 39,9 \u2013 \u017bydzi, wed\u0142ug danych ukrai\u0144skich) nie by\u0142 gotowy na przyj\u0119cie tej rangi pisarza, \u015bwiat jego wyobra\u017ani by\u0142 zbyt odleg\u0142y od trawi\u0105cego mozolnie swe prowincjonalne problemy, pogr\u0105\u017conego w letargu miasta. Musz\u0119 sobie tylko wyobrazi\u0107 drzwi, dobre stare drzwi, jak w kuchni mego dzieci\u0144stwa, z \u017celazn\u0105 klamk\u0105 i ryglem. Nie ma pokoju tak zamurowanego, \u017ceby si\u0119 na takie drzwi zaufane nie otwiera\u0142<\/em> [\u2026] (Bruno Schulz, Samotno\u015b\u0107<\/em>). Jego opowiadania, jego rysunki pozwoli\u0142y mu wyj\u015b\u0107 poza dotykaln\u0105, drohobyck\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 w \u015bwiat sztuki, zaw\u0142adn\u0105\u0107 umys\u0142ami czytelnik\u00f3w. Wojna, podsycaj\u0105c narodowo\u015bciowe antagonizmy, nakr\u0119ca\u0142a spiral\u0119 z\u0142a, wprowadza\u0142a element wzajemnej wrogo\u015bci, nienawi\u015bci, kt\u00f3ra wybucha jasnym p\u0142omieniem. Zarzewie tego ognia przechodzi\u0142o z pokolenia ojc\u00f3w na pokolenia dzieci, jeszcze dzi\u015b tli si\u0119 gdzie\u015b pod sk\u00f3r\u0105. Po dwudziestu pi\u0119ciu latach od wojny Drohobycz prawie podwoi\u0142 liczb\u0119 swych obywateli, w mie\u015bcie doliczono si\u0119 56\u00a0000 mieszka\u0144c\u00f3w (z nich 70 proc. stanowili Ukrai\u0144cy, 22 \u2013 Rosjanie, 3 proc. \u2013 Polacy i 3 \u2013 \u017bydzi). Racja i prawo wskazywania winnych, wydawania wyrok\u00f3w zawsze jest po stronie zwyci\u0119zc\u00f3w. W Drohobyczu lat siedemdziesi\u0105tych, odartym z r\u00f3\u017cnorodno\u015bci, okaleczonym przez wojn\u0119, wci\u0105\u017c nie by\u0142o miejsca na Schulza.<\/p>\n

S\u0119dzia i jego kat<\/strong><\/p>\n

\u201eZainsynuowane\u201d drzwi zamurowanego pokoju by\u0142y zbyt ciasne, by Bruno Schulz m\u00f3g\u0142 si\u0119 w nich fizycznie zmie\u015bci\u0107. Dreh dich um!<\/em> (Odwr\u00f3\u0107 si\u0119!) \u2013 Karl G\u1e7bnter, urodzony w 1909 roku, przeniesiony do Drohobycza z Radomia na pocz\u0105tku lipca 1941 roku, trzydziestotrzyletni oberscharf\u1e7bhrer SS strza\u0142em w ty\u0142 g\u0142owy zamordowa\u0142 19 listopada 1942 Bruna Schulza. Podobno prawie trzy dni jego zw\u0142oki le\u017ca\u0142y na ulicy, przed wojn\u0105 nosz\u0105cej imi\u0119 Czackiego, naprzeciwko Judenratu, zanim Niemcy pozwolili pochowa\u0107 pomordowanych. O to, przez kogo zosta\u0142 zamordowany, na ile wiarygodne s\u0105 takie relacje, gdzie zosta\u0142 pochowany, do dzi\u015b tocz\u0105 zaciek\u0142e spory schulzolodzy. To zrozumia\u0142e, \u017ce chcieliby wiedz\u0119 o Schulzu budowa\u0107 na konkretach, chocia\u017c z up\u0142ywem czasu coraz rzadziej pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe informacje. Trudno zaakceptowa\u0107 w realnym \u015bwiecie te wszystkie niedopowiedzenia, uniki, gry z czasem ,tak charakterystyczne dla jego prozy. Jest obecny, ale nie daje si\u0119 schwyta\u0107 w sid\u0142a \u201erealno\u015bci\u201d, niepodwa\u017calnych dowod\u00f3w, zredukowa\u0107 swojej obecno\u015bci do czarnego punktu nadrukowanego na planie miasta ,wskazuj\u0105cego miejsce jego poch\u00f3wku. Tocz\u0105cy si\u0119 o to sp\u00f3r przypomina dysputy m\u0119drc\u00f3w pogr\u0105\u017caj\u0105cych si\u0119 w metafizycznej arytmetyce: pr\u00f3buj\u0105cych z pomoc\u0105 narz\u0119dzi, jakie daje logika i zebranych w archiwach, cz\u0119sto wzajemnie przecz\u0105cych sobie \u015bwiadectw, zliczy\u0107 ilo\u015b\u0107 diab\u0142\u00f3w na ostrzu szpilki.<\/p>\n

Taka jednoznaczno\u015b\u0107 przecie\u017c nie przystoi s\u0119dziemu \u015bwiata manekin\u00f3w.<\/p>\n