{"id":10755,"date":"2012-12-14T15:35:55","date_gmt":"2012-12-14T14:35:55","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=10755"},"modified":"2021-01-12T16:02:03","modified_gmt":"2021-01-12T15:02:03","slug":"mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk","title":{"rendered":"Czy to efekt Bilbao?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mateusz Maria Bieczy\u0144ski: Zacznijmy troch\u0119 nieortodoksyjnie: lubi Pan swoj\u0105 prac\u0119 w Marta Herford Museum?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Roland Nachtig\u00e4ller:<\/strong>(\u015amiech) Takie Muzeum jak to mo\u017cna prowadzi\u0107, je\u017celi si\u0119 to kocha i jest si\u0119 w g\u0142\u0119bi serca przekonanym o tym, \u017ce jest to co\u015b znacz\u0105cego i posiada niesamowicie du\u017cy potencja\u0142.<\/p>\n<figure id=\"attachment_10757\" aria-describedby=\"caption-attachment-10757\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk\/marta-herford-museum-2012-12-14-001\/\" rel=\"attachment wp-att-10757\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-10757\" title=\"Frank Gehry, Marta Herford Museum. Fot. dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Marta Herford \u00a9 Thomas Mayer\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/marta-herford-museum-2012-12-14-001-540x298.jpg\" alt=\"Frank Gehry, Marta Herford Museum. Fot. dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Marta Herford \u00a9 Thomas Mayer\" width=\"540\" height=\"298\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-10757\" class=\"wp-caption-text\">Frank Gehry, Marta Herford Museum. Fot. dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Marta Herford \u00a9 Thomas Mayer<strong>Mateusz Maria Bieczy\u0144ski:<\/strong> Od kiedy prowadzi Pan Marta Herford Museum?<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Roland Nachtig\u00e4ller:<\/strong> Rozpocz\u0105\u0142em prac\u0119 na stanowisku dyrektora pod koniec 2008 roku.<\/p>\n<p><strong>Mateusz Maria Bieczy\u0144ski:<\/strong> Przed Panem dyrektorem by\u0142 kto\u015b inny, osoba, kt\u00f3ra walnie przyczyni\u0142a si\u0119 do za\u0142o\u017cenia tej instytucji \u2013 Jan Hoet. Pan pozna\u0142 go jednak ju\u017c o wiele wcze\u015bniej, gdy wsp\u00f3\u0142pracowali\u015bcie przy organizacji Documenta IX w Kassel. Jakie znaczenie mia\u0142a dla Pana tamta wsp\u00f3\u0142praca?<\/p>\n<p><strong>Roland Nachtig\u00e4ller:<\/strong> Dla Documenta ka\u017cdorazowo powo\u0142ywany jest zupe\u0142nie nowy zesp\u00f3\u0142 (team). W przypadku Documenta IX w roku 1992 by\u0142em odpowiedzialny za wszystkie publikacje. Katalog, kr\u00f3tki przewodnik i wszystkie pozosta\u0142e wydawnictwa, kt\u00f3re zosta\u0142y z tej okazji przygotowane i opublikowane, by\u0142y koordynowane przeze mnie i ostatecznie urzeczywistnione \u2013 i w takim zakresie wsp\u00f3\u0142pracowali\u015bmy z Janem Hoetem bardzo \u015bci\u015ble. Cz\u0119sto do p\u00f3\u017anych godzin nocnych pracowali\u015bmy razem nad tzw. pozycjonowaniem, czyli tym, jak powinno si\u0119 opracowa\u0107 poszczeg\u00f3lne produkty drukarskie. St\u0105d nasza znajomo\u015b\u0107 by\u0142a bardzo dobra i intensywna.<\/p>\n<p><strong>Mateusz Maria Bieczy\u0144ski:<\/strong> Zatem wyb\u00f3r Pa\u0144skiej osoby na dyrektora Marta Herford Museum po opuszczeniu tego stanowiska przez Jana Houta nie by\u0142 przypadkowy\u2026<\/p>\n<p><strong>Roland Nachtig\u00e4ller:<\/strong> Nie. Takie decyzje nigdy nie nale\u017c\u0105 do przypadkowych. Pozostawali\u015bmy przez lata nieustannie w kontakcie i cz\u0119sto si\u0119 spotykali\u015bmy przy r\u00f3\u017cnych okazjach. Zanim obj\u0105\u0142em stanowisko w Herford by\u0142em kierownikiem St\u00e4dtische Galerie Nordhorn i wydaje mi si\u0119, \u017ce sam nigdy nie wpad\u0142bym na pomys\u0142, aby siebie samego proponowa\u0107 na to stanowisko. Jan Hoet zapyta\u0142, czy mo\u017ce mnie zaproponowa\u0107 na swojego nast\u0119pc\u0119. Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o i zosta\u0142em mianowany dyrektorem w drodze standardowego post\u0119powania kwalifikacyjnego jako osoba wskazana przez Hoeta.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-10755 gallery-columns-6 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk\/marta-herford-museum-2012-12-14-001'><img width=\"400\" height=\"221\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/marta-herford-museum-2012-12-14-001.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Frank Gehry, Marta Herford Museum. Fot. dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Marta Herford \u00a9 Thomas Mayer\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-10757\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-10757'>\n\t\t\t\tFrank Gehry, Marta Herford Museum. Fot. dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Marta Herford \u00a9 Thomas Mayer\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk\/25-05-11_662-jpg'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/marta-herford-museum-2012-12-14-002-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Frank Gehry, Marta Herford Museum, fot. dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Marta Herford \u00a9 Thomas Mayer\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-10758\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-10758'>\n\t\t\t\tFrank Gehry, Marta Herford Museum, fot. dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Marta Herford \u00a9 Thomas Mayer\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk\/the-protagonist-installationsansicht-galleri-riis-oslo-2012-12-14'><img width=\"367\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/the-protagonist-installationsansicht-galleri-riis-oslo-2012-12-14.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Olav Christopher Jenssen, \u201cThe Protagonist\u201d, Installationsansicht, Galleri Riis Oslo, 2010. Fot. Vegard Kleven. dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Galleri Riis, Oslo\/Stockholm \u00a9 VG Bild-Kunst, Bonn 2012\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-10759\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-10759'>\n\t\t\t\tOlav Christopher Jenssen, \u201cThe Protagonist\u201d, Installationsansicht, Galleri Riis Oslo, 2010. Fot. Vegard Kleven. dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Galleri Riis, Oslo\/Stockholm \u00a9 VG Bild-Kunst, Bonn 2012\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p><strong>Mateusz Maria Bieczy\u0144ski:<\/strong> Jan Hoet by\u0142 ojcem tej instytucji, ale jednocze\u015bnie jej najwi\u0119ksz\u0105 kontrowersj\u0105. Jego koncepcja muzeum bazowa\u0142a na prowokacji. Co Pan o niej my\u015bli?<\/p>\n<p><strong>Roland Nachtig\u00e4ller:<\/strong> T\u0105 koncepcj\u0119 realizujemy pod moim kierownictwem w dalszym ci\u0105gu. Wydaje si\u0119 to naturaln\u0105 konsekwencj\u0105 samej sztuki i tego, w jaki spos\u00f3b ona oddzia\u0142uje. Nie chodzi tu ani o to, aby wykorzystywa\u0107 prowokacj\u0105 jako \u015brodek sam w sobie, ani o to, aby w sztuce stra\u0107 si\u0119 nieustannie osi\u0105ga\u0107 mo\u017cliwie wysoki stopie\u0144 konsensu spo\u0142ecznego, lecz o to, \u017ce sztuka sama w sobie z jednej strony opiera si\u0119 na wolno\u015bci artykulacji transponowanych tre\u015bci, z drugiej za\u015b strony ostatecznie zawsze wk\u0142ada ona palec w ran\u0119, problematyzuje trudne tematy. Ta jej ostatnia cecha bywa cz\u0119sto i ch\u0119tnie pomijana i st\u0105d jest ona widziana wy\u0142\u0105cznie jako prowokacyjna lub niewygodna. Ale to w\u0142a\u015bnie jest zadaniem sztuki, aby nieustannie stawia\u0107 pytania, bardzo cz\u0119sto takie pytania, kt\u00f3re jawi\u0105 si\u0119 raczej jako niemile widziane albo kt\u00f3re najch\u0119tniej by si\u0119 \u0142agodzi\u0142o. W tym w\u0142a\u015bnie widz\u0119 ogromny potencja\u0142 sztuki, \u017ce nie jest ona taka, jakiej \u201ewszyscy\u201d oczekuj\u0105, \u017ce nie s\u0142u\u017cy wy\u0142\u0105cznie celom dekoracyjnym, ale \u017ce stara si\u0119 ona nieustannie otwiera\u0107 perspektywy na przysz\u0142o\u015b\u0107, poprzez to, \u017ce odnosi si\u0119 ona krytycznie do tera\u017aniejszo\u015bci.<\/p>\n<p><strong>Mateusz Maria Bieczy\u0144ski:<\/strong> A zatem postrzega si\u0119 Pan w wi\u0119kszym stopniu jako kontynuator pierwotnej koncepcji herfordzkiego Museum\u2026<\/p>\n<p><strong>Roland Nachtig\u00e4ller:<\/strong> Uwa\u017cam, \u017ce jest to istotne dla takiego muzeum jak nasze, kt\u00f3re nie ma jeszcze zbyt d\u0142ugiej historii. Konfrontacja jest jedn\u0105 z podstawowych zasad od samego pocz\u0105tku mojej dzia\u0142alno\u015bci w Marcie. Nie mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c w tak kr\u00f3tkim czasie zupe\u0142nie na nowo zdefiniowa\u0107 muzeum, tak jak nie mo\u017cna zmieni\u0107 jego logo, programu, personelu oraz sposobu objawiania si\u0119 na zewn\u0105trz.. Nie, wr\u0119cz przeciwnie. Budujemy tu na tym, co by\u0142o wcze\u015bniej na konkretnych wzorach, kt\u00f3re zosta\u0142y wcze\u015bniej stworzone. Ma to zwi\u0105zek r\u00f3wnie\u017c z moim przekonaniem co do s\u0142uszno\u015bci za\u0142o\u017ce\u0144 tej koncepcji. Wraz z innymi cz\u0142onkami teamu poddali\u015bmy metod\u0119 konfrontacji istotnemu zr\u00f3\u017cnicowaniu i dali\u015bmy jej \u017cywotno\u015b\u0107 w formie konkretnych form jej realizacji, jednak\u017ce samo muzeum, kt\u00f3re dzi\u015b ma dopiero 7 lat potrzebuje w\u0142asnej tradycji, kt\u00f3r\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c kontynuacja pierwotnej my\u015bli za\u0142o\u017cycielskiej. Mam r\u00f3wnie\u017c nadziej\u0119, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci ta instytucja b\u0119dzie dalej pod\u0105\u017ca\u0107 t\u0105 w\u0142a\u015bnie drog\u0105, tak aby jasny kierunek dzia\u0142ania sta\u0142 si\u0119 naszym znakiem rozpoznawczym. Mog\u0119 mie\u0107 jedynie nadziej\u0119, \u017ce Marta Herford Museum b\u0119dzie dzi\u0119ki temu postrzegana jako miejsce, w kt\u00f3rym prezentowana jest niecodzienna sztuka w bardzo klarowny spos\u00f3b.<\/p>\n<figure id=\"attachment_10759\" aria-describedby=\"caption-attachment-10759\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk\/the-protagonist-installationsansicht-galleri-riis-oslo-2012-12-14\/\" rel=\"attachment wp-att-10759\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-10759\" title=\"Olav Christopher Jenssen, \u201cThe Protagonist\u201d, Installationsansicht, Galleri Riis Oslo, 2010. Fot. Vegard Kleven. dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Galleri Riis, Oslo\/Stockholm \u00a9 VG Bild-Kunst, Bonn 2012\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/the-protagonist-installationsansicht-galleri-riis-oslo-2012-12-14-540x352.jpg\" alt=\"Olav Christopher Jenssen, \u201cThe Protagonist\u201d, Installationsansicht, Galleri Riis Oslo, 2010. Fot. Vegard Kleven. dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Galleri Riis, Oslo\/Stockholm \u00a9 VG Bild-Kunst, Bonn 2012\" width=\"540\" height=\"352\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-10759\" class=\"wp-caption-text\">Olav Christopher Jenssen, \u201cThe Protagonist\u201d, Installationsansicht, Galleri Riis Oslo, 2010. Fot. Vegard Kleven. dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Galleri Riis, Oslo\/Stockholm \u00a9 VG Bild-Kunst, Bonn 2012<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Mateusz Maria Bieczy\u0144ski:<\/strong> Na pocz\u0105tku jednak r\u00f3wnie\u017c sami mieszka\u0144cy Herford byli nastawieni przeciw muzeum. Czy co\u015b si\u0119 w tym zakresie zmieni\u0142o?<\/p>\n<p><strong>Roland Nachtig\u00e4ller:<\/strong> My\u015bl\u0119, \u017ce takie zmiany s\u0105 procesem wymagaj\u0105cym du\u017co czasu. Rzeczywi\u015bcie wielkim wyzwaniem jest prowadzenie takiego muzeum, za\u0142o\u017conego w niewielkim mie\u015bcie jak Herford, kt\u00f3re w dodatku nie mia\u0142o wcze\u015bniej \u017cadnej tradycji \u201edomu wystawienniczego\u201d, w kt\u00f3rym zar\u00f3wno politycy, jak i mieszka\u0144cy nie mieli \u017cadnego poj\u0119cia, czym jest muzeum sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej i jak ono funkcjonuje, jak r\u00f3wnie\u017c jakie posiada zadania. Wielu pyta\u0142o na samym pocz\u0105tku: \u201eCzy w og\u00f3le tego potrzebujemy? Czy nas to w og\u00f3le dotyczy?\u201d. To jest jednak cz\u0119\u015bci\u0105 zupe\u0142nie naturalnego procesu. Jestem g\u0142\u0119boko o tym przekonany, \u017ce Marta Herford Museum uczyni\u0142a dla tego miasta wiele wa\u017cnego w zwi\u0105zku z ilo\u015bci\u0105 odwiedzin (ruchem turystycznym), sposobem jego postrzegania, jak r\u00f3wnie\u017c dla samej gospodarki. Nale\u017cy mie\u0107 to przed oczami, \u017ce utrzymujemy si\u0119 z pieni\u0119dzy sponsor\u00f3w, ze \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 przyznawane tutaj na miejscu. Dlatego zyskanie uznania dla dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re nie zawsze s\u0105 lokalnie zrozumia\u0142e stanowi bardzo \u017cmudn\u0105 prac\u0119, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy wykonywa\u0107 ma\u0142ymi krokami. W praktyce oznacza to, \u017ce nieustannie nowymi wystawami, r\u00f3\u017cnorodnymi rozmowami i debatami, jak r\u00f3wnie\u017c ca\u0142\u0105 prac\u0105 w Marta Herford Museum, chcemy zasygnalizowa\u0107, \u017ce drzwi naszej instytucji stoj\u0105 szeroko otwarte. Dlatego nigdy nie b\u0119d\u0119 stara\u0142 si\u0119 zadeklarowa\u0107, \u017ce moim \u017cyczeniem jest, aby wszyscy Herfordianie przychodzili do Marty, jednak\u017ce b\u0119d\u0119 z ca\u0142\u0105 moc\u0105 podkre\u015bla\u0142, \u017ce Marta jest dla ka\u017cdego otwarta \u2013 to jest w\u0142a\u015bnie nasze podstawowe zadanie.<\/p>\n<p><strong>Mateusz Maria Bieczy\u0144ski:<\/strong> Nazwa muzeum wydaje si\u0119 wyj\u0105tkowa. Pocz\u0105tkowo t\u0142umaczono j\u0105 doborem liter: \u201eM dla mebli, ART dla sztuki i A dla architektury\u201d. Czy ten pierwotny kontekst zosta\u0142 zachowany?<\/p>\n<p><strong>Roland Nachtig\u00e4ller:<\/strong> W tym pytaniu kryje si\u0119 wiele mniejszych pyta\u0144. Pierwszym jest to, jak powstaje nazwa muzeum sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. Jest to oczywi\u015bcie sprawa marketingu i czasami sam marketing jest ze swoimi ideami stosunkowo prosty i zwi\u0119z\u0142y. Od dw\u00f3ch lat jednak zdecydowali\u015bmy si\u0119 nie wyja\u015bnia\u0107 ju\u017c nazwy muzeum w spos\u00f3b jednoznaczny. Oznacza to, \u017ce fakt zestawiania ze sob\u0105 przypadkowych liter nie bardzo nas interesuje. Jest to r\u00f3wnie\u017c zagadnienie bardzo banalne. Wydaje mi si\u0119, \u017ce o wiele bardziej fascynuj\u0105cym i zajmuj\u0105cym jest to, jak owa nazwa brzmi, a my mamy jednoznacznie rozpoznawalne imi\u0119 kobiece. Otwiera to odmienne sfery my\u015blowe ni\u017c gdy si\u0119 o\u015bwiadcza, \u017ce w tej nazwie znajduj\u0105 si\u0119 litery przywo\u0142uj\u0105ce jakie\u015b no\u015bne konstrukcje znaczeniowe.<\/p>\n<p>Drugim pytaniem jest rola tej nazwy dla ca\u0142ej koncepcji naszej instytucji. Je\u017celi bowiem przez przywo\u0142ane w pytaniu zestawienie liter b\u0119dziemy rozumie\u0107, \u017ce muzeum to jest od samego pocz\u0105tku nastawione na sztuk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105, \u017ce jest szczeg\u00f3lnie zainteresowane krzy\u017cowaniem si\u0119 lub stykaniem jej z designem lub architektur\u0105, w\u00f3wczas b\u0119dzie to okre\u015blenie tego, co faktycznie funkcjonuje, ale tak\u017ce tego, co t\u0105 instytucj\u0119 czyni wyj\u0105tkow\u0105.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>Mateusz Maria Bieczy\u0144ski:<\/strong> Co my\u015bli Pan o okre\u015bleniu ukszta\u0142towanym przez pras\u0119, jakim jest \u201eefekt Billbao\u201d w kontek\u015bcie Marta Herford Museum?<\/p>\n<p><strong>Roland Nachtig\u00e4ller:<\/strong>Okre\u015blenie to by\u0142o w zasadzie cytowane wy\u0142\u0105cznie w negatywnym kontek\u015bcie i ju\u017c z tego powodu nie mog\u0119 my\u015ble\u0107 o tym dobrze. My\u015bl\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce samo poj\u0119cie w og\u00f3le nie istnieje. Kiedy przyjrzymy si\u0119 dok\u0142adniej samemu Bilbao, w\u00f3wczas przekonamy si\u0119, \u017ce mia\u0142y tam miejsce zr\u00f3\u017cnicowane historie, \u017ce ca\u0142y koncept mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c swoje wady i inne aspekty\u2026<\/p>\n<figure id=\"attachment_10758\" aria-describedby=\"caption-attachment-10758\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk\/25-05-11_662-jpg\/\" rel=\"attachment wp-att-10758\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-10758\" title=\"Frank Gehry, Marta Herford Museum, fot. dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Marta Herford \u00a9 Thomas Mayer\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/marta-herford-museum-2012-12-14-002-540x360.jpg\" alt=\"Frank Gehry, Marta Herford Museum, fot. dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Marta Herford \u00a9 Thomas Mayer\" width=\"540\" height=\"360\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-10758\" class=\"wp-caption-text\">Frank Gehry, Marta Herford Museum, fot. dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Marta Herford \u00a9 Thomas Mayer<\/figcaption><\/figure>\n<p>To, co jest na og\u00f3\u0142 okre\u015blane przez \u201eefekt Bilbao\u201d jest zwi\u0105zane z kontekstem narodowym oraz architektur\u0105 i z tego \u017ar\u00f3d\u0142a przenosi si\u0119 na inne pola znaczeniowe. Oznacza zatem co\u015b, co jest po\u017c\u0105dane, ale faktycznie nie funkcjonuje. W kontek\u015bcie Marta Herford Museum jest zatem z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 prawd\u0105, \u017ce powsta\u0142a tutaj instytucja z ambitn\u0105 architektur\u0105, ambitnym programem, z dyrektorem-za\u0142o\u017cycielem o \u015bwiatowej renomie, z otoczeniem, kt\u00f3re podchodzi\u0142o do niego nieufnie; \u017ce powsta\u0142o tutaj centrum, kt\u00f3re wyzwoli\u0142o wiele energii, zar\u00f3wno w pozytywnym, jak i w negatywnym sensie. Ten rodzaj efektu, sprawia, \u017ce mog\u0119 powiedzie\u0107 z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105: jest wielu ludzi st\u0105d, kt\u00f3rzy posiadaj\u0105 wizj\u0119 i energi\u0119, aby j\u0105 wprawi\u0107 w czyn. To uwa\u017cam za co\u015b naprawd\u0119 wielkiego.<\/p>\n<p><strong>Mateusz Maria Bieczy\u0144ski:<\/strong> Zatem zaproponujemy nowe okre\u015blenie: \u201eMarta Herford Effekt\u201d!<\/p>\n<p><strong>Roland Nachtig\u00e4ller:<\/strong> Ch\u0119tnie :).<\/p>\n<p><strong>Mateusz Maria Bieczy\u0144ski:<\/strong> W kontek\u015bcie powstania muzeum bardzo cz\u0119sto wymieniane jest nazwisko Wolfganga Clementa, \u00f3wczesnego Ministerpr\u00e4sidenta landu Nordrhein-Westfalen. Czy m\u00f3g\u0142by Pan opisa\u0107 zakres jego udzia\u0142u w realizacji tego projektu?<\/p>\n<p><strong>Roland Nachtig\u00e4ller:<\/strong> Po pierwsze nie uczestniczy\u0142em bezpo\u015brednio w tamtych zdarzeniach, st\u0105d nie mog\u0119 z dzisiejszej perspektywy jednoznacznie sprawozdawa\u0107.<\/p>\n<p>Po drugie r\u00f3wnie\u017c, mniej wi\u0119cej r\u00f3wnie problematycznym jest, \u017ce wok\u00f3\u0142 ca\u0142ego procesu kszta\u0142towania tej instytucji naros\u0142o w mi\u0119dzyczasie tyle legend, tyle prawd objawionych, \u017ce odnosi si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce lepiej by by\u0142o, gdyby pozosta\u0142y one legendami, bo te w\u0142a\u015bnie daj\u0105 si\u0119 opowiada\u0107 naj\u0142adniej.<\/p>\n<p>Kiedy dla siebie odfiltrowuje to, co rzeczywi\u015bcie zostaje po stronie fakt\u00f3w, to z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 jest to, \u017ce w Radzie Landu (Landesrat) Nordrhein-Westfalen panowa\u0142a w\u00f3wczas gotowo\u015b\u0107 uczestnictwa we wszelkich inwestycjach w regionie. Taki sygna\u0142 da\u0142 dla tego regionu rzeczywi\u015bcie Wolfgang Clement, w tym sensie, \u017ce \u201eje\u017celi b\u0119dziecie mie\u0107 kiedy\u015b co\u015b du\u017cego, to zameldujcie si\u0119 z tym u nas\u201d. Mo\u017cna tak\u017ce \u2013 tak my\u015bl\u0119 \u2013 powiedzie\u0107 dzisiaj ca\u0142kiem obiektywnie, \u017ce nast\u0105pi\u0142o zameldowanie si\u0119 w\u00f3wczas w D\u00fcsseldorfie z nieco innym projektem ni\u017c ten, kt\u00f3rym Marta Herford dzisiaj \u017cyje.<\/p>\n<p>Pewn\u0105 ocen\u0105 jest ju\u017c, \u017ce w tym pierwotnym kszta\u0142cie \u2013 maria\u017c sztuki i przemys\u0142u \u2013 to muzeum nie mog\u0142oby nigdy funkcjonowa\u0107. Moim zdaniem to by\u0142o bardzo m\u0105dre posuni\u0119cie, aby raz jeszcze przemy\u015ble\u0107 formu\u0142\u0119 instytucji i ostatecznie \u2013 ju\u017c z politycznym poparciem \u2013 j\u0105 zradykalizowa\u0107 w kierunku sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej i jej \u017cywotno\u015bci. To spowodowa\u0142o, \u017ce kszta\u0142t tego, jak Marta funkcjonuje, wymaga nieustannego przeformu\u0142owywania. Prezentowanie interesuj\u0105cych wystaw by\u0142o szans\u0105, aby w takim miejscu, kt\u00f3re nie jest silnie pozycjonowane na mapie \u017cycia artystycznego, zacz\u0105\u0107 co\u015b, co b\u0119dzie mia\u0142o faktyczn\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n<p><strong>Mateusz Maria Bieczy\u0144ski:<\/strong> Aby realizowa\u0107 to zadanie zosta\u0142 powo\u0142any kreatywny zesp\u00f3\u0142 kurator\u00f3w. Ile os\u00f3b ma wp\u0142yw na r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 programu tej instytucji?<\/p>\n<p><strong>Roland Nachtig\u00e4ller:<\/strong> Zasadniczo, je\u017celi chodzi o program, to obok mnie, w\u015br\u00f3d os\u00f3b, kt\u00f3re ostatecznie s\u0105 odpowiedzialne za formu\u0142\u0119 tej instytucji, s\u0105 kuratorzy. Rozwin\u0119li\u015bmy jednak w ostatnich latach tak\u0105 struktur\u0119 pracy zespo\u0142owej, kt\u00f3ra okaza\u0142a si\u0119 efektywna, w kt\u00f3rej nieustannie ze sob\u0105 rozmawiamy i kszta\u0142tujemy plan dalszych dzia\u0142a\u0144. Przynajmniej dwa razy do roku, czasami cz\u0119\u015bciej, odbywaj\u0105 si\u0119 \u201erozmowy klauzurowe\u201d, podczas kt\u00f3rych planujemy, co b\u0119dziemy robi\u0107 w naszej instytucji w ci\u0105gu kolejnych dw\u00f3ch, trzech lat i w jakim chcemy pod\u0105\u017ca\u0107 kierunku. Linia ta odpowiada przysz\u0142ym projektom wystaw, kt\u00f3re maj\u0105 wi\u0119kszy rozmach. Je\u017celi chodzi natomiast o trzy lub cztery lata wyprzedzenia, w\u00f3wczas udzia\u0142 bierze r\u00f3wnie\u017c kto\u015b z dzia\u0142u \u00d6ffentlichkeitsarbeit lub Museumsp\u00e4dagogik, bowiem posiadaj\u0105 oni bardzo szerokie spojrzenie na to, co dzieje si\u0119 w muzeum w poszczeg\u00f3lnych dzia\u0142ach. Praca zespo\u0142owa stanowi zatem nadrz\u0119dn\u0105 zasad\u0119. Na tym polega si\u0142a naszego programu.<\/p>\n<p><strong>Mateusz Maria Bieczy\u0144ski:<\/strong> Oznacza to, \u017ce \u017cadna wystawa nie zosta\u0142a nigdy przej\u0119ta z innej instytucji?<\/p>\n<p><strong>Roland Nachtig\u00e4ller:<\/strong> Na tym polu jestem zdecydowanym przeciwnikiem zasad, uwa\u017cam bowiem, \u017ce nale\u017cy reagowa\u0107 elastycznie. Mog\u0119 jednak r\u00f3wnie zdecydowanie powiedzie\u0107, \u017ce mamy par\u0119 podstawowych sposob\u00f3w post\u0119powania i kiedy opracowujemy program Marta Herford Museum, w\u00f3wczas pierwszym pytaniem, kt\u00f3re sobie stawiamy jest: \u201edlaczego dany projekt ma si\u0119 odby\u0107 w\u0142a\u015bnie w Marcie?\u201d. Je\u017celi mog\u0119 sobie na to pytanie odpowiedzie\u0107, stwierdzaj\u0105c, \u017ce dlatego, \u017ce nie b\u0119dzie mo\u017cna tej wystawy zobaczy\u0107 nigdzie indziej, w\u00f3wczas jest to bardzo wa\u017cny argument. Drugim argumentem jest dla mnie pewno\u015b\u0107, \u017ce projekt ten jest tak wyj\u0105tkowy, \u017ce utrzyma on dotychczasowy poziom wystawienniczy naszej instytucji.<\/p>\n<p>Kiedy zatem ju\u017c decydujemy si\u0119 na przej\u0119cie jakiej\u015b wystawy, to nowo\u015b\u0107 jest r\u00f3wnie\u017c wa\u017cnym kryterium.<\/p>\n<p>W przypadku kooperacji staramy si\u0119 by\u0107 pierwsz\u0105 stacj\u0105 wystaw, zw\u0142aszcza je\u017celi drug\u0105 jest np. Hamburg lub Kolonia, a wi\u0119c miasta, kt\u00f3re \u2013 tak czy owak \u2013 zwracaj\u0105 na siebie uwag\u0119.<\/p>\n<p>Kolejnym aspektem s\u0105 projekty, kt\u00f3re nie znajduj\u0105 si\u0119 zupe\u0142nie w centrum naszych dzia\u0142a\u0144, w\u00f3wczas przejmuj\u0105c wystaw\u0119 staramy si\u0119 dopisa\u0107 kolejny rozdzia\u0142 jej historii \u201ew\u0142asnym pismem\u201d, aby r\u00f3wnie\u017c osoby, kt\u00f3re widzia\u0142y j\u0105 gdzie indziej mog\u0142y pomy\u015ble\u0107: \u201ewybior\u0119 si\u0119 do Herford, aby zobaczy\u0107, co te\u017c oni tam nowego dodali\u201d. St\u0105d, wa\u017cne jest dla nas r\u00f3wnie\u017c, aby zaprezentowa\u0107 kilka prac z naszej w\u0142asnej kolekcji, kt\u00f3ra nie jest stale wystawiana. To jest w\u0142a\u015bnie jeden z problem\u00f3w Marty, \u017ce gromadzi w\u0142asn\u0105 kolekcj\u0119, ale jej stale nie wystawia. Takie uzupe\u0142nienie przejmowanej wystawy jest zatem bardzo kusz\u0105ce, bowiem powstaj\u0105 nowe formy dialogowe mi\u0119dzy dzie\u0142ami.<\/p>\n<p><strong>Mateusz Maria Bieczy\u0144ski:<\/strong> A kto jest odpowiedzialny za budowanie kolekcji?<\/p>\n<p><strong>Roland Nachtig\u00e4ller:<\/strong> Zasadniczo odpowiedzialny jestem ja, ale nie mo\u017cna jednoznacznie przyporz\u0105dkowa\u0107 tego zadania, bowiem mamy tragiczn\u0105 sytuacj\u0119 w tym zakresie \u2013 nie mamy pieni\u0119dzy, aby co\u015b kupowa\u0107, co oznacza, \u017ce jeste\u015bmy uzale\u017cnieni od wsparcia zewn\u0119trznego w tym zakresie. Najwi\u0119cej \u015bwiadczy nam w tym zakresie nasze \u201eko\u0142o przyjacielskie\u201d (Freundeskreis), kt\u00f3re regularnie zbiera dzie\u0142a i kupuje nowe. Mamy r\u00f3wnie\u017c liczne przypadki d\u0142ugotrwa\u0142ych wypo\u017cyczeni od prywatnych kolekcjoner\u00f3w, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c czasem co\u015b Marcie prezentuj\u0105. Czasami r\u00f3wnie\u017c dajemy wskaz\u00f3wki lub zg\u0142aszamy zapotrzebowania, co tym razem by\u015bmy chcieli.<\/p>\n<p><strong>Mateusz Maria Bieczy\u0144ski:<\/strong> Na obecnie prezentowanej wystawi<em>e Atelier und K\u00fcche<\/em> mo\u017cna zaobserwowa\u0107 szczeg\u00f3lna strategia jej budowania, kt\u00f3ra polega na zestawianiu dzie\u0142 sztuki dawnej z dzie\u0142ami najnowszymi. Z tego wnioskuj\u0119, \u017ce istnieje wsp\u00f3\u0142praca z innymi instytucjami wystawienniczymi. Oznacza to, \u017ce Marta Herford Museum \u2013 jako nowa instytucja \u2013 zas\u0142u\u017cy\u0142a sobie ju\u017c na zaufanie innych instytucji, kt\u00f3re ch\u0119tnie wypo\u017cyczaj\u0105 jej warto\u015bciowe dzie\u0142a nale\u017c\u0105ce do w\u0142asnych kolekcji?<\/p>\n<p><strong>Roland Nachtig\u00e4ller:<\/strong> Bezwarunkowo. Aktualna wystawa<em> Atelier und K\u00fcche<\/em> jest tutaj czym\u015b wyj\u0105tkowym. Tutaj po raz pierwszy w og\u00f3le wypo\u017cyczyli\u015bmy tyle \u201ewysokokaratowych\u201d dzie\u0142 sztuki dawnej. Oczywi\u015bcie ma to \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek z bardziej og\u00f3lnym konceptem, bowiem nie byliby\u015bmy w stanie zrealizowa\u0107 tych wypo\u017cyczeni zupe\u0142nie spontanicznie z czysto formalnych wzgl\u0119d\u00f3w. To by\u0142 jednak r\u00f3wnie\u017c ten moment, gdy do\u015bwiadczyli\u015bmy, \u017ce jeste\u015bmy pojmowani jako powa\u017cna instytucja. Nigdy wcze\u015bniej nie widzieli\u015bmy tak wielkiej gotowo\u015bci innych muze\u00f3w, aby wypo\u017cycza\u0107 warto\u015bciowe dzie\u0142a. W przypadku tego projektu blisko wsp\u00f3\u0142pracowali\u015bmy z dyrektorem hamburskiej Kunsthalle, kt\u00f3ry ca\u0142y ten projekt wystawy wsp\u00f3lnie z nami dyskutowa\u0142 i rozwija\u0142. St\u0105d r\u00f3wnie\u017c w przysz\u0142ych latach b\u0119dziemy kontynuowa\u0107 projekt zwracania si\u0119 w kierunku historii sztuki. Przynios\u0142o to wspania\u0142y efekt, wida\u0107 bowiem dzi\u0119ki temu, \u017ce muzeum o tak kr\u00f3tkim sta\u017cu prezentuje si\u0119 na zewn\u0105trz jako kreatywna jednostka, kt\u00f3rej mo\u017cna zaufa\u0107.<\/p>\n<p><strong>Mateusz Maria Bieczy\u0144ski:<\/strong> Trzeba przyzna\u0107 jednak, \u017ce sama koncepcja takiego po\u0142\u0105czenia sztuki dawnej i nowej nie jest cz\u0119sta\u2026<\/p>\n<p><strong>Roland Nachtig\u00e4ller:<\/strong> Nie. Widz\u0119 to jako specyficzny wk\u0142ad naszej instytucji. Dla mnie by\u0142o zawsze istotnym, aby uczyni\u0107 jasnym, \u017ce tak samo jak tera\u017aniejszo\u015bci, r\u00f3wnie\u017c namys\u0142 nad przysz\u0142o\u015bci\u0105 ma zawsze co\u015b wsp\u00f3lnego z przesz\u0142o\u015bci\u0105; \u017ce musimy nieustannie upewnia\u0107 si\u0119 co do przesz\u0142o\u015bci i czy widzimy, gdzie chcemy dalej pod\u0105\u017ca\u0107. To poskutkowa\u0142o dla Marta Herford Museum szczeg\u00f3lnie tym, \u017ce bardzo cz\u0119sto na wystawach sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej w du\u017cej mierze zwracamy si\u0119 ku przesz\u0142o\u015bci. To jest typowe dla tego, jak tutaj my\u015blimy. To jest oczywi\u015bcie pewna forma prowokacji i przypuszczenia, \u017ce nie ma historycznej chronologii. Ikonograficznie pod\u0105\u017caj\u0105c zatem przez wystaw\u0119 trzeba si\u0119 takiego spogl\u0105dania nauczy\u0107. Najpierw nale\u017cy umie\u0107 przetrawi\u0107 to, czego my jako muzealnicy nie zawsze zauwa\u017camy, \u017ce dla widza stanowi nie lada wyzwanie fakt, \u017ce obok obrazu z XVII wieku znajduje si\u0119 XX-wieczny. Ale to jest r\u00f3wnie\u017c \u2013 jak my\u015bl\u0119 \u2013 wa\u017cne, aby tak post\u0119powa\u0107 z histori\u0105, aby j\u0105 nieustannie aktywizowa\u0107 i m\u00f3wi\u0107: \u201eto jest nasza tera\u017aniejszo\u015b\u0107, z kt\u00f3r\u0105 musimy pracowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c spogl\u0105daj\u0105c w przesz\u0142o\u015b\u0107\u201d. Spojrzenie to musi jednak nieustannie od nowa by\u0107 kierowane na przesz\u0142e zdarzenia z pytaniem: \u201eczy ten spos\u00f3b pojmowania przesz\u0142o\u015bci jest s\u0142uszny, czy te\u017c musimy nasze zapatrywania zmieni\u0107?\u201d.<\/p>\n<p><strong>Mateusz Maria Bieczy\u0144ski:<\/strong> Bardzo istotn\u0105 rol\u0119 odgrywa r\u00f3wnie\u017c architektoniczna oprawa wystawy. Architektura muzeum musi zosta\u0107 okie\u0142znana. Napisano ju\u017c bowiem du\u017co o tym, \u017ce projekt Gehry\u2019ego stanowi mark\u0119 sam\u0105 w sobie. Jak wygl\u0105da to jednak od strony czysto pragmatycznej \u2013 czy ta architektura stanowi konkurencj\u0119 dla dzie\u0142 sztuki?<\/p>\n<p><strong>Roland Nachtig\u00e4ller:<\/strong> Zasadniczo nie\u2026 Gdy tutaj przyszed\u0142em, mia\u0142em ogromny respekt dla tej przestrzeni, bowiem nie by\u0142o dla mnie jasne, w jaki spos\u00f3b planuj\u0105c wystaw\u0119 mo\u017cna uchwyci\u0107 t\u0105 architektur\u0119. Jednak\u017ce w dzia\u0142aniu do\u015bwiadcza si\u0119, \u017ce ta budowla Gehry\u2019ego jest wspania\u0142\u0105 przestrzeni\u0105 wystawiennicz\u0105. Przy wszystkim, co do tej pory tutaj pokazali\u015bmy pod moim kierownictwem, nie musieli\u015bmy nigdy pracowa\u0107 \u201eprzeciwko architekturze\u201d. Wr\u0119cz przeciwnie. Odczuwa si\u0119 zawsze wsparcie z jej strony. \u015aciany buduj\u0105 wspania\u0142\u0105 opraw\u0119 dla dzie\u0142. R\u00f3wnie\u017c proporcje przestrzeni s\u0105 w\u0142a\u015bciwie tak zbudowane, \u017ce nigdy nie ma si\u0119 takiego odczucia, \u017ce dzie\u0142a gubi\u0105 si\u0119 w niej czy ulatuj\u0105 ku g\u00f3rze. Szczeg\u00f3lnie na aktualnej wystawie nabudowali\u015bmy tyle architektury, co nigdy wcze\u015bniej. By\u0142a to jednak ca\u0142kiem \u015bwiadoma decyzja, aby uczyni\u0107 struktur\u0119 Gehry\u2019ego na tyle nieklarown\u0105, aby sprowokowa\u0107 widza do postawienia pytania: \u201ew kt\u00f3rym pomieszczeniu znajduje si\u0119 obecnie?\u201d. Kolejna wystawa z kolei przywr\u00f3ci jej pierwotny wygl\u0105d i to jest chyba najpi\u0119kniejsze, \u017ce ta architektura umo\u017cliwia w\u0142a\u015bnie to, aby j\u0105 nieustannie przekszta\u0142ca\u0107. To te\u017c stanowi dla mnie nieustannie wyzwanie, aby wszystkim, kt\u00f3rzy odwiedzaj\u0105 to muzeum prezentowa\u0107 je wci\u0105\u017c na nowo \u2013 u\u015bwiadamia\u0107, ile twarzy ono posiada. I jeszcze d\u0142ugo nie osi\u0105gniemy ko\u0144ca mo\u017cliwo\u015bci wsp\u00f3\u0142grania z architektur\u0105 bez konieczno\u015bci jej \u201egwa\u0142cenia\u201d. To pozwala r\u00f3wnie\u017c kszta\u0142towa\u0107 wizerunek ca\u0142ej instytucji bez konieczno\u015bci \u201ezdradzania\u201d jej pierwotnej idei \u2013 to jest ogromn\u0105 szans\u0105 na przysz\u0142o\u015b\u0107\u2026<\/p>\n<p><strong>Mateusz Maria Bieczy\u0144ski:<\/strong> Z zaciekawieniem czekam zatem, co te\u017c interesuj\u0105cego owa przysz\u0142o\u015b\u0107 ze sob\u0105 przyniesie. Dzi\u0119kuj\u0119 za ciekaw\u0105 rozmow\u0119.<\/p>\n<p><strong>Roland Nachtig\u00e4ller:<\/strong> Ja r\u00f3wnie\u017c bardzo dzi\u0119kuj\u0119.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Artyku\u0142 ten opublikowany jest w numerze 1\/2012 czasopisma \u201eCoCAin\u2026\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W tym w\u0142a\u015bnie widz\u0119 ogromny potencja\u0142 sztuki, \u017ce nie jest ona taka, jakiej \u201ewszyscy\u201d oczekuj\u0105, \u017ce nie s\u0142u\u017cy wy\u0142\u0105cznie celom dekoracyjnym, ale \u017ce stara si\u0119 ona nieustannie otwiera\u0107 perspektywy na przysz\u0142o\u015b\u0107, poprzez to, \u017ce odnosi si\u0119 ona krytycznie do tera\u017aniejszo\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"author":230,"featured_media":10758,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65],"tags":[335,1419,849],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14225],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Czy to efekt Bilbao?<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Czy to efekt Bilbao? Z Rolandem Nachtig\u00e4llerem, dyrektorem Marta Herford Museum rozmawia Mateusz Maria Bieczy\u0144ski\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/marta-herford-museum-2012-12-14-002.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/marta-herford-museum-2012-12-14-002.jpg\",\"width\":1024,\"height\":683,\"caption\":\"Frank Gehry, Marta Herford Museum, fot. dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Marta Herford \u00a9 Thomas Mayer\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk\",\"name\":\"Czy to efekt Bilbao?\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2012-12-14T14:35:55+00:00\",\"dateModified\":\"2021-01-12T15:02:03+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/131e80d5e87b833777540d4afb8aeb51\"},\"description\":\"Czy to efekt Bilbao? Z Rolandem Nachtig\u00e4llerem, dyrektorem Marta Herford Museum rozmawia Mateusz Maria Bieczy\u0144ski\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Czy to efekt Bilbao?\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/131e80d5e87b833777540d4afb8aeb51\",\"name\":\"Mateusz Maria Bieczy\u0144ski\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/mateusz-maria-bieczynski\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czy to efekt Bilbao?","description":"Czy to efekt Bilbao? Z Rolandem Nachtig\u00e4llerem, dyrektorem Marta Herford Museum rozmawia Mateusz Maria Bieczy\u0144ski","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/marta-herford-museum-2012-12-14-002.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/marta-herford-museum-2012-12-14-002.jpg","width":1024,"height":683,"caption":"Frank Gehry, Marta Herford Museum, fot. dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Marta Herford \u00a9 Thomas Mayer"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk","name":"Czy to efekt Bilbao?","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk#primaryimage"},"datePublished":"2012-12-14T14:35:55+00:00","dateModified":"2021-01-12T15:02:03+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/131e80d5e87b833777540d4afb8aeb51"},"description":"Czy to efekt Bilbao? Z Rolandem Nachtig\u00e4llerem, dyrektorem Marta Herford Museum rozmawia Mateusz Maria Bieczy\u0144ski","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/mateusz-maria-bieczynski-roland-nachtigaller-czy-to-efekt-bilbao-artluk#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Czy to efekt Bilbao?"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/131e80d5e87b833777540d4afb8aeb51","name":"Mateusz Maria Bieczy\u0144ski","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/mateusz-maria-bieczynski"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10755"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/230"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10755"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10755\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49453,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10755\/revisions\/49453"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10758"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10755"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10755"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10755"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=10755"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=10755"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}