{"id":11193,"date":"2013-01-08T16:46:48","date_gmt":"2013-01-08T15:46:48","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=11193"},"modified":"2021-01-12T16:00:41","modified_gmt":"2021-01-12T15:00:41","slug":"krystyna-czerni-katarzyna-kowalska-sztuka-sluzy-temu-by-mowic-o-rzeczach-waznych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krystyna-czerni-katarzyna-kowalska-sztuka-sluzy-temu-by-mowic-o-rzeczach-waznych","title":{"rendered":"Sztuka s\u0142u\u017cy temu, by m\u00f3wi\u0107 o rzeczach wa\u017cnych"},"content":{"rendered":"

Katarzyna Kowalska: W opracowaniach o Mieczys\u0142awie Por\u0119bskim pojawiaj\u0105 si\u0119 liczne okre\u015blenia jego dzia\u0142alno\u015bci (krytyk, historyk sztuki, kurator, muzealnik). A jaki zaw\u00f3d by\u0142 Profesorowi najbli\u017cszy?<\/strong><\/p>\n

Krystyna Czerni:<\/strong> To trudne pytanie. Profesor Por\u0119bski by\u0142 wszechstronnym cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy\u0142 w sobie rozmaite osobowo\u015bci i zawody. Mia\u0142 ogromn\u0105 wiedz\u0119 w zakresie nie tylko historii sztuki, i wykorzystywa\u0142 j\u0105 jako muzealnik, kurator, wychowawca innych historyk\u00f3w sztuki, nauczyciel, profesor, autor galerii, czy wreszcie jako krytyk pisz\u0105cy o sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej. Ale mia\u0142 te\u017c dusz\u0119 artysty \u2013 nie tylko komentowa\u0142 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 innych, sam tak\u017ce by\u0142 tw\u00f3rc\u0105. Po nauce w okupacyjnej Kunstgewerbeschule<\/em> Profesor posiada\u0142 wykszta\u0142cenie grafika, zna\u0142 mechanizmy tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej od wewn\u0105trz. Poza tym by\u0142 mistrzem polszczyzny, mia\u0142 w swoim dorobku liczne literackie pr\u00f3by i dzie\u0142a. My\u015bl\u0119, \u017ce by\u0142o mu mi\u0142o, gdy m\u00f3wiono o nim \u201episarz\u201d.<\/p>\n

\"Biblioteka<\/a>
Biblioteka Mieczys\u0142awa Por\u0119bskiego w MOCAK-u, fot. R. Sosin<\/figcaption><\/figure>\n

KK: A jakim by\u0142 cz\u0142owiekiem? W szczeg\u00f3lno\u015bci mam tu na my\u015bli relacje Mieczys\u0142awa Por\u0119bskiego z uczniami z Instytutu Historii Sztuki UJ.<\/strong><\/p>\n

KCz:<\/strong> By\u0142 niekwestionowanym autorytetem, ju\u017c cho\u0107by z powodu swojej biografii. Bywa\u0142 w szczeg\u00f3lnym czasie i w szczeg\u00f3lnych miejscach, uczestniczy\u0142 w takich wydarzeniach artystycznych, \u017ce by\u0142 w\u0142a\u015bciwie \u201echodz\u0105c\u0105 kronik\u0105 historii polskiej sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej\u201d. To mog\u0142o peszy\u0107, ale Profesor potrafi\u0142 by\u0107 bardzo bezpo\u015bredni. Zw\u0142aszcza wtedy, gdy dostrzeg\u0142 u kogo\u015b szczeg\u00f3lny potencja\u0142, zadatek na badacza, kogo\u015b, kto wykorzysta jego wiedz\u0119 g\u0142\u0119biej. Zaprasza\u0142 wtedy do profesorskiego gabinetu (Instytut mie\u015bci\u0142 si\u0119 wtedy w Collegium Maius) lub do siebie do domu, do s\u0142ynnej ju\u017c biblioteki przy Alejach S\u0142owackiego. I rozmowa zaczyna\u0142a si\u0119 na poziomie du\u017co wy\u017cszym ni\u017c tradycyjna seminaryjna dyskusja. Profesor traktowa\u0142 nas na dobr\u0105 spraw\u0119 po partnersku, jak m\u0142odych badaczy. By\u0142 szalenie ciekawy naszych pomys\u0142\u00f3w, to by\u0142a wsp\u00f3lna narada nad tym, czy warto bada\u0107 konkretny problem i co dalej mo\u017cna z nim zrobi\u0107. Otwiera\u0142y si\u0119 nowe perspektywy. W rozmowie z Profesorem nasze nie\u015bmia\u0142e propozycje nabiera\u0142y rumie\u0144c\u00f3w i rozmiar\u00f3w, robi\u0142y si\u0119 wyraziste. To niesamowicie nas mobilizowa\u0142o, dodawa\u0142o zapa\u0142u, uskrzydla\u0142o \u2013 kto\u015b potraktowa\u0142 nas powa\u017cnie. Musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce \u2013 zw\u0142aszcza w por\u00f3wnaniu do innych pedagog\u00f3w \u2013 to by\u0142o wtedy prawdziw\u0105 rzadko\u015bci\u0105. Poza tym Mieczys\u0142aw Por\u0119bski by\u0142 niezwykle ciep\u0142ym, serdecznym cz\u0142owiekiem o bardzo wyrafinowanym, b\u0142yskotliwym poczuciu humoru \u2013 co dodawa\u0142o tym kontaktom szczeg\u00f3lnego uroku.<\/p>\n

KK: A czy mog\u0142aby Pani opowiedzie\u0107 co\u015b wi\u0119cej o projektach uczni\u00f3w, kt\u00f3re powstawa\u0142y ju\u017c podczas tych bezpo\u015brednich wizyt u profesora?<\/strong><\/p>\n

KCz:<\/strong> To dotyczy\u0142o po prostu naszych bie\u017c\u0105cych bada\u0144: prac seminaryjnych, magisterskich \u2013 z kt\u00f3rych, pod opiek\u0105 Profesora, powstawa\u0142y niekiedy powa\u017cne artyku\u0142y i publikacje. Ale mam te\u017c na my\u015bli takie sytuacje, kiedy ka\u017cdy z nas ju\u017c gdzie\u015b \u201ezakotwiczy\u0142\u201d, na przyk\u0142ad w jakiej\u015b redakcji czy galerii. Wtedy w\u0142a\u015bnie przychodzi\u0142o si\u0119 do Niego z r\u00f3\u017cnymi projektami \u2013 wystawy, czy pomys\u0142u na monograficzny numer czasopisma \u2013 i rozpoczyna\u0142a si\u0119 \u201eburza m\u00f3zg\u00f3w\u201d. Niekiedy Profesor bywa\u0142 sceptyczny, pokazywa\u0142 zagro\u017cenia, \u015blepe uliczki \u2013 a czasem od razu wybucha\u0142 entuzjazmem, gotowy do wsp\u00f3\u0142pracy. W czasie studi\u00f3w kilka razy zmienia\u0142am temat pracy magisterskiej. Najpierw my\u015bla\u0142am o Jacku Malczewskim, potem pod wp\u0142ywem rozm\u00f3w z Profesorem postanowi\u0142am przyjrze\u0107 si\u0119 bli\u017cej tw\u00f3rczo\u015bci Tadeusza Kantora. Na trzecim roku studi\u00f3w napisa\u0142am recenzj\u0119 z bardzo wa\u017cnej wystawy Marka Rostworowskiego \u201ePolak\u00f3w portret w\u0142asny\u201d (w 1979 roku), Profesor zauwa\u017cy\u0142 ten tekst i nawet go zacytowa\u0142 w swoim artykule \u2013 z czego by\u0142am ogromnie dumna. I w\u0142a\u015bnie na tej wystawie po raz pierwszy zwr\u00f3ci\u0142am uwag\u0119 na obraz, kt\u00f3ry zreszt\u0105 zosta\u0142 namalowany specjalnie na zam\u00f3wienie Profesora: Emballage Ho\u0142du Pruskiego Jana Matejki<\/em> Tadeusza Kantora. To dzie\u0142o mnie zachwyci\u0142o i zaintrygowa\u0142o niesamowitym \u0142adunkiem tre\u015bciowym, bogactwem kontekst\u00f3w i odwo\u0142a\u0144 do tradycji i do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Pocz\u0105tkowo pomys\u0142 na prac\u0119 o Kantorze mia\u0142 by\u0107 szerok\u0105, rozbudowan\u0105 analiz\u0105 metafory artysty jako b\u0142azna (w Emballage\u2019u<\/em> Kantor wcieli\u0142 si\u0119 w rol\u0119 Sta\u0144czyka). Tymczasem Profesor mi poradzi\u0142: \u201eNie – napisz po prostu monografi\u0119 jednego obrazu\u201d. Wi\u0119c radykalnie ograniczy\u0142am zakres bada\u0144, co pozwoli\u0142o mi na pog\u0142\u0119bion\u0105 interpretacj\u0119. Ostatecznie napisa\u0142am prac\u0119 magistersk\u0105 o jednym obrazie. Nie by\u0142oby to dziwne, gdyby dotyczy\u0142o sztuki nowo\u017cytnej, czy \u015bredniowiecznej, ale dla sztuki nowoczesnej by\u0142o jednak rzadko\u015bci\u0105. To by\u0142a dla mnie zbawienna rada, dzi\u0119ki niej Profesor nauczy\u0142 mnie stawia\u0107 sobie granice, aby unika\u0107 pewnego rodzaju powierzchowno\u015bci i amorficzno\u015bci. Trzeba si\u0119 trzyma\u0107 konkret\u00f3w. Najciekawsze rzeczy powstaj\u0105 w\u0142a\u015bnie wtedy, kiedy wyznacza si\u0119 granice badawcze i idzie bardziej w g\u0142\u0105b. Tak, \u017ce w istocie Profesor by\u0142 jakby cichym wsp\u00f3\u0142autorem wielu naszych tekst\u00f3w i pomys\u0142\u00f3w. Gdyby nie konfrontacja z Nim, nie to zaiskrzenie, par\u0119 podpowiedzi z Jego strony \u2013 pewnie wiele naszych inicjatyw w og\u00f3le nie dosz\u0142oby do skutku. Mieczys\u0142aw Por\u0119bski by\u0142 szalenie lojalny wobec swoich uczni\u00f3w, wierny w przyja\u017ani, bardzo nam kibicowa\u0142. To by\u0142o niezwykle cenne.<\/p>\n