{"id":11474,"date":"2013-01-15T15:42:53","date_gmt":"2013-01-15T14:42:53","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=11474"},"modified":"2021-01-12T16:00:06","modified_gmt":"2021-01-12T15:00:06","slug":"katarzyna-gorska-wszyscy-jestesmy-nomadami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/katarzyna-gorska-wszyscy-jestesmy-nomadami","title":{"rendered":"Wszyscy jeste\u015bmy nomadami"},"content":{"rendered":"

W\u0119drowanie bywa istot\u0105 \u017cycia, przemierzanie czasu i przestrzeni, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 cel jest poniek\u0105d metafor\u0105 ludzkiej egzystencji. I dotyczy\u0107 mo\u017ce \u015bwiata rzeczywistego, ale jak\u017ce ciekawym jest przeniesienie motywu podr\u00f3\u017cy w \u015bwiat wirtualny. Zanim nasta\u0142 jeszcze wiek XXI byli\u015bmy \u015bwiadkami pojawienia si\u0119, przynajmniej w naukowym dyskursie, fenomenu okre\u015blonego mianem wirtualnego nomadyzmu. Sformu\u0142owanie to wywodzone jest od tradycyjnego, kulturowo umotywowanego znaczenia s\u0142owa nomada, kt\u00f3rym desygnowano osoby i ca\u0142e plemiona wiod\u0105ce koczowniczy tryb \u017cycia. W\u0142a\u015bnie ta nieustanna w\u0119dr\u00f3wka sta\u0142a si\u0119 atrybutem przej\u0119tym przez dzisiejszych cyfrowych tu\u0142aczy. Zatem istot\u0105 zjawiska w dalszym ci\u0105gu pozostaje podr\u00f3\u017c jako stosunek jednostki do przestrzeni, jakkolwiek okoliczno\u015bci samej tej podr\u00f3\u017cy s\u0105 ju\u017c ca\u0142kowicie odmienne. Nale\u017ca\u0142oby tu r\u00f3wnie\u017c wyja\u015bni\u0107, \u017ce w obr\u0119bie tego, co okre\u015blane jest mianem cyfrowego, czy te\u017c wirtualnego nomadyzmu pojawiaj\u0105 si\u0119 tak naprawd\u0119 zjawiska istotnie r\u00f3\u017cne. Z jednej strony mamy szereg zachowa\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnych nomad\u00f3w zwi\u0105zanych w\u0142a\u015bnie z przestrzeni\u0105 wirtualn\u0105, kt\u00f3ra nie anga\u017cuje w spos\u00f3b fizyczny ludzkiego cia\u0142a w podr\u00f3\u017c. Z drugiej natomiast, cyfrowy nomadyzm diametralnie wp\u0142yn\u0105\u0142 tak\u017ce na ten tradycyjny spos\u00f3b przemieszczania si\u0119 w \u015bwiecie, zwi\u0105zany z rzeczywist\u0105 i korporaln\u0105 zmian\u0105 przestrzeni. Cho\u0107 pewne obiekcje budzi stwierdzenie, \u017ce wirtualne podr\u00f3\u017ce s\u0105 mniej rzeczywiste, to jednak takie \u201ecyfrowe realia\u201d wymagaj\u0105 specyficznej koncepcji istnienia. Wszak nie spos\u00f3b zr\u00f3wna\u0107 rzeczywisto\u015bci z prawdziwo\u015bci\u0105, a wirtualno\u015bci z iluzoryczno\u015bci\u0105, wsp\u00f3\u0142czesna e-egzystencja jest wprawdzie imaginacyjna, odarta z materialno\u015bci i fizyczno\u015bci, ale istnieje w spos\u00f3b r\u00f3wnie dobitny dla wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka. Warto r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce r\u00f3\u017cnice wzgl\u0119dem tradycyjnego nomadyzmu sprawiaj\u0105, \u017ce sam termin nomadyzm mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 w\u0105tpliwy. Nomadyzm odnosi si\u0119 tu jedynie do zmian lokacji w przestrzeni, ale wsp\u00f3\u0142czesny stosunek nomad\u00f3w do terytorium jest ju\u017c zgo\u0142a inny ni\u017c w przypadku tradycyjnych koczownik\u00f3w. Podr\u00f3\u017c dla wi\u0119kszo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnych w\u0119drowc\u00f3w zdaje si\u0119 by\u0107 konsekwencj\u0105 wolnego wyboru i samodzielnie podejmowanych decyzji.<\/p>\n

\"Ok\u0142adka<\/a>
Ok\u0142adka magazynu Digital Nomad Travel (\u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/digitalnomadtravelmag.com)<\/figcaption><\/figure>\n

Aby zrozumie\u0107 istot\u0119 dzisiejszego nomadyzmu, trzeba zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na pewne zjawiska charakterystyczne dla tej cz\u0119\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, kt\u00f3rej dotyczy globalizacja i towarzysz\u0105ce jej procesy. To w\u0142a\u015bnie te efekty umo\u017cliwi\u0142y pojawienie si\u0119 wirtualnego nomadyzmu, kt\u00f3rego narodziny r\u00f3\u017cni badacze i intelektuali\u015bci datuj\u0105 na dekad\u0119 lat 90 XX w. Cho\u0107 cz\u0119stokro\u0107 za determinant\u0119 tego pocz\u0105tku uwa\u017caj\u0105 odmienne wydarzenia. Do uwarunkowa\u0144 nowego nomadyzmu zazwyczaj zalicza si\u0119 niespotykan\u0105 dot\u0105d mobilno\u015b\u0107, rozw\u00f3j technologii internetowych i komunikacyjnych, a tak\u017ce intensyfikacj\u0119 wp\u0142ywu nowych medi\u00f3w. Wsp\u00f3\u0142czesna mobilno\u015b\u0107 dotyczy nie tylko ludzi, ale tak\u017ce rzeczy oraz idei i warto\u015bci. To przede wszystkim owa predyspozycja do przemieszczania si\u0119 po ca\u0142ym \u015bwiecie wyr\u00f3\u017cnia wsp\u00f3\u0142czesnych nomad\u00f3w. Z jednej strony wynika ona z samej zmiany spo\u0142ecznego my\u015blenia odno\u015bnie przemieszczania si\u0119 i \u017cycia osiad\u0142ego, a z drugiej strony sama ta zmiana mentalno\u015bciowa wywo\u0142ana by\u0142a skr\u00f3ceniem dystansu w dzisiejszym \u015bwiecie i mo\u017cliwo\u015bciami \u015brodk\u00f3w transportu. Jako spo\u0142ecze\u0144stwa jeste\u015bmy obecnie zdolni do nieustannych tymczasowych i sta\u0142ych zmian miejsca w przestrzeni, a przecie\u017c stosunek cz\u0142owieka do miejsca w kulturze tradycyjnej nie podlega\u0142 tak intensywnym zmianom. Wydaje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce zjawisko to w spos\u00f3b fundamentalny wp\u0142ywa na konstruowanie to\u017csamo\u015bci kulturowej. Cz\u0119\u015b\u0107 badaczy postuluje nawet pojawienie si\u0119 wzmo\u017conej predyspozycji do przemieszczania si\u0119 okre\u015blanej hipermobilno\u015bci\u0105. Pomijaj\u0105c jednak bardzo istotne i stosunkowo wolno zachodz\u0105ce przemiany mentalno\u015bciowe, trzeba r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na wp\u0142yw uwarunkowa\u0144 koniunkturalnych umo\u017cliwiaj\u0105cych taki nomadyzm, a przede wszystkim progres zachodz\u0105cy w tworzeniu nowych technologii sieciowych i komunikacyjnych. Dost\u0119pno\u015b\u0107 oraz zaawansowanie technologii \u015bwiata cyfrowego, a przede wszystkim fakt, \u017ce i one sta\u0142y si\u0119 mobilne, sprawi\u0142, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesny cz\u0142owiek zawsze i wsz\u0119dzie ma \u015bwiat w zasi\u0119gu r\u0119ki, przynajmniej na wirtualnym poziomie. Niebagatelnym czynnikiem, kt\u00f3ry umo\u017cliwi\u0142 pojawienie si\u0119 cyfrowego nomadyzmu, by\u0142 tak\u017ce rozkwit nowych medi\u00f3w oraz wzmo\u017cenie si\u0142y spo\u0142ecznego, politycznego i ekonomicznego oddzia\u0142ywania tak\u017ce tradycyjnych \u015brodk\u00f3w przekazu. Vil\u00e9m Flusser w\u0142a\u015bnie ow\u0105 \u201emedialn\u0105 eskalacje\u201d uzna\u0142 za czynnik determinuj\u0105cy pojawienie si\u0119 tzw. Wieku Informacji, cho\u0107 pisz\u0105c swe eseje filozof ten nie m\u00f3g\u0142 bra\u0107 jeszcze pod uwag\u0119 Internetu, b\u0119d\u0105cego wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie fundamentalnym medium. Nomadyzm oparty na medialnym rozwoju wykorzystuje mo\u017cliwo\u015b\u0107 nieograniczonego dost\u0119pu do wszelkich informacji, dopiero Internet udost\u0119pni\u0142 nam t\u0119 sposobno\u015b\u0107 na tak\u0105 skal\u0119. Wp\u0142ywu globalnej sieci na \u017cycie spo\u0142eczne nie m\u00f3g\u0142 uwzgl\u0119dni\u0107 w swych rozwa\u017caniach ani Flusser, ani pisz\u0105cy jeszcze wcze\u015bniej McLuhan, dzisiaj jej hegemoniczna pozycja jest bezsapelacyjna. Internet to medium dialogiczne w swej naturze, ale nie miejmy w\u0105tpliwo\u015bci i tutaj nie znajdziemy wiedzy absolutnej, cho\u0107 dost\u0119pno\u015b\u0107 informacji jest pora\u017caj\u0105ca.<\/p>\n

W\u0142a\u015bnie pojawienie si\u0119 nowych medi\u00f3w oraz rozw\u00f3j narz\u0119dzi komunikacyjnych, zar\u00f3wno tych bazuj\u0105cych na sieci internetowej, jak i tych wykorzystuj\u0105cych telefoni\u0119 kom\u00f3rkow\u0105 doprowadzi\u0142 do upadku osiad\u0142ego trybu \u017cycia. Dzisiaj wszyscy ci, kt\u00f3rzy bior\u0105 udzia\u0142 w spo\u0142ecze\u0144stwie informacyjnym skazani s\u0105 na podejmowanie wi\u0119kszych lub mniejszych podr\u00f3\u017cy, cho\u0107 pozornie s\u0105 to decyzje wolitywne. Wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat ju\u017c prawie ka\u017cdemu oferuje mo\u017cliwo\u015bci uczestniczenia w praktykach telekomunikacyjnych i wsp\u00f3\u0142tworzenia globalnej wymiany informacji w rzeczywistym czasie. Analizuj\u0105cy pogl\u0105dy Flussera na temat nowego nomadyzmu, Rolf Kailuweit podkre\u015bla, \u017ce to w\u0142a\u015bnie internet jest narz\u0119dziem naszych czas\u00f3w. \u201eJednostka jest izolowana przed ekranem swojego komputera i wydaje si\u0119 postrzega\u0107 \u015bwiat z prywatnego raju. St\u0105d pozornie jest wiele argument\u00f3w, aby stwierdzi\u0107, \u017ce wiedziemy bardziej siedz\u0105cy tryb \u017cycia ni\u017c kiedykolwiek przedtem.\u201d Aporia nomadyzmu i osiad\u0142o\u015bci jest kluczowa w rozpatrywaniu tej kwestii, aczkolwiek odpowiedzi nie s\u0105 tutaj jednoznaczne. Wsp\u00f3\u0142czesny nomadyzm wymusza przecie\u017c jak\u0105\u015b now\u0105 form\u0119 osiad\u0142o\u015bci, cho\u0107by z konieczno\u015bci istnienia kontrpozycji. Ponadto, je\u015bli bierzemy pod uwag\u0119 praktyki wirtualnego nomadyzmu, kt\u00f3re fizycznie anga\u017cuj\u0105 w zmian\u0119 przestrzeni, nie spos\u00f3b podtrzyma\u0107 tezy o sta\u0142ej osiad\u0142o\u015bci podmiotu. Sztandarowym przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 tu w\u0142a\u015bnie backpakerzy, wsp\u00f3\u0142cze\u015bni podr\u00f3\u017cnicy preferuj\u0105cy aktywn\u0105 turystyk\u0119 skoncentrowan\u0105 na nieustannym przemieszczaniu si\u0119. Grupa ta jest wr\u0119cz hipermobilna i to ona jako pierwsza zacz\u0119\u0142a wykorzystywa\u0107 i wprz\u0119ga\u0107 w obr\u0119b podr\u00f3\u017cy najnowsze technologie, doprowadzi\u0142o to do powstania nowego zjawiska tzw. flashpackingu. Termin flashpacker odnosi si\u0119 do osoby podr\u00f3\u017cuj\u0105cej jak backpacker, ale anga\u017cuj\u0105cej w podr\u00f3\u017c na ka\u017cdym jej etapie technologie cyfrowe i informacyjne. Flashpackerzy podr\u00f3\u017cuj\u0105 z iPadami i smartfonami, wyposa\u017ceni w cyfrowe kamery i aparaty oraz no\u015bniki umo\u017cliwiaj\u0105ce im gromadzenie danych podczas podr\u00f3\u017cy. Zjawisko to ju\u017c zmieni\u0142o przestrzenie wsp\u00f3lne hosteli, gdzie najwa\u017cniejszym elementem staje si\u0119 sie\u0107 Wi-Fi pozwalaj\u0105ca na sta\u0142e pozostawanie w wirtualnym kontakcie z rodzin\u0105 i znajomymi. Internet, nowe media, technologie komunikacyjne wprowadzi\u0142y interaktywno\u015b\u0107, mobilno\u015b\u0107 i przenoszalno\u015b\u0107 [ang. portability<\/em>] w do\u015bwiadczenie podr\u00f3\u017cnicze, Germann Molz wprowadza nawet koncept \u201einteraktywnej podr\u00f3\u017cy\u201d na okre\u015blenie krzy\u017cowania si\u0119 fizycznego podr\u00f3\u017cowania i technologii mobilnych[1]<\/sup><\/a>. Podr\u00f3\u017c interaktywna to podr\u00f3\u017c anga\u017cuj\u0105ca sie\u0107 internetow\u0105 przez ca\u0142y czas jej trwania, wykorzystuj\u0105c fakt, \u017ce dost\u0119p do Internetu r\u00f3wnie\u017c sta\u0142 si\u0119 mobilny i dzisiaj wirtualny \u015bwiat mo\u017cemy mie\u0107 przez ca\u0142y czas w kieszeni spodni. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni backpakerzy i flashpakerzy, w przeciwie\u0144stwie do tradycyjnych podr\u00f3\u017cnik\u00f3w, potrzebuj\u0105 przede wszystkim dost\u0119pu do sieci internetowej, aby zrealizowa\u0107 podr\u00f3\u017c. Ale wirtualizacja kultury backpackerskiej jest tylko jednym z wielu temat\u00f3w w obr\u0119bie cyfrowego nomadyzmu, w\u0105tek ten ma uzmys\u0142owi\u0107 jedynie fakt zmian tak\u017ce tych fizycznych podr\u00f3\u017cy.<\/p>\n