{"id":12165,"date":"2013-02-15T11:15:29","date_gmt":"2013-02-15T10:15:29","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=12165"},"modified":"2021-01-12T15:54:18","modified_gmt":"2021-01-12T14:54:18","slug":"wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra","title":{"rendered":"Drobina py\u0142u w Kosmosie"},"content":{"rendered":"<p><strong>Wojciech Pestka: Kr\u0105\u017c\u0105 legendy o tym, jak pani pozna\u0142a Witolda Gombrowicza. Podobno zaproponowa\u0142, by zrezygnowa\u0142a pani z pracy doktorskiej o Colette, a w zamian on napisze za pani\u0105 prac\u0119 doktorsk\u0105 o sobie&#8230; Dlaczego praca o nim nie powsta\u0142a?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Rita Gombrowicz:<\/strong> My\u015bla\u0142am o zmianie tematu, ale uniwersytet si\u0119 na to nie zgodzi\u0142. Ostatecznie, tak jak pocz\u0105tkowo zamierza\u0142am, napisa\u0142am rozpraw\u0119 doktorsk\u0105 o pisarce francuskiej, Sidonie-Gabrielle Colette. Obroni\u0142am j\u0105 w 1968 na Sorbonie. Troch\u0119 to trwa\u0142o. W mi\u0119dzyczasie Witold pokpiwa\u0142 ze mnie i nalega\u0142, \u017cebym napisa\u0142a prac\u0119 o nim. Powiedzia\u0142: przygotuj\u0119 ci j\u0105 w dwa tygodnie. Ale w tamtym czasie praca doktorska mog\u0142a dotyczy\u0107 jedynie tw\u00f3rczo\u015bci pisarza nie\u017cyj\u0105cego. Witold napisa\u0142 list protestacyjny do dziekana wydzia\u0142u literatury na uniwersytecie, twierdz\u0105c, \u017ce podobne praktyki s\u0105 skandaliczne i \u017ce nie powinno tak by\u0107, by rozprawa doktorska mog\u0142a dotyczy\u0107 tylko pisarzy zmar\u0142ych. Chc\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce wype\u0142niam w jaki\u015b spos\u00f3b jego wol\u0119 i pisz\u0119 prac\u0119 na temat Gombrowicza od czterdziestu lat.<\/p>\n<figure id=\"attachment_12168\" aria-describedby=\"caption-attachment-12168\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra\/sony-dsc-6\/\" rel=\"attachment wp-att-12168\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-12168\" title=\"Muzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Miesi\u0119cznika Odra)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/muzeum-witolda-gombrowicza-wsola-2013-02-15-540x359.jpg\" alt=\"Muzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Miesi\u0119cznika Odra)\" width=\"540\" height=\"359\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-12168\" class=\"wp-caption-text\">Muzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Miesi\u0119cznika Odra)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Pytanie nieco prowokacyjne: kim zatem jest Rita Gombrowicz?<\/strong><\/p>\n<p>Drobin\u0105 py\u0142u w kosmosie.<\/p>\n<p><strong>A tak bardziej serio, jak odnajduje si\u0119 pani w otaczaj\u0105cym nas \u015bwiecie?<\/strong><\/p>\n<p>Jestem na zawsze zwi\u0105zana z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Witolda Gombrowicza. Przez dwadzie\u015bcia lat by\u0142o mi bardzo trudno odnale\u017a\u0107 si\u0119 w roli reprezentanta kogo\u015b, kto jest wielkim pisarzem, a kogo j\u0119zykiem nie w\u0142adam, kto nie mieszka\u0142 w swoim kraju, by\u0142 za swego \u017cycia w tym kraju zakazany i egzystowa\u0142 na wygnaniu. Tak wi\u0119c by\u0142am zwi\u0105zana z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105, kt\u00f3ra istnia\u0142a i kt\u00f3r\u0105 pr\u00f3bowa\u0142am zg\u0142\u0119bi\u0107. Zachowywa\u0142am si\u0119 jak osoba niewidoma poruszaj\u0105ca si\u0119 po omacku, kieruj\u0105c si\u0119 instynktem. Odnalaz\u0142am swoje miejsce dzi\u0119ki ksi\u0105\u017ckom, kt\u00f3re napisa\u0142am na temat jego \u017cycia.<\/p>\n<p><strong>W 1963 roku Witold Gombrowicz wr\u00f3ci\u0142 do Europy, do Berlina, po otrzymaniu stypendium Fundacji Forda, i wtedy w Polsce rozp\u0119ta\u0142a si\u0119 nagonka przeciw niemu. Patrz\u0105c z perspektywy czasu: by\u0142 przemilczany, zakazany, oskar\u017cony o zdrad\u0119, odkryty ponownie, a teraz jest wr\u0119cz wielbiony.<\/strong><\/p>\n<p>Witold sw\u00f3j pobyt w Berlinie traktowa\u0142 jako tragiczny, poniewa\u017c tam si\u0119 zacz\u0119\u0142o wszystko, co doprowadzi\u0142o do wojny i czego konsekwencj\u0105 by\u0142a socjalistyczna rzeczywisto\u015b\u0107. \u017by\u0142 w epoce, w kt\u00f3rej istnia\u0142 Wsch\u00f3d i Zach\u00f3d, funkcjonowa\u0142a cenzura i dzia\u0142y si\u0119 rzeczy straszne. Jego pobyt w Zachodnim Berlinie zosta\u0142 potraktowany przez rz\u0105d polski jako zdrada. Mam \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce Berlin sta\u0142 si\u0119 dla niego pocz\u0105tkiem \u015bmierci. Widzimy, jak bardzo \u00f3wczesne w\u0142adze chcia\u0142y go zniszczy\u0107. Nie mog\u0142y mu darowa\u0107, \u017ce odni\u00f3s\u0142 sukces na Zachodzie. Dopiero gdy pad\u0142 berli\u0144ski mur, Witold sta\u0142 si\u0119 w Polsce pisarzem najwy\u017cszej rangi. Jest to symboliczne, bo sta\u0142 si\u0119 pisarzem, z kt\u00f3rym przysz\u0142a wolno\u015b\u0107.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-12165 gallery-columns-6 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra\/sony-dsc-6'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/muzeum-witolda-gombrowicza-wsola-2013-02-15-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Muzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Miesi\u0119cznika Odra)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-12168\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-12168'>\n\t\t\t\tMuzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Miesi\u0119cznika Odra)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra\/sony-dsc-7'><img width=\"221\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/rita-gombrowicz-2013-02-15.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Rita Gombrowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Miesi\u0119cznika Odra)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-12169\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-12169'>\n\t\t\t\tRita Gombrowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Miesi\u0119cznika Odra)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra\/sony-dsc-8'><img width=\"183\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/witold-gombrowicz-2013-02-15.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Witold Gombrowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Miesi\u0119cznika Odra)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-12170\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-12170'>\n\t\t\t\tWitold Gombrowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Miesi\u0119cznika Odra)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p><strong>W 1965 roku pa\u0144stwa go\u015bciem by\u0142 S\u0142awomir Mro\u017cek, kt\u00f3ry po wyje\u017adzie napisa\u0142: <em>Witold Gombrowicz to m\u00f3j koszmar. By\u0142oby mi jednak przykro, gdyby ten koszmar nie istnia\u0142.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Trzeba to rozumie\u0107 w ten spos\u00f3b, \u017ce Witold go przerasta\u0142, by\u0142 jego idolem i Mro\u017cek pr\u00f3bowa\u0142 mu dor\u00f3wna\u0107. Traktowa\u0142 jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 jak wyzwanie.<\/p>\n<p><strong>Przypominam sobie samoch\u00f3d, citro\u00ebna zakupionego we wrze\u015bniu 1965 roku, kt\u00f3ry cz\u0119sto pojawia si\u0119 na zdj\u0119ciach z tamtego okresu. Czy Witold Gombrowicz mia\u0142 prawo jazdy, czy potrafi\u0142 prowadzi\u0107 samoch\u00f3d?<\/strong><\/p>\n<p>Szoferem by\u0142am ja. Witold nie mia\u0142 prawa jazdy. Pod tym wzgl\u0119dem mia\u0142am nad nim przewag\u0119, ale grozi\u0142 mi, \u017ce zdob\u0119dzie dokumenty potrzebne do prowadzenia samochodu, je\u015bli nie b\u0119d\u0119 mu pos\u0142uszna i nie b\u0119d\u0119 wype\u0142nia\u0142a jego polece\u0144. Janusz, jego starszy brat, skonstruowa\u0142 pierwszy rower z silnikiem jeszcze przed wojn\u0105, w Potoczku i Witold korzysta\u0142 z tego pojazdu, wywo\u0142uj\u0105c skandale, chocia\u017cby w czasie wielkich, snobistycznych polowa\u0144, na kt\u00f3re przyje\u017cd\u017ca\u0142, p\u0142osz\u0105c zwierzyn\u0119.<\/p>\n<figure id=\"attachment_12169\" aria-describedby=\"caption-attachment-12169\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra\/sony-dsc-7\/\" rel=\"attachment wp-att-12169\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-12169\" title=\"Rita Gombrowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Miesi\u0119cznika Odra)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/rita-gombrowicz-2013-02-15-540x586.jpg\" alt=\"Rita Gombrowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Miesi\u0119cznika Odra)\" width=\"540\" height=\"586\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-12169\" class=\"wp-caption-text\">Rita Gombrowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Miesi\u0119cznika Odra)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Jak reagowa\u0142 na pani\u0105 w roli kierowcy?<\/strong><\/p>\n<p>M\u00f3wi\u0142, \u017ce je\u017cd\u017c\u0119 bardzo spokojnie, jak zawodowy szofer, por\u00f3wnywa\u0142 mnie do kierowcy ci\u0119\u017car\u00f3wki. Ale czu\u0142 si\u0119 bezpieczny, to by\u0142o wa\u017cne.<\/p>\n<p><strong>Jak wygl\u0105da\u0142 pierwszy pani przyjazd do Polski, kt\u00f3r\u0105 zna\u0142a pani tylko z opowie\u015bci m\u0119\u017ca. Czy to by\u0142 szok?<\/strong><\/p>\n<p>By\u0142am wtedy m\u0142oda i zauroczona komunizmem, dlatego Witold mnie zach\u0119ca\u0142, bym pojecha\u0142a zobaczy\u0107, czym jest komunizm. I faktycznie, by\u0142o to dosy\u0107 straszne prze\u017cycie. Wszystko by\u0142o szare, brakowa\u0142o wielu rzeczy, nawet \u017cywno\u015bci w sklepach, a przede wszystkim wolno\u015bci. To by\u0142 rok 1966. By\u0142am ju\u017c wtedy zwi\u0105zana z Witoldem, ale poniewa\u017c mia\u0142am kanadyjski paszport i francuskie nazwisko, do\u015b\u0107 \u0142atwo dosta\u0142am wiz\u0119. Przemyci\u0142am wtedy do Polski kilka egzemplarzy paryskiej \u201eKultury\u201d, oczywi\u015bcie bez ok\u0142adek. Tym, co zrobi\u0142o na mnie najwi\u0119ksze wra\u017cenie, by\u0142a jego rodzina. Jego brat Janusz mieszka\u0142 bardzo biednie, wr\u0119cz ubogo, w kwaterunkowym mieszkaniu na Grochowie. To by\u0142o bardzo ma\u0142e mieszkanie. Do tego Janusz, kt\u00f3ry du\u017co pali\u0142, mia\u0142 tak\u0105 manier\u0119, \u017ce niedopa\u0142ki rzuca\u0142 na pod\u0142og\u0119. Przy tym doskonale m\u00f3wi\u0142 po francusku, a na jedynym ocalonym z wojny meblu le\u017ca\u0142y wszystkie dzie\u0142a Witolda. To robi\u0142o wra\u017cenie, bo poza tymi ksi\u0105\u017ckami brata w zasadzie niczego wi\u0119cej nie posiada\u0142. A przecie\u017c nikt nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 spodziewa\u0107, kiedy Witold by\u0142 ma\u0142ym ch\u0142opcem, \u017ce zostanie takim znanym pisarzem.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>Podobno Iwaszkiewicz po spotkaniu z sekretarzem Komitetu Noblowskiego mia\u0142 poinformowa\u0107 wspieraj\u0105cych go koleg\u00f3w z ZLP, \u017ce w 1968 roku bardzo serio b\u0119dzie rozwa\u017cana kandydatura Gombrowicza lub Herberta. Czy przygn\u0119bienie, jakie odczuwa\u0142, nie by\u0142o wynikiem rozczarowania decyzjami Komitetu Nagrody Nobla?<\/strong><\/p>\n<p>Nie, zdecydowanie nie, mia\u0142 du\u017cy dystans do spraw zwi\u0105zanych z nagrodami literackimi. W 1966 otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Fundacji im. Alfreda Jurzykowskiego, w nast\u0119pnym roku Mi\u0119dzynarodow\u0105 Nagrod\u0119 Wydawc\u00f3w \u2013 Prix Formentor. Je\u015bli chcia\u0142 dosta\u0107 Nagrod\u0119 Nobla, to tak\u017ce po to, by rozw\u015bcieczy\u0107 swoich wrog\u00f3w. Mia\u0142 j\u0105 dosta\u0107 w 1969 roku, m\u00f3wili mi o tym p\u00f3\u017aniej cz\u0142onkowie Akademii Szwedzkiej w Sztokholmie, i pewnie by dosta\u0142, gdyby wcze\u015bniej nie umar\u0142. Na jego miejsce wszed\u0142 wtedy Samuel Beckett.<\/p>\n<figure id=\"attachment_12170\" aria-describedby=\"caption-attachment-12170\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra\/sony-dsc-8\/\" rel=\"attachment wp-att-12170\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-12170\" title=\"Witold Gombrowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Miesi\u0119cznika Odra)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/witold-gombrowicz-2013-02-15-540x710.jpg\" alt=\"Witold Gombrowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Miesi\u0119cznika Odra)\" width=\"540\" height=\"710\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-12170\" class=\"wp-caption-text\">Witold Gombrowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Miesi\u0119cznika Odra)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>W ostatnim wywiadzie, jakiego udzieli\u0142 Witold Gombrowicz, pytany o przysz\u0142o\u015b\u0107 odpowiedzia\u0142: gr\u00f3b.<\/strong><\/p>\n<p>Tak, wiedzia\u0142, \u017ce jest chory i \u017ceby oswoi\u0107 \u015bmier\u0107, m\u00f3wi\u0142 o niej w spos\u00f3b ironiczny. Kiedy przechodzili\u015bmy obok cmentarza w Vence, \u017cartowa\u0142: <em>to moja przysz\u0142a siedziba<\/em>. Nie ba\u0142 si\u0119 \u015bmierci, ba\u0142 si\u0119 cierpienia przed \u015bmierci\u0105.<\/p>\n<p><strong>W jednej z rozm\u00f3w wspomnia\u0142a pani, \u017ce w Europie stereotyp emigranta kojarzony jest z Polakami. Chcia\u0142bym przypomnie\u0107 \u017cartobliwe stwierdzenie ks. Tischnera: Polak to wariat, a wariat, to jest lepszy go\u015b\u0107\u2026<\/strong><\/p>\n<p>Wariat to cz\u0142owiek, kt\u00f3ry staje poza spo\u0142ecze\u0144stwem. Nie wiem, czy jest rzecz\u0105 po\u017c\u0105dan\u0105 traktowanie szale\u0144stwa jako zalety. Oczywi\u015bcie, Gombrowicz nie by\u0142 zupe\u0142nie normalny, ale nie znam artysty, o kt\u00f3rym mo\u017cna to powiedzie\u0107. Artysta przez ca\u0142e \u017cycie pr\u00f3buje zrozumie\u0107 to, co z definicji zrozumia\u0142e nie jest, wi\u0119c nie mo\u017ce by\u0107 ca\u0142kowicie normalny. Musi by\u0107 niezwyk\u0142y, inny ni\u017c wszyscy.<\/p>\n<p><strong>M\u00f3wiono, \u017ce Gombrowicz by\u0142 ironiczny, zarozumia\u0142y, jednym s\u0142owem okropny w \u017cyciu codziennym. Jak potrafi\u0142a pani z nim wytrzyma\u0107?<\/strong><\/p>\n<p>Dla mnie by\u0142 osob\u0105 \u0142atw\u0105 we wsp\u00f3\u0142\u017cyciu, owszem, by\u0142 ironiczny, ale to nie ja by\u0142am ofiar\u0105 jego atak\u00f3w. Mia\u0142 poczucie humoru, by\u0142 bardzo dziecinny, by\u0142 poet\u0105 \u017cycia, \u015bwietnie mo\u017cna by\u0142o si\u0119 z nim bawi\u0107, ka\u017cda ma\u0142a rzecz nabiera\u0142a znaczenia, to by\u0142o \u017cycie zmitologizowane.<\/p>\n<p><strong>To znaczy, \u017ce nie mia\u0142a pani ochoty uciec od niego, kiedy stawa\u0142 si\u0119 kapry\u015bny?<\/strong><\/p>\n<p>Nie by\u0142 kapry\u015bny. Owszem, jako artysta w trakcie procesu tworzenia, kiedy pisa\u0142, sprawia\u0142 k\u0142opoty, ale nie by\u0142 trudny. By\u0142 na to zbyt dobrze wychowany, by\u0142 w ka\u017cdym calu Europejczykiem. Nie udawa\u0142 gwiazdy, mia\u0142 szacunek dla os\u00f3b, kt\u00f3re by\u0142y mu bliskie. Zawsze by\u0142 to rodzaj dialogu. Nie chcia\u0142, by powsta\u0142o wra\u017cenie, \u017ce co\u015b narzuca. Mia\u0142 taki spos\u00f3b m\u00f3wienia, \u017ce bardziej proponowa\u0142 ni\u017c nakazywa\u0142, nawet wtedy, kiedy chcia\u0142 co\u015b narzuci\u0107. Ale jak ka\u017cdy mia\u0142 swoje sposobiki, sposoby i sztuczki.<\/p>\n<p><strong>Jak znajomi Gombrowicza zareagowali na wasz zwi\u0105zek?<\/strong><\/p>\n<p>Moi znajomi z Quebecu w Kanadzie uwielbiali Gombrowicza jako pisarza. Intelektuali\u015bci kanadyjscy bardzo go cenili, czasami przybywali do Vence, gdzie mieszkali\u015bmy od 1964 roku, by si\u0119 z nim spotka\u0107. Pami\u0119tam, kiedy\u015b przyjecha\u0142 m\u00f3j znajomy z Montrealu, wielki poeta, Gaston Miron z Dziennikiem Witolda pe\u0142nym podkre\u015ble\u0144, \u017ceby prosi\u0107 o wyja\u015bnienia. Witold m\u00f3wi\u0142, \u017ce pisarze z Kanady przypominali mu polskich pisarzy okresu mi\u0119dzywojennego. J\u00f3zef Jarema, Kazimierz G\u0142az\u2026 [malarze, z kt\u00f3rymi Gombrowicz utrzymywa\u0142 kontakty podczas pobytu we Francji \u2013 przyp. W.P.] \u2013 zna\u0142am wszystkich jego znajomych z Polski. Nawet je\u015bli mieli jakie\u015b zastrze\u017cenia, to si\u0119 z nimi kryli, w stosunku do mnie byli bardzo serdeczni.<\/p>\n<p><strong>Cz\u0119sto wspomina pani w wywiadach rytua\u0142 zwi\u0105zany z obrazem Jaremy, wisz\u0105cym w korytarzu pa\u0144stwa domu&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Oczywi\u015bcie, to mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 niezrozumia\u0142e, ale przed snem Witold podchodzi\u0142 do obrazu i tam, przyjmuj\u0105c dziwne pozy, recytowa\u0142 fragmenty wierszy Mickiewicza. Najcz\u0119\u015bciej, jak twierdzi\u0142 Kazimierz G\u0142az, bardzo znany w Polsce fragment z Konrada Wallenroda: <em>Sk\u0105d Litwini wracali? \u2013 Z nocnej wracali wycieczki\u2026<\/em> Nawet potrafi\u0142 deklamowa\u0107 Puszkina w j\u0119zyku rosyjskim. Obraz by\u0142 wielki, z reliefami z drewna. Nie byli\u015bmy jego w\u0142a\u015bcicielami. Witold nalega\u0142 na znajomych malarzy, by po\u017cyczali mu obrazy, poniewa\u017c chce zrozumie\u0107 nale\u017cycie wsp\u00f3\u0142czesne malarstwo. Ale tak naprawd\u0119 by\u0142 to spos\u00f3b na umeblowanie domu. Po jakim\u015b czasie oddawali\u015bmy obrazy w\u0142a\u015bcicielom.<\/p>\n<p><strong>Co by\u0142o wtedy pani najwi\u0119kszym marzeniem?<\/strong><\/p>\n<p>Najbardziej chcia\u0142am, \u017ceby d\u0142u\u017cej \u017cy\u0142.<\/p>\n<p><strong>O Witoldzie Gombrowiczu kr\u0105\u017cy wiele legend. Kt\u00f3ra spo\u015br\u00f3d nich jest najbardziej fantastyczna, w \u017caden spos\u00f3b nie pokrywa si\u0119 z prawd\u0105?<\/strong><\/p>\n<p>By\u0142am zawsze niezmiernie zadziwiona, kiedy dowiadywa\u0142am si\u0119 o tych legendach. Nie wiedzia\u0142am chocia\u017cby, \u017ce mia\u0142 na wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 stolik w kawiarni i kierowa\u0142 grup\u0105 literat\u00f3w i filozof\u00f3w, kt\u00f3rzy nazwali si\u0119 \u201eUczniami Sokratesa\u201d. M\u00f3wiono, \u017ce zamawia\u0142 pow\u00f3z albo taks\u00f3wk\u0119 i zaprasza\u0142 m\u0142ode dziewczyny, by obwozi\u0107 je po \u015bmietnikach. Pytanie, czy jest to prawda? Znaj\u0105c Gombrowicza, mog\u0119 my\u015ble\u0107, \u017ce jest w tym jaka\u015b cz\u0119\u015b\u0107 prawdy. By\u0142 wspania\u0142ym nauczycielem, wys\u0142awia\u0142 si\u0119 w spos\u00f3b bardzo jasny, umia\u0142 dostosowa\u0107 poziom rozmowy do s\u0142uchaczy i mia\u0142 zaci\u0119cie pedagogiczne. Zatem, jak ju\u017c przesta\u0142 pracowa\u0107 w Banco Polaco[Bank PKO S.A. w Argentynie \u2013 przyp. W.P.] organizowa\u0142 takie wyk\u0142ady dla pa\u0144, za kt\u00f3re honorarium stanowi\u0142y kwoty zbierane do jego kapelusza. Apelowa\u0142, kiedy kapelusz kr\u0105\u017cy\u0142 po sali: nie b\u0105d\u017acie sk\u0105pe, poniewa\u017c czyni\u0119 pi\u0119kniejszym wasz m\u00f3zg. Tylko dla mnie takie prywatne, specjalne wyk\u0142ady prowadzi\u0142 po francusku.<\/p>\n<p><strong>Podobno du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 sytuacji opisanych w <em>Dzienniku<\/em> zosta\u0142a przez Witolda Gombrowicza zmy\u015blona. Czy to jedna z tych legend? Czy to mo\u017ce taka \u201eg\u0119ba\u201d, kt\u00f3r\u0105 przyprawi\u0142 czytelnikom traktuj\u0105cym ze \u015bmierteln\u0105 powag\u0105 wszystko, co tam zapisa\u0142?<\/strong><\/p>\n<p>Nie, uwa\u017cam, \u017ce trzeba to traktowa\u0107 inaczej. Na przyk\u0142ad napisa\u0142 o spotkaniu z G\u00fcnterem Grassem, zaznaczaj\u0105c, \u017ce by\u0142 ubrany w fioletowy garnitur. Kiedy pisz\u0105c ksi\u0105\u017ck\u0119 o Witoldzie, posz\u0142am zrobi\u0107 z nim wywiad, zwr\u00f3ci\u0142 mi uwag\u0119, \u017ce nigdy nie mia\u0142 fioletowego garnituru. Ale wtedy te\u017c powiedzia\u0142, \u017ce spos\u00f3b, w jaki zosta\u0142 przedstawiony w <em>Dzienniku<\/em>, jest bardzo prawdziwy. Jest to dziennik artysty, dzie\u0142o literackie, a nie dziennik prawdy codziennej. Czytaj\u0105c Dziennik podczas pracy nad w\u0142asn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105, stwierdzi\u0142am, \u017ce Witold jest w nim bardzo uczciwy. Owszem, pojawiaj\u0105 si\u0119 detale b\u0105d\u017a historie wymy\u015blone dla cel\u00f3w literackich jako takich, ale jest w nim bardzo uczciwy wobec siebie samego.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>Jak pani postrzega Muzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli. Czy czuje tu pani jego obecno\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n<p>Uwielbiam to muzeum, chocia\u017c generalnie nie lubi\u0119 muze\u00f3w po\u015bwi\u0119conych literatom. Podoba mi si\u0119, \u017ce nie pr\u00f3bowano odtwarza\u0107 tu epoki, bo to jest co\u015b nieuchwytnego, czego nie da si\u0119 odtworzy\u0107, s\u0105 zdj\u0119cia, kt\u00f3re przenosz\u0105 nas w tamte czasy, pokazuj\u0105 rodzin\u0119, ale bez pretensji, by udawa\u0107 inn\u0105 epok\u0119. Jest to miejsce nowoczesne, \u017cywe, a poniewa\u017c nale\u017ca\u0142o do jego brata, to maj\u0105ce sens.<\/p>\n<p><strong>A jak zareagowa\u0142by na nie Gombrowicz?<\/strong><\/p>\n<p>Witold by\u0142 przeciwnikiem wszelkich muze\u00f3w, ale my\u015bl\u0119, \u017ce by\u0142by zadowolony, wiedz\u0105c, \u017ce dom zosta\u0142 zachowany, a Polska jest wolnym krajem. Na pewno znalaz\u0142by jaki\u015b spos\u00f3b, jakie\u015b podej\u015bcie, \u017ceby oswoi\u0107 to miejsce, dzi\u0119ki kt\u00f3remu m\u00f3g\u0142by si\u0119 tutaj odnale\u017a\u0107. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce umar\u0142 na emigracji, daleko od Polski.<\/p>\n<p><strong>Jak pani zareagowa\u0142a na decyzj\u0119 z czerwca 2007 roku o usuni\u0119ciu ksi\u0105\u017cek Witolda Gombrowicza ze spisu lektur?<\/strong><\/p>\n<p>Uzna\u0142am, \u017ce pozbawianie m\u0142odzie\u017cy dost\u0119pu do jego tw\u00f3rczo\u015bci jest dzia\u0142aniem pozbawionym sensu. Wyrzucano go razem z najlepszymi, bior\u0105c pod uwag\u0119 towarzysz\u0105ce Witoldowi postacie ze \u015bwiata literatury: Kafka, Goethe, Witkacy, Schulz, Dostojewski\u2026<\/p>\n<p><strong>W tym samym czasie, kiedy wykre\u015blano go ze spisu lektur, zosta\u0142a pani honorowym obywatelem miasta Lublina. W uzasadnieniu napisano: <em>Akt ten jest wyrazem naszej wdzi\u0119czno\u015bci i wielkiego uznania dla zas\u0142ug Pani zwi\u0105zanych z piecz\u0105 nad najlepszym nurtem naszego intelektualnego i kulturowego dziedzictwa w postaci tw\u00f3rczo\u015bci Witolda Gombrowicza i nieustaj\u0105cym wysi\u0142kiem na rzecz przywr\u00f3cenia tego znakomitego tw\u00f3rcy naszemu narodowi<\/em>.Czy nie ma w tym paradoksu, przys\u0142owiowej \u201eg\u0119by\u201d, kt\u00f3r\u0105 przyprawia nam \u017cycie?<\/strong><\/p>\n<p>S\u0105dz\u0119, \u017ce przyznanie mi w Lublinie honorowego obywatelstwa by\u0142o rodzajem protestu, reakcji na sytuacj\u0119, jaka powsta\u0142a na skutek decyzji Romana Giertycha, Ministra Edukacji Narodowej.<\/p>\n<p><strong>Podobno w ostatnich latach XX wieku Gombrowicz sta\u0142 si\u0119 olbrzymim odkryciem dla Rosji?<\/strong><\/p>\n<p>Tak, obecnie jest t\u0142umaczony na 38 j\u0119zyk\u00f3w. W Rosji te\u017c, oczywi\u015bcie. Ale z Rosjanami jest problem, bo nie bardzo wiadomo, co opublikuj\u0105. Nie zawsze prosz\u0105 o zgod\u0119. By\u0142am tam i mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce zrobili rzecz fantastyczn\u0105, wydaj\u0105c w jednym rzucie ca\u0142e <em>Dzienniki<\/em>. A sztuki Gombrowicza s\u0105 wystawiane w najwi\u0119kszych teatrach w Rosji.<\/p>\n<p><strong>A kt\u00f3ry z kraj\u00f3w przoduje w tej rywalizacji na wydawanie Gombrowicza, teraz, na pocz\u0105tku XXI wieku?<\/strong><\/p>\n<p>Oczywi\u015bcie Polska i oczywi\u015bcie Francja. Jakie\u015b kroki poczyniono w Stanach Zjednoczonych, gdzie publikuje si\u0119 jego <em>Dzienniki<\/em>. Za\u015b pierwszym krajem na \u015bwiecie, kt\u00f3ry wyda\u0142 w ca\u0142o\u015bci jego ksi\u0105\u017cki w postaci dzie\u0142 zebranych, by\u0142y Niemcy.<\/p>\n<p><strong>Czy jest co\u015b, co chcia\u0142aby pani powiedzie\u0107 mi\u0142o\u015bnikom jego tw\u00f3rczo\u015bci w Polsce?<\/strong><\/p>\n<p>M\u0142odzie\u017c sama z siebie czyta Gombrowicza, wi\u0119c nie mam potrzeby ich zach\u0119ca\u0107, <em>Ferdydurke<\/em> za\u015b w tym roku obchodzi 75. rocznic\u0119. Ma prawie tyle samo lat, co ja, wi\u0119c bardzo mnie to cieszy. Kiedy\u015b moim marzeniem by\u0142o, by ukaza\u0142 si\u0119 znaczek z Gombrowiczem. I ka\u017cdy, kto ceni jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107, naklejaj\u0105c znaczek na kopert\u0119, m\u00f3g\u0142 poliza\u0107 Witolda, okazuj\u0105c w ten spos\u00f3b sw\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107. Ale to ju\u017c si\u0119 sta\u0142o \u2013 w setn\u0105 rocznic\u0119 jego urodzin w 2004 roku. Wi\u0119c doczeka\u0142am si\u0119 spe\u0142nienia marze\u0144 i my\u015bl\u0119, \u017ce Witold r\u00f3wnie\u017c.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p><strong>Rita Gombrowicz<\/strong> (z domu Labrosse, ur. 1935 w Montrealu, w Kanadzie), wdowa po Witoldzie Gombrowiczu. Poznali si\u0119 w Pary\u017cu w 1964 roku. W grudniu 1968 roku, na kilka miesi\u0119cy przed jego \u015bmierci\u0105, wysz\u0142a za autora <em>Dziennik\u00f3w<\/em>. Opublikowa\u0142a dwie ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re zosta\u0142y wydane tak\u017ce w Polsce, w Wydawnictwie Literackim: <em>Gombrowicz w Europie: \u015bwiadectwa i dokumenty 1963\u20131969<\/em> (Krak\u00f3w 2002) i <em>Gombrowicz w Argentynie: \u015bwiadectwa i dokumenty 1939\u20131963<\/em> (Krak\u00f3w 2005). Jest wsp\u00f3\u0142autork\u0105 wielu innych ksi\u0105\u017cek, m.in.: <em>Wok\u00f3\u0142 Gombrowicza<\/em> (z Witoldem Wirpsz\u0105, Karolem \u015awieczewskim, Warszawa 1985), <em>Nasz dramat erotyczny<\/em> (z Witoldem Gombrowiczem, Krak\u00f3w 2003), <em>Wspominaj\u0105c Gombrowicza<\/em> (z Miguelem Grinbergiem, Warszawa 2005).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jestem na zawsze zwi\u0105zana z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Witolda Gombrowicza. Przez dwadzie\u015bcia lat by\u0142o mi bardzo trudno odnale\u017a\u0107 si\u0119 w roli reprezentanta kogo\u015b, kto jest wielkim pisarzem, a kogo j\u0119zykiem nie w\u0142adam, kto nie mieszka\u0142 w swoim kraju, by\u0142 za swego \u017cycia w tym kraju zakazany i egzystowa\u0142 na wygnaniu. Tak wi\u0119c by\u0142am zwi\u0105zana z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105, kt\u00f3ra istnia\u0142a i kt\u00f3r\u0105 pr\u00f3bowa\u0142am zg\u0142\u0119bi\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":228,"featured_media":12168,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65],"tags":[484,665,1554,586,1395],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14386],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Drobina py\u0142u w Kosmosie<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Drobina py\u0142u w Kosmosie: Z Rit\u0105 Gombrowicz rozmawia Wojciech Pestka\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/muzeum-witolda-gombrowicza-wsola-2013-02-15.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/muzeum-witolda-gombrowicza-wsola-2013-02-15.jpg\",\"width\":1024,\"height\":681,\"caption\":\"Muzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Miesi\u0119cznika Odra)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra\",\"name\":\"Drobina py\u0142u w Kosmosie\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2013-02-15T10:15:29+00:00\",\"dateModified\":\"2021-01-12T14:54:18+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/591183e29e96489c37fc88d7a452ceec\"},\"description\":\"Drobina py\u0142u w Kosmosie: Z Rit\u0105 Gombrowicz rozmawia Wojciech Pestka\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Drobina py\u0142u w Kosmosie\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/591183e29e96489c37fc88d7a452ceec\",\"name\":\"Wojciech Pestka\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/wojciech-pestka\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Drobina py\u0142u w Kosmosie","description":"Drobina py\u0142u w Kosmosie: Z Rit\u0105 Gombrowicz rozmawia Wojciech Pestka","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/muzeum-witolda-gombrowicza-wsola-2013-02-15.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/muzeum-witolda-gombrowicza-wsola-2013-02-15.jpg","width":1024,"height":681,"caption":"Muzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Miesi\u0119cznika Odra)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra","name":"Drobina py\u0142u w Kosmosie","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra#primaryimage"},"datePublished":"2013-02-15T10:15:29+00:00","dateModified":"2021-01-12T14:54:18+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/591183e29e96489c37fc88d7a452ceec"},"description":"Drobina py\u0142u w Kosmosie: Z Rit\u0105 Gombrowicz rozmawia Wojciech Pestka","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-pestka-rita-gombrowicz-drobina-pylu-w-kosmosie-odra#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Drobina py\u0142u w Kosmosie"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/591183e29e96489c37fc88d7a452ceec","name":"Wojciech Pestka","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/wojciech-pestka"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12165"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/228"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12165"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12165\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49395,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12165\/revisions\/49395"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12168"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12165"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12165"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12165"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=12165"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=12165"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}