{"id":12295,"date":"2013-02-21T15:17:01","date_gmt":"2013-02-21T14:17:01","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=12295"},"modified":"2020-09-01T13:23:37","modified_gmt":"2020-09-01T12:23:37","slug":"zmartwychwstania-i-sny-karol-maliszewski-akcent","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/zmartwychwstania-i-sny-karol-maliszewski-akcent","title":{"rendered":"Zmartwychwstania i sny"},"content":{"rendered":"

O tytule nowego tomu wierszy Bohdana Zadury m\u00f3wi\u0142o si\u0119 wcze\u015bniej i nim wzi\u0105\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 do r\u0119ki, mia\u0142em r\u00f3\u017cne skojarzenia. \u201eO, nie, ptaszku, jeszcze zmartwychwstaniesz, podniesiesz si\u0119\u201d \u2013 s\u0142ysza\u0142em przekorny g\u0142os poety odnosz\u0105cego si\u0119 do w\u0142asnej tw\u00f3rczo\u015bci, kt\u00f3r\u0105 w pewnym sensie zamkn\u0105\u0142, tytu\u0142uj\u0105c poprzedni zbi\u00f3r Wszystko<\/em>. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c: ponowne narodziny tego, kt\u00f3ry nie powiedzia\u0142 ostatniego s\u0142owa. Ponadto, znaj\u0105c sk\u0142onno\u015b\u0107 autora do rubasznych gest\u00f3w, ju\u017c kre\u015bli\u0142em w wyobra\u017ani obraz d\u017centelmena w s\u0142usznym wieku, kt\u00f3remu po okresowych k\u0142opotach z opiewan\u0105 przez reklamy prostat\u0105 teraz wszystko uk\u0142ada si\u0119 jak nale\u017cy, o czym mo\u017cna barwnie, a w dwu s\u0142owach rzec: \u201ezmartwychwstanie ptaszka\u201d. Na to skojarzenie nak\u0142ada\u0142o si\u0119 jeszcze inne \u2013 zgodnie z nim s\u0142owo \u201eptaszek\u201d oznacza\u0142oby gagatka, \u0142obuza, \u0142apserdaka, kt\u00f3remu dane zosta\u0142o jakie\u015b zmartwychwstanie, podniesienie si\u0119, mo\u017ce nawet moralne. I w tym niemal oksymoronie by\u0142by ca\u0142y Zadura, zderzaj\u0105cy sacrum z profanum, codzienno\u015b\u0107 z dostojnymi ramami tradycji, wznios\u0142\u0105 aluzj\u0119 religijn\u0105 z czym\u015b przyziemnym, prozaicznym.<\/p>\n

\"Bohdan<\/a>
Bohdan Zadura, \u201eZmartwychwstanie ptaszka\u201d, ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)<\/figcaption><\/figure>\n

Tak my\u015bla\u0142em, zanim wzi\u0105\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 do r\u0119ki i przeczyta\u0142em tytu\u0142owy wiersz. Nie\u00a0 powsta\u0142by, gdyby nie rzeczywisty, niewielkich rozmiar\u00f3w, szary ptak le\u017c\u0105cy przez jaki\u015b czas na balkonie Henryka Berezy, przyjaciela poety. Utw\u00f3r ten zadedykowano w\u0142a\u015bnie znanemu krytykowi, obdarzaj\u0105c go \u0142ask\u0105 wsp\u00f3\u0142autorstwa. Narracja poetycka wywodzi si\u0119 tu wprost z opowie\u015bci tego, kt\u00f3ry nie ma ju\u017c si\u0142y, \u017ceby otworzy\u0107 i zamkn\u0105\u0107 balkonowe drzwi; mimo \u017ce bezradny i zniedo\u0142\u0119\u017cnia\u0142y, nadal do\u015bwiadcza prze\u017cy\u0107 o charakterze metafizycznym. Dzisiaj, ju\u017c po \u015bmierci Berezy, czytam utw\u00f3r Zadury jako poruszaj\u0105ce requiem, jako wzruszaj\u0105cy po\u017cegnalny portret samotnego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry otoczony ksi\u0105\u017ckami, zamkni\u0119ty w\u00a0czterech \u015bcianach mieszkania na czwartym pi\u0119trze w centrum stolicy \u015brodkowoeuropejskiego pa\u0144stwa \/ przy ulicy Widok<\/em>, wp\u0142ywa\u0142 na los literat\u00f3w i literatury. I \u2013 jak rozumiem nowy kontekst dwa lata temu pisanego utworu \u2013 nadal b\u0119dzie wp\u0142ywa\u0107. Bo o takie zmartwychwstanie w literaturze chodzi: to, co wydawa\u0142o si\u0119 martwe, budzi si\u0119, otrz\u0105sa, na nowo porusza. \u201eBereza zmartwychwsta\u0142y\u201d jest do wyobra\u017cenia, cho\u0107 dla mnie i wielu tak naprawd\u0119 wci\u0105\u017c \u017cyje.<\/p>\n

Po lekturze tytu\u0142owego utworu poczu\u0142em si\u0119 za\u017cenowany swoimi kaboty\u0144skimi przypuszczeniami. Jak mog\u0142em pomy\u015ble\u0107 o jakimkolwiek innym \u201eptaszku\u201d… Usprawiedliwienia szuka\u0142em w innych wierszach i chyba je znalaz\u0142em. Trop rubaszny czy krotochwilny wci\u0105\u017c jest w tej poezji \u017cywy i wa\u017cny. Ju\u017c pierwsza linijka tomu, samotna na wielkiej, bia\u0142ej kartce papieru, potwierdza mo\u017cliwo\u015b\u0107 takiego czytania. Przy \u0142aci\u0144skim, namaszczonym tytule Ius primae noctis<\/em> skromnie przycupn\u0119\u0142o stwierdzenie \u201egeny posz\u0142y w lud\u201d. Tak pewnie nieraz bywa\u0142o po akcie dokonuj\u0105cym si\u0119 w majestacie prawa pierwszej nocy. Wznios\u0142o\u015b\u0107 i fizjologia? Je\u017celi tak, to mo\u017cna rzecz rozumie\u0107 dialektycznie: fizjologia szuka uzasadnienia, czyli wznios\u0142o\u015bci, za\u015b ta druga pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej w u\u017cyciu i konflikcie obna\u017ca swoje fizjologiczne dno. A je\u015bli nie obna\u017ca, to Zadura sprowokuje sytuacj\u0119, w\u00a0kt\u00f3rej do takiego obna\u017cenia doj\u015b\u0107 mo\u017ce. Cia\u0142o ma wiele do powiedzenia w tych wierszach i prozach poetyckich, i to zar\u00f3wno \u201ecia\u0142o dzienne\u201d, jak i \u201ecia\u0142o nocne\u201d.<\/p>\n

Najpierw przyjrza\u0142em si\u0119 obrazowi cia\u0142a w \u015bwietle dnia i jupiter\u00f3w, bowiem obraz ten, w formie bezceremonialnych, a niekiedy cynicznych wtr\u0119t\u00f3w bywa \u017ar\u00f3d\u0142em specyficznej ironii przenosz\u0105cej si\u0119 z tych utwor\u00f3w na coraz wi\u0119ksze obszary wsp\u00f3\u0142czesnej poezji. U Zadury ukazywane z humorem sk\u0142onno\u015bci czy s\u0142abo\u015bci cia\u0142a przeciwdzia\u0142aj\u0105 dydaktyzmowi obowi\u0105zuj\u0105cych abstrakcji. Zastanawiam si\u0119, czy nie dzia\u0142a tu mechanizm analogiczny do sytuacji opisywanych w Konopielce<\/em> \u2013 tam nadmiernie wybuja\u0142e ci\u0105goty retoryczne i propagandowe neutralizowane by\u0142y przez b\u0105ki g\u0142o\u015bno puszczane na wiejskim zebraniu. Tu bardzo cz\u0119sto sfer\u0105 \u201ewznios\u0142o\u015bci do rozbicia\u201d bywa telewizja czy w og\u00f3le mass media. One stwarzaj\u0105 abstrakcje w stylu \u201enieustaj\u0105cego pi\u0119kna\u201d i \u201ewiecznego zdrowia\u201d. C\u00f3\u017c na to mo\u017ce powiedzie\u0107 biedne cia\u0142o, kt\u00f3re \u201esi\u0119 po\u0142o\u017cy\u0142o \/ z pilotem\u201d? Zmienianie kana\u0142\u00f3w nie pomaga, wsz\u0119dzie to samo. I nasuwa si\u0119 pierwsza powa\u017cna odpowied\u017a na pytanie o to, kto si\u0119 nami karmi.<\/p>\n[Czy kanibalizm]\nCzy kanibalizm<\/em>
\nnie dlatego stanowi<\/em>
\ntakie tabu<\/em>
\n\u017ce to B\u00f3g<\/em>
\n\u017cywi si\u0119<\/em>
\nlud\u017ami?<\/em><\/p>\n

Druga odpowied\u017a wynika z wiedzy, \u017ce nieraz karmimy si\u0119 sob\u0105 nawzajem. I\u00a0w\u0142a\u015bnie tu natrafiamy najcz\u0119\u015bciej na erotyczne subtelno\u015bci wierszy Zadury. Kiedy pochylaj\u0105c si\u0119 \/ stara\u0142 si\u0119 zrobi\u0107 dobrze \/ takiej jednej czarnej<\/em>. Nie rozp\u0119dzajmy si\u0119, chodzi o czarn\u0105 porzeczk\u0119 okopywan\u0105 przed zim\u0105. Bohater \u017ale st\u0105pn\u0105\u0142, zahaczy\u0142 o krzew i w rezultacie porzeczka wypr\u0119\u017cy\u0142a si\u0119 \/ trafiaj\u0105c w jego s\u0142abe \/ miejsce<\/em>. Oto obrazek z ogrodu pe\u0142en szybko uniewa\u017cnionego seksualnego napi\u0119cia, cho\u0107 \u017cartobliwa pointa niesie r\u00f3wnie\u017c powa\u017cne przes\u0142ania: i tak straci\u0142 prawo \/ do pos\u0142ugiwania si\u0119 zwrotem \/ strzec jak \u017arenicy oka<\/em>.<\/p>\n

\u201eZrobi\u0107 dobrze takiej jednej czarnej\u201d znajduje przeciwwag\u0119 w nag\u0142ej zmianie punktu widzenia. \u201eTakie jedne\u201d radz\u0105 sobie same, a poeta przys\u0142uchuje si\u0119 ich szeptom i j\u0119kom, j\u0119zykowi niedom\u00f3wie\u0144. W tym \u015bwietle \u201eprzy\u0142o\u017cenie ucha do jej muszelki\u201d, cho\u0107 chodzi o niewinne wspomnienie z wakacji i s\u0142uchanie szumu morza w muszli, nabiera nowego znaczenia, otwieraj\u0105c si\u0119 na idiomatyk\u0119 pornograficznych zakl\u0119\u0107 znanych mi\u0142o\u015bnikom nocnych program\u00f3w. Obraz intymnej cielesno\u015bci pog\u0142\u0119bia si\u0119 w tej serii wierszy przez gramatyczne i p\u0142ciowe przedzierzgni\u0119cie, familiarne i poufne u\u017cycie rodzaju \u017ce\u0144skiego: \u201ePrzy\u0142o\u017cy\u0142a ucho do jej muszelki\u201d, \u201egdyby wiedzia\u0142a (…) roz\u015bcieli\u0142aby\u201d, \u201egdyby by\u0142a \/ nie przypomina\u0142aby\u201d, \u201ewypr\u0119\u017cy\u0142a si\u0119\u201d. Ukoronowaniem tego ci\u0105gu lirycznej opowie\u015bci jest Modlitwa feministki<\/em>, godna zacytowania w ca\u0142o\u015bci: \u201eBo\u017ce jaka jeste\u015b pi\u0119kna\u201d. A\u00a0\u017ceby odbi\u00f3r tego w\u0105tku nie by\u0142 jednostronny, musimy pami\u0119ta\u0107 o Jesieni Don Juana<\/em> i jej \u201eobosiecznym\u201d znaczeniu. Z m\u0119skiego punktu widzenia to tylko konstatacja zblazowanego lowelasa, przekonanie, \u017ce otaczaj\u0105ce go kobiety nie potrafi\u0105 funkcjonowa\u0107 bez proch\u00f3w \u2013 \u201ewszystkie (…) na antydepresantach\u201d \u2013 a\u00a0to rzuca powa\u017cny cie\u0144 na styl jego umizg\u00f3w i poziom mi\u0142osnych umiej\u0119tno\u015bci. Natomiast je\u015bli potrafimy zmierzy\u0107 si\u0119 z nieco opaczn\u0105 gramatyk\u0105, to us\u0142yszymy, \u017ce \u201ewszystkie damy \/ na antydepresantach\u201d, z naciskiem na \u201eda\u0107\u201d\/ \u201edawa\u0107\u201d w pierwszej osobie liczby mnogiej \u2013 \u201edawanie\u201d cokolwiek wymuszone, obwarowane konieczno\u015bci\u0105 za\u017cycia okre\u015blonych \u015brodk\u00f3w. Nie ma tu mowy o\u00a0radosnym, oddalaj\u0105cym od depresji, spontanicznym seksie. Jawi si\u0119 on raczej jako kwestia k\u0142opotliwa dla obydwu zainteresowanych stron.<\/p>\n

<\/p>\n

Zreszt\u0105 takich problem\u00f3w jest wi\u0119cej. Szczeg\u00f3lnie j\u0119zykowych. Ju\u017c wcze\u015bniej pojawi\u0142 si\u0119 sygna\u0142 o \u201epos\u0142ugiwaniu si\u0119 zwrotem\u201d. \u017bywa mowa i jej \u201ezwroty\u201d to \u017cywio\u0142 tej poezji. Dlatego nie dziwi\u0105 koryguj\u0105ce j\u0105 wtr\u0119ty autotematyczne. Bohaterowi towarzyszy mniemanie, \u017ce mowa karleje, nie jest ju\u017c tak j\u0119drna, jak w\u00a0czasach jego m\u0142odo\u015bci: \u0142adny by\u0142 ten nasz j\u0119zyk czterdzie\u015bci lat temu \/ s\u0142owa s\u0105 jak pieni\u0105dz gorsze wypieraj\u0105 lepsze<\/em>. Tym bardziej \u017ce coraz mniej prywatnych nisz przechowuj\u0105cych w\u0142asny, rdzenny j\u0119zyk \u2013 otaczaj\u0105ca nas przestrze\u0144 zalewana jest byle jak\u0105 i niczyj\u0105 mow\u0105 posp\u00f3ln\u0105. Wyszydzanie jej banalno\u015bci i brzydoty wsp\u00f3\u0142tworzy kontestacyjny nastr\u00f3j niejednego tekstu Zadury. W tym miejscu zbiegaj\u0105 si\u0119 dwa w\u0105tki tej swoistej kontestacji \u2013 jeden dotyczy owego \u201epublicznego j\u0119zyka\u201d, za\u015b drugi czego\u015b, co o\u015bmielam si\u0119 nazwa\u0107 \u201epublicznym cia\u0142em\u201d. Z\u00a0jednej strony jest to cia\u0142o idealne, spr\u0119\u017cyste, modelowo szczup\u0142e i wiecznie m\u0142ode, symbol kultu sportu, ruchu i m\u0142odo\u015bci, za\u015b z drugiej, bardziej poet\u0119 interesuj\u0105cej, to cia\u0142o s\u0142abe, bol\u0105ce, potrzebuj\u0105ce farmakologicznego i kosmetycznego wsparcia (wzd\u0119te kobiety \/ z nie\u015bwie\u017cym oddechem \/ nie trzymaj\u0105 moczu<\/em>), medialny fantom wypchany dobrymi \u017cyczeniami rozmaitych konsorcj\u00f3w. Z tym \u201ecia\u0142em\u201d Zadura polemizuje otwarcie i ostro (wsz\u0119dzie dopada\/ to z\u0142owieszczo szydercze \/ psi psi \/ faceta kt\u00f3ry nie dobiegnie \/ naszcza mi na buty \/ do zupy<\/em>), marz\u0105c o wytchnieniu od marketingowej hucpy i nagonki, o odpoczynku przy czym\u015b, co by\u0142oby bardziej przyjazne \/ ni\u017c biegunka \/ hemoroidy \/ zgaga<\/em>.<\/p>\n

Na tym nie wyczerpuje si\u0119 lista problem\u00f3w. Kolejna kwestia wi\u0105\u017ce si\u0119 z wierszem regularnym po\u015br\u00f3d dominuj\u0105cych w tomie sprozaizowanych zapis\u00f3w. To pierwsze \u201ezmartwychwstanie\u201d w tym zbiorku \u2013 rytmiczny wystrza\u0142 utworu Wo\u017c\u0105, wo\u017c\u0105 genera\u0142a<\/em>. Zaskoczenie pot\u0119guj\u0105ce si\u0119 z wersu na wers. I pytanie, kt\u00f3re zadaje sobie czytelnik: po c\u00f3\u017c to \u201ezmartwychwstanie\u201d zaprzesz\u0142ej formy? I czy na pewno tylko o parodi\u0119 chodzi? Bo taki wiersz m\u00f3g\u0142by napisa\u0107 Jaros\u0142aw Marek Rymkiewicz. Skoro skwitowa\u0142 rymem Smole\u0144sk, to m\u00f3g\u0142by i po\u015bmiertn\u0105 peregrynacj\u0119 (te\u017c rodzaj zmartwychwstania) genera\u0142a Sikorskiego. Zamiast niego zadania podj\u0105\u0142 si\u0119 Bohdan Zadura. I zn\u00f3w mamy cia\u0142o, \u201ez trumny truch\u0142o\u201d, oraz media, za\u015b po lekturze wiersza dochodzi ostatni element triady. Jest nim historia, a w\u0142a\u015bciwie \u201erobienie\u201d historii. Zadura sprzeciwia si\u0119 manipulowaniu patosem, nastrojami i \u201es\u0142usznym\u201d os\u0105dem, zbyt jednoznacznemu orzekaniu o tym, czym jest prawdziwa, zaanga\u017cowana polsko\u015b\u0107. St\u0105d niech\u0119\u0107 do tego, co wyprawiano z\u00a0doczesnymi szcz\u0105tkami genera\u0142a, oraz tego, jak pr\u00f3bowano to zjawisko \u201erozpisa\u0107\u201d i co starano si\u0119 przy tej okazji rozegra\u0107: A mnie znudzi\u0142 ju\u017c ten wiersz Rymkiewiczowski \/\/ Cho\u0107 jest miara nie ma miary wszystko chore \/ Czas najwy\u017cszy rozwie\u015b\u0107 si\u0119 z telewizorem<\/em>.<\/p>\n

Przy okazji wersyfikacyjnej, \u201emiarowej\u201d zabawy natrafiamy na \u015blad przenikliwej i bolesnej konstatacji. Ju\u017c nie tylko konstruowanie rzeczywisto\u015bci przez media wydaje si\u0119 zwodnicze i \u201echore\u201d. Takim mo\u017ce si\u0119 te\u017c okaza\u0107 manipulowanie opini\u0105 publiczn\u0105 przez naznaczon\u0105 autorytetem tradycji szlachetn\u0105 form\u0119 klasycznego wiersza. Albowiem na targowisku \u201enie ma miary\u201d. Wszystkie chwyty dozwolone, gra si\u0119 na spo\u0142ecznych uczuciach w spos\u00f3b zupe\u0142nie dowolny. Tote\u017c Zadura dyscyplinuje swoje zapisy jak mo\u017ce. Nie chce gra\u0107 na uczuciach. Raczej apeluje do zdrowego rozs\u0105dku. Intencji tej odpowiada prosta forma wypowiedzi \u2013 \u201ewierszofelieton\u201d reaguj\u0105cy na bezpo\u015brednie dane publicystyczne, na r\u00f3\u017cnie rozumiane \u201enewsy\u201d. Je\u015bli si\u0119 wy\u0142\u0105czy telewizor, pozostaj\u0105 radio, gazeta, internet. Z tego mo\u017cna czerpa\u0107 ca\u0142ymi gar\u015bciami, \u017ceby potem w wierszu przefiltrowa\u0107 i os\u0105dzi\u0107. Niespieszna narracja tych d\u0142u\u017cszych wierszy odnosi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do wspomnie\u0144, na kt\u00f3rych tle obserwowa\u0107 mo\u017cna z uwag\u0105 zachodz\u0105ce zmiany obyczajowe. Poeta jest nad wyraz czujny, potrafi uczepi\u0107 si\u0119 drobiazgu i wysnu\u0107 oryginalne, daleko id\u0105ce wnioski. Pisz\u0105c o Mi\u0119dzynarodowym Dniu J\u0119zyka Ojczystego, zauwa\u017ca, \u017ce pewne s\u0142owa przestaj\u0105 by\u0107 modne. I to nawet te podstawowe, jak \u201ematka\u201d i\u00a0\u201eojciec\u201d, zast\u0119powane coraz cz\u0119\u015bciej \u201emam\u0105\u201d i \u201etat\u0105\u201d: Dwana\u015bcie lat temu czyta\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 Tadeusza R\u00f3\u017cewicza \u201eMatka odchodzi\u201d. Dosta\u0142 za ni\u0105 Nike. Ilekro\u0107 czytam nekrologi, my\u015bl\u0119 sobie, Bo\u017ce, jaki aktualny tytu\u0142. Prawie ju\u017c odesz\u0142a, chocia\u017c od czasu do czasu jeszcze si\u0119 pojawia. Nie jest sama. Ojciec te\u017c odchodzi<\/em>. W\u015br\u00f3d tego typu utwor\u00f3w moj\u0105 uwag\u0119 przyku\u0142a Koincydencja<\/em>, chyba najbardziej klarowna realizacja modelu wiersza felietonowego. Nostalgiczna narracja z wolna przemienia si\u0119 w ciep\u0142o ironiczn\u0105, a ca\u0142o\u015b\u0107 zamyka wzruszaj\u0105ca, \u017ca\u0142obna koda. Zadura nie by\u0142by jednak sob\u0105, gdyby nie skomplikowa\u0142 i nie pog\u0142\u0119bi\u0142 przes\u0142ania: i zawsze b\u0119dziemy pami\u0119ta\u0107 \u017ce sport to zdrowie \/ jak nas uczy\u0142a Kamila Skolimowska i Agata Mr\u00f3z \/ i \u017ce macierzy\u0144stwo to te\u017c zdrowie a czasem nawet \u017cycie<\/em>.<\/p>\n

Pami\u0119ta\u0107 to znaczy pisa\u0107 \u2013 o pami\u0119tanych scenach, sytuacjach i ludziach. To tak\u017ce \u015bni\u0107 o nich. Ju\u017c wspomina\u0142em o \u201eciele nocnym\u201d, podmiocie poruszaj\u0105cym si\u0119 w nierealnej mgle, gotowym na ka\u017cd\u0105 mo\u017cliw\u0105 metamorfoz\u0119. M\u00f3wi\u0119 o bohaterze \u201esennych zapisk\u00f3w\u201d wype\u0142niaj\u0105cych drug\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki. W tym swoim nocnym \u015bwiecie nie podlega on presji medi\u00f3w, obyczaj\u00f3w, j\u0119zyka. Owszem, j\u0119zyk obrabiaj\u0105cy oniryczne dane musi by\u0107 uwa\u017cny i precyzyjny, lecz paradoksalnie pozostaje jednak wolny. Najbardziej zagadkowe w tej ksi\u0105\u017cce jest przej\u015bcie od wierszy do prozy. Mo\u017ce chodzi o rodzaj ucieczki? Potraktowa\u0142bym to raczej jako wytchnienie od symbolicznie rozumianych \u201etefa\u0142enowskich narrator\u00f3w\u201d i powr\u00f3t opowie\u015bci do swego w\u0142a\u015bciciela, nawi\u0105zanie g\u0142\u0119bokiego (irracjonalnego?) kontaktu z tym, co naprawd\u0119 w\u0142asne. Tekstem przygotowuj\u0105cym nas do tego przej\u015bcia jest wiersz pt. Dar<\/em>. U Mi\u0142osza \u201eDzie\u0144 taki szcz\u0119\u015bliwy\u201d, Zadura natomiast wskazuje na o\u017cywcze znaczenie nocy. Z ulg\u0105 opuszcza si\u0119 jaw\u0119 i zwi\u0105zane z ni\u0105 uwarunkowania. Ten, kt\u00f3ry m\u00f3wi, \u201ebiegnie lekki\u201d. Czy to nie kolejne \u201ezmartwychwstanie\u201d w tym tomie? Poezja, znu\u017cona przypisan\u0105 jej form\u0105, odnajduje si\u0119 ze zdwojon\u0105 moc\u0105 w onirycznym zapisie prozatorskim, w od\u015bwie\u017caj\u0105cym surrealizmie zdarze\u0144 i obrazowych zderze\u0144. Odnosi si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce bohater tych przyg\u00f3d po drugiej stronie \u015bwiadomo\u015bci rzeczywi\u015bcie \u201enie czuje niczego pr\u00f3cz czu\u0142o\u015bci\u201d i ka\u017cdej napotkanej w tamtym \u015bwiecie osobie \u201epo\u015bwi\u0119ca ca\u0142\u0105 uwag\u0119\u201d, jakby dziwi\u0105c si\u0119 temu wszystkiemu w stylu wzi\u0119tym z G\u0142upich my\u015bli<\/em>: Jakie mam prawo \/ \u017ceby \u017cy\u0107 d\u0142u\u017cej \/ ni\u017c Albert Camus? \/\/ Albo Krzy\u015b M\u0119trak \/ Witek Maj<\/em>.<\/p>\n

Tu chodzi o \u017cycie. I \u015bmier\u0107. O znoszenie uwarunkowa\u0144. W drugiej cz\u0119\u015bci tomu, w \u201eoniriadzie\u201d Zadury, odnajduje si\u0119 najg\u0142\u0119bszy sens literatury. Z \u017cywymi i umar\u0142ymi doznaje si\u0119 przyg\u00f3d. W jakim\u015b celu, a i bez niego. Poza kontrol\u0105 \u201erzeczywisto\u015bci\u201d i jej namolnych instytucji narzucaj\u0105cych warunki narracji. I to by\u0142by ten ostatni rodzaj \u201ezmartwychwstania\u201d. By\u0107 mo\u017ce najwa\u017cniejszy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O tytule nowego tomu wierszy Bohdana Zadury m\u00f3wi\u0142o si\u0119 wcze\u015bniej i nim wzi\u0105\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 do r\u0119ki, mia\u0142em r\u00f3\u017cne skojarzenia. \u201eO, nie, ptaszku, jeszcze zmartwychwstaniesz, podniesiesz si\u0119\u201d \u2013 s\u0142ysza\u0142em przekorny g\u0142os poety odnosz\u0105cego si\u0119 do w\u0142asnej tw\u00f3rczo\u015bci, kt\u00f3r\u0105 w pewnym sensie zamkn\u0105\u0142, tytu\u0142uj\u0105c poprzedni zbi\u00f3r Wszystko<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"author":243,"featured_media":12297,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[1590,7326,7321,484],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[1591],"yoast_head":"\nZmartwychwstania i sny<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Zmartwychwstania i sny: O tytule nowego tomu wierszy Zadury m\u00f3wi\u0142o si\u0119 wcze\u015bniej i nim wzi\u0105\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 do r\u0119ki, mia\u0142em r\u00f3\u017cne skojarzenia.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/zmartwychwstania-i-sny-karol-maliszewski-akcent\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/zmartwychwstania-i-sny-karol-maliszewski-akcent\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/zmartwychwstania-i-sny-karol-maliszewski-akcent#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/zmartwychwstanie-ptaszka-bohdan-zadura-2013-02-21.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/zmartwychwstanie-ptaszka-bohdan-zadura-2013-02-21.jpg\",\"width\":530,\"height\":706,\"caption\":\"Bohdan Zadura, \u201eZmartwychwstanie ptaszka\u201d, ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/zmartwychwstania-i-sny-karol-maliszewski-akcent#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/zmartwychwstania-i-sny-karol-maliszewski-akcent\",\"name\":\"Zmartwychwstania i sny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/zmartwychwstania-i-sny-karol-maliszewski-akcent#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2013-02-21T14:17:01+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T12:23:37+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/84341e62b2e188bae45cae7f1d51747f\"},\"description\":\"Zmartwychwstania i sny: O tytule nowego tomu wierszy Zadury m\u00f3wi\u0142o si\u0119 wcze\u015bniej i nim wzi\u0105\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 do r\u0119ki, mia\u0142em r\u00f3\u017cne skojarzenia.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/zmartwychwstania-i-sny-karol-maliszewski-akcent#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/zmartwychwstania-i-sny-karol-maliszewski-akcent\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/zmartwychwstania-i-sny-karol-maliszewski-akcent#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Zmartwychwstania i sny\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/84341e62b2e188bae45cae7f1d51747f\",\"name\":\"Karol Maliszewski\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/karol-maliszewski\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Zmartwychwstania i sny","description":"Zmartwychwstania i sny: O tytule nowego tomu wierszy Zadury m\u00f3wi\u0142o si\u0119 wcze\u015bniej i nim wzi\u0105\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 do r\u0119ki, mia\u0142em r\u00f3\u017cne skojarzenia.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/zmartwychwstania-i-sny-karol-maliszewski-akcent","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/zmartwychwstania-i-sny-karol-maliszewski-akcent\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/zmartwychwstania-i-sny-karol-maliszewski-akcent#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/zmartwychwstanie-ptaszka-bohdan-zadura-2013-02-21.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/zmartwychwstanie-ptaszka-bohdan-zadura-2013-02-21.jpg","width":530,"height":706,"caption":"Bohdan Zadura, \u201eZmartwychwstanie ptaszka\u201d, ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/zmartwychwstania-i-sny-karol-maliszewski-akcent#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/zmartwychwstania-i-sny-karol-maliszewski-akcent","name":"Zmartwychwstania i sny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/zmartwychwstania-i-sny-karol-maliszewski-akcent#primaryimage"},"datePublished":"2013-02-21T14:17:01+00:00","dateModified":"2020-09-01T12:23:37+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/84341e62b2e188bae45cae7f1d51747f"},"description":"Zmartwychwstania i sny: O tytule nowego tomu wierszy Zadury m\u00f3wi\u0142o si\u0119 wcze\u015bniej i nim wzi\u0105\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 do r\u0119ki, mia\u0142em r\u00f3\u017cne skojarzenia.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/zmartwychwstania-i-sny-karol-maliszewski-akcent#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/zmartwychwstania-i-sny-karol-maliszewski-akcent"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/zmartwychwstania-i-sny-karol-maliszewski-akcent#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Zmartwychwstania i sny"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/84341e62b2e188bae45cae7f1d51747f","name":"Karol Maliszewski","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/karol-maliszewski"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12295"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/243"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12295"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12295\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12297"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12295"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12295"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12295"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=12295"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=12295"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}