{"id":12372,"date":"2013-02-27T16:03:28","date_gmt":"2013-02-27T15:03:28","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=12372"},"modified":"2021-01-12T15:11:41","modified_gmt":"2021-01-12T14:11:41","slug":"rafal-syska-niedokonczona-trylogia-ekrany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/rafal-syska-niedokonczona-trylogia-ekrany","title":{"rendered":"Niedoko\u0144czona trylogia"},"content":{"rendered":"

\u017badna z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci Trylogii<\/em> Theo Angelopoulosa nie trafi\u0142a do Polski, wype\u0142niaj\u0105c chyba niepisan\u0105 umow\u0119 dystrybutor\u00f3w, \u017ce nad Wis\u0142\u0105 film\u00f3w tego re\u017cysera si\u0119 nie pokazuje. A szkoda, bo nawet w P\u0142acz\u0105cej \u0142\u0105ce<\/em> i Kurzu czasu<\/em> jawi si\u0119 on jako jeden z najwi\u0119kszych filmowc\u00f3w ostatnich dekad \u2013 poeta obrazu, mistrz filmowej melancholii i niezr\u00f3wnany inscenizator subtelnie zrytmizowanych uj\u0119\u0107-sekwencji, w kt\u00f3rych ci\u0119cie monta\u017cowe jest uznawane za akt barbarzy\u0144stwa i re\u017cyserskiej bezradno\u015bci.<\/strong><\/p>\n

\"\u201eP\u0142acz\u0105ca<\/a>
\u201eP\u0142acz\u0105ca \u0142\u0105ka\u201d, dystr. Stowarzyszenie Nowe Horyzonty<\/figcaption><\/figure>\n

Niemal wszystkie filmy Theo Angelopoulosa uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w trylogie. Tylko debiutancka Rekonstrukcja <\/em>(1970) i p\u00f3\u017aniejsze opus magnum<\/em> re\u017cysera, Megaleksandros<\/em> (1980), projektowane by\u0142y jako osobne dzie\u0142a. Pozosta\u0142e stworzy\u0142y: \u201etrylogi\u0119 historyczn\u0105\u201d, \u201emilczenia\u201d i \u201egranic\u201d \u2013 cho\u0107 nale\u017c\u0105ce do nich filmy nie stanowi\u0142y prostej kontynuacji los\u00f3w bohater\u00f3w, lecz proponowa\u0142y wyrafinowan\u0105 gr\u0119 motyw\u00f3w i nawi\u0105za\u0144. Poszczeg\u00f3lne ods\u0142ony tryptyk\u00f3w czasem wprowadza\u0142y wi\u0119c dodatkow\u0105 perspektyw\u0119 i alternatywn\u0105 puent\u0119, niekiedy zaw\u0119\u017ca\u0142y lub rozszerza\u0142y marginalizowany wcze\u015bniej kontekst, cz\u0119sto za\u015b przenosi\u0142y postaci w inn\u0105 przestrze\u0144 historycznych do\u015bwiadcze\u0144 b\u0105d\u017a odmiennie zakomponowanych metafor.<\/p>\n

Taka narracja by\u0142a dla Angelopoulosa naturaln\u0105 form\u0105 wypowiedzi. Korespondowa\u0142a bowiem z fundamentalnym dla\u0144 odczuciem powtarzalno\u015bci dziej\u00f3w i niezmienno\u015bci historycznych proces\u00f3w, wi\u0105za\u0142a si\u0119 z przekonaniem o inwariantno\u015bci do\u015bwiadcze\u0144, opisanych ju\u017c przed wiekami w mitach i aktualizowanych w nowych konfiguracjach politycznych lub kulturowych. Cz\u0142owiek u Angelopoulosa by\u0142 zawsze zak\u0142adnikiem historii, ofiar\u0105 polityki i m\u0119czennikiem zwalczaj\u0105cych si\u0119 idei, kt\u00f3re go g\u0142odzi\u0142y i wi\u0119zi\u0142y, mordowa\u0142y najbli\u017cszych i zmusza\u0142y do roz\u0142\u0105ki, a w ko\u0144cu wysy\u0142a\u0142y na poniewierk\u0119 lub wewn\u0119trzn\u0105 emigracj\u0119. W dziejach \u015bwiatowego kina nie by\u0142o re\u017cysera, kt\u00f3ry z tak\u0105 konsekwencj\u0105 opisa\u0142by do\u015bwiadczenie XX wieku: okupacji, wojen domowych, totalitaryzm\u00f3w, oboz\u00f3w, upokorze\u0144 i uchod\u017astwa. Przedstawi\u0142 je poprzez losy w\u0142asnego narodu, ale uniwersalizowa\u0142 opowie\u015bci tak, by stanowi\u0142y one \u015bwiadectwo ca\u0142ej udr\u0119czonej XX wiekiem Europy.<\/p>\n

Ostatnia trylogia <\/strong><\/p>\n

Gdy na pocz\u0105tku nowego stulecia Angelopoulos og\u0142osi\u0142, \u017ce zamierza zrealizowa\u0107 kolejn\u0105 trylogi\u0119 (zatytu\u0142owan\u0105 po prostu Trylogia<\/em>), nikogo tym nie zdziwi\u0142. Nie zaskoczy\u0142 r\u00f3wnie\u017c zakres tematyczny dzie\u0142a, zaprojektowanego jako opowie\u015b\u0107 o losach narodu greckiego od ko\u0144ca I wojny \u015bwiatowej a\u017c po wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107. Mo\u017cna by\u0142o co najwy\u017cej pow\u0105tpiewa\u0107, po co raz jeszcze opisywa\u0107 co\u015b, co ju\u017c nieraz zosta\u0142o opisane. Z drugiej strony, Angelopoulos zawsze znajdowa\u0142 dla swych historiozoficznych peregrynacji fascynuj\u0105c\u0105 form\u0119, a Trylogia <\/em>mia\u0142a te wszystkie do\u015bwiadczenia \u2013 zar\u00f3wno fabularne, jak i estetyczne \u2013 po\u0142\u0105czy\u0107 w najbardziej widowiskowym spektaklu, ozdobionym bogat\u0105 scenografi\u0105 i gwiazdami \u015bwiatowego kina.<\/p>\n

Tym razem jednak nie wysz\u0142o. Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107, P\u0142acz\u0105ca \u0142\u0105ka<\/em> (2004), cho\u0107 w wielu scenach zachwyca, nie spotka\u0142a si\u0119 z zainteresowaniem dystrybutor\u00f3w i by\u0142a pokazywana ledwie w kilku krajach \u2013 cz\u0119sto w kinach studyjnych i w trakcie specjalnych projekcji. Jeszcze gorzej los obszed\u0142 si\u0119 z Kurzem czasu<\/em> (2008, niekiedy t\u0142umaczonym jako Py\u0142 czasu<\/em>), kt\u00f3ry po lodowatym przyj\u0119ciu na festiwalu w Berlinie na jaki\u015b czas ponownie trafi\u0142 na st\u00f3\u0142 monta\u017cowy, po czym w zasadzie nie zaistnia\u0142 w filmowym \u015bwiecie. Koniec ko\u0144c\u00f3w, dramat pierwszych cz\u0119\u015bci trylogii i tak nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 r\u00f3wna\u0107 z losem ostatniej ods\u0142ony \u2013 Innym morzem<\/em>, kt\u00f3re najpewniej ju\u017c nie powstanie. Angelopoulos zgin\u0105\u0142 bowiem na planie filmu, potr\u0105cony przez motocyklist\u0119, i trudno sobie wyobrazi\u0107, by kto\u015b zamiast niego m\u00f3g\u0142 dzie\u0142o doko\u0144czy\u0107.<\/p>\n

Ods\u0142ona pierwsza<\/strong><\/p>\n

Angelopoulos postanowi\u0142 uwie\u015b\u0107 publiczno\u015b\u0107, przygotowa\u0142 wi\u0119c Trylogi\u0119<\/em> jako epicki melodramat, wykorzystuj\u0105cy dwie fundamentalne dla\u0144 konwencje fabularne: roz\u0142\u0105ki zakochanych i tr\u00f3jk\u0105ta ma\u0142\u017ce\u0144skiego. W P\u0142acz\u0105cej \u0142\u0105ce<\/em> opowiedzia\u0142 o mi\u0142o\u015bci ska\u017conej kazirodcz\u0105 nami\u0119tno\u015bci\u0105. Eleni i Aleksisa poznajemy w 1919 roku, gdy jako dzieci przybywaj\u0105 wraz z rzesz\u0105 greckich uchod\u017ac\u00f3w z Odessy. Wprawdzie bohater\u00f3w nie \u0142\u0105cz\u0105 wi\u0119zy krwi (Eleni jest adoptowanym dzieckiem Spyrosa i Danae), ale zakwitaj\u0105ca mi\u0142o\u015b\u0107 przybranego rodze\u0144stwa musi by\u0107 skrywana przed reszt\u0105 rodziny. Nie na d\u0142ugo: wkr\u00f3tce jej owocem jest ci\u0105\u017ca i przyj\u015bcie na \u015bwiat bli\u017ani\u0105t Jannisa i Jorgosa, kt\u00f3rzy chronieni przed gniewem niezdaj\u0105cego sobie sprawy z sytuacji Spyrosa zostaj\u0105 cichcem oddani rodzinie zast\u0119pczej. Mi\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy Eleni i Aleksisem nie ga\u015bnie. Nie niszczy jej nawet nag\u0142a nami\u0119tno\u015b\u0107 Spyrosa do przybranej c\u00f3rki, kt\u00f3ra po \u015bmierci Danae zostaje zaci\u0105gni\u0119ta przez ojca na \u015blubny kobierzec. W trakcie wesela panna m\u0142oda, ubrana ju\u017c w sukni\u0119 \u015blubn\u0105, ucieka przed ojcem\/m\u0119\u017cem i odt\u0105d zaczyna wie\u015b\u0107 \u017cywot banity i w\u0119drownego komedianta, wraz z Aleksisem (a potem te\u017c odzyskanym potomstwem) uciekaj\u0105c przed \u017c\u0105dnym zemsty, upokorzonym Spyrosem.<\/p>\n

Angelopoulos nigdy nie tworzy\u0142 banalnych fabu\u0142, zawsze wzbogaca\u0142 je kropl\u0105 tragizmu i melancholii, zawsze szuka\u0142 dla nich kunsztownych rozwi\u0105za\u0144 narracyjnych. Nade wszystko naznacza\u0142 melodramatyczny w\u0105tek natchnion\u0105 metaforyk\u0105 przepi\u0119knych plastycznie obraz\u00f3w. Fascynuj\u0105ca jest wi\u0119c \u015brodkowa cz\u0119\u015b\u0107 P\u0142acz\u0105cej \u0142\u0105ki<\/em>, gdy Angelopoulos po opisie los\u00f3w bohater\u00f3w m\u00f3g\u0142 sta\u0107 si\u0119 sob\u0105, projektuj\u0105c wizje pe\u0142ne artystycznej si\u0142y. Taki jest obraz teatru miejskiego w Salonikach, w kt\u00f3rym eleganckie lo\u017ce zosta\u0142y zamienione na kwatery uchod\u017ac\u00f3w z Anatolii; taka jest zalana przez pow\u00f3d\u017a wioska, kt\u00f3rej mieszka\u0144cy \u017cyj\u0105 na tratwach przekszta\u0142conych w domy i szkolne sale; takie jest wreszcie drzewo, na kt\u00f3rego ga\u0142\u0119ziach rozgoryczony Spyros powiesi\u0142 martwe owce (\u017ar\u00f3d\u0142o swego utrzymania), z daleka wygl\u0105daj\u0105ce jak dorodne, bia\u0142e gruszki.<\/p>\n

Angelopoulos zawsze by\u0142 mistrzem filmowych metafor, pono\u0107 realizacj\u0119 ka\u017cdego filmu zaczyna\u0142 od naszkicowania poematu oddaj\u0105cego klimat p\u00f3\u017aniejszego dzie\u0142a. Z rzadka operowa\u0142 dialogiem, nie wyja\u015bnia\u0142 do ko\u0144ca znaczenia scen, szuka\u0142 poetyckich puent zamiast jasnych punkt\u00f3w kulminacyjnych. Jego filmy mia\u0142y si\u0119 rozgrywa\u0107 nie w konkretnym miejscu i czasie (cho\u0107 zawsze kontekst historyczny stanowi\u0142 dla re\u017cysera wa\u017cny punkt odniesienia), lecz w przestrzeni o alegorycznym wymiarze, w kt\u00f3rym dokonywa\u0142y si\u0119 zdarzenia o sile archetypu. Tak jest te\u017c w P\u0142acz\u0105cej \u0142\u0105ce<\/em> \u2013 ju\u017c w pierwszym uj\u0119ciu \u2013 gdy widzimy zbli\u017caj\u0105c\u0105 si\u0119 do kamery grupk\u0119 w\u0119drowc\u00f3w, strudzonych, opatulonych p\u0142aszczami, ci\u0105gn\u0105cych za sob\u0105 zmarzni\u0119te dzieci, walizki i kufry. Przystaj\u0105 na chwil\u0119, wpatruj\u0105 si\u0119 w kamer\u0119 z wyrzutem i rezygnacj\u0105, tworz\u0105c archetypiczn\u0105 figur\u0119 greckiego ksenitis<\/em> \u2013 emigranta do\u015bwiadczonego b\u00f3lem wygnania nie w jakim\u015b konkretnym miejscu, ale zawsze i wsz\u0119dzie.<\/p>\n

W drugiej po\u0142owie P\u0142acz\u0105cej \u0142\u0105ki<\/em> Spyros odst\u0119puje od dokonania zemsty na dzieciach \u2013 zbyt zm\u0119czony i przegrany, by czu\u0107 z niej jak\u0105kolwiek satysfakcj\u0119. W pi\u0119knej scenie zrealizowanej w jednym uj\u0119ciu pojawia si\u0119 na przyj\u0119ciu zorganizowanym przez c\u00f3rk\u0119, bierze j\u0105 do ta\u0144ca, a potem odchodzi i umiera na progu \u201eich szcz\u0119\u015bcia\u201d. Jego pogrzeb z konduktem \u017ca\u0142obnym ulokowanym na tratwach p\u0142yn\u0105cych przez zalan\u0105 wiosk\u0119 to jedna z najpi\u0119kniejszych scen w karierze Angelopoulosa. Gdy umiera Spyros, rodzi si\u0119 historia \u2013 zimna, brutalna i pozbawiona gor\u0105cych nami\u0119tno\u015bci, kt\u00f3re jeszcze budzi\u0142y wsp\u00f3\u0142czucie. Przed histori\u0105 ju\u017c nie da si\u0119 uciec: najpierw pra-wicowy re\u017cim Metaksasa, potem okupacja niemiecka, wreszcie krwawa wojna domowa mi\u0119dzy zwolennikami Moskwy a Londynu sukcesywnie odbiera\u0142y bohaterom szcz\u0119\u015bcie. Pocz\u0105tkiem tragicznych zdarze\u0144 sta\u0142a si\u0119 roz\u0142\u0105ka: Aleksis opu\u015bci\u0142 ojczyzn\u0119 i uda\u0142 si\u0119 do Stan\u00f3w Zjednoczonych (w pi\u0119knej scenie Eleni wr\u0119cza ukochanemu ni\u0107, kt\u00f3rej koniec trzyma sama, jakby w ten spos\u00f3b chcia\u0142a podtrzyma\u0107 wi\u0119\u017a na zawsze urwan\u0105). Najstraszliwsza okaza\u0142a si\u0119 wojna domowa: Jannis i Jorgos trafiaj\u0105 do zwalczaj\u0105cych si\u0119 oddzia\u0142\u00f3w i gin\u0105 wsp\u00f3lnie \u2013 po\u0142\u0105czeni bratersk\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, cho\u0107 rozdzieleni lini\u0105 frontu. Krzyk rozpaczy samotnej matki, op\u0142akuj\u0105cej martwe cia\u0142a swych dzieci, stanowi\u0142 kod\u0119 P\u0142acz\u0105cej \u0142\u0105ki<\/em>.<\/p>\n

<\/p>\n

Ods\u0142ona druga<\/strong><\/p>\n

Kurz czasu<\/em> mia\u0142 by\u0107 \u2013 jak zapowiadano \u2013 jej kontynuacj\u0105: opowie\u015bci\u0105 o Aleksisie, kt\u00f3ry w Nowym Jorku sta\u0142 si\u0119 cz\u0142onkiem greckiej diaspory, i Eleni, kt\u00f3ra w ojczy\u017anie wiernie czeka\u0142a na ukochanego. Tymczasem druga ods\u0142ona Trylogii<\/em> okaza\u0142a si\u0119 raczej transpozycj\u0105 w\u0105tk\u00f3w Podr\u00f3\u017cy na Cyter\u0119<\/em> (1984), okraszonych milenijnymi nastrojami Zawieszonego kroku bociana<\/em> (1991). Z tego ostatniego filmu przeniesiono w\u0105tek upokorze\u0144 zwi\u0105zanych z przekraczaniem granic i opis dziej\u00f3w Europy w ostatnich dniach 1999 roku. Kluczowe s\u0105 jednak zwi\u0105zki z Podr\u00f3\u017c\u0105 na Cyter\u0119<\/em>, a zw\u0142aszcza koncepcja podwojenia p\u0142aszczyzn narracyjnych, z kt\u00f3rych jedna po\u015bwi\u0119cona jest re\u017cyserowi filmowemu (nazywanemu, jak w Spojrzeniu Odyseusza<\/em> [1995], \u201eA\u201d), a druga zawiera w r\u00f3wnym stopniu losy jego rodzic\u00f3w, jak i wewn\u0119trzny \u015bwiat tworzonego o nich filmu. Je\u015bli brzmi to skomplikowanie, polecam Podr\u00f3\u017c na Cyter\u0119<\/em>, gdzie zaproponowany przez Angelopoulosa wzorzec narracyjny przybra\u0142 najbardziej wyrafinowan\u0105 form\u0119.<\/p>\n

W Kurzu czasu<\/em> intryga jest prostsza. Na pierwszym planie poznajemy wspomnianego re\u017cysera, kt\u00f3ry w rzymskim studiu Cinecitt\u00e0 pracuje nad filmem opartym na biografii swych rodzic\u00f3w \u2013 Spyrosa i Eleni. Realizacja zmierza do ko\u0144ca, nadworna kompozytorka re\u017cysera ko\u0144czy nagrywa\u0107 opraw\u0119 muzyczn\u0105, do ostatecznego monta\u017cu dobierane s\u0105 archiwalne uj\u0119cia. \u201eA\u201d wstrzymuje jednak prace, bardziej frasuje go bowiem tajemnicze znikni\u0119cie 15-letniej c\u00f3rki, Eleni, kt\u00f3ra pod wp\u0142ywem los\u00f3w swej babki opu\u015bci\u0142a berli\u0144skie mieszkanie i w\u0142\u00f3czy si\u0119 po mie\u015bcie z bezdomnymi i m\u0142odocianymi przest\u0119pcami. Tak jakby chcia\u0142a w ten spos\u00f3b zerwa\u0107 z bur\u017cuazyjn\u0105 wygod\u0105 swych rodzic\u00f3w i wie\u015b\u0107 \u017cycie \u2013 jak jej babka \u2013 wiecznego wygna\u0144ca. \u201eA\u201d przybywa wi\u0119c do Berlina, gdzie rozpoczyna poszukiwania c\u00f3rki i spotyka swoich rodzic\u00f3w.<\/p>\n

W mi\u0119dzyczasie poznajemy ich pogmatwane losy. Kunsztowne przej\u015bcia monta\u017cowe prowadz\u0105 nas do retrospekcji (a mo\u017ce gotowego filmu \u201eA\u201d?), gdy m\u0142odych rozdzieli\u0142a wojna domowa: Spyros trafi\u0142 na stron\u0119 ameryka\u0144sk\u0105, Eleni wyl\u0105dowa\u0142a w Taszkiencie. W marcu 1953 roku Spyros przedostaje si\u0119 do Uzbekistanu i, nawi\u0105zuj\u0105c kontakt z ambasad\u0105 Stan\u00f3w Zjednoczonych, przygotowuje akcj\u0119 przerzucenia Eleni na Zach\u00f3d. Bez powodzenia. W dniu \u015bmierci Stalina oboje zostaj\u0105 aresztowani: m\u0119\u017cczyzna po jakim\u015b czasie mo\u017ce opu\u015bci\u0107 Rosj\u0119 i wyje\u017cd\u017ca do Stan\u00f3w Zjednoczonych, a Eleni trafia na d\u0142ugie lata do jednego z syberyjskich miast.<\/p>\n

Prze\u017cywa dzi\u0119ki beznadziejnie w niej zakochanemu Jakowowi, niemieckiemu \u017bydowi i socjali\u015bcie, tak\u017ce uwi\u0119zionemu przez sowiecki system. Jakow opiekuje si\u0119 Eleni i towarzyszy jej nawet wtedy, gdy ta wyrusza na Zach\u00f3d, by kontynuowa\u0107 poszukiwania Spyrosa. Pod koniec 1999 roku ca\u0142a tr\u00f3jka starych i zm\u0119czonych \u017cyciem bohater\u00f3w spotyka si\u0119 raz jeszcze, w ma\u0142ym hoteliku w Berlinie. Nazywaj\u0105 si\u0119 ofiarami historii, przerzucanymi przez morskie fale z jednej bezludnej  wyspy na drug\u0105, zbyt zgn\u0119bionymi i do\u015bwiadczonymi, by czu\u0107 spe\u0142nienie i szcz\u0119\u015bcie. Przez te wszystkie lata przetrwa\u0142a w nich jednak niezwyk\u0142a mi\u0142o\u015b\u0107: kobiety zakochanej w dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyznach r\u00f3wnie mocno, cho\u0107 na r\u00f3\u017cne sposoby, i obu m\u0119\u017cczyzn darz\u0105cych uczuciem jedn\u0105 kobiet\u0119, przy czym ta nami\u0119tno\u015b\u0107 nigdy nie przerodzi\u0142a si\u0119 w rywalizacj\u0119, lecz w przyja\u017ani za\u017cy\u0142o\u015b\u0107. Historia pomiata, ale te\u017c uczy tolerancji i dystansu, szacunku dla drugiego cz\u0142owieka i jego \u017cyciowych do\u015bwiadcze\u0144. Najpi\u0119kniejsza scena filmu rozgrywa si\u0119 w przej\u015bciu podziemnym berli\u0144skiego metra, gdy w rytm akordeonowej muzyki  Jakow spontanicznie porywa do ta\u0144ca Eleni, potem oddaje j\u0105 Spyrosowi, a na ko\u0144cu \u0142\u0105czy si\u0119 z nimi w tanecznym tr\u00f3jk\u0105cie. Troje s\u0119dziwych ludzi, w staromodnych p\u0142aszczach i kapeluszach, \u017cywo podryguj\u0105cych i roze\u015bmianych \u2013 jakby mi\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a dopiero przed nimi i by\u0142a tak prosta, jak wyobra\u017caj\u0105 j\u0105 sobie tylko dopiero co zakochani. Dla tej sceny warto czeka\u0107 niemal dwie godziny projekcji.<\/p>\n

Kurz pokrywa jednak kalendarze, unosi si\u0119 w podmuchach wiatru i zasnuwa pami\u0119\u0107. Wp\u0119dza te\u017c w nieodzown\u0105 u Angelopoulosa melancholi\u0119, kt\u00f3ra dotyka nawet dzieci \u2013 zdradzanych przez tera\u017aniejszo\u015b\u0107 Telemach\u00f3w, kt\u00f3rzy ruszaj\u0105 na poniewierk\u0119 w poszukiwaniu zaginionego Odyseusza. To w\u0105tek nastoletniej Eleni, mo\u017ce niedopracowany, ale stanowi\u0105cy jak\u017ce wa\u017cne dla Angelopoulosa dope\u0142nienie niezmienno\u015bci los\u00f3w, kt\u00f3rych sta\u0142e wzory wszyscy b\u0119d\u0105 po wieczno\u015b\u0107 powtarza\u0107.<\/p>\n

Kurz czasu<\/em> nie nale\u017cy do wybitnych osi\u0105gni\u0119\u0107 greckiego re\u017cysera \u2013 by\u0107 mo\u017ce jest jego najs\u0142abszym dzie\u0142em, ale cho\u0107by z powodu tego, \u017ce to ostatni film mistrza, z pewno\u015bci\u0105 b\u0119dzie zyskiwa\u0142 jako niespodziewane podsumowanie jego tw\u00f3rczo\u015bci. Angelopoulos zostawia nam film wyrafinowany \u2013 jak zawsze \u2013 w poszczeg\u00f3lnych scenach. Trudno b\u0119dzie zapomnie\u0107 sekwencj\u0119 \u015bmierci Stalina, gdy milcz\u0105cy t\u0142um wstrz\u0105\u015bni\u0119tych przechodni\u00f3w, po wys\u0142uchaniu komunikatu, pochlipuj\u0105c, powoli i bez ch\u0119ci rozchodzi si\u0119 na wszystkie strony \u015bwiata \u2013 \u015bwiata, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie rozpad\u0142 si\u0119 na ich oczach. Pora\u017caj\u0105ce s\u0105 r\u00f3wnie\u017c obrazy Syberii, gdzie pot\u0119ga surowej natury zderzona zostaje z moc\u0105 industrialnych moloch\u00f3w, wypuszczaj\u0105cych w b\u0142\u0119kitne niebo bia\u0142e jak \u015bnieg k\u0142\u0119by dymu. Wreszcie sprzyjaj\u0105 refleksji kunsztownie powi\u0105zane z sob\u0105 sceny przekraczania granic: zar\u00f3wno tej mi\u0119dzy komunistycznymi W\u0119grami a kapitalistyczn\u0105 Austri\u0105 (czemu towarzyszy najpierw przemo\u017cny strach uchod\u017ac\u00f3w, a potem ulga przemieszana z dylematem \u201eco dalej?\u201d), jak i tej wsp\u00f3\u0142czesnej, gdy pasa\u017cerowie musz\u0105 si\u0119 podda\u0107 na lotnisku upokarzaj\u0105cej procedurze prze\u015bwietlenia \u2013 staj\u0105c obna\u017ceni przed urz\u0119dnikiem i pozbawieni wszelkiej intymno\u015bci. Angelopoulos zawsze opisywa\u0142 w swych filmach granice, kt\u00f3re mimo upadku totalitaryzm\u00f3w wci\u0105\u017c degraduj\u0105 podr\u00f3\u017cnych, budz\u0105c strach i groz\u0119.<\/p>\n

Symboliczne jest tak\u017ce pierwsze uj\u0119cie, z wielkim napisem \u201eCinecitt\u00e0\u201d, bo Angelopoulos tworzy nie tyle opowie\u015b\u0107 o niezwyk\u0142ym romansie trojga bohater\u00f3w, ile film o procesie zamieniania historii w jej udramatyzowany i atrakcyjny dla widza spektakl \u2013 w kt\u00f3rym cz\u0119\u015bciej ni\u017c w \u017cyciu mo\u017cemy sobie pozwoli\u0107 na happy end. Re\u017cysera wspomogli w tym aktorzy, plejada gwiazd \u015bwiatowego kina \u2013 niestety nie zawsze dobrze dobranych. Dziwi zw\u0142aszcza Ir\u00e8ne Jacob, kt\u00f3ra \u2013 mimo charakteryzacji \u2013 nie wygl\u0105da na 70-letni\u0105 nestork\u0119, r\u00f3wnolatk\u0119 s\u0119dziwego Michela Piccoli. Klas\u0105 sam\u0105 dla siebie jest za to Bruno Ganz, kt\u00f3rego kreacja nieszcz\u0119\u015bliwie zakochanego \u017byda, poczciwego, szlachetnego i pe\u0142nego ekspresji, sta\u0142a si\u0119 osobn\u0105 warto\u015bci\u0105 filmu. Czy udanego? Oceni\u0107 trzeba samemu. Bo ka\u017cdy kontakt z filmami Angelopoulosa to smakowanie kina, kt\u00f3re nie jest tylko domen\u0105 prozy, ale te\u017c kwintesencj\u0105 najczystszej poezji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017badna z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci Trylogii<\/em> Theo Angelopoulosa nie trafi\u0142a do Polski, wype\u0142niaj\u0105c chyba niepisan\u0105 umow\u0119 dystrybutor\u00f3w, \u017ce nad Wis\u0142\u0105 film\u00f3w tego re\u017cysera si\u0119 nie pokazuje. A szkoda, bo nawet w P\u0142acz\u0105cej \u0142\u0105ce<\/em> i Kurzu czasu<\/em> jawi si\u0119 on jako jeden z najwi\u0119kszych filmowc\u00f3w ostatnich dekad…<\/p>\n","protected":false},"author":244,"featured_media":12386,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[1607,377,1608,1609],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14314],"yoast_head":"\nNiedoko\u0144czona trylogia<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Niedoko\u0144czona trylogia : \u017badna z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci Trylogii Theo Angelopoulosa nie trafi\u0142a do Polski, wype\u0142niaj\u0105c chyba niepisan\u0105 umow\u0119 dystrybutor\u00f3w, \u017ce nad Wis\u0142\u0105 film\u00f3w tego re\u017cysera si\u0119 nie pokazuje.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/rafal-syska-niedokonczona-trylogia-ekrany\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/rafal-syska-niedokonczona-trylogia-ekrany\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/rafal-syska-niedokonczona-trylogia-ekrany#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/angelopoulos-placzaca-laka-nowe-horyzonty-2013-02-27.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/angelopoulos-placzaca-laka-nowe-horyzonty-2013-02-27.jpg\",\"width\":700,\"height\":466,\"caption\":\"\u201eP\u0142acz\u0105ca \u0142\u0105ka\u201d, dystr. Stowarzyszenie Nowe Horyzonty\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/rafal-syska-niedokonczona-trylogia-ekrany#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/rafal-syska-niedokonczona-trylogia-ekrany\",\"name\":\"Niedoko\u0144czona trylogia\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/rafal-syska-niedokonczona-trylogia-ekrany#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2013-02-27T15:03:28+00:00\",\"dateModified\":\"2021-01-12T14:11:41+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/287211abaa9f5fc4507aa7e1c6d88585\"},\"description\":\"Niedoko\u0144czona trylogia : \u017badna z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci Trylogii Theo Angelopoulosa nie trafi\u0142a do Polski, wype\u0142niaj\u0105c chyba niepisan\u0105 umow\u0119 dystrybutor\u00f3w, \u017ce nad Wis\u0142\u0105 film\u00f3w tego re\u017cysera si\u0119 nie pokazuje.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/rafal-syska-niedokonczona-trylogia-ekrany#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/rafal-syska-niedokonczona-trylogia-ekrany\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/rafal-syska-niedokonczona-trylogia-ekrany#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Niedoko\u0144czona trylogia\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/287211abaa9f5fc4507aa7e1c6d88585\",\"name\":\"Rafa\u0142 Syska\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/rafal-syska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Niedoko\u0144czona trylogia","description":"Niedoko\u0144czona trylogia : \u017badna z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci Trylogii Theo Angelopoulosa nie trafi\u0142a do Polski, wype\u0142niaj\u0105c chyba niepisan\u0105 umow\u0119 dystrybutor\u00f3w, \u017ce nad Wis\u0142\u0105 film\u00f3w tego re\u017cysera si\u0119 nie pokazuje.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/rafal-syska-niedokonczona-trylogia-ekrany","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/rafal-syska-niedokonczona-trylogia-ekrany\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/rafal-syska-niedokonczona-trylogia-ekrany#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/angelopoulos-placzaca-laka-nowe-horyzonty-2013-02-27.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/angelopoulos-placzaca-laka-nowe-horyzonty-2013-02-27.jpg","width":700,"height":466,"caption":"\u201eP\u0142acz\u0105ca \u0142\u0105ka\u201d, dystr. Stowarzyszenie Nowe Horyzonty"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/rafal-syska-niedokonczona-trylogia-ekrany#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/rafal-syska-niedokonczona-trylogia-ekrany","name":"Niedoko\u0144czona trylogia","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/rafal-syska-niedokonczona-trylogia-ekrany#primaryimage"},"datePublished":"2013-02-27T15:03:28+00:00","dateModified":"2021-01-12T14:11:41+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/287211abaa9f5fc4507aa7e1c6d88585"},"description":"Niedoko\u0144czona trylogia : \u017badna z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci Trylogii Theo Angelopoulosa nie trafi\u0142a do Polski, wype\u0142niaj\u0105c chyba niepisan\u0105 umow\u0119 dystrybutor\u00f3w, \u017ce nad Wis\u0142\u0105 film\u00f3w tego re\u017cysera si\u0119 nie pokazuje.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/rafal-syska-niedokonczona-trylogia-ekrany#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/rafal-syska-niedokonczona-trylogia-ekrany"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/rafal-syska-niedokonczona-trylogia-ekrany#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Niedoko\u0144czona trylogia"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/287211abaa9f5fc4507aa7e1c6d88585","name":"Rafa\u0142 Syska","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/rafal-syska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12372"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/244"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12372"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12372\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49390,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12372\/revisions\/49390"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12386"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12372"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12372"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12372"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=12372"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=12372"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}