{"id":12489,"date":"2013-03-11T12:47:57","date_gmt":"2013-03-11T11:47:57","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=12489"},"modified":"2021-01-12T15:10:36","modified_gmt":"2021-01-12T14:10:36","slug":"miroslaw-ratajczak-ciemne-zwierciadlo-althamera-odra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/miroslaw-ratajczak-ciemne-zwierciadlo-althamera-odra","title":{"rendered":"Ciemne zwierciad\u0142o Althamera"},"content":{"rendered":"

Pocz\u0105tek roku przyni\u00f3s\u0142 dwie znakomite wystawy we Wroc\u0142awiu, jedna po drugiej, i obie rze\u017abiarskie! O pokazie Olafa Brzeskiego w BWA \u201eAwangarda\u201d pisa\u0142em w poprzednim numerze, pora na Polietylen. W ciemno\u015bci <\/em>Paw\u0142a Althamera w Muzeum Wsp\u00f3\u0142czesnym Wroc\u0142aw. Zanim jednak przejd\u0119 do om\u00f3wienia tego wydarzenia, musz\u0119 napisa\u0107 kilka zda\u0144 o jego genezie.<\/p>\n

\"Pawe\u0142<\/a>
Pawe\u0142 Althamer, Marek and Rein, 2011, plastic on metal wire construction, Marek: 184 x 74 x 77 cm Rein: 179 x 66 x 55 cm. Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Artysty, Fundacji Galerii Foksal, Warszawa i neugerriemschneider, Berlin (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n

Na prze\u0142omie lat 2011\/2012 w galerii Deutsche Guggenheim w Berlinie Pawe\u0142 Althamer zrealizowa\u0142 autorski projekt zatytu\u0142owany Almech<\/em>. Tytu\u0142 zapo\u017cyczy\u0142 od nazwy firmy za\u0142o\u017conej w latach osiemdziesi\u0105tych przez ojca, produkuj\u0105cej w niewielkiej manufakturze pod Warszaw\u0105 polietylenowe kszta\u0142tki hydrauliczne, elektryczne, etc<\/em>. Sam artysta bywa\u0142 w niej cz\u0119stym go\u015bciem, poniewa\u017c wykorzystywa\u0142 zak\u0142adowe pomieszczenia jako swoj\u0105 pracowni\u0119. Na pomys\u0142, by wykorzysta\u0107 funkcjonuj\u0105ce tam urz\u0105dzenia i technologi\u0119, wpad\u0142 przed paroma laty, w zwi\u0105zku z wystaw\u0105, na przygotowanie si\u0119 do kt\u00f3rej mia\u0142 bardzo ma\u0142o czasu. W ci\u0105gu zaledwie dw\u00f3ch tygodni uda\u0142o mu si\u0119 w pojedynk\u0119 wykona\u0107 dziewi\u0119\u0107 polietylenowych rze\u017ab, w kt\u00f3rych sportretowa\u0142 pracownik\u00f3w Almechu, co w rezultacie sta\u0142o si\u0119 niejako prologiem projektu berli\u0144skiego, przeprowadzonego ju\u017c jednak z rozmachem godnym szyldu s\u0142awnej na ca\u0142ym \u015bwiecie fundacji.<\/p>\n

W Deutsche Guggenheim wydzielono dwa przeszklone boksy. W jednym zainstalowano maszyny przywiezione z Almechu i zgromadzono materia\u0142y s\u0142u\u017c\u0105ce do produkcji masy plastycznej oraz metalowych stela\u017cy, w drugim urz\u0105dzono co\u015b w rodzaju gabinetu, gdzie artysta i jego asystenci wykonywali silikonowe odlewy twarzy ludzi uczestnicz\u0105cych w eksperymencie. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich rekrutowa\u0142a si\u0119 z grona pracownik\u00f3w galerii i Deutsche Banku (kt\u00f3ry jest w Berlinie partnerem Guggenheima), cz\u0119\u015b\u0107 z grona przyjaci\u00f3\u0142 artysty, prawie po\u0142ow\u0119 stanowili przypadkowi mi\u0142o\u015bnicy sztuki zwabieni do galerii sporym rozg\u0142osem, jaki nadano temu przedsi\u0119wzi\u0119ciu. Ich rola nie sprowadza\u0142a si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do roli \u201edawcy\u201d fizycznego oblicza, mogli tak\u017ce zaproponowa\u0107 swoj\u0105 wizj\u0119 postaci, w jakiej chcieliby by\u0107 uwiecznieni, atrybut\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142yby im towarzyszy\u0107 czy poz\u0119. Niekt\u00f3rzy woleli zda\u0107 si\u0119 w tej mierze na autora projektu. Bywa\u0142o te\u017c, \u017ce uczestniczyli r\u00f3wnie\u017c w formowaniu ostatecznego kszta\u0142tu dzie\u0142a, kt\u00f3re sygnowane by\u0142o ich imieniem.<\/p>\n

Trzon rze\u017aby tworzy\u0142 metalowy stela\u017c, kt\u00f3ry nast\u0119pnie spowijano plastikowymi \u201eta\u015bmami\u201d, co mo\u017cna by por\u00f3wna\u0107 od biedy do banda\u017cowania cia\u0142a, tyle \u017ce plastyczno\u015b\u0107 materia\u0142u umo\u017cliwia\u0142a sugestywne kszta\u0142towanie ze\u0144 r\u00f3\u017cnych form ubrania, drobnych akcesori\u00f3w, czasem element\u00f3w wysuni\u0119tych do\u015b\u0107 daleko poza stela\u017cowy korpus i sugeruj\u0105cych np. ruch postaci. Uko\u0144czone figury eksponowano na wolnej powierzchni galerii.<\/p>\n

Projekt Almech<\/em> ma oczywi\u015bcie wiele aspekt\u00f3w i daje szerokie pole do interpretacji. Dominuje w nich jednak, jak s\u0105dz\u0119, performatywny charakter tego konceptu, czyli fakt, \u017ce jest on spo\u0142ecznym konstruktem, tworzonym w bie\u017c\u0105cych interakcjach uczestnik\u00f3w. Wroc\u0142awska wystawa jest ju\u017c czym\u015b zupe\u0142nie innym, czas wi\u0119c po\u017cegna\u0107 si\u0119 z Almechem<\/em> i przyjrze\u0107 si\u0119 Polietylenowi. W ciemno\u015bci.<\/em><\/p>\n

W Muzeum Wsp\u00f3\u0142czesnym znalaz\u0142o si\u0119 trzydzie\u015bci osiem prac ze stu kilkudziesi\u0119ciu wykonanych w Berlinie. Nie ma tu ju\u017c zgie\u0142ku krz\u0105taj\u0105cych si\u0119 i dyskutuj\u0105cych ludzi ani pracuj\u0105cych maszyn, znik\u0142a atmosfera performansu, duch wsp\u00f3\u0142uczestniczenia w procesie tw\u00f3rczym ulotni\u0142 si\u0119. Pozosta\u0142o wewn\u0119trzne prze\u017cycie widza i jego refleksja w obliczu tradycyjnego dzie\u0142a sztuki (po prostu rze\u017aby) w muzealnej aurze. Bo chocia\u017c dzie\u0142o Althamera, a tak\u017ce to konkretne wn\u0119trze, odbiegaj\u0105 nieco od powszechnym wyobra\u017ce\u0144 na temat dzie\u0142a i muzeum, mieszcz\u0105 si\u0119 w dzisiejszych standardach. T\u0119 odmienno\u015b\u0107 od statusu, jaki posiada\u0142a berli\u0144ska premiera, akcentuje zreszt\u0105 tytu\u0142, a szczeg\u00f3lnie jego drugi cz\u0142on: W ciemno\u015bci.<\/em> Zanurzmy si\u0119 w niej na chwil\u0119, zapominaj\u0105c to, co ju\u017c wiemy o Almechu<\/em>.<\/p>\n