{"id":12632,"date":"2013-03-25T14:59:53","date_gmt":"2013-03-25T13:59:53","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=12632"},"modified":"2021-01-12T15:09:10","modified_gmt":"2021-01-12T14:09:10","slug":"katarzyna-kowalska-anna-konik-przekroczyc-niewidzialny-prog-nadziei","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/katarzyna-kowalska-anna-konik-przekroczyc-niewidzialny-prog-nadziei","title":{"rendered":"Przekroczy\u0107 niewidzialny pr\u00f3g nadziei"},"content":{"rendered":"

Katarzyna Kowalska: Wiemy, \u017ce sam pomys\u0142 na tematyk\u0119 wystawy \u201eW tym samym mie\u015bcie, pod tym samym niebem\u2026\u201d w Galerii Arsena\u0142 w Bia\u0142ymstoku narodzi\u0142 si\u0119 podczas Pani pobytu rezydencyjnego w Szwecji. Sk\u0105d pojawi\u0142a si\u0119 wi\u0119c koncepcja, aby wydoby\u0107 na \u015bwiat\u0142o dzienne problem kobiet emigrantek i uciekinierek z Bliskiego Wschodu?<\/strong><\/p>\n

Anna Konik:<\/strong> Szwecja kojarzy si\u0119 przede wszystkim z krajem spo\u0142ecznym, z wypracowanymi modelami socjalnymi. Wiara w pa\u0144stwo opieku\u0144cze dominuje w\u015br\u00f3d Szwed\u00f3w, dlatego w ich przekonaniu, to pa\u0144stwo powinno rozwi\u0105zywa\u0107 wszelkie problemy. Jest to jeden z trop\u00f3w do rozwik\u0142ania powodu powstania tego projektu. Zwiedzaj\u0105c Sztokholm zda\u0142am sobie tak\u017ce spraw\u0119, i\u017c poruszam si\u0119 po mie\u015bcie, kt\u00f3re nigdy nie by\u0142o zniszczone przez wojn\u0119. W star\u0105 tkank\u0119 miejsk\u0105 w\u0142\u0105czono m.in. architektur\u0119 modernistyczn\u0105. Czuje si\u0119 w niej tak\u017ce wiar\u0119 w pa\u0144stwo oraz r\u00f3wno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105, \u0142ad i porz\u0105dek.<\/p>\n

\"Anna<\/a>
Anna Konik, \u201eW tym samym mie\u015bcie, pod tym samym niebem\u201d, cz\u0119\u015b\u0107 sztokholmska (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n

W tej otoczce zabrak\u0142o mi jednak \u201eObcego\u201d i od jego poszukiwania powsta\u0142 m\u00f3j nowy projekt <\/em>\u201eW tym samym mie\u015bcie, pod tym samym niebem\u2026\u201d.<\/em> Nie planowa\u0142am, \u017ce b\u0119dzie to projekt o kobietach emigrantkach i uciekinierkach z Bliskiego Wschodu, ale kiedy dotar\u0142am do jednej z dzielnic Sztokholmu \u2013 Rinkeby, odkry\u0142am inny \u015bwiat. Nie tak daleko od T-Centralen w Sztokholmie pod koniec niebieskiej linii, gdzie po\u0142o\u017cone s\u0105 dzielnice Rinkeby i Tensta, zwr\u00f3ci\u0142a moj\u0105 uwag\u0119 brama z napisem \u201eRinkeby Torg\u201d. Zobaczy\u0142am za bram\u0105 innych ludzi, a za niewidzialnym murem odkry\u0142am inne miasto, kt\u00f3re jest niewidoczne, ale kt\u00f3re istnieje na mapie, kt\u00f3re \u017cyje innymi problemami, porozumiewa si\u0119 innym j\u0119zykiem, inaczej si\u0119 ubiera, ma inny kolor w\u0142os\u00f3w i oczu. Z Rinkeby przejecha\u0142am do stacji Tensta, kt\u00f3rej \u015bciany ozdobione s\u0105 has\u0142em \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w r\u00f3\u017cnych wersjach j\u0119zykowych. Niestety brzmi ono tam, jak sarkastyczny chichot losu. W Tensta spotka\u0142am swoje bohaterki, kobiety z Iraku, Somali, Turcji, Syrii, Afganistanu, Kurdystanu. Ta dzielnica, to odbicie pokr\u0119tnej wsp\u00f3\u0142czesnej idei czysto\u015bci i segregacji rasy, naszych wsp\u00f3\u0142czesnych okropno\u015bci o czym pisa\u0142 te\u017c Maciej Zaremba w \u201eHigienistach\u201d. Nie jest to jednak problem tylko Sztokholmu. Wykluczenia \u201eObcego\u201d mo\u017cemy do\u015bwiadczy\u0107 w Bia\u0142ymstoku, czy Izraelu, gdzie chcia\u0142abym nakr\u0119ci\u0107 kolejn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107, ale tak\u017ce w Pary\u017cu, w Londynie\u2026<\/p>\n

Niestety niewidzialne bariery: polityczne, kulturowe, \u015bwiatopogl\u0105dowe, j\u0119zykowe, kt\u00f3re spotyka si\u0119 na co dzie\u0144 wsz\u0119dzie, rosn\u0105 niezale\u017cnie od g\u0142oszonych oficjalnie demokratycznych pogl\u0105d\u00f3w. Istniej\u0105 nieprzerwanie, poniewa\u017c s\u0105 w naszych g\u0142owach, dziel\u0105 nasze cia\u0142a. \u201eW tym samym mie\u015bcie, pod tym samym niebem\u2026\u201d <\/em>ma obecnie dwie cz\u0119\u015bci \u2013 szwedzk\u0105 i polsk\u0105. Projekt aktualnie sk\u0142ada si\u0119 z  14 historii uciekinierek z Syrii, Iraku, Somalii, Turcji, Kurdystanu, Afganistanu, Czeczenii i Inguszetii oraz serii rysunk\u00f3w wielkoformatowych \u201eCommunicating Disaster\u201d i fragment\u00f3w mojego archiwum.<\/p>\n

Czego najbardziej si\u0119 Pani obawia\u0142a zanim realizacja projektu \u201eW tym samym mie\u015bcie, pod tym samym niebem\u2026\u201d dosz\u0142a do skutku?<\/strong><\/p>\n

Nie mia\u0142am \u017cadnych obaw przy realizacji tego projektu. Sam proces dochodzenia i analizy by\u0142 tak d\u0142ugi i przepracowany przeze mnie, \u017ce mia\u0142am du\u017c\u0105 pewno\u015b\u0107, co do samej koncepcji, struktury i wszystkich etap\u00f3w jego powstawania. Jedyn\u0105 obaw\u0119 mog\u0142y wzbudzi\u0107 prze\u017cycia, o kt\u00f3rych mia\u0142am us\u0142ysze\u0107.<\/p>\n

W Sztokholmie pozna\u0142am siedem kobiet, wszystkie opowiedzia\u0142y swoje historie o ucieczce, \u015bmierci, t\u0119sknocie, mi\u0142o\u015bci i b\u00f3lu, potwierdzaj\u0105c, i\u017c zamierzenia jednostki s\u0105 bezsilne wobec praw rz\u0105dz\u0105cych spo\u0142ecze\u0144stwem. Mieszkaj\u0105 w wyizolowanym przedmie\u015bciu czy w domu dla uchod\u017ac\u00f3w, tzw. \u201eBudowla\u0144cu\u201d, za niewidzialnym murem, bo czuj\u0105 si\u0119 akceptowane tylko mi\u0119dzy swoimi. Miasto ich nie rozumie i w efekcie dokonuje segregacji.  Te miejsca s\u0105 etnicznymi gettami. \u201eW tym samym mie\u015bcie, pod tym samym niebem\u2026\u201d <\/em>spr\u00f3bowa\u0142am po\u0142\u0105czy\u0107 dwie r\u00f3\u017cne rzeczywisto\u015bci: zaprosi\u0142am do projektu siedem kobiet szwedzkich, a w Polsce siedem Polek. \u0141\u0105czy\u0142am wykluczonych z centrum. W swoich mieszkaniach do kamery opowiedzia\u0142y wcze\u015bniej przeze mnie nagrane i spisane historie nieznanych sobie emigrantek mieszkaj\u0105cych w muzu\u0142ma\u0144skiej enklawie Sztokholmu oraz bia\u0142ostockim \u201eBudowla\u0144cu\u201d, pr\u00f3buj\u0105c zrozumie\u0107 los tamtej \u201eInnej\u201d. Te, kt\u00f3re nigdy nie mia\u0142y do\u015bwiadczenia wojny, spo\u0142ecznego wykluczenia, w filmie m\u00f3wi\u0105 historie tych, kt\u00f3re tego bole\u015bnie do\u015bwiadczy\u0142y. Te kobiety z centrum, u\u017cyczaj\u0105 swojego g\u0142osu, poprawnego j\u0119zyka szwedzkiego czy polskiego, swych mieszka\u0144. Pozwoli\u0142y na zaistnienie tej drugiej, na g\u0142o\u015bne opowiedzenie swojej historii.<\/p>\n