{"id":12742,"date":"2013-04-10T10:04:33","date_gmt":"2013-04-10T09:04:33","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=12742"},"modified":"2020-09-01T13:22:07","modified_gmt":"2020-09-01T12:22:07","slug":"krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina","title":{"rendered":"Andrzej Wajda \u2013 Matejko polskiego kina"},"content":{"rendered":"<p>Laureat Oscara za ca\u0142okszta\u0142t tw\u00f3rczo\u015bci oraz kilkudziesi\u0119ciu innych najwa\u017cniejszych nagr\u00f3d filmowych. Najlepiej znany na \u015bwiecie polski artysta XX i XXI wieku. Re\u017cyser filmowy i teatralny, scenarzysta, pisarz, malarz, rysownik, szef legendarnego zespo\u0142u filmowego X i coraz wa\u017cniejszej Mistrzowskiej Szko\u0142y Re\u017cyserii, senator RP.<\/p>\n<figure id=\"attachment_12757\" aria-describedby=\"caption-attachment-12757\" style=\"width: 528px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-011\/\" rel=\"attachment wp-att-12757\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-12757\" title=\"Plakat do filmu \u201ePopi\u00f3\u0142 i diament\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-011.jpg\" alt=\"Plakat do filmu \u201ePopi\u00f3\u0142 i diament\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" width=\"528\" height=\"768\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-011.jpg 528w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-011-120x175.jpg 120w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-011-90x131.jpg 90w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-011-320x465.jpg 320w\" sizes=\"(max-width: 528px) 100vw, 528px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-12757\" class=\"wp-caption-text\">Plakat do filmu \u201ePopi\u00f3\u0142 i diament\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Niegdy\u015b zniech\u0119cony do tradycji kultywowanej w Akademii im. Jana Matejki w Krakowie, dzi\u015b sam nazywaj\u0105cy si\u0119 \u201efilmowym Matejk\u0105\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>, czyli artyst\u0105 poczuwaj\u0105cym si\u0119 do obowi\u0105zku m\u00f3wienia o historii i tera\u017aniejszo\u015bci swojego kraju. Troch\u0119 jak \u201esumienie narodu\u201d. Specjalnie pisz\u0119 z u\u017cyciem cudzys\u0142owu, bo to okre\u015blenie w odniesieniu do tw\u00f3rcy filmowego mog\u0142oby wydawa\u0107 si\u0119 troch\u0119 na wyrost. Poniewa\u017c jednak kino, a kino Wajdy w szczeg\u00f3lno\u015bci, jest form\u0105 syntezy sztuk, skupiaj\u0105c cechy malarstwa, literatury i teatru, r\u00f3wnie\u017c pos\u0142annictwo, niegdy\u015b zarezerwowane wy\u0142\u0105cznie dla tych sztuk wysokich, mo\u017ce by\u0107 chyba wyra\u017cane za pomoc\u0105 \u015brodk\u00f3w \u201esztuki jarmarcznej\u201d, lub \u2013 co brzmi bardziej elegancko, za Karolem Irzykowskim \u2013 \u015brodk\u00f3w \u201eX muzy\u201d.<\/p>\n<p>Urodzi\u0142 si\u0119 w 1926 w Suwa\u0142kach, gdzie stacjonowa\u0142 pu\u0142k jego ojca, zawodowego oficera kawalerii. Dzieci\u0144stwo i wczesn\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107 sp\u0119dzi\u0142 w Suwa\u0142kach<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>, a nast\u0119pnie w Radomiu<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-3\" id=\"refmark-3\"><sup>[3]<\/sup><\/a>, dok\u0105d zosta\u0142 przeniesiony jego ojciec. Podczas kampanii wrze\u015bniowej 1939 Jakub Wajda dosta\u0142 si\u0119 do niewoli sowieckiej i p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 zamordowany w Charkowie przez NKWD. Andrzej by\u0142 wychowywany przez matk\u0119. Od dziecka wykazywa\u0142 zdolno\u015bci artystyczne, w czasie wojny w Radomiu uko\u0144czy\u0142 gimnazjum i uczy\u0142 si\u0119 w prywatnej szkole malarskiej, musia\u0142 te\u017c pracowa\u0107 fizycznie, by\u0142 tak\u017ce \u0142\u0105cznikiem AK<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-4\" id=\"refmark-4\"><sup>[4]<\/sup><\/a>. Po wojnie chcia\u0142 przede wszystkim zajmowa\u0107 si\u0119 sztuk\u0105 i w ten spos\u00f3b budowa\u0107 sw\u00f3j kraj. Niekoniecznie w zgodzie z komunistyczn\u0105 propagand\u0105, kt\u00f3ra mi\u0119dzy innymi twierdzi\u0142a, \u017ce zbrodni katy\u0144skiej dokonali hitlerowcy, a nie aktualni przyjaciele &#8211; Rosjanie. Zda\u0142 na Akademi\u0119 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie na Wydzia\u0142 Malarstwa w 1946 i formalnie by\u0142 studentem Akademii do 1950, cho\u0107 ju\u017c po drugim roku studi\u00f3w krakowskich przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na Wydzia\u0142 Re\u017cyserii nowopowsta\u0142ej Szko\u0142y Filmowej w \u0141odzi.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-12742 gallery-columns-4 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-001'><img width=\"183\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-001.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Andrzej Wajda, fot. Tomasz Komorowski (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-12747\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-12747'>\n\t\t\t\tAndrzej Wajda, fot. Tomasz Komorowski (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-002'><img width=\"189\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-002.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Andrzej Wajda, fot. Tomasz Komorowski (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-12748\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-12748'>\n\t\t\t\tAndrzej Wajda, fot. Tomasz Komorowski (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-003'><img width=\"169\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-003.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Andrzej Wajda, fot. Tomasz Komorowski (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-12749\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-12749'>\n\t\t\t\tAndrzej Wajda, fot. Tomasz Komorowski (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-004'><img width=\"166\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-004.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Andrzej Wajda, fot. Tomasz Komorowski (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-12750\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-12750'>\n\t\t\t\tAndrzej Wajda, fot. Tomasz Komorowski (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-005'><img width=\"162\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-005.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Plakat do filmu \u201eKana\u0142\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-12751\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-12751'>\n\t\t\t\tPlakat do filmu \u201eKana\u0142\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-006'><img width=\"166\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-006.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Plakat do filmu \u201eNiewinni czarodzieje\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-12752\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-12752'>\n\t\t\t\tPlakat do filmu \u201eNiewinni czarodzieje\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-007'><img width=\"172\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-007.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Plakat do filmu \u201eCz\u0142owiek z \u017celaza\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-12753\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-12753'>\n\t\t\t\tPlakat do filmu \u201eCz\u0142owiek z \u017celaza\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-008'><img width=\"165\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-008.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Plakat do filmu \u201eDanton\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-12754\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-12754'>\n\t\t\t\tPlakat do filmu \u201eDanton\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-009'><img width=\"174\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-009.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Plakat do filmu \u201ePolowanie na muchy\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-12755\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-12755'>\n\t\t\t\tPlakat do filmu \u201ePolowanie na muchy\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-010'><img width=\"163\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-010.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Plakat do filmu \u201eZiemia obiecana\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-12756\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-12756'>\n\t\t\t\tPlakat do filmu \u201eZiemia obiecana\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-011'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-011-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Plakat do filmu \u201ePopi\u00f3\u0142 i diament\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-12757\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-12757'>\n\t\t\t\tPlakat do filmu \u201ePopi\u00f3\u0142 i diament\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-012'><img width=\"172\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-012.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Plakat do filmu \u201ePokolenie\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-12758\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-12758'>\n\t\t\t\tPlakat do filmu \u201ePokolenie\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Jako m\u0142ody malarz by\u0142 raczej tradycjonalist\u0105. Przechowywane dzi\u015b w Muzeum Okr\u0119gowym i Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Elektrownia w Radomiu wczesne obrazy: akwarele i ma\u0142e oleje, dowodz\u0105 niew\u0105tpliwego talentu m\u0142odego gimnazjalisty, ale i du\u017cej nieporadno\u015bci. To urokliwe zakamarki miasta: podw\u00f3rka star\u00f3wki, ko\u015bci\u00f3\u0142 bernardyn\u00f3w, portrety i martwe natury. Szczerze m\u00f3wi\u0105c \u2013 nic szczeg\u00f3lnego. Mo\u017ce kilka rysunk\u00f3w o\u0142\u00f3wkiem (np. <em>Wn\u0119trze sklepu<\/em>, 1947\/48), przedstawiaj\u0105ce sceny lekko udramatyzowane, pozwalaj\u0105 domy\u015bli\u0107 si\u0119 w autorze przysz\u0142ego re\u017cysera filmowego.<\/p>\n<p>Andrzej Wajda wyjecha\u0142 z Radomia do Krakowa w 1946, gdzie podj\u0105\u0142 studia na najbardziej renomowanej, ale i przywi\u0105zanej do tradycji Akademii Sztuk Pi\u0119knych im. Jana Matejki na Wydziale Malarstwa. Jego koleg\u0105 na roku by\u0142 Andrzej Wr\u00f3blewski, jeden z najwybitniejszych powojennych malarzy polskich, wyst\u0119puj\u0105cy w swojej tw\u00f3rczo\u015bci, a tak\u017ce dzia\u0142alno\u015bci w tzw. grupie samokszta\u0142ceniowej (nale\u017ca\u0142 do niej tak\u017ce Wajda) \u2013 przeciwko stylowi profesor\u00f3w Akademii, nale\u017c\u0105cych w wi\u0119kszo\u015bci do kr\u0119gu \u00c9cole de Paris.<\/p>\n<figure id=\"attachment_12749\" aria-describedby=\"caption-attachment-12749\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-003\/\" rel=\"attachment wp-att-12749\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-12749\" title=\"Andrzej Wajda, fot. Tomasz Komorowski (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-003-540x766.jpg\" alt=\"Andrzej Wajda, fot. Tomasz Komorowski (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" width=\"540\" height=\"766\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-12749\" class=\"wp-caption-text\">Andrzej Wajda, fot. Tomasz Komorowski (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Prace Andrzeja Wajdy z okresu studi\u00f3w krakowskich nale\u017ca\u0142oby jednak uzna\u0107 za wci\u0105\u017c raczej tradycyjne w stylu, cho\u0107 zachowa\u0142o si\u0119 tak\u017ce kilka prac nowocze\u015bniejszych w za\u0142o\u017ceniach, jak np. <em>Autoportrety<\/em> z 1950 i 1951. Wr\u00f3blewski, ogromny talent, kt\u00f3remu niedane by\u0142o zaistnie\u0107 na arenie mi\u0119dzynarodowej, chcia\u0142 rewolucjonizowa\u0107 i rewolucjonizowa\u0142 malarstwo, czu\u0142 si\u0119 jednak niezrozumiany i niespe\u0142niony, co by\u0142o powodem jego (prawdopodobnie) samob\u00f3jczej \u015bmierci w Tatrach w 1957. Pytany niedawno o przyczyny rezygnacji ze studi\u00f3w malarskich i o Wr\u00f3blewskiego, re\u017cyser odpowiedzia\u0142: \u201eWr\u00f3blewski nie mia\u0142 szansy na karier\u0119 za granic\u0105, umar\u0142 tylko dlatego, \u017ce PRL nigdy go nie wys\u0142a\u0142a na \u017cadn\u0105 powa\u017cniejsz\u0105 wystaw\u0119\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-5\" id=\"refmark-5\"><sup>[5]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>Wajda nie pragn\u0105\u0142 rewolucji w malarstwie, bo niemal od samego pocz\u0105tku studi\u00f3w waha\u0142 si\u0119, czy to jest w\u0142a\u015bciwe medium, odpowiadaj\u0105ce jego temperamentowi i celom artystycznym. Jako wykszta\u0142cony warsztatowo artysta w jednej z najlepszych pod tym wzgl\u0119dem uczelni europejskich, zdawa\u0142 sobie jednak spraw\u0119 z ogranicze\u0144 samego malarstwa, wkraczaj\u0105cego w dodatku w epok\u0119 sztampy socrealistycznej, a jednocze\u015bnie z realnych szans funkcjonowania w komunistycznym systemie wystawienniczym i promocyjnym. Wiedzia\u0142 dobrze, \u017ce ten system jest zamkni\u0119ty, umo\u017cliwiaj\u0105cy co najwy\u017cej promocje krajow\u0105 lub w obozie kraj\u00f3w bloku wschodniego.<\/p>\n<p>Powt\u00f3rzmy jednak jeszcze raz: Wajda-malarz nie by\u0142 rewolucjonist\u0105, bli\u017csza by\u0142a mu forma klasyczna, nawet w typie \u00c9cole de Paris.<\/p>\n<figure id=\"attachment_12758\" aria-describedby=\"caption-attachment-12758\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-012\/\" rel=\"attachment wp-att-12758\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-12758\" title=\"Plakat do filmu \u201ePokolenie\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-012-540x755.jpg\" alt=\"Plakat do filmu \u201ePokolenie\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" width=\"540\" height=\"755\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-12758\" class=\"wp-caption-text\">Plakat do filmu \u201ePokolenie\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Gdy porzuci\u0142 Akademi\u0119 Matejki i przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do dzia\u0142aj\u0105cej od niedawna Film\u00f3wki w \u0141odzi, by kr\u0119ci\u0107 filmy, tak\u017ce nie zak\u0142ada\u0142, \u017ce b\u0119dzie rewolucjonizowa\u0142 kino, cho\u0107 wyst\u0119powa\u0142 przeciwko schematom socrealizmu. By\u0142 pierwszym re\u017cyserem, kt\u00f3ry zawar\u0142 w filmie, debiutanckim <em>Pokoleniu<\/em><em> <\/em>(1954)<em>,<\/em> formalnie dziele realizmu socjalistycznego, tre\u015bci odleg\u0142e od tego stylu. Stosuj\u0105c nowoczesny j\u0119zyk filmowy: realistyczne, ale wykorzystuj\u0105ce silne kontrasty z ducha niemal ekspresjonizmu (dzi\u0119ki doskona\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy z autorem zdj\u0119\u0107), szybszemu monta\u017cowi oraz dynamicznej grze aktor\u00f3w (zw\u0142aszcza Tadeusza Janczara wcielaj\u0105cego si\u0119 w posta\u0107 Jasia Krone, jednego z g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w), otworzy\u0142 tym filmem nowy rozdzia\u0142 w kinie polskim. Ten styl jeszcze udoskonali\u0142 w <em>Kanale <\/em>(1957) i <em>Popiele i diamencie <\/em>(1958), kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 fundamentami nowego zjawiska: polskiej szko\u0142y filmowej.<\/p>\n<p>Przez ca\u0142y okres PRL kr\u0119ci\u0142 filmy, nawet pomimo tego, \u017ce w sytuacji, gdy jedynym producentem film\u00f3w by\u0142o pa\u0144stwo komunistyczne z nieod\u0142\u0105cznym urz\u0119dem cenzorskim, nie zawsze udawa\u0142o si\u0119 przemyci\u0107 pogl\u0105dy niezgodne z oficjalna lini\u0105 partii. Sta\u0142 si\u0119 prawdziwym mistrzem, podobnie jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 polskich intelektualist\u00f3w i artyst\u00f3w tamtych czas\u00f3w w kraju, przemycania w\u0142asnych my\u015bli, oszukiwania cenzury za pomoc\u0105 m\u00f3wienia nie wprost, aluzji, skojarze\u0144, nie zawsze czytelnych dla aparatczyk\u00f3w, za to doskonale odbieranych przez inteligentn\u0105 publiczno\u015b\u0107, jaka przychodzi\u0142a na jego filmy.<\/p>\n<p>Zawsze zajmowa\u0142a go historia: zar\u00f3wno dawna, romantyczna, jak i wsp\u00f3\u0142czesna. Opowiada\u0142 o najwa\u017cniejszych sprawach wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci przedstawiaj\u0105c dawniejsze dzieje, cz\u0119sto dokonuj\u0105c adaptacji wielkich dzie\u0142 naszej literatury. To by\u0142 kapitalny zabieg, tak\u017ce w stosunku do cenzury, bo czy\u017c cenzor odwa\u017cy\u0142by si\u0119 ocenzurowa\u0107 Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego, nazywanego czwartym polskim wieszczem, albo W\u0142adys\u0142awa Stanis\u0142awa Reymonta, laureata Nagrody Nobla?<\/p>\n<figure id=\"attachment_12751\" aria-describedby=\"caption-attachment-12751\" style=\"width: 518px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-005\/\" rel=\"attachment wp-att-12751\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-12751\" title=\"Plakat do filmu \u201eKana\u0142\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-005.jpg\" alt=\"Plakat do filmu \u201eKana\u0142\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" width=\"518\" height=\"768\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-12751\" class=\"wp-caption-text\">Plakat do filmu \u201eKana\u0142\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Od sukcesu mi\u0119dzynarodowego <em>Kana\u0142u<\/em> sta\u0142 si\u0119 tw\u00f3rc\u0105 klasy europejskiej, a p\u00f3\u017aniej \u015bwiatowej. Jednak nigdy nie chcia\u0142 wyemigrowa\u0107 z kraju, pomimo licznych propozycji, uwa\u017caj\u0105c, \u017ce si\u0142a jego kina tkwi mi\u0119dzy innymi w obecno\u015bci oraz sta\u0142ej wi\u0119zi z Polsk\u0105 i Polakami. Wszystkie zrealizowane przez niego za granic\u0105 filmy by\u0142y dzia\u0142ami nie do ko\u0144ca spe\u0142nionymi i udanymi, jakby sam fakt pracy z dala od kraju, skazywa\u0142 je na skazy i niedoskona\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Pracowa\u0142 bardzo du\u017co, realizuj\u0105c nieraz po kilka film\u00f3w rocznie. Nie zapomina\u0142 przy tym o m\u0142odych filmowcach, zw\u0142aszcza w ko\u0144cu lat 70., gdy zaistnia\u0142a fala tzw. kina niepokoju moralnego. W kierowanym przez niego Zespole \u201eX\u201d zgromadzili si\u0119 niemal wszyscy niepokorni i \u201ezaniepokojeni moralnie\u201d tw\u00f3rcy, zyskuj\u0105c szans\u0119 realizacji pierwszych film\u00f3w.<\/p>\n<p>Jego <em>Cz\u0142owiek z marmuru <\/em>(1976) sta\u0142 si\u0119 jednym z wa\u017cnych element\u00f3w fermentu spo\u0142ecznego i kulturalnego, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce mia\u0142 si\u0119 narodzi\u0107 pod nazw\u0105 \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d. W czasie sierpniowego strajku 1980 w Stoczni Gda\u0144skiej, nota bene im. Lenina, przyjecha\u0142 do Gda\u0144ska i by\u0142 razem ze stoczniowcami. Wtedy obieca\u0142 jednemu z robotnik\u00f3w, \u017ce nakr\u0119ci o nich film. Tak powsta\u0142 \u2013 na zam\u00f3wienie spo\u0142eczne \u2013 <em>Cz\u0142owiek z \u017celaza <\/em>(1981), kt\u00f3ry zdoby\u0142 Z\u0142ot\u0105 Palm\u0119 w Cannes.<\/p>\n<p>Dzi\u015b pracuje nad nowym dzie\u0142em, stanowi\u0105cym dope\u0142nienie tych dw\u00f3ch wymienionych wy\u017cej <em>Ludzi: z marmuru i \u017celaza<\/em>. Pierwotnie mia\u0142 to by\u0107 <em>Cz\u0142owiek z nadziei<\/em>, ale tak ju\u017c nazwa\u0142 swoj\u0105 10-minutow\u0105 nowelk\u0119 w rocznicowym obrazie <em>Solidarno\u015b\u0107, Solidarno\u015b\u0107\u2026<\/em> (2005), nota bene powsta\u0142ym z jego inicjatywy. Najnowszy film nosi tytu\u0142 <em>Wa\u0142\u0119sa<\/em>. Premiera przewidziana jest na pa\u017adziernik 2013.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p title=\"\">Od czas\u00f3w troch\u0119 nieporadnych, radomskich akwarel i szkic\u00f3w, obraz\u00f3w z porzuconej krakowskiej Akademii, od pierwszych etiud, nakr\u0119conych w Film\u00f3wce, i na wp\u00f3\u0142 socrealistycznego <em>Pokolenia<\/em>, min\u0119\u0142o grubo ponad p\u00f3\u0142 wieku, ca\u0142a epoka. Powsta\u0142o kilkadziesi\u0105t film\u00f3w, cz\u0119sto wybitnych, w tym kilka arcydzie\u0142, rzadko jednak dzie\u0142 rewolucyjnych pod wzgl\u0119dem formalnym. To chyba nigdy Wajdy nie interesowa\u0142o. By\u0142 i jest przede wszystkim \u201eopowiadaczem historii\u201d i t\u0119 sztuk\u0119 doprowadzi\u0142 do mistrzostwa. Nic te\u017c dziwnego, \u017ce w\u0142a\u015bnie \u00f3w uniwersalizm jego film\u00f3w, uwypukli\u0142 w swoim przem\u00f3wieniu Robert Rehme, prezydent Akademia Sztuki i Techniki Filmowej, przyznaj\u0105cej re\u017cyserowi honorowego Oscara za ca\u0142okszta\u0142t dokona\u0144 w 2000: \u201eMi\u0142o\u015bnicy kina uwa\u017caj\u0105 go za jednego z najwybitniejszych re\u017cyser\u00f3w w historii filmu, tw\u00f3rc\u0119, kt\u00f3ry wielokrotnie kierowa\u0142 uwag\u0119 \u015bwiata w stron\u0119 kina europejskiego. Staraj\u0105c si\u0119 pokaza\u0107 najszlachetniejsze wzloty i najmroczniejsze zakamarki europejskiej duszy, inspirowa\u0142 nas wszystkich do zastanowienia si\u0119 nad w\u0142asnym cz\u0142owiecze\u0144stwem. Wajda przynale\u017cy do Polski, lecz jego filmy stanowi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kulturalnego dziedzictwa ludzko\u015bci\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-6\" id=\"refmark-6\"><sup>[6]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<figure id=\"attachment_12747\" aria-describedby=\"caption-attachment-12747\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-001\/\" rel=\"attachment wp-att-12747\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-12747\" title=\"Andrzej Wajda, fot. Tomasz Komorowski (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-001-540x707.jpg\" alt=\"Andrzej Wajda, fot. Tomasz Komorowski (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\" width=\"540\" height=\"707\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-12747\" class=\"wp-caption-text\">Andrzej Wajda, fot. Tomasz Komorowski (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Zamiast pisa\u0107 o ca\u0142ej jego tw\u00f3rczo\u015bci, napisz\u0119 s\u0142\u00f3w kilka o jednym dziele. <em>Popi\u00f3\u0142 i diament<\/em> to najwa\u017cniejszy film Andrzeja Wajdy, jego najwi\u0119ksze arcydzie\u0142o. Nie waham si\u0119 tego pisa\u0107, pomimo tego, \u017ce wiem, i\u017c Wajda za swoje najwi\u0119ksze osi\u0105gniecie artystyczne uznaje <em>Cz\u0142owieka z marmuru<\/em>. Ani tego, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesna ocena powie\u015bci Jerzego Andrzejewskiego, a tym samym wymowy politycznej filmu, wytyka obu dzie\u0142om oportunizm w przedstawianiu \u00f3wczesnej sytuacji spo\u0142eczno-politycznej, a nawet uleganie oficjalnej propagandzie.<\/p>\n<p>Oczywi\u015bcie, ani powie\u015bci, ani filmu nie nale\u017cy odrywa\u0107 od reali\u00f3w politycznych lat 40. i 50., wszak odnosz\u0105 si\u0119 do najbardziej aktualnych problem\u00f3w tamtych lat.<\/p>\n<p>Gdyby jednak potraktowa\u0107 <em>Popi\u00f3\u0142 i diament<\/em> jako czyste dzie\u0142o filmowe, pozbawione bezpo\u015bredniego kontekstu politycznego, gdyby te\u017c zapomnie\u0107, \u017ce powsta\u0142o w PRL-u, gdzie rz\u0105dzi\u0142y wytyczne politbiura i cenzura, gdyby spojrze\u0107 na ten film jako dzie\u0142o re\u017cysera np. francuskiego lub japo\u0144skiego, mo\u017cna by odnale\u017a\u0107 jego najwi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0119, jako dzie\u0142a sztuki.<\/p>\n<p>My\u015bl\u0119, \u017ce takie podej\u015bcie nie jest zupe\u0142nie pozbawione sensu. Bowiem widzowie na ca\u0142ym \u015bwiecie, kt\u00f3rzy zachwycili si\u0119 polsk\u0105 szko\u0142\u0105 filmow\u0105, nie byli zbyt zorientowani, ani zainteresowani meandrami naszej historii, a tym bardziej niuansami walki politycznej pomi\u0119dzy frakcjami PZPR, dopuszczaj\u0105cymi produkcje jednego filmu, a drugiego nie.<\/p>\n<p>Nie to by\u0142o wa\u017cne, lecz nowy j\u0119zyk, uniwersalizm, kt\u00f3ry przejawia\u0142 si\u0119 w nowoczesnym opowiadaniu o skomplikowanych relacjach mi\u0119dzyludzkich na tle relacji politycznych i historycznych. Przeci\u0119tny widz w Wielkiej Brytanii, Francji czy Finlandii mniej (je\u015bli w og\u00f3le) by\u0142 zainteresowany kulisami wybuchu powstania warszawskiego czy wojny polsko-polskiej w drugiej po\u0142owie lat 40., ni\u017c sam\u0105 opowie\u015bci\u0105 filmow\u0105: niezwykle atrakcyjn\u0105, dramatyczn\u0105, przepe\u0142nion\u0105 szlachetnymi uczuciami, aktami bohaterstwa i po\u015bwi\u0119cenia. Opowiedzian\u0105 zrozumia\u0142ym, uniwersalnym, ale i bardzo oryginalnym j\u0119zykiem filmowym.<\/p>\n<p>To nam, w Polsce, wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce polska szko\u0142a filmowa nade wszystko uczy \u015bwiat naszej historii, w rzeczywisto\u015bci fakty historyczne by\u0142y tylko sztafa\u017cem, t\u0142em dla nowych warto\u015bci artystycznych, nowych form wypowiedzi, kt\u00f3re nios\u0142y ze sob\u0105 dzie\u0142a Wajdy czy Munka.<\/p>\n<p>Nie oszukujmy si\u0119, \u017ce ca\u0142y \u015bwiat chce i musi zrozumie\u0107 nasze trudne dzieje, cierpienie i bohaterstwo, bo jeste\u015bmy narodem wybranym i szczeg\u00f3lnie do\u015bwiadczonym przez los. Nie chce i nie musi.<\/p>\n<p>Ka\u017cdy nar\u00f3d ma swoj\u0105 unikaln\u0105 histori\u0119, kt\u00f3r\u0105 chcia\u0142by zainteresowa\u0107 \u015bwiat. I ka\u017cdy pr\u00f3buje to robi\u0107. Jeste\u015bmy jednym z wielu. Bez wi\u0119kszych szans na wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 i uprzywilejowane traktowanie.<\/p>\n<p>Chyba, \u017ce pojawi si\u0119 tak oryginalny i wszechstronny artysta, jak Andrzej Wajda. Wtedy jego dzie\u0142a mog\u0105 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 \u015bwiata na historie, kt\u00f3re opowiadaj\u0105 jego filmy. Bardziej historie, ni\u017c histori\u0119. Nawet tak przesi\u0105kni\u0119ty histori\u0105 <em>Katy\u0144 <\/em>(2007), nie obroni\u0142by si\u0119 jako opowie\u015b\u0107 i widowisko, czyli film, gdyby nie by\u0142 ci\u0105giem historii kilku oficer\u00f3w i ich rodzin. I gdyby te historie nie by\u0142y przekonuj\u0105ce i atrakcyjne, nic by nie przysz\u0142o z samego przedstawienia historii &#8211; suchych fakt\u00f3w, nawet najbardziej przera\u017caj\u0105cych i wo\u0142aj\u0105cych o pomst\u0119 do nieba.<\/p>\n<p>I to dotyczy wszystkich film\u00f3w Andrzeja Wajdy o tematyce historycznej, nie tylko <em>Katynia<\/em>.<\/p>\n<p>O <em>Popiele i diamencie<\/em> napisano tomy, to film znajduj\u0105cy si\u0119 w kanonie najwa\u017cniejszych dzie\u0142 kina europejskiego i \u015bwiatowego po II wojnie.<\/p>\n<p>Dzi\u015b to film wci\u0105\u017c o walce, obowi\u0105zku wobec ojczyzny, ale tak\u017ce &#8211; o mi\u0142o\u015bci, co kiedy\u015b by\u0142o postrzegane jako w\u0105tek poboczny. G\u0142\u00f3wnemu bohaterowi, Ma\u0107kowi Che\u0142mickiemu uda\u0142o si\u0119 prze\u017cy\u0107 okupacj\u0119 i powstanie warszawskie, gdzie zgin\u0119\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego przyjaci\u00f3\u0142, ale dzi\u015b, gdy og\u0142oszono koniec wojny on nade wszystko chcia\u0142by \u017cy\u0107. Pokocha\u0142 dziewczyn\u0119, z kt\u00f3r\u0105 chcia\u0142by rozpocz\u0105\u0107 nowe \u017cycie. Najpierw jednak musi wykona\u0107 ostatnie zadanie i zabi\u0107. W symbolicznym ge\u015bcie jego ofiara \u0142\u0105czy si\u0119 z nim w u\u015bcisku. Obaj s\u0105 zak\u0142adnikami historii. Maciek prze\u017cyje Szczuk\u0119 tylko o kilka godzin. Rano napotka patrol ludowego wojska polskiego, kt\u00f3ry b\u0119dzie chcia\u0142 go wylegitymowa\u0107. Ucieka, ginie. \u201eCz\u0142owieku, cz\u0142owieku, po co\u015b ucieka\u0142?\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-7\" id=\"refmark-7\"><sup>[7]<\/sup><\/a> &#8211; lamentuje m\u0142ody \u017co\u0142nierz, kt\u00f3ry go \u015bciga\u0142. Maciek nie mia\u0142 innego wyj\u015bcia, umiera na \u015bmietniku historii.<\/p>\n<p>Si\u0142\u0105 filmowego Ma\u0107ka Che\u0142mickiego nie jest to, czy dobrze wybra\u0142 w sytuacji niejasnej dla niego samego, kt\u00f3rej widz np. w Finlandii nie jest w stanie poj\u0105\u0107, lecz to, czy jest wiarygodny jako posta\u0107, bohater, cz\u0142owiek. Jest. Jego \u015bmier\u0107, bez znajomo\u015bci ca\u0142okszta\u0142tu sytuacji w Polsce AD 1945, jest po prostu prawdziwa i bezsensowna. I na dobr\u0105 spraw\u0119 niewa\u017cne, czy \u015bmietnik, na kt\u00f3rym umiera, jest umiejscowiony w Polsce, na przedmie\u015bciach Wroc\u0142awia, niedawnego niemieckiego Breslau. Najwa\u017cniejsze, \u017ce czujemy, i\u017c to \u015bmier\u0107 bezsensowna w sensie uniwersalnym.<\/p>\n<p>Dlatego, mi\u0119dzy innymi, filmy szko\u0142y polskiej, z <em>Popio\u0142em i diamentem<\/em> na czele, by\u0142y tak wa\u017cne dla widz\u00f3w na \u015bwiecie.<\/p>\n<p>Ostatnio w Polsce powsta\u0142a znakomita i odpowiednio obszerna 462-stronicowa monografia tylko tego jednego filmu, autorstwa Krzysztofa Kornackiego<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-8\" id=\"refmark-8\"><sup>[8]<\/sup><\/a>, a zapowiedziane s\u0105 jeszcze dwa nast\u0119pne tomy uzupe\u0142niaj\u0105ce. Na pewno b\u0119d\u0105 frapuj\u0105ce, bo mamy do czynienia z dzie\u0142em wybitnym, wymagaj\u0105cym dog\u0142\u0119bnej i wszechstronnej analizy. R\u00f3wnie wa\u017cne jest, \u017ce film zosta\u0142 poddany pieczo\u0142owitej rekonstrukcji cyfrowej przez renomowan\u0105 firm\u0119 Cyfrowe Repozytorium Filmowe z Warszawy w ramach projektu Kino RP. Dzi\u0119ki takim dzia\u0142aniom &#8211; konserwatorskim, by tak rzec, stosuj\u0105c nomenklatur\u0119 z dziedziny sztuk pi\u0119knych, oraz historyczno-krytycznym opracowaniom, dzie\u0142o (nie tylko to, bo CRP dokona\u0142o ju\u017c rekonstrukcji siedmiu klasycznych film\u00f3w Andrzeja Wajdy) najwy\u017cszej klasy, jakim jest <em>Popi\u00f3\u0142 i diament<\/em> zyskuje nieprzemijane walory, oby jak najd\u0142u\u017cej uznawane za wa\u017cne i cenne przez widz\u00f3w w kraju i na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">Andrzej Wajda u\u017cy\u0142 takiego sformu\u0142owania przed kamer\u0105 w filmie <em>Kredyt i debet. Andrzej Wajda o sobie<\/em> (1999).<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">\u00a0Andrzej Wajda czuje si\u0119 bardzo zwi\u0105zany z miejscem swojego urodzenia, o czym pami\u0119taj\u0105 mieszka\u0144cy Suwalszczyzny. W 1989 kandydowa\u0142 w wyborach do Senatu RP z tego wojew\u00f3dztwa i zdoby\u0142 ponad 100 tysi\u0119cy g\u0142os\u00f3w, co zagwarantowa\u0142o mu miejsce w izbie wy\u017cszej naszego parlamentu I kadencji (1989-91).<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-3\" class=\"fn-text\">\u00a0Andrzej Wajda od 2001 jest honorowym obywatelem Radomia. By\u0142 jednym z pomys\u0142odawc\u00f3w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej w tym miecie, podarowa\u0142 mu, wsp\u00f3lnie z \u017con\u0105, kolekcj\u0119 prac w\u0142asnych i nie tylko w\u0142asnych.<a href=\"#refmark-3\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-4\" class=\"fn-text\">\u00a0Wi\u0119cej na ten temat w: Anna Bikont: <em>Pierwszy raz Andrzeja Wajdy<\/em>. \u201eGazeta Wyborcza\u201d, 21.08.2010.<a href=\"#refmark-4\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-5\" class=\"fn-text\">\u00a0Wywiad z Andrzejem Wajd\u0105 przeprowadzony przez Joann\u0119 Stanis\u0142awsk\u0105-Zdyb 23.10.2012.<a href=\"#refmark-5\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-6\" class=\"fn-text\">\u00a0Cyt. za: www.andrzejwajda.pl (oficjalna strona internetowa re\u017cysera).<a href=\"#refmark-6\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-7\" class=\"fn-text\">\u00a0<em>Popi\u00f3\u0142 i diament<\/em> \u2013 fragment listy dialogowej filmu.<a href=\"#refmark-7\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-8\" class=\"fn-text\">\u00a0<em><\/em>Krzysztof Kornacki, <em>Popi\u00f3\u0142 i diament Andrzeja Wajdy<\/em>, s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2011.<a href=\"#refmark-8\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ka\u017cdy nar\u00f3d ma swoj\u0105 unikaln\u0105 histori\u0119, kt\u00f3r\u0105 chcia\u0142by zainteresowa\u0107 \u015bwiat. I ka\u017cdy pr\u00f3buje to robi\u0107. Jeste\u015bmy jednym z wielu. Bez wi\u0119kszych szans na wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 i uprzywilejowane traktowanie. Chyba, \u017ce pojawi si\u0119 tak oryginalny i wszechstronny artysta, jak Andrzej Wajda. Wtedy jego dzie\u0142a mog\u0105 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 \u015bwiata na historie, kt\u00f3re opowiadaj\u0105 jego filmy. <\/p>\n","protected":false},"author":195,"featured_media":12757,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[7212,377,1276],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[1275],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Andrzej Wajda \u2013 Matejko polskiego kina<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Andrzej Wajda nie pragn\u0105\u0142 rewolucji w malarstwie, bo niemal od samego pocz\u0105tku studi\u00f3w waha\u0142 si\u0119, czy to jest w\u0142a\u015bciwe medium...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-011.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-011.jpg\",\"width\":528,\"height\":768,\"caption\":\"Plakat do filmu \u201ePopi\u00f3\u0142 i diament\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\",\"name\":\"Andrzej Wajda \u2013 Matejko polskiego kina\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2013-04-10T09:04:33+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T12:22:07+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f3bedd3b526a9b936d4fe6ea0bb16658\"},\"description\":\"Andrzej Wajda nie pragn\u0105\u0142 rewolucji w malarstwie, bo niemal od samego pocz\u0105tku studi\u00f3w waha\u0142 si\u0119, czy to jest w\u0142a\u015bciwe medium...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Andrzej Wajda \u2013 Matejko polskiego kina\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f3bedd3b526a9b936d4fe6ea0bb16658\",\"name\":\"Krzysztof Stanis\u0142awski\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/krzysztof-stanislawski\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Andrzej Wajda \u2013 Matejko polskiego kina","description":"Andrzej Wajda nie pragn\u0105\u0142 rewolucji w malarstwie, bo niemal od samego pocz\u0105tku studi\u00f3w waha\u0142 si\u0119, czy to jest w\u0142a\u015bciwe medium...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-011.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/andrzej-wajda-muzeum-kinematografii-lodz-2013-04-09-011.jpg","width":528,"height":768,"caption":"Plakat do filmu \u201ePopi\u00f3\u0142 i diament\u201d, re\u017c. Andrzej Wajda (ze zbior\u00f3w i dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Kinematografii w \u0141odzi)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina","name":"Andrzej Wajda \u2013 Matejko polskiego kina","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina#primaryimage"},"datePublished":"2013-04-10T09:04:33+00:00","dateModified":"2020-09-01T12:22:07+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f3bedd3b526a9b936d4fe6ea0bb16658"},"description":"Andrzej Wajda nie pragn\u0105\u0142 rewolucji w malarstwie, bo niemal od samego pocz\u0105tku studi\u00f3w waha\u0142 si\u0119, czy to jest w\u0142a\u015bciwe medium...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-stanislawski-andrzej-wajda-matejko-polskiego-kina#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Andrzej Wajda \u2013 Matejko polskiego kina"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f3bedd3b526a9b936d4fe6ea0bb16658","name":"Krzysztof Stanis\u0142awski","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/krzysztof-stanislawski"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12742"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/195"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12742"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12742\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12757"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12742"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12742"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12742"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=12742"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=12742"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}