{"id":12766,"date":"2013-04-10T11:00:48","date_gmt":"2013-04-10T10:00:48","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=12766"},"modified":"2021-01-12T15:08:35","modified_gmt":"2021-01-12T14:08:35","slug":"kamila-lesniak-zboczyc-z-trasy-galeria-72-chelm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/kamila-lesniak-zboczyc-z-trasy-galeria-72-chelm","title":{"rendered":"Zboczy\u0107 z trasy"},"content":{"rendered":"

W ubieg\u0142ym roku Galeria 72 w Che\u0142mie obchodzi\u0142a 40. rocznic\u0119 istnienia, a zatem cztery dekady up\u0142yn\u0119\u0142y od kiedy Kajetan Sosnowski powo\u0142a\u0142 w mie\u015bcie swojego dzieci\u0144stwa zal\u0105\u017cek kolekcji sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. Przy pomocy miejscowego kierownika Wydzia\u0142u Kultury Powiatowej Rady Narodowej, Zenona Stachiry, utopijny zamys\u0142 awangardowego artysty uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107. Zapa\u0142 Sosnowskiego jednak szybko si\u0119 rozwia\u0142; to nie by\u0142 ju\u017c ten Che\u0142m z lat mi\u0119dzywojennych, miasto lat licealnych, w kt\u00f3rym mie\u015bci\u0142a si\u0119 redakcja awangardowej \u201eKameny\u201d, w kt\u00f3rej publikowali mi\u0119dzy innymi Bruno Schulz i Czes\u0142aw Mi\u0142osz, a za opraw\u0119 graficzn\u0105 odpowiada\u0142 nauczyciel Sosnowskiego, Zenon Wa\u015bniewski. By\u0142o miasto PKWN. Bo\u017cena Kowalska, bior\u0105c do serca rady Henryka Sta\u017cewskiego, konsekwentnie rozwija\u0142a jednak program galerii, wraz ze wsp\u00f3\u0142pracownikami gromadz\u0105c spor\u0105 kolekcj\u0119 awangardowej sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej polskiej i obcej, opart\u0105 szczeg\u00f3lnie na nurcie geometrycznym \u2013 drug\u0105 w Polsce \u201ebezdewizow\u0105\u201d kolekcj\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 po \u0142\u00f3dzkiej kolekcji grupy a.r. Z czasem jednak i ta inicjatywa rozwia\u0142a si\u0119, utraci\u0142a swoje pierwotne znaczenie, chocia\u017c galeria nadal funkcjonuje w ramach struktur miejscowego muzeum, teraz wyra\u017anie ju\u017c jednak poza g\u0142\u00f3wnym nurtem obiegu sztuki i na marginesie zainteresowa\u0144 wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci, szczeg\u00f3lnie m\u0142odego, \u015brodowiska artystycznego. Oczywi\u015bcie, je\u015bli przyj\u0105\u0107 perspektyw\u0119 centrum, poniewa\u017c pracownicy Muzeum wk\u0142adaj\u0105 wiele wysi\u0142ku, by utrzyma\u0107 wysoki poziom wystaw, a galeria wci\u0105\u017c skupia wok\u00f3\u0142 siebie du\u017ce grono znakomitych artyst\u00f3w. Trudno jednak zaprzeczy\u0107, \u017ce dzieli los wielu ambitnych projekt\u00f3w dryfuj\u0105cego na wodach historii, polityki i ekonomii.<\/p>\n

\"Wystawa<\/a>
Wystawa \u201eKryterium Koloru z kolekcji Galerii 72\u201d, maj-czerwiec 2011, fot. Grzegorz Zab\u0142ocki (z archiwum Galerii 72 Muzeum Ziemi Che\u0142mskiej w Che\u0142mie)<\/figcaption><\/figure>\n

Kilkana\u015bcie lat temu zauwa\u017cano: \u201eche\u0142mska galeria nie ma szcz\u0119\u015bcia do jubileuszy: obchody 30-lecia kolekcji, podobnie jak to by\u0142o na jej 20-lecie, mog\u0105 by\u0107 bardziej ni\u017c skromne i odbywa\u0107 si\u0119 w cieniu spor\u00f3w o dysponowanie zbiorami oraz ich przysz\u0142o\u015b\u0107\u201d [1]<\/sup><\/a>. Wydaje si\u0119, \u017ce zmieni\u0142o si\u0119 niewiele, 40-lecie te\u017c przesz\u0142o bez echa, chocia\u017c w Che\u0142mie wygl\u0105da\u0142o to inaczej.<\/p>\n

*<\/p>\n

Odkrywanie ma dla badacza nieodparty urok. Dla historyka sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej ten truizm nabiera specjalnego znaczenia zw\u0142aszcza w odniesieniu do problematycznego okresu PRL-u, \u201eziemi obiecanej\u201d spraw zapomnianych i powik\u0142anych. Tabu m\u00f3wienia o pozytywnych walorach nie tylko powstaj\u0105cych w\u00f3wczas dzie\u0142, ale r\u00f3wnie\u017c mechanizm\u00f3w dzia\u0142ania \u015brodowiska artystycznego zosta\u0142o prze\u0142amane ju\u017c jaki\u015b czas temu. Pozytywne oblicze artystycznej Polski Ludowej zawdzi\u0119czamy szczeg\u00f3lnie eksponowaniu opozycji pomi\u0119dzy oficjaln\u0105 polityk\u0105 a dzia\u0142aniami jednostek przeprowadzanymi w kontrze do niej, podsycanemu przez mniej lub bardziej wykreowane indywidualne narracje. Takie kontestatorskie postawy \u2013 cho\u0107 atrakcyjne z dzisiejszego punktu widzenia \u2013 by\u0142y jednak rzadkie, o wiele cz\u0119\u015bciej arty\u015bci, krytycy i animatorzy prowadzili z w\u0142adz\u0105 bardziej dwuznaczn\u0105 gr\u0119, umo\u017cliwiaj\u0105ca konkretne dzia\u0142ania, co pokaza\u0142a chocia\u017cby Anna Markowska w wydanej ponad dekad\u0119 temu ksi\u0105\u017cce po\u015bwi\u0119conej fenomenowi Galerii Krzysztofory. Bli\u017csza rzeczywisto\u015bci by\u0142a wi\u0119c strategia koegzystencji i kooperacji, dyktowana kolejami codziennych wybor\u00f3w. Zw\u0142aszcza w dekadach naznaczonych wzgl\u0119dnym artystycznym prosperity<\/em> (i wzgl\u0119dn\u0105 swobod\u0105), czyli ko\u0144cu lat 50., latach 60. i 70. ubieg\u0142ego wieku. Efektywno\u015b\u0107 takiej strategii jest tym bardziej wyra\u017ana, \u017ce dzi\u0119ki niej dzisiaj mo\u017cemy odkrywa\u0107 prawdziwe artystyczne pere\u0142ki, o czym przekonuje chocia\u017cby wydana w ubieg\u0142ym roku \u2013 i ch\u0119tnie czytana \u2013 ksi\u0105\u017cka Filipa Springera, po\u015bwi\u0119cona powik\u0142anym losom powojennej polskiej architektury. A odkrywanie, jak wiadomo, ma sw\u00f3j urok.<\/p>\n

Jest jednak jaka\u015b rysa na tym krzepi\u0105cym, cho\u0107 przecie\u017c genetycznie wieloznacznym, obrazie ods\u0142aniania zapomnianych \u015bcie\u017cek wsp\u00f3\u0142czesnej sztuki. By\u0107 mo\u017ce jest to zbyt osobisty odcie\u0144 nostalgii m\u0142odych badaczy za epok\u0105, kt\u00f3rej nie do\u015bwiadczyli, albo \u2013 r\u00f3wnie niezmienna \u2013 tendencja do popadania w schematyzm ocen. W obu przypadkach trudno si\u0119 dziwi\u0107, ostatecznie dystansu, jaki dzieli historyka od przedmiotu jego bada\u0144 nie da si\u0119 zniwelowa\u0107, a sytuacja oddalenia, wraz z dorastaniem kolejnych pokole\u0144, dotyka ju\u017c tak\u017ce powojennej sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. By\u0107 mo\u017ce jednak chodzi o co\u015b innego, o niebezpieczne spot\u0119gowanie sytuacji, kiedy jednocze\u015bnie nazbyt \u0142atwo przychodzi formu\u0142owanie diagnoz dotycz\u0105cych przesz\u0142o\u015bci i pomijanie milczeniem aktualnych problem\u00f3w. Nagle okazuje si\u0119, \u017ce romantyczna postawa badawcza niebezpiecznie zbli\u017ca si\u0119 do eskapizmu.<\/p>\n