![\"Fot.](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2002_05_11\/kinga_dunikowska1.jpg\" "\\"Fot.")
Podr\u00f3\u017cujemy w sprawach kultury, informacji, wymiany – kilkunastu kurator\u00f3w i krytyk\u00f3w z Niemiec. Jeste\u015bmy traktowani jak dostojnicy pa\u0144stwowi: limuzyny, szofer w bia\u0142ych r\u0119kawiczkach, toasty szampanem, eskorta i przewodnik, kuchnia kaiseki<\/em> i gejsze. Po zako\u0144czeniu pracy karaoke, paczinko<\/em> i piwo. Japonia to najwi\u0119kszy producent piwa na \u015bwiecie, chyba nawet wo\u0142y karmi si\u0119 piwem.Z okna na 32. pi\u0119trze hotelu widz\u0119, jak na plac budowy wchodz\u0105 robotnicy. Apel, przemowa, gimnastyka, pie\u015b\u0144. Szeregi pracowitych mr\u00f3wek znikaj\u0105 w otch\u0142ani metra. Bezdomni pod mostem z\u0142o\u017cyli ju\u017c kartonowe domki i w ten spos\u00f3b rozpocz\u0119li codzienny trud. W razie trz\u0119sienia ziemi, jak pouczaj\u0105 tabliczki, najlepiej odsun\u0105\u0107 si\u0119 od okna i schroni\u0107 w pobli\u017cu przeciwleg\u0142ej \u015bciany. Dzwoni \u017cona, pyta, jak jest w Japonii. Jak w Heidelbergu – odpowiadam – poza Japo\u0144czykami.<\/p>\n Kto wpad\u0142 na krety\u0144ski pomys\u0142, \u017ceby sp\u0119dzi\u0107 noc w Ryokan? Nie przyznaj\u0119 si\u0119, \u017ce to ja – ale nie mog\u0142em sobie darowa\u0107 tego do\u015bwiadczenia, wraz z przemow\u0105 po angielsku, kt\u00f3r\u0105 wyg\u0142osi\u0142em jako “m\u00f3wca dnia” po gor\u0105cej k\u0105pieli, odziany tylko w jukata<\/em> w obecno\u015bci burmistrza (on w ciemnym garniturze i stalowoszarym krawacie). Rano mia\u0142em zadziwiaj\u0105co jasny umys\u0142, zwa\u017cywszy niezliczone czarki sake wypitej poprzedniego wieczora.<\/p>\n Czas wyruszy\u0107. Wkr\u00f3tce stajemy na wiele godzin w nieko\u0144cz\u0105cym si\u0119 korku na wielopoziomowej autostradzie. Wok\u00f3\u0142 beton, szk\u0142o, neony, “Love Hotel” (“Rabu-Hoteru”), wierna kopia Neuschwanstein. A w samochodzie wideo: Hokusai, Fud\u017ci, Koto, kimona, kwiaty wi\u015bni.<\/p>\n Gdy opuszcza\u0142em hotel, \u015bpiewa\u0142 s\u0142owik. Gdy wr\u00f3ci\u0142em wieczorem, \u015bpiewa\u0142 znowu. Trzeciego ranka nabra\u0142em nieufno\u015bci – i rzeczywi\u015bcie, odkry\u0142em ma\u0142e g\u0142o\u015bniki po\u015br\u00f3d ledwie rozkwit\u0142ych kwiat\u00f3w \u015bliwy. Kwiaty jednak\u017ce – podobnie jak powiew \u0142agodnie bia\u0142ego \u015bniegu – by\u0142y prawdziwe.<\/p>\n Gdy przypominam sobie heildelbersk\u0105 instalacj\u0119 Kingi Dunikowskiej, nieodparcie powracaj\u0105 japo\u0144skie wspomnienia. Wcze\u015bniej, w innym miejscu artystka skonstruowa\u0142a “Magic Garden”, ma\u0142\u0105 oran\u017ceri\u0119, w kt\u00f3rej kwitn\u0105 sztuczne kwiaty, swego rodzaju ze\u015bwiecczony, ironiczny Hortus conclusus<\/em>, namiastka raju ze sklepu “Dom, Hobby, Ogr\u00f3d”. Miniaturowa szklarnia stoi, niczym kaplica \u015bw. Franciszka w Porziuncola, w obszernym pomieszczeniu – zreszt\u0105, zbiegiem okoliczno\u015bci w hali wystawowej, kt\u00f3ra przeszkleniem przypomina oran\u017ceri\u0119. Widz mo\u017ce si\u0119 rozgo\u015bci\u0107 na sztucznym trawniku i mi\u0119kkich kwiatowych poduszkach pod kwitn\u0105cymi drzewami z papieru. Ekspozycja obejmuje film wideo, kt\u00f3ry ukazuje, jak mo\u017cna z\u0142o\u017cy\u0107 “Magic Garden” z element\u00f3w zestawu i szybko doprowadzi\u0107 go do kwitnienia za pomoc\u0105 odpowiednich preparat\u00f3w chemicznych.<\/p>\n Ca\u0142o\u015b\u0107 wcale nie wzi\u0119\u0142a si\u0119 wy\u0142\u0105cznie z bujnej wyobra\u017ani m\u0142odej artystki – nale\u017cy przynajmniej w cz\u0119\u015bci do rzeczywisto\u015bci zastanej, jest to wi\u0119c objet trouv\u00e9: Kinga Dunikowska odkry\u0142a zestaw w sklepie w Londynie. W\u0142\u0105cza go we wprost zdumiewaj\u0105cy, a w rzeczywisto\u015bci wysoce z\u0142o\u017cony kontekst. Zadajmy sobie trud odtworzenia zamys\u0142u instalacji:<\/p>\n Przedmiotem pracy jest zar\u00f3wno natura, jak i kultura, tematem s\u0105 prawda i postrzeganie. Natur\u0119 prze\u017cywamy obecnie niemal wy\u0142\u0105cznie jako wytw\u00f3r kultury, jako wyr\u00f3b z drugiej czy trzeciej r\u0119ki. Tam jednak, gdzie spotykamy si\u0119 z natur\u0105 nieujarzmion\u0105 – jak w nieopanowanych, nieprzeniknionych podstawach w\u0142asnego istnienia – potrafi ona w niezwyk\u0142y spos\u00f3b zaskakiwa\u0107, by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em szcz\u0119\u015bcia, lecz tak\u017ce przera\u017ca\u0107. Kultura zawsze stara\u0142a si\u0119 okie\u0142zna\u0107 natur\u0119. Zazwyczaj by\u0142y to jednak tylko niewielkie nadu\u017cycia – zar\u00f3wno w przypadku pr\u00f3b nobilitacji natury, jak i nierozwa\u017cnej iluzji, \u017ce mo\u017cna j\u0105 opanowa\u0107 lub wr\u0119cz udoskonali\u0107. Jak wiadomo, taka hybris<\/em> doprowadzi\u0142a do wyp\u0119dzenia z raju. Raj, co znamienne, cz\u0142owiek wyobra\u017ca\u0142 sobie jako ogr\u00f3d, a wi\u0119c wytw\u00f3r kultury odgrodzony parkanem od dziczy. Istota, kt\u00f3ra siedzi na takim parkanie – by tak rzec, jedn\u0105 nog\u0105 w jednym, drug\u0105 w drugim \u015bwiecie – jest czarownic\u0105. Czarownice si\u0119 czci i prze\u015bladuje, a w skrajnych przypadkach pali na stosie.<\/p>\n Czarownice mog\u0105 by\u0107 zar\u00f3wno fascynuj\u0105ce, jak i niebezpieczne, a czasem, jak wiemy z film\u00f3w z Jamesem Bondem, tak\u017ce bardzo atrakcyjne. Wcze\u015bniejszy projekt przewidywa\u0142 urz\u0105dzenie biura Jamesa Bonda zamiast kartonowego ogrodu w Studio Heidelberger Kunstverein. W\u015br\u00f3d rekwizyt\u00f3w mia\u0142 si\u0119 znale\u017a\u0107 zwi\u0119z\u0142y opis najnowszego zadania Bonda: po\u0142o\u017cy\u0107 kres dzia\u0142alno\u015bci wysoce niebezpiecznej organizacji pod nazw\u0105 “Orakel” z siedzib\u0105 pod Krakowem. Zadanie brzmia\u0142o: “Przyw\u00f3dczyni\u0105 jest kobieta nazwiskiem Kinga D. Nic bli\u017cszego nie jest nam wiadomo, poza tym tylko, \u017ce jest nieobliczalna i okre\u015bla swe machinacje mianem sztuki, co czyni j\u0105 dla nas tym bardziej niebezpieczn\u0105”.<\/p>\n <\/p>\n Tw\u00f3rcza polemika z natur\u0105, wykorzystuj\u0105ca temat ogrodu, jest jednym z najbardziej fascynuj\u0105cych zagadnie\u0144 w historii sztuki. Mie\u0107 domek z ogr\u00f3dkiem – wydaje si\u0119, \u017ce to podstawowa potrzeba. Kicz zawsze wskazuje na powa\u017cne pragnienia i t\u0119sknoty. A te stanowi\u0105 po\u017cywk\u0119 dla wyobra\u017ani kupc\u00f3w. Irracjonalne i bezkrytyczne zachowania klient\u00f3w upraszczaj\u0105 zadanie: namiastki s\u0105 \u0142atwiejsze i w odbiorze, i w utrzymaniu. Chocia\u017c, by powr\u00f3ci\u0107 do pocz\u0105tku naszych rozwa\u017ca\u0144, \u015bpiew sztucznego s\u0142owika nie uzdrowi\u0142by cesarza.<\/p>\n Szklarnia oznacza mo\u017cliwo\u015b\u0107 manipulowania natur\u0105. Zamykanie w szklarni sztucznych kwiat\u00f3w jest samo w sobie paradoksalne. Przedstawianie natury w kontek\u015bcie sztuki to gra kontrastami. Przedstawianie sztuczno\u015bci jako sztuki jest tautologi\u0105 lub prowokacj\u0105.<\/p>\n Kinga Dunikowska nie przekazuje przes\u0142ania, nie odpowiada na \u017cadne pytania, nie pi\u0119tnuje, nie kompromituje. Bez w\u0105tpienia mamy do czynienia z g\u0142\u0119bok\u0105 ironi\u0105, lecz tak\u017ce z sympati\u0105, zrozumieniem. Praca ma podw\u00f3jne dno, jest irytuj\u0105ca, profetyczna.<\/p>\n W j\u0119zyku dyskursywnym brzmi to tak: “Krytyczno-utopijny wymiar pracy artystycznej Kingi Dunikowskiej polega na przedstawieniu podobie\u0144stwa zastyg\u0142ej w farsowej pozie artystycznej utopii do pseudoartystycznych utopii wype\u0142niaj\u0105cych zapo\u015bredniczony \u015bwiat marze\u0144 kultury masowej” (Martin Henatsch).<\/p>\n Sama Kinga Dunikowska pisze o swoim “Magic Garden” tak: “Idea […] polega na tym, by stworzy\u0107 sztuczny \u015bwiat, swego rodzaju \u015bwiat ?Alicji w krainie czar\u00f3w?, do kt\u00f3rego ch\u0119tnie si\u0119 ucieka. Zajmuje mnie stosunek rzeczywisto\u015bci do fikcji – prawdy do k\u0142amstwa – a mianowicie to, jak ch\u0119tnie przyjmujemy fikcj\u0119 i jak opieramy si\u0119 rzeczywisto\u015bci. Moje zainteresowania dotycz\u0105 r\u00f3\u017cnych poziom\u00f3w rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3re tworzymy i pot\u0119gujemy za pomoc\u0105 medialnego \u015bwiata. […] K\u0142ama\u0107 i sprzedawa\u0107 k\u0142amstwo – a mo\u017ce to wszystko prawda? Jest to zarazem efekt mojej w\u0142asnej fascynacji mo\u017cliwo\u015bci\u0105 tworzenia \u015bwiat\u00f3w i samymi \u015bwiatami wytworzonymi.”<\/p>\n C\u00f3\u017c to jest prawda? Nieprzypadkowo pytanie Pi\u0142ata pojawi\u0142o si\u0119 nie w pr\u00f3\u017cni filozoficznych rozwa\u017ca\u0144, lecz w sytuacji, w kt\u00f3rej chodzi\u0142o o \u017cycie i \u015bmier\u0107.<\/p>\n Nadzwyczaj buntownicza instalacja Kingi Dunikowskiej by\u0142a w Heidelbergu cz\u0119\u015bci\u0105 wi\u0119kszej wystawy obejmuj\u0105cej dzie\u0142a jej ojca, Wincentego Dunikowskiego, zw. Duniko. Lars Brandt napisa\u0142 tekst do katalogu wystawy. Tekst odnosi\u0142 si\u0119 do Duniko, ale mo\u017cna go zastosowa\u0107 tak\u017ce do prac Kingi Dunikowskiej. Brandt cytuje Alberta Camusa, kt\u00f3ry stwierdzi\u0142, \u017ce \u015bwiat kota nie jest \u015bwiatem mr\u00f3wkojada, a w zwi\u0105zku z tym spostrze\u017ceniem opowiada si\u0119 za uznaniem koegzystencji sprzeczno\u015bci:<\/p>\n “R\u00f3\u017cnice wyst\u0119puj\u0105. Uznajmy je wi\u0119c. Zr\u00f3bmy co\u015b z nimi, nie przeciw nim. Tak proste jest to jako zasada. Tak trudne jest to jednak w oczach tych, dla kt\u00f3rych wsp\u00f3\u0142istnienie rzeczy nie daj\u0105cych si\u0119 pogodzi\u0107 – gdziekolwiek, w estetyce, moralno\u015bci, religii czy gdzie indziej – jest po prostu przera\u017caj\u0105ce. Nie gorszy\u0107 si\u0119 tym wsp\u00f3\u0142istnieniem, lecz raczej wykorzysta\u0107 poetyckie warto\u015bci wynikaj\u0105ce z faktu, \u017ce rzeczywisto\u015bci nie mo\u017cna okie\u0142zna\u0107 jak cyrkowego lwa – o tym m\u00f3wi dzie\u0142o Dunikowskiego.” Prorocze s\u0142owa, kt\u00f3re zyska\u0142y now\u0105 aktualno\u015b\u0107 w obliczu wydarze\u0144 ostatnich tygodni i ich nieprzewidzianych nast\u0119pstw.<\/p>\n Hans Gercke jest krytykiem, kuratorem i dyrektorem Heidelberger Kunstverein w Heidelbergu<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Gdy przypominam sobie heildelbersk\u0105 instalacj\u0119 Kingi Dunikowskiej, nieodparcie powracaj\u0105 japo\u0144skie wspomnienia. Wcze\u015bniej, w innym miejscu artystka skonstruowa\u0142a “Magic Garden”, ma\u0142\u0105 oran\u017ceri\u0119, w kt\u00f3rej kwitn\u0105 sztuczne kwiaty, swego rodzaju ze\u015bwiecczony, ironiczny Hortus conclusus, namiastka raju ze sklepu “Dom, Hobby, Ogr\u00f3d”.<\/p>\n","protected":false},"author":94,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[7290,1414,849],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[1000],"yoast_head":"\nHeidelberg, maj<\/h3>\n
![\"Fot.](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2002_05_11\/kinga_dunikowska2.jpg\" "\\"Fot.")
Heidelberg, pa\u017adziernik<\/h3>\n
![\"Fot.](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2002_05_11\/kinga_dunikowska3.jpg\" "\\"Fot.")