{"id":14059,"date":"2013-07-08T10:01:05","date_gmt":"2013-07-08T09:01:05","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=14059"},"modified":"2021-01-12T14:55:51","modified_gmt":"2021-01-12T13:55:51","slug":"miroslaw-ratajczak-dzieci-modne-odra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/miroslaw-ratajczak-dzieci-modne-odra","title":{"rendered":"Dzieci modne"},"content":{"rendered":"

Jestem fanem wystaw, jakie Ma\u0142gorzata Mo\u017cd\u017cy\u0144ska-Nawotka z rzadk\u0105 u nas konsekwencj\u0105 i regularno\u015bci\u0105 prezentuje od lat we wroc\u0142awskim Muzeum Narodowym. Wystaw o modzie. O tyle jest to dziwne i zaskakuj\u0105ce mnie samego, \u017ce moda nigdy wcze\u015bniej mnie nie interesowa\u0142a, a i dzisiaj dostrzegam j\u0105 ledwie k\u0105tem oka, mimochodem, nie anga\u017cuj\u0105c zbytnio emocji ani portfela. Jedynym miejscem, w kt\u00f3rym reagowa\u0142em \u017cywo na zjawiska niejako pochodne, by\u0142o kino, a to za przyczyn\u0105 tak zwanych \u201efilm\u00f3w kostiumowych\u201d. Takich jak na przyk\u0142ad Trzej muszkieterowie<\/em>, Garbus<\/em>, Serce i szpada<\/em> czy r\u00f3\u017cne pirackie epopeje, bo to one jako pierwsze ilustrowa\u0142y mi epok\u0119 romantycznych awantur ducha i cia\u0142a w sztafa\u017cu szcz\u0119\u015bliwie odleg\u0142ym od wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Potem przysz\u0142a kolej na znakomite angielskie dramaty historyczne, szczeg\u00f3lnie te z epoki el\u017cbieta\u0144skiej, a jeszcze p\u00f3\u017aniej na wspania\u0142o\u015bci film\u00f3w Pola\u0144skiego (Tess<\/em>) i Stanleya Kubricka (Barry Lyndon<\/em>), a\u017c po takie arcydzie\u0142a Formana jak Amadeusz<\/em> czy Valmont<\/em>, gdzie \u201ekostium\u201d by\u0142 ju\u017c arcydzie\u0142em samym w sobie, przekonuj\u0105c urod\u0105 i autentyczno\u015bci\u0105, jakie osi\u0105gano dzi\u0119ki drobiazgowym, kosztownym rekonstrukcjom, nad kt\u00f3rymi pracowali najlepsi w tej dziedzinie fachowcy \u2013 od historyk\u00f3w sztuki, przez kostiumograf\u00f3w, po mistrz\u00f3w r\u0119kodzie\u0142a i krawiectwa. My\u015bl\u0119, \u017ce spos\u00f3b podej\u015bcia do mody Ma\u0142gorzaty Mo\u017cd\u017cy\u0144skiej-Nawotki (historyka sztuki i kostiumologa, szefowej Dzia\u0142u Tkanin i Ubior\u00f3w Muzeum Narodowego we Wroc\u0142awiu) ma wiele wsp\u00f3lnego z tego rodzaju fascynacj\u0105, jakiej ulegali wielcy re\u017cyserzy, wywo\u0142uj\u0105cy duchy minionego czasu gwoli wzbogacenia masowej wyobra\u017ani o elementy estetyczne nieprzemijaj\u0105cej warto\u015bci, cho\u0107 ju\u017c, niestety, prawie w naszym \u017cyciu nieobecne. Analogii zreszt\u0105 jest tutaj wi\u0119cej, bo Mo\u017cd\u017cy\u0144ska-Nawotka potrafi wspaniale wykorzystywa\u0107 instrumenty narracyjne, tak, by konkretna wiedza historyczna przybra\u0142a \u201ekostium\u201d wielow\u0105tkowej opowie\u015bci o ludziach, ich zwyczajach, godno\u015bci i pr\u00f3\u017cno\u015bci, ich woli naznaczenia swojego czasu w\u0142asn\u0105 osobowo\u015bci\u0105 i odwrotnie. To nie s\u0105 po prostu pokazy eksponat\u00f3w, w wi\u0119kszo\u015bci przechowywanych przez lata w muzealnych magazynach i rzadko prezentowanych z uwagi na stan zachowania i \u0142atwo\u015b\u0107 uszkodzenia, to spektakle, gdzie publiczno\u015b\u0107 bywa nieraz wci\u0105gni\u0119ta do gry i ma szans\u0119 znale\u017a\u0107 si\u0119 przez chwil\u0119 \u201epo drugiej stronie lustra\u201d \u2013 jak zdarzy\u0142o si\u0119 na wystawie Od zmierzchu do \u015bwitu. Historia mody balowej<\/em>zorganizowanej w okresie karnawa\u0142u. (Nawi\u0105zanie do tytu\u0142u kultowego filmu Rodriqueza i Tarantino te\u017c nie by\u0142o tu przypadkowe, cho\u0107 zdawa\u0142oby si\u0119 odleg\u0142e \u2013 tak si\u0119 jednak buduje wsp\u00f3lnot\u0119 wyobra\u017ani wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie!)<\/p>\n

\"Dawna<\/a>
Dawna moda dzieci\u0119ca XVII-XX w., MN we Wroc\u0142awiu (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe Muzeum Narodowego)<\/figcaption><\/figure>\n

Ma\u0142gorzata Mo\u017cd\u017cy\u0144ska-Nawotka jest nie tylko \u015bwietn\u0105 znawczyni\u0105 ubior\u00f3w historycznych, ale ma ten \u201enerw\u201d nowoczesnego muzealnika, kt\u00f3ry pozwala jej na nawi\u0105zanie \u017cywego kontaktu z widzem, co w Polsce jest wielk\u0105 rzadko\u015bci\u0105, a wydaje si\u0119 w naszych warunkach wr\u0119cz cech\u0105 niezb\u0119dn\u0105, by dotrze\u0107 do rodak\u00f3w nie zainteresowanych na co dzie\u0144 sztuk\u0105 i kultur\u0105.<\/p>\n

Mog\u0142em si\u0119 by\u0142 zachwyci\u0107 jej pierwsz\u0105 wystaw\u0105 Ubiory kobiece 1840-1939<\/em> sprzed kilkunastu lat, niewiele jednak bym z tego wszystkiego \u201ezrozumia\u0142\u201d i zapami\u0119ta\u0142, gdyby nie wydawnictwo towarzysz\u0105ce temu pokazowi, bo kiedy ogl\u0105da\u0142em eksponaty i czyta\u0142em ich opisy na karteczkach umieszczonych nieopodal, a potem usi\u0142owa\u0142em przeczyta\u0107 tekst w katalogu, nie rozumia\u0142em ponad po\u0142owy termin\u00f3w odnosz\u0105cych si\u0119 do tkanin, zapi\u0119\u0107 i krawieckich sposob\u00f3w osi\u0105gania za\u0142o\u017conych cel\u00f3w. Istna Atlantyda, zaginiona cywilizacja! A przecie\u017c jej widma mia\u0142em na wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki, kruche, ale konkretne, powabne, cho\u0107  ma\u0142o zrozumia\u0142e. Studiowa\u0142em zatem s\u0142owniczek egzotycznych dla mnie termin\u00f3w z r\u00f3wn\u0105 fascynacj\u0105, jak szczeg\u00f3\u0142y pi\u0119knie zreprodukowanych stroj\u00f3w.<\/p>\n

Ka\u017cda z czterech dotychczasowych wystaw firmowanych przez Mo\u017cd\u017cy\u0144sk\u0105-Nawotk\u0119 (i jej znakomitych profesjonalnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w) zaopatrzona by\u0142a w katalog, a w\u0142a\u015bciwie w solidn\u0105, starannie od strony edytorskiej przygotowan\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3ra spe\u0142niaj\u0105c wszystkie wymogi naukowe, cieszy\u0142a nie tylko oko barwnymi obrazami, ale doskonale \u201edaj\u0105c si\u0119 czyta\u0107\u201d wprowadza\u0142a niewinnego czytelnika w \u015bwiat, w kt\u00f3rym jednak to suknia zdobi cz\u0142owieka. I bardzo wiele potrafi o nim powiedzie\u0107, o czym ju\u017c we wst\u0119pie do ostatniej ksi\u0105\u017cki, towarzysz\u0105cej wystawie Dawna moda dzieci\u0119ca<\/em>, tak pisze sama autorka: Historia mody to znacznie wi\u0119cej ni\u017c inwentarz dawnych form ubioru czy obyczajowych ciekawostek. Stanowi ona klucz do zrozumienia wielu tre\u015bci dawnego \u017cycia, finezyjnych znacze\u0144 skrywaj\u0105cych si\u0119 w zachowanych ubiorach i wizualnych  \u015bwiadectwach minionych czas\u00f3w, jak dzie\u0142a sztuki wysokiej i popularnej \u2013 obrazy, grafiki czy dawne fotografie. To przemawiaj\u0105ce do wyobra\u017ani \u017ar\u00f3d\u0142o wiedzy (\u2026) o obyczajach, moralno\u015bci i stosunkach spo\u0142ecznych odzwierciedlonych w zasadach odzie\u017cowej etykiety. Ubi\u00f3r okrywa cia\u0142o, ale ods\u0142ania postawy i motywacje.<\/em><\/p>\n