{"id":14789,"date":"2013-08-27T15:00:41","date_gmt":"2013-08-27T14:00:41","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=14789"},"modified":"2013-08-30T11:00:11","modified_gmt":"2013-08-30T10:00:11","slug":"maciej-jakubowiak-mrozek-w-cieniu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/maciej-jakubowiak-mrozek-w-cieniu","title":{"rendered":"Mro\u017cek w cieniu"},"content":{"rendered":"

Witold Gombrowicz to m\u00f3j koszmar.
\nBy\u0142oby mi jednak przykro, gdyby ten koszmar nie istnia\u0142.<\/em><\/p>\n

S\u0142awomir Mro\u017cek<\/p>\n

Jest takie zdj\u0119cie Bohdana Paczkowskiego z pocz\u0105tku 1965 roku, zrobione w Vence, na kt\u00f3rym obok Jana Lenicy stoj\u0105 Witold Gombrowicz i S\u0142awomir Mro\u017cek. Mro\u017cek i Lenica przyjechali w odwiedziny do pisarza, kt\u00f3rego od dawna podziwiali. Na zdj\u0119ciu po prawej Gombrowicz i Mro\u017cek, ten pierwszy z przodu, ten drugi czai si\u0119 za jego plecami. Spojrzenia Mro\u017cka i Gombrowicza skierowane s\u0105 w prawie tym samym kierunku. Autor \u201e\u015alubu\u201d jest ju\u017c niem\u0142ody, 61-letni, zm\u0119czony chorob\u0105 (chorowa\u0142 wtedy na wrzody \u017co\u0142\u0105dka, nieustannie dokucza\u0142a mu astma), usta ma \u015bci\u015bni\u0119te, opuszczone w d\u00f3\u0142. Mro\u017cek ma 35 lat, cho\u0107\u00a0wygl\u0105da na mniej. Na jego twarzy ani \u015bladu zmarszczek, oczy i usta jak bez wyrazu, zimne i precyzyjne.<\/p>\n

\"Jan<\/a>
Jan Lenica, Witold Gombrowicz, S\u0142awomir Mro\u017cek, autor fot. Bohdan Paczowski – fot. z natury, Vence 1965 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Literatury w Warszawie)<\/figcaption><\/figure>\n

Gombrowicz niedawno sko\u0144czy\u0142 pisa\u0107 Kosmos<\/em> i zaraz zabra\u0142 si\u0119\u00a0za Operetk\u0119<\/em>, kt\u00f3r\u0105 sko\u0144czy rok p\u00f3\u017aniej. Mro\u017cek ju\u017c\u00a0wtedy, gdy robiono to zdj\u0119cie, mia\u0142 w szufladzie gotowy tekst Krawca<\/em>. Kiedy jednak tekst Gombrowicza ukaza\u0142 si\u0119\u00a0w 1966 r. druku i gdy rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 prace nad jego pierwszymi inscenizacjami, Mro\u017cek z konsternacj\u0105 musia\u0142 stwierdzi\u0107, \u017ce jego dramat \u2014 cho\u0107\u00a0chronologicznie przecie\u017c wcze\u015bniejszy \u2014 zosta\u0142by teraz uznany za plagiat, a w najlepszym wypadku za tekst epigo\u0144ski. (Zreszt\u0105 ju\u017c w 1960 r. Artur Sandauer w li\u015bcie do Gombrowicza pisa\u0142: \u201ez prozaik\u00f3w najciekawszy Mro\u017cek, ale i to w gruncie rzeczy epigon\u201d). W efekcie wstrzyma\u0142 si\u0119 z publikacj\u0105 Krawca<\/em> ponad dekad\u0119.<\/p>\n

Kompleks Gombrowicza towarzyszy\u0142 Mro\u017ckowi przez wiele lat. Pisa\u0142 o nim w listach i w dzienniku jako o swoim mistrzu. Sam sytuowa\u0142 si\u0119 w cieniu autora Ferdydurke<\/em>, jak na tym zdj\u0119ciu z Vence. Ale wida\u0107 tam co\u015b\u00a0jeszcze, odwrotn\u0105 stron\u0119 tej relacji. Dla Gombrowicza starzenie si\u0119 by\u0142o koszmarem. Nic dziwnego, w Dziennikach<\/em> pisa\u0142 wci\u0105\u017c pochwa\u0142y m\u0142odo\u015bci. I d\u0142ugo robi\u0142\u00a0wszystko, \u017ceby t\u0119 m\u0142odo\u015b\u0107 zachowa\u0107. W Buenos Aires wola\u0142 towarzystwo nieopierzonych debiutant\u00f3w, kt\u00f3rzy \u2014 podobnie jak Mro\u017cek \u2014 widzieli w nim mistrza. Gdy jednak zamieszka\u0142 we Francji i gdy dopad\u0142y go choroby, nie m\u00f3g\u0142 ju\u017c d\u0142u\u017cej udawa\u0107, \u017ce wci\u0105\u017c mo\u017ce sytuowa\u0107 si\u0119\u00a0po stronie m\u0142odo\u015bci. Fotografia Paczkowskiego bezlito\u015bnie to uchwyci\u0142a. Mro\u017cek stoi w cieniu, za plecami, ale wygl\u0105da tak, jakby czai\u0142 si\u0119, \u017ceby w dogodnej chwili zaj\u0105\u0107 miejsce Gombrowicza. I ju\u017c za cztery lata, gdy w 1969 r. umrze autor Kosmosu<\/em>, tak si\u0119 stanie.<\/p>\n

\"S\u0142awomir<\/a>
S\u0142awomir Mro\u017cek, fot. P. Piotrowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Literackiego)<\/figcaption><\/figure>\n

Ale i to nie rozwi\u0105za\u0142o sprawy. Martwy Gombrowicz sta\u0142 si\u0119 nawet bardziej onie\u015bmielaj\u0105cy ni\u017c Gombrowicz \u017cywy. Mro\u017ckowi zaj\u0119\u0142o sporo czasu przezwyci\u0119\u017cenie \u201el\u0119ku przed wp\u0142ywem\u201d (wedle formu\u0142y Harolda Blooma, kt\u00f3rej nie spos\u00f3b tu nie przywo\u0142a\u0107) i wypracowanie swojej w\u0142asnej, niezale\u017cnej ju\u017c od nikogo, pozycji. W ko\u0144cu mu si\u0119\u00a0to uda\u0142o, mo\u017ce i dlatego m\u00f3g\u0142 bez obaw o nieprzychylne skojarzenia zamieszka\u0107 w swoich p\u00f3\u017anych latach w Nicei, 20 kilometr\u00f3w od Vence. Gdy przed tygodniem odszed\u0142, nikt ju\u017c nie \u015bmia\u0142 nazywa\u0107 go epigonem Gombrowicza.<\/p>\n

W Dzienniku<\/em> z 1969 r. Gombrowicz wymienia Mro\u017cka obok Schulza, Witkacego i Mi\u0142osza jako najbardziej ambitnego i trudnego pisarza polskiego. Tych pi\u0119ciu autor\u00f3w to pewnie najlepsze, co si\u0119 przytrafi\u0142o polskiemu pisarstwu w XX wieku. Wraz ze \u015bmierci\u0105 Mro\u017cka sko\u0144czy\u0142a si\u0119 w literaturze polskiej nowoczesno\u015b\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jest takie zdj\u0119cie Bohdana Paczkowskiego z pocz\u0105tku 1965 roku, zrobione w Vence, na kt\u00f3rym obok Jana Lenicy stoj\u0105 Witold Gombrowicz i S\u0142awomir Mro\u017cek. Mro\u017cek i Lenica przyjechali w odwiedziny do pisarza, kt\u00f3rego od dawna podziwiali. Na zdj\u0119ciu po prawej Gombrowicz i Mro\u017cek, ten pierwszy z przodu, ten drugi czai si\u0119 za jego plecami. Spojrzenia Mro\u017cka i Gombrowicza skierowane s\u0105 w prawie tym samym kierunku.<\/p>\n","protected":false},"author":291,"featured_media":14847,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[484,7359,1975,1976],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[1974],"yoast_head":"\nMro\u017cek w cieniu<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Jest takie zdj\u0119cie z pocz\u0105tku 1965 roku, zrobione w Vence, na kt\u00f3rym obok Jana Lenicy stoj\u0105 Witold Gombrowicz i S\u0142awomir Mro\u017cek.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/maciej-jakubowiak-mrozek-w-cieniu\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/maciej-jakubowiak-mrozek-w-cieniu#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/slawomir-mrozek-p-piotrowski-wydawnictwo-literackie-2013-08-27.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/slawomir-mrozek-p-piotrowski-wydawnictwo-literackie-2013-08-27.jpg\",\"width\":1200,\"height\":800,\"caption\":\"S\u0142awomir Mro\u017cek, fot. P. Piotrowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Literackiego)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/maciej-jakubowiak-mrozek-w-cieniu#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/maciej-jakubowiak-mrozek-w-cieniu\",\"name\":\"Mro\u017cek w cieniu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/maciej-jakubowiak-mrozek-w-cieniu#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2013-08-27T14:00:41+00:00\",\"dateModified\":\"2013-08-30T10:00:11+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/c766bc9a3fd9b31f9215de7fecdf0059\"},\"description\":\"Jest takie zdj\u0119cie z pocz\u0105tku 1965 roku, zrobione w Vence, na kt\u00f3rym obok Jana Lenicy stoj\u0105 Witold Gombrowicz i S\u0142awomir Mro\u017cek.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/maciej-jakubowiak-mrozek-w-cieniu#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/maciej-jakubowiak-mrozek-w-cieniu\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/maciej-jakubowiak-mrozek-w-cieniu#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Mro\u017cek w cieniu\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/c766bc9a3fd9b31f9215de7fecdf0059\",\"name\":\"Maciej Jakubowiak\",\"description\":\"Maciej Jakubowiak \u2014 doktorant na UJ, zajmuje si\u0119 zwi\u0105zkami literatury z prawem, okazjonalnie krytykuje ksi\u0105\u017cki, pochodzi z \u017bor, mieszka w Krakowie.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/maciej-jakubowiak\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Mro\u017cek w cieniu","description":"Jest takie zdj\u0119cie z pocz\u0105tku 1965 roku, zrobione w Vence, na kt\u00f3rym obok Jana Lenicy stoj\u0105 Witold Gombrowicz i S\u0142awomir Mro\u017cek.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/maciej-jakubowiak-mrozek-w-cieniu","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/maciej-jakubowiak-mrozek-w-cieniu#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/slawomir-mrozek-p-piotrowski-wydawnictwo-literackie-2013-08-27.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/slawomir-mrozek-p-piotrowski-wydawnictwo-literackie-2013-08-27.jpg","width":1200,"height":800,"caption":"S\u0142awomir Mro\u017cek, fot. P. Piotrowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Literackiego)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/maciej-jakubowiak-mrozek-w-cieniu#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/maciej-jakubowiak-mrozek-w-cieniu","name":"Mro\u017cek w cieniu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/maciej-jakubowiak-mrozek-w-cieniu#primaryimage"},"datePublished":"2013-08-27T14:00:41+00:00","dateModified":"2013-08-30T10:00:11+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/c766bc9a3fd9b31f9215de7fecdf0059"},"description":"Jest takie zdj\u0119cie z pocz\u0105tku 1965 roku, zrobione w Vence, na kt\u00f3rym obok Jana Lenicy stoj\u0105 Witold Gombrowicz i S\u0142awomir Mro\u017cek.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/maciej-jakubowiak-mrozek-w-cieniu#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/maciej-jakubowiak-mrozek-w-cieniu"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/maciej-jakubowiak-mrozek-w-cieniu#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Mro\u017cek w cieniu"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/c766bc9a3fd9b31f9215de7fecdf0059","name":"Maciej Jakubowiak","description":"Maciej Jakubowiak \u2014 doktorant na UJ, zajmuje si\u0119 zwi\u0105zkami literatury z prawem, okazjonalnie krytykuje ksi\u0105\u017cki, pochodzi z \u017bor, mieszka w Krakowie.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/maciej-jakubowiak"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14789"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/291"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14789"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14789\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14847"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14789"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14789"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14789"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=14789"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=14789"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}