{"id":15,"date":"2002-05-11T15:29:14","date_gmt":"2002-05-11T15:29:14","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/05\/11\/maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce\/"},"modified":"2012-12-12T16:38:02","modified_gmt":"2012-12-12T15:38:02","slug":"maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce","title":{"rendered":"Jak patrzymy na sztuk\u0119? po co piszemy o sztuce? jak piszemy o sztuce? o jakiej sztuce piszemy? Cz\u0119\u015b\u0107 II"},"content":{"rendered":"

jak piszemy o sztuce?<\/strong><\/p>\n

Spos\u00f3b pisania o\u00a0sztuce zale\u017cy od przyj\u0119tej zasady patrzenia na sztuk\u0119. Ka\u017cda zasada wymusza troch\u0119 inne pisanie. Dwie z\u00a0nich – patrzenie poprzez opis i\u00a0poszukiwanie istoty dzie\u0142a – nie opieraj\u0105 si\u0119 na \u017cadnych za\u0142o\u017ceniach i\u00a0s\u0105 pe\u0142ne \u015bwiatopogl\u0105dowej pokory. Przy takim patrzeniu na sztuk\u0119 tekst mo\u017ce wychodzi\u0107 bezpo\u015brednio z\u00a0dzie\u0142a, raz je opisuj\u0105c, raz poszukuj\u0105c jego istoty.<\/p>\n

\"potocka\"<\/p>\n

Ale mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c zacz\u0105\u0107 si\u0119 od wyja\u015bnienia metodologii takiego traktowania sztuki. Metoda istoty i\u00a0metoda opisu maj\u0105 pewne obszary wsp\u00f3lne, ale oddziela je intencja interpretacyjna. W wypadku istoty pisz\u0105cy ma “obowi\u0105zek” wskaza\u0107 najwa\u017cniejsze miejsce w dziele, ma otworzy\u0107 lini\u0119 interpretacyjn\u0105. W\u00a0wypadku opisu pisz\u0105cemu nie wolno dokonywa\u0107 \u017cadnych wybor\u00f3w, ma si\u0119 stara\u0107 by\u0107 “inwentaryzatorem”, usi\u0142uj\u0105cym zachowa\u0107 neutralno\u015b\u0107. Opis ma brzmie\u0107 naturalnie i\u00a0spontanicznie – “podszed\u0142em, opisa\u0142em”.<\/p>\n

Pozosta\u0142e trzy metody opieraj\u0105 si\u0119 na przyj\u0119tych za\u0142o\u017ceniach. W jednej z\u00a0nich za\u0142o\u017cenie jest sugerowane przez dzie\u0142o, w\u00a0dw\u00f3ch pozosta\u0142ych jest niezale\u017cne od dzie\u0142a, jest og\u00f3lnym za\u0142o\u017ceniem w\u00a0stosunku do sztuki; ustala wyimaginowan\u0105 funkcj\u0119 sztuki.<\/p>\n

Je\u017celi nasz\u0105 metod\u0105 patrzenia na sztuk\u0119 jest za\u0142o\u017cenie sugerowane przez dzie\u0142o, to tekst powinien si\u0119 od niego zaczyna\u0107, poniewa\u017c to za\u0142o\u017cenie b\u0119dzie g\u0142\u00f3wnym regulatorem interpretacji.<\/p>\n

W\u00a0wypadku za\u0142o\u017ce\u0144 og\u00f3lnych, obliguj\u0105cych ca\u0142\u0105 sztuk\u0119 do okre\u015blonych postaw, tekst nie powinien si\u0119 od nich zaczyna\u0107. Ten rodzaj asekuracji niewiele wprawdzie pomo\u017ce, ale przynajmniej rozmyje bezczelno\u015b\u0107 i\u00a0bezzasadno\u015b\u0107 takiego podej\u015bcia do sztuki. Rozpocz\u0119cie tekstu od deklaracji og\u00f3lnego wymogu w\u00a0stosunku do sztuki daje tekst cenzorski, kontroluje i\u00a0rozlicza dzie\u0142o pod k\u0105tem poprawno\u015bci przyjemno\u015bciowej czy ideologicznej. Trudno poleca\u0107 te metody pisania o\u00a0sztuce, chocia\u017cby dlatego, \u017ce nie o\u00a0sztuk\u0119 w\u00a0nich chodzi. Trzeba jednak wiedzie\u0107, \u017ce istnieje taki rodzaj postawy i\u00a0zna\u0107 jego pu\u0142apki. Ka\u017cdy “reflektant” sztuki ma pewn\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do takich gest\u00f3w, do “m\u00f3wienia” sztuce po co i\u00a0jak ma istnie\u0107. S\u0105 to odruchy, kt\u00f3re nale\u017cy bezwzgl\u0119dnie niszczy\u0107 i\u00a0dlatego nale\u017cy umie\u0107 je rozpoznawa\u0107.<\/p>\n

Wskazanych pi\u0119\u0107 metod pisania o\u00a0sztuce trzyma si\u0119 z\u00a0dala od siebie i\u00a0trudno tu m\u00f3wi\u0107 o\u00a0wariantach po\u015brednich. To bardzo u\u0142atwia problem opowiedzenia si\u0119 za jedn\u0105 z\u00a0nich.<\/p>\n

Wyja\u015bnienie czy uzasadnienie przyj\u0119tej metody pisania o\u00a0sztuce mo\u017ce by\u0107 pierwsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 tekstu. Wprowadzenie d\u0142u\u017csze ni\u017c kilkuzdaniowe s\u0142u\u017cy najcz\u0119\u015bciej przej\u015bciu do szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, dotycz\u0105cych artysty czy dzie\u0142a, o\u00a0kt\u00f3rym jest tekst.<\/p>\n

Druga cz\u0119\u015b\u0107 tekstu b\u0119dzie bli\u017cszym podej\u015bciem do tematu monograficznego. Mi\u0119dzy “metodologicznym” pocz\u0105tkiem a\u00a0t\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 tekstu przyj\u015bcie mo\u017ce \u0142agodne, wyprowadzone, albo – je\u017celi pocz\u0105tek jest bardzo og\u00f3lny – ostre, jakby zaczynaj\u0105ce nowy tekst. Druga cz\u0119\u015b\u0107 tekstu okre\u015bla t\u0142o krajobrazowe dzie\u0142a, o\u00a0kt\u00f3rym b\u0119dziemy pisa\u0107.<\/p>\n

Dzie\u0142o sztuki ma dwa \u017ar\u00f3d\u0142a “genetyczne”: zewn\u0119trzne, wynikaj\u0105ce ze stanu \u015bwiadomo\u015bci sztuki i\u00a0czasu oraz wewn\u0119trzne, wynikaj\u0105ce z\u00a0osobowo\u015bci artysty. Kombinacja tych genez powoduje, \u017ce dzie\u0142o sztuki staje si\u0119 prywatnym odniesieniem do tera\u017aniejszo\u015bci. Opr\u00f3cz tego jest gr\u0105 artysty z\u00a0w\u0142asn\u0105 osobowo\u015bci\u0105 i\u00a0wieloma innymi rzeczami. Na tym etapie tekstu mo\u017cna podkre\u015bli\u0107 pewne elementy krajobrazu i\u00a0wybra\u0107 pewne odniesienia dzie\u0142a. Mo\u017cna to opisa\u0107 lub jedynie zasygnalizowa\u0107 jako baz\u0119. Du\u017c\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 nale\u017cy zachowa\u0107 przy supozycjach psychologicznych, bo tu jest najwi\u0119cej pu\u0142apek.<\/p>\n

Mamy ju\u017c dwie cz\u0119\u015bci tekstu. Pierwsza jest deklaracj\u0105 metodologiczn\u0105, druga szkicem krajobrazu, do kt\u00f3rego b\u0119dzie si\u0119 odnosi\u0142a tytu\u0142owa cz\u0119\u015b\u0107 tekstu. Trzecia cz\u0119\u015b\u0107 jest bezpo\u015bredni\u0105 operacj\u0105 na wybranym temacie. Jest to anatomia tematu pod k\u0105tem zadeklarowanej metody i\u00a0wskazanych wybor\u00f3w. Ta cz\u0119\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 pr\u00f3b\u0105 udowodnienia postaw zaanonsowanych w dw\u00f3ch pierwszych cz\u0119\u015bciach. Je\u017celi wybrana zosta\u0142a metoda neutralna, ta cz\u0119\u015b\u0107 b\u0119dzie pr\u00f3b\u0105 uobecnienia dzie\u0142a.<\/p>\n

Zamkni\u0119cie tematu monograficznego wymaga powrotu do jakiej\u015b og\u00f3lno\u015bci. Ale po drodze mo\u017ce by\u0107 wprowadzona jeszcze jedna cz\u0119\u015b\u0107. B\u0119dzie to rodzaj konsumpcji dzie\u0142a czy dzie\u0142, o\u00a0kt\u00f3rych si\u0119 pisze. Najog\u00f3lniej b\u0119dzie to wyznanie, w\u00a0jaki spos\u00f3b dane dzie\u0142o mo\u017ce by\u0107 wype\u0142nione tre\u015bciami, kt\u00f3re ju\u017c nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z\u00a0artyst\u0105 i\u00a0w ca\u0142o\u015bci nale\u017c\u0105 do patrz\u0105cego.<\/p>\n

Tu s\u0105 dwa warianty. Pokaza\u0107 w jaki spos\u00f3b “ja”, pisz\u0105cy o\u00a0danym dziele staj\u0119 si\u0119 jego “artyst\u0105”, jak wygl\u0105da dzie\u0142o wype\u0142nione moimi ideami. Rzecz niebezpieczna, aczkolwiek mo\u017ce by\u0107 efektowna. W\u00a0tym miejscu wymagane jest wyznanie detaliczne, a\u00a0przy czym\u015b takim niezwykle trudno unikn\u0105\u0107 kiczowato\u015bci. Wariant drugi pozwala na wi\u0119ksz\u0105 og\u00f3lno\u015b\u0107. Jest popchni\u0119ciem czytelnika w\u00a0stron\u0119 w\u0142asnych wype\u0142nie\u0144. Wa\u017cne jest tutaj wskazanie miejsc dzie\u0142a poddaj\u0105cych si\u0119 uniwersalizacji, wskazanie otwartych punkt\u00f3w struktury. Oczywi\u015bcie, \u017ceby takich rad udziela\u0107, trzeba wcze\u015bniej, “w ukryciu” dokona\u0107 w\u0142asnego wype\u0142nienia (najlepiej na pi\u015bmie).<\/p>\n

Teraz przychodzi moment “opuszczenia” tekstu. Trzeba wyj\u015b\u0107 z\u00a0tematu i\u00a0przej\u015b\u0107 do obszar\u00f3w szerszych – zahaczy\u0107 o ca\u0142\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 danego artysty albo odnie\u015b\u0107 j\u0105 do cudzej sztuki, w\u00a0jaki\u015b spos\u00f3b por\u00f3wnywalnej z tym, o czym piszemy.<\/p>\n

<\/p>\n

Je\u017celi intencj\u0105 tekstu s\u0105 obszary szersze – grupa dzie\u0142, czy ca\u0142a tw\u00f3rczo\u015b\u0107 – to nadal mo\u017cna u\u017cy\u0107 etapu detalicznego, ale nale\u017cy zapomnie\u0107 o\u00a0cz\u0119\u015bci podpowiadaj\u0105cej sposoby indywidualnych odbior\u00f3w. W\u00a0kontek\u015bcie historycznym ta cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142aby zbyt prywatna. W\u00a0wypadku tematu szerszego dobrym “wyj\u015bciem” z\u00a0tekstu mo\u017ce by\u0107 wyznanie teoretyczne, co\u015b abstrakcyjnego, wykraczaj\u0105cego poza sztuk\u0119. Nale\u017cy w\u00a0tym zwie\u0144czeniu unika\u0107 mentorskich przes\u0142anek, chocia\u017c nie jest to \u0142atwe.<\/p>\n

Powy\u017csze schematy maj\u0105 do\u015b\u0107 szkolny charakter, respektuj\u0105cy og\u00f3lne zasady wst\u0119pu, rozwini\u0119cia i\u00a0zako\u0144czenia. Mog\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 troch\u0119 nieadekwatne w\u00a0obliczu pewnej swobody, jak\u0105 obiecuje sztuka. Ale w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce sztuka jest tak trudno uchwytna, tak na poz\u00f3r swobodna, lepiej podchodzi\u0107 do niej z narz\u0119dziem uporz\u0105dkowanym.
\nOpisywany powy\u017cej kilkuwariantowy model dotyczy tekstu, kt\u00f3rego intencj\u0105 jest “podej\u015bcie” sztuki. Ale wok\u00f3\u0142 sztuki jest wiele innych potrzeb, kt\u00f3re nie dotycz\u0105 bezpo\u015brednio sztuki.<\/p>\n

Ogromnym polem pisarskim s\u0105 wystawy: monograficzne, grupowe czy tematyczne, kolejnym polem s\u0105 instytucje artystyczne: ich programy i\u00a0kolekcje. Jeszcze innym teksty o artystach. Tutaj tematyka jest bezpieczniejsza, pojawiaj\u0105 si\u0119 fakty, mo\u017cna zahaczy\u0107 o obserwacje socjologiczne, mo\u017cna “spu\u015bci\u0107” z\u00a0prywatno\u015bci widzenia. Niemniej wewn\u0105trz takich tekst\u00f3w r\u00f3wnie\u017c pojawia si\u0119 konieczno\u015b\u0107 bli\u017cszego podej\u015bcia do okre\u015blonego dzie\u0142a i\u00a0wtedy – w\u00a0wersji uproszczonej – musi zosta\u0107 u\u017cyta jedna z\u00a0metod patrzenia na sztuk\u0119.<\/p>\n

Mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c pisa\u0107 o\u00a0sztuce w\u00a0spos\u00f3b bardziej “eksperymentalny”, unikaj\u0105c u\u017cywania nazwiska artysty (mo\u017cliwe jedynie w kontek\u015bcie katalogu autorskiego) albo bawi\u0105c si\u0119 mniej czy bardziej ryzykownymi analogiami. Ale najpierw dobrze jest po\u0107wiczy\u0107 teksty, nad kt\u00f3rymi panuje si\u0119 poprzez schemat.<\/p>\n

o jakiej sztuce piszemy?<\/strong><\/p>\n

Istnieje kilka powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych zbli\u017camy si\u0119 do sztuki. Nale\u017cy pomin\u0105\u0107 powody snobistyczne. Najog\u00f3lniej s\u0105 trzy takie powody, ale na pewno da si\u0119 je podzieli\u0107 na warianty.<\/p>\n

Pierwszym jest zainteresowanie widzeniem, kt\u00f3rego “inno\u015b\u0107” jest dla nas zaskakuj\u0105ca, cz\u0119sto niewyobra\u017calna. Poprzez artyst\u00f3w jeste\u015bmy w\u00a0stanie zobaczy\u0107, jak r\u00f3\u017cne wizerunki mo\u017ce posiada\u0107 \u015bwiat. Drugim jest zaspokojenie w\u0142asnej kreatywno\u015bci, kt\u00f3ra sama z\u00a0siebie nie potrafi tworzy\u0107 dzie\u0142 sztuki, ale potrafi si\u0119 realizowa\u0107 w\u00a0dzie\u0142ach cudzych. Te dwa powody mog\u0105 si\u0119 przenika\u0107. Zabrzmi to troch\u0119 ryzykownie, ale s\u0105 to jedyne “godne” powody “u\u017cywania” sztuki. Jest jeszcze pow\u00f3d trzeci, ale ma on charakter manipulacyjny.<\/p>\n

Sztuka jest tu u\u017cywana jako potwierdzenie pewnych za\u0142o\u017ce\u0144 apriorycznych, a\u00a0dzie\u0142o stanowi dow\u00f3d przeczu\u0107 czy spekulacji socjalnych. W\u00a0postawie manipulacyjnej r\u00f3wnie\u017c mo\u017cna znale\u017a\u0107 kilka korzy\u015bci na rzecz sztuki, ale najcz\u0119\u015bciej takie podej\u015bcie jest nadu\u017cyciem.<\/p>\n

Niezale\u017cnie od warto\u015bci tych podej\u015b\u0107 do sztuki, ka\u017cda z\u00a0postaw posiada “wewn\u0119trzne uzgodnienie”; podchodzimy do sztuki, kt\u00f3ra jest nam w\u00a0jaki\u015b spos\u00f3b potrzebna, w\u00a0jaki\u015b spos\u00f3b jest partnerska – nawet je\u017celi pr\u00f3bujemy poprzez ni\u0105 uzasadni\u0107 nasze niepokoje czy protesty. Nie dotykamy sztuki, kt\u00f3rej odmawiamy warto\u015bci i\u00a0si\u0142y. Takie podej\u015bcie automatycznie eliminuje pastwienie si\u0119 nad sztuk\u0105 z\u0142\u0105, nieudan\u0105, przypadkow\u0105, na\u015bladowcz\u0105, wt\u00f3rn\u0105. Znika obszar, kt\u00f3ry popularnie jest uznawany za pole krytyka.<\/p>\n

Jaki\u015b biedny, nieudany artysta pr\u00f3buje co\u015b gaworzy\u0107 przy pomocy p\u0119dzla, a\u00a0na to wchodzi niezwykle inteligentny krytyk, kt\u00f3ry paroma zr\u0119cznymi i\u00a0druzgoc\u0105cymi dowcipami mia\u017cd\u017cy i\u00a0demaskuje wysi\u0142ki tamtego biedaka.<\/em><\/p>\n

Taka krytyka jest efektowna i\u00a0niekt\u00f3re gazety ci\u0105gle jeszcze o\u00a0niej marz\u0105. Ale ju\u017c nie bardzo ma racj\u0119 bytu. Pisanie przesta\u0142o s\u0142u\u017cy\u0107 zabijaniu z\u0142ej sztuki i\u00a0zacz\u0119\u0142o s\u0142u\u017cy\u0107 ukazywaniu mo\u017cliwego zakresu pos\u0142ugiwania si\u0119 sztuk\u0105.<\/p>\n

Sztuka, o\u00a0kt\u00f3rej piszemy jest wi\u0119c sztuk\u0105 partnersk\u0105.<\/p>\n

Wysi\u0142ek pisania o\u00a0sztuce prowokuje do szukania warto\u015bci w\u00a0ka\u017cdej sztuce i\u00a0mimo woli wycisza w\u0105tpliwo\u015bci. Pisz\u0105c o\u00a0sztuce z\u0142ej niszczymy instynkt rozpoznawania sztuki warto\u015bciowej. Destrukcyjny jest tutaj proces naddawania warto\u015bci. Nale\u017cy pisa\u0107 o\u00a0sztuce dobrej, co wcale nie znaczy bezb\u0142\u0119dnej.<\/p>\n

Maria Anna Potocka jest prezesem Polskiej Sekcji AICA<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Spos\u00f3b pisania o sztuce zale\u017cy od przyj\u0119tej zasady patrzenia na sztuk\u0119. Ka\u017cda zasada wymusza troch\u0119 inne pisanie. Dwie z nich – patrzenie poprzez opis i poszukiwanie istoty dzie\u0142a – nie opieraj\u0105 si\u0119 na \u017cadnych za\u0142o\u017ceniach i s\u0105 pe\u0142ne \u015bwiatopogl\u0105dowej pokory. Przy takim patrzeniu na sztuk\u0119 tekst mo\u017ce wychodzi\u0107 bezpo\u015brednio z dzie\u0142a, raz je opisuj\u0105c, raz poszukuj\u0105c jego istoty.<\/p>\n","protected":false},"author":93,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[7223,849],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[121],"yoast_head":"\nJak patrzymy na sztuk\u0119? po co piszemy o sztuce? jak piszemy o sztuce? o jakiej sztuce piszemy? Cz\u0119\u015b\u0107 II<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Spos\u00f3b pisania o sztuce zale\u017cy od przyj\u0119tej zasady patrzenia na sztuk\u0119. Ka\u017cda zasada wymusza troch\u0119 inne pisanie. Dwie z nich - patrzenie...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2002_05_11\/potocka.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2002_05_11\/potocka.jpg\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce\",\"name\":\"Jak patrzymy na sztuk\u0119? po co piszemy o sztuce? jak piszemy o sztuce? o jakiej sztuce piszemy? Cz\u0119\u015b\u0107 II\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2002-05-11T15:29:14+00:00\",\"dateModified\":\"2012-12-12T15:38:02+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e916ecbcdf80585d0b815c32bc378439\"},\"description\":\"Spos\u00f3b pisania o sztuce zale\u017cy od przyj\u0119tej zasady patrzenia na sztuk\u0119. Ka\u017cda zasada wymusza troch\u0119 inne pisanie. Dwie z nich - patrzenie...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Jak patrzymy na sztuk\u0119? po co piszemy o sztuce? jak piszemy o sztuce? o jakiej sztuce piszemy? Cz\u0119\u015b\u0107 II\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e916ecbcdf80585d0b815c32bc378439\",\"name\":\"Maria Anna Potocka\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/maria-anna-potocka\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Jak patrzymy na sztuk\u0119? po co piszemy o sztuce? jak piszemy o sztuce? o jakiej sztuce piszemy? Cz\u0119\u015b\u0107 II","description":"Spos\u00f3b pisania o sztuce zale\u017cy od przyj\u0119tej zasady patrzenia na sztuk\u0119. Ka\u017cda zasada wymusza troch\u0119 inne pisanie. Dwie z nich - patrzenie...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2002_05_11\/potocka.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2002_05_11\/potocka.jpg"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce","name":"Jak patrzymy na sztuk\u0119? po co piszemy o sztuce? jak piszemy o sztuce? o jakiej sztuce piszemy? Cz\u0119\u015b\u0107 II","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce#primaryimage"},"datePublished":"2002-05-11T15:29:14+00:00","dateModified":"2012-12-12T15:38:02+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e916ecbcdf80585d0b815c32bc378439"},"description":"Spos\u00f3b pisania o sztuce zale\u017cy od przyj\u0119tej zasady patrzenia na sztuk\u0119. Ka\u017cda zasada wymusza troch\u0119 inne pisanie. Dwie z nich - patrzenie...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/maria-anna-potocka-sztuka-o-sztuce#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Jak patrzymy na sztuk\u0119? po co piszemy o sztuce? jak piszemy o sztuce? o jakiej sztuce piszemy? Cz\u0119\u015b\u0107 II"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e916ecbcdf80585d0b815c32bc378439","name":"Maria Anna Potocka","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/maria-anna-potocka"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/93"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=15"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=15"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}