{"id":15494,"date":"2013-10-21T08:00:24","date_gmt":"2013-10-21T07:00:24","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=15494"},"modified":"2020-09-01T12:42:05","modified_gmt":"2020-09-01T11:42:05","slug":"krzysztof-zanussi-rozszerzyc-pole-wyobrazni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-zanussi-rozszerzyc-pole-wyobrazni","title":{"rendered":"Rozszerzy\u0107 pole wyobra\u017ani"},"content":{"rendered":"

Ewa Zieli\u0144ska: Jakie wydarzenie w ci\u0105gu ostatnich lat najsilniej wp\u0142yn\u0119\u0142o na obraz polskiej kultury?<\/strong><\/p>\n

Krzysztof Zanussi:<\/strong> My\u015bl\u0119, \u017ce to nie wydarzenie lecz proces, kt\u00f3ry szalenie przyspieszy\u0142. Proces ogromnej przemiany spo\u0142ecznej: emancypacji mas ludzkich, kt\u00f3re zosta\u0142y spo\u0142ecznie uruchomione; r\u00f3wnie\u017c naprawy pewnej suwerenno\u015bci, skutkuj\u0105cej buntem przeciwko kulturze wysokiej, kt\u00f3ra jest dla nich za odleg\u0142a. To bardzo znacz\u0105ca przemiana, kt\u00f3ra we wszystkich krajach postkomunistycznych zasz\u0142a z przyspieszeniem, a na zachodzie nast\u0119puje wolniutko od bardzo dawna i przez to jest du\u017co mniej ra\u017c\u0105ca, ale wsz\u0119dzie zmierza w tym samym kierunku. Oznacza ogromny awans rzeszy ludzi, kt\u00f3rzy zbli\u017cyli si\u0119 do kultury, i pewn\u0105 degradacj\u0119 tego, co by\u0142o kultur\u0105 wysok\u0105, kt\u00f3ra straci\u0142a sw\u00f3j modelowy charakter, przesta\u0142a by\u0107 dla wszystkich wzorcem niepodwa\u017calnym. To s\u0105 zmiany, kt\u00f3re nie maj\u0105 zwi\u0105zku z \u017cadnym wydarzeniem \u2013 one s\u0105 po prostu zmianami, kt\u00f3re w tych latach nast\u0105pi\u0142y i oddzia\u0142a\u0142y na wszystkie dziedziny kultury.<\/p>\n

\"Krzysztof<\/a>
Krzysztof Zanussi (\u017ar\u00f3d\u0142o: archiwum SF TOR)<\/figcaption><\/figure>\n

Kultura popularna, czyli niska (bo nazywamy j\u0105 popularn\u0105 tylko przez uprzejmo\u015b\u0107) by\u0142a dotychczas zawsze traktowana z pewnym lekcewa\u017ceniem, politowaniem. W tej chwili jej moc ekonomiczna sta\u0142a si\u0119 tak wielka, \u017ce ta kultura nabra\u0142a ogromnej si\u0142y i prawie nikt nie \u015bmie m\u00f3wi\u0107 o niej z ironi\u0105. Mo\u017cna sobie jeszcze pozwoli\u0107 na drwin\u0119 z disco polo, ale ju\u017c dalej \u2013 strach, bo to s\u0105 takie rzesze i taki kapita\u0142, \u017ce lepiej si\u0119 temu nie nara\u017ca\u0107. Wobec tego wszystko, co by\u0142o domen\u0105 kultury wysokiej, w jaki\u015b spos\u00f3b rozmija si\u0119 z powszechnym modelem kultury konsumowanej przez masy.<\/p>\n

Dawniej nie mo\u017cna by\u0142o by\u0107 cz\u0142owiekiem na stanowisku, nie maj\u0105c przeczytanych pewnych ksi\u0105\u017cek, obejrzanych pewnych film\u00f3w, wys\u0142uchanych utwor\u00f3w muzycznych \u2013 po prostu by\u0142o to wyposa\u017cenie cz\u0142owieka wykszta\u0142conego. Dzisiaj ju\u017c to wyposa\u017cenie nie jest wymagane. Nie wymagany jest j\u0119zyk \u2013 j\u0119zyk, kt\u00f3ry obowi\u0105zywa\u0142 dawniej na pewnym szczeblu czy stanowisku; lekarz, adwokat \u2013 nale\u017celi ju\u017c do tego kr\u0119gu, w kt\u00f3rym powinno si\u0119 m\u00f3wi\u0107 inteligencko i nie u\u017cywa\u0107, na przyk\u0142ad, wulgaryzm\u00f3w.<\/p>\n

Uwa\u017cam ten proces za najwa\u017cniejszy dla kultury, a \u017cadnego szczeg\u00f3lnego wydarzenia nie wska\u017c\u0119.<\/p>\n

A czy mo\u017ce Pan wskaza\u0107 osob\u0119, kt\u00f3ra odegra\u0142a znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w polskiej kinematografii ostatnich lat?<\/strong><\/p>\n

Zale\u017cy, o jak\u0105 rol\u0119 Pani pyta. Je\u017celi mam wskaza\u0107 osob\u0119, kt\u00f3ra na istnieniu kinematografii odcisn\u0119\u0142a bardzo mocne pi\u0119tno, jest to bez w\u0105tpienia Pani Agnieszka Odorowicz, kt\u00f3rej zas\u0142uga dla powo\u0142ania nowego prawa filmowego, a za tym Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, kt\u00f3rego jest teraz dyrektork\u0105, jest niepodwa\u017calna. Jej w\u0142adza jest zdecydowanie jednoosobowa. Wszystkie procedury, kt\u00f3re towarzysz\u0105 Instytutowi nie maj\u0105 moim zdaniem istotnego znaczenia. Jej osobowo\u015b\u0107, a nawet jej gust osobisty, odciskaj\u0105 si\u0119 bardzo mocno na kinematografii. I to ju\u017c b\u0119dzie przedmiotem os\u0105du historii, z kt\u00f3r\u0105 nie mo\u017cemy dzisiaj dyskutowa\u0107.<\/p>\n

W ka\u017cdym razie na pewno kinematografia dzisiaj jest u nas dynamiczna; film\u00f3w robi si\u0119 du\u017co, jest ogromna liczba ludzi m\u0142odych, kt\u00f3rzy robi\u0105 filmy i robi\u0105 filmy ciekawe; jest pewna kontynuacja \u2013 nie dosz\u0142o do konfliktu pokole\u0144 czy zerwania z tradycj\u0105, pozosta\u0142a ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107. To fakty pozytywne. Oczywi\u015bcie negatywnych jest te\u017c ogromnie du\u017co; mo\u017ce na przyk\u0142ad rozmaito\u015b\u0107 tej oferty nie jest tak wielka, jak bym marzy\u0142, ale to ju\u017c r\u00f3wnie\u017c historia os\u0105dzi.<\/p>\n

Czy w historii polskiej kinematografii jest jakie\u015b wydarzenie (b\u0105d\u017a posta\u0107), kt\u00f3re wed\u0142ug Pana nies\u0142usznie zosta\u0142o pomini\u0119te lub niezauwa\u017cone przez krytyk\u0119?<\/strong><\/p>\n

<\/strong>Trudno powiedzie\u0107, poniewa\u017c trzeba by\u0142o by do tego mie\u0107 krytyk\u0119, a ona bardzo os\u0142ab\u0142a; mog\u0119 nawet powiedzie\u0107, \u017ce nie istnieje. Nie ma ju\u017c ani tego znaczenia czy ci\u0119\u017caru, ani takiego zestawu os\u00f3b, kt\u00f3re mia\u0142a, gdy jeszcze wp\u0142ywa\u0142a na kinematografi\u0119. Dzisiaj tego wp\u0142ywu w og\u00f3le nie ma, wi\u0119c nie ma si\u0119 te\u017c nad czym zastanawia\u0107. Dzi\u015b stawia si\u0119 tylko gwiazdeczki. Krytycy ogl\u0105daj\u0105 nies\u0142ychan\u0105 liczb\u0119 ameryka\u0144skich film\u00f3w i, w gruncie rzeczy, s\u0105 zorientowani w tych produkcjach, natomiast brakuje ludzi pisz\u0105cych powa\u017cnie o filmie, kt\u00f3rzy kiedy\u015b zastanawiali si\u0119 nad filmem jako zjawiskiem kultury, potrafili zdiagnozowa\u0107, czy nawet przepowiedzie\u0107 takie fenomeny jak Szko\u0142a Polska czy Kino Moralnego Niepokoju. Dzisiaj nie ma miejsca w og\u00f3le dla takich my\u015bli, no bo gdzie one mia\u0142yby si\u0119 wyrazi\u0107? Nie ma nikogo, kto umia\u0142by je sformu\u0142owa\u0107. Zmieni\u0142a si\u0119 wi\u0119c sytuacja spo\u0142eczna i dlatego nie ma kto ani co wskazywa\u0107 poszczeg\u00f3lnych fakt\u00f3w.<\/p>\n

Jest oczywi\u015bcie ca\u0142y szereg ludzi bardzo interesuj\u0105cych, m\u0142odych, kt\u00f3rzy zrobili po jednym czy dw\u00f3ch filmach i nie wytrzymuj\u0105 presji tego rynku. Uwa\u017cam, \u017ce do tych ludzi nie dociera \u015bwiadoma pomoc pa\u0144stwowego mecenasa, na tyle skuteczna, \u017ceby oni czuli wi\u0119kszy komfort tworzenia. My\u015bl\u0119, \u017ce kinematografia by\u0142aby pi\u0119kniejsza i bogatsza, gdyby wi\u0119cej tych os\u00f3b by\u0142o bardzo aktywnych. Ale nie chc\u0119 podawa\u0107 Pani \u017cadnych nazwisk, bo to by\u0142aby troch\u0119 nieprzyzwoita ocena, gdybym sam b\u0119d\u0105c uczestnikiem kinematografii zacz\u0105\u0142 wystawia\u0107 kolegom cenzurki. Tego, uwa\u017cam, nie wypada robi\u0107.<\/p>\n

Prosz\u0119 powiedzie\u0107, czemu Pana zdaniem s\u0142u\u017cy i czemu powinien s\u0142u\u017cy\u0107 film? Jaka jest jego najwi\u0119ksza warto\u015b\u0107 dla wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka?<\/strong><\/p>\n

<\/strong>Film rozszerza pole wyobra\u017ani \u2013 jak wszelka sztuka pozwala zrozumie\u0107 drugiego cz\u0142owieka i samego siebie. Do tego s\u0142u\u017cy na r\u00f3\u017cnych szczeblach: zar\u00f3wno na szczeblu najbardziej prymitywnym \u2013najg\u0142upszego serialu, jak i na szczeblu najbardziej wyszukanej sztuki, kt\u00f3ra do kogo\u015b innego dociera z t\u0105 sam\u0105 misj\u0105: poszerzenia obszaru wyobra\u017ani, wra\u017cliwo\u015bci, \u015bwiadomo\u015bci, czyli tych warto\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 przypisane sztuce od zarania jej istnienia. Natomiast przy tym funkcja ludyczna, kt\u00f3ra dzisiaj jest najg\u0142o\u015bniej eksponowana, rozrywka, jest tak\u017ce uprawnionym obszarem dzia\u0142alno\u015bci. Ale oczywi\u015bcie istnieje rozrywka og\u0142upiaj\u0105ca, rozrywka degraduj\u0105ca \u2013 i tej jest dzisiaj sporo, r\u00f3wnie\u017c w polskim filmie.<\/p>\n

A jakie zjawiska maj\u0105 obecnie najwi\u0119kszy wp\u0142yw na kszta\u0142t polskiego kina?<\/strong><\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie g\u0142os m\u0142odego pokolenia to cz\u0119sto g\u0142os ludzi zawiedzionych wolno\u015bci\u0105 i wolnym rynkiem, zawiedzionych tym, \u017ce idea\u0142y, kt\u00f3re brzmia\u0142y w ustach ich rodzic\u00f3w, kiedy trwa\u0142a \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d, na co dzie\u0144 bardzo si\u0119 star\u0142y i rozmy\u0142y. Cz\u0119sto ci ludzie trac\u0105 z oczu wielkie pozytywne przemiany, kt\u00f3re jednak nast\u0105pi\u0142y.<\/p>\n

Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce Polska prze\u017cywa swoje ostatnie dwie dekady jako jedne z najlepszych w swojej tysi\u0105cletniej historii, ale jednocze\u015bnie nasze kino dokumentuje g\u0142\u0119bokie rozczarowanie, niezadowolenie. Troch\u0119 podobne zjawisko mia\u0142o miejsce, kiedy we W\u0142oszech, w latach 50., nast\u0105pi\u0142 nies\u0142ychany boom ekonomiczny, spo\u0142eczny, wielka urbanizacja. W\u0142ochy po wojnie rozkwit\u0142y, a ca\u0142a w\u0142oska szko\u0142a neorealizmu w kinematografii opowiada\u0142a o kosztach tego sukcesu; w\u0142a\u015bciwie tak skupi\u0142a si\u0119 na kosztach, \u017ce nie ma \u015bwiadectwa tego, jak zadowoleni z \u017cycia byli wtedy W\u0142osi.\u00a0 Widz\u0119 pewn\u0105 analogi\u0119 w tym, jak polskie kino przedstawia nasz\u0105 transformacj\u0119 i jak j\u0105 ludzie prze\u017cywaj\u0105. Niezale\u017cnie od rozczarowania, rozgoryczenia, pojawi\u0142o si\u0119 poczucie satysfakcji z tego, \u017ce tylu ludzi pracuje \u201ena swoim\u201d,\u00a0 \u017cyje na poziomie niepor\u00f3wnywalnie wy\u017cszym ni\u017c dawniej, wielu\u00a0 sta\u0107 na urlopy zagranic\u0105, na luksusowe \u0142azienki, o kt\u00f3rych nie by\u0142o co marzy\u0107 dwadzie\u015bcia lat temu\u2026 \u2013 wymieniam to jako probierz tego, \u017ce kraj si\u0119 wzbogaci\u0142. To wszystko sta\u0142o si\u0119 w ogromnym tempie, a kino, zgodnie ze swoim etosem wsp\u00f3\u0142czucia, pochyla si\u0119 nad ofiarami transformacji, nad tymi, kt\u00f3rym si\u0119 nie powiod\u0142o, nad tymi, kt\u00f3rych nie dosi\u0119g\u0142a sprawiedliwo\u015b\u0107.<\/p>\n

<\/p>\n

Co, Pana zdaniem, wyr\u00f3\u017cnia nasz\u0105 kinematografi\u0119 na tle innych kraj\u00f3w?<\/strong><\/p>\n

Ci\u0105g\u0142e poczucie misji, kt\u00f3ra w naszej kulturze \u2013 literaturze, poezji, nawet muzyce \u2013 by\u0142a zawsze odczuwana przez to, \u017ce w wieku XIX nie mieli\u015bmy w\u0142asnej pa\u0144stwowo\u015bci i sztuka, kultura by\u0142y pewnym substytutem bytu pa\u0144stwowego. To je zobowi\u0105za\u0142o do pewnych \u015bwiadcze\u0144, pewnej s\u0142u\u017cebno\u015bci wobec kraju, narodu, i ta s\u0142u\u017cebno\u015b\u0107 ci\u0105gle jeszcze pobrzmiewa w powracaj\u0105cym poczuciu odpowiedzialno\u015bci za spo\u0142ecze\u0144stwo. Mimo wszystkich deklaracji, kt\u00f3re mog\u0105 brzmie\u0107 zupe\u0142nie przeciwnie, widz\u0119, jak kino polskie jest zaanga\u017cowane w \u017cycie kraju, jak chce w tym \u017cyciu dorobi\u0107 si\u0119 prawa do komentarza i wp\u0142yn\u0105\u0107 na ludzkie zapatrywania, na spos\u00f3b prze\u017cywania czas\u00f3w.<\/p>\n

Post\u0119puj\u0105cy w ostatnich dw\u00f3ch dekadach rozw\u00f3j nowych technologii to rewolucja w dost\u0119pie do informacji, a tym samym dynamiczny rozw\u00f3j medi\u00f3w. Jak\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 dzisiaj media w kszta\u0142towaniu kultury?<\/strong><\/p>\n

Media, przede wszystkim, s\u0105 no\u015bnikiem demokratyzacji. Ludzie dzi\u015b maj\u0105 dost\u0119p do informacji niepor\u00f3wnanie wi\u0119kszy ni\u017c dwadzie\u015bcia lat temu. I, oczywi\u015bcie, zawsze skupiamy si\u0119 na tym, co negatywne, zapominaj\u0105c, \u017ce og\u00f3lny bilans jest pozytywny, \u017ce rzesza ludzi jest du\u017co bardziej \u015bwiadoma tego, gdzie i jak \u017cyje. Jednak na pewno z rozwojem technologii i dost\u0119pno\u015bci nie idzie w parze na przyk\u0142ad rozw\u00f3j krytycyzmu, czyli zdolno\u015bci krytycznego czytania medi\u00f3w \u2013 st\u0105d pojawi\u0142y si\u0119 tabloidy i, jakby, ich odpowiednik w \u017cyciu publicznym, to znaczy populizm. Populizm, czyli zwracanie si\u0119 do ludzi tak, \u017ceby apelowa\u0107 do ich najbardziej prymitywnych instynkt\u00f3w, przes\u0105d\u00f3w, schemat\u00f3w my\u015blowych, stereotyp\u00f3w; \u017ceby to wykorzysta\u0107 emocjonalnie do dora\u017anych politycznych cel\u00f3w. Tabloid jest no\u015bnikiem tego rodzaju komunikacji. Oczywi\u015bcie spo\u0142ecze\u0144stwo \u015bwiadome tabloidy powinno odrzuca\u0107; inteligent nie bierze tabloidu do r\u0119ki (tak samo jak w zasadzie nie powinien ogl\u0105da\u0107 seriali telewizyjnych) \u2013 to jest poni\u017cej poziomu oczekiwanego od inteligenta.<\/p>\n

W tej chwili poluzowa\u0142y si\u0119 te standardy, ludzie pozwalaj\u0105 sobie na wi\u0119cej w czasach \u0142atwych, a obecne czasy s\u0105, mimo pozor\u00f3w dramatyzmu, dosy\u0107 \u0142atwe w stosunku do tego, co ju\u017c prze\u017cyli\u015bmy. Mo\u017ce ludzie chc\u0105 popu\u015bci\u0107 pasa i odpu\u015bci\u0107 sobie ambicje kulturalne. Media \u017ceruj\u0105 na tym i pr\u00f3buj\u0105 produkt popkultury traktowa\u0107 jako towar z dobrej p\u00f3\u0142ki. Bardzo bolej\u0119 nad tym, \u017ce tylko dwa kraje Europy, w tym na szcz\u0119\u015bcie Polska, w rokowaniach WTO[1]<\/sup><\/a> za\u017c\u0105da\u0142y utrzymania wyj\u0105tku kulturalnego, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce nie wolno traktowa\u0107 kultury jako towaru (mimo \u017ce cz\u0119sto jest towarem, a to nie jest jej istot\u0105). Istot\u0105 kultury jest co\u015b, z czym uto\u017csamia si\u0119 pewna ogromna zbiorowo\u015b\u0107 \u2013 element \u017cycia duchowego, kt\u00f3rego nie mo\u017cna podporz\u0105dkowa\u0107 zasadom wolnego handlu. St\u0105d subwencjonowanie kultury narodowej. I to te\u017c jest zjawisko istotne \u2013 \u017ce dzisiaj takiej oczywisto\u015bci trzeba wr\u0119cz broni\u0107. Wiele kraj\u00f3w Europy w rokowaniach z Ameryk\u0105 by\u0142o gotowych wyj\u0105tek kulturalny pogrzeba\u0107; na szcz\u0119\u015bcie do tego nie dosz\u0142o.<\/p>\n

Rozw\u00f3j nowych technologii to tak\u017ce istotne zmiany w podej\u015bciu samych artyst\u00f3w do sztuki czy filmowc\u00f3w do kinematografii. Czy dostrzega Pan owe zmiany w swojej pracy?<\/strong><\/p>\n

Nie, uwa\u017cam, \u017ce to s\u0105 zmiany pozorne. Zmieni\u0142 si\u0119 no\u015bnik, zmieni\u0142y si\u0119 w jakim\u015b stopniu okoliczno\u015bci, w jakich ludzie obcuj\u0105 ze sztuk\u0105, i to wymusi pewnie jakie\u015b zmiany j\u0119zyka filmowego, ale to nie nast\u0119puje tak szybko, jak by si\u0119 mo\u017cna by\u0142o spodziewa\u0107. Robimy filmy do\u015b\u0107 podobnie do tego, jak robili\u015bmy je cho\u0107by trzydzie\u015bci lat temu. J\u0119zyk tamtych film\u00f3w by\u0142 bardziej wyrafinowany, rozwini\u0119ty, bo inny by\u0142 profil rynku, i w czasach, kiedy Godard czy Bergman przedstawiali nam nowe spojrzenie na kino, ogromne masy ludzkie ogl\u0105da\u0142y te filmy, kt\u00f3re by\u0142y pokazywane na festiwalach i w telewizji w godzinach wysokiej ogl\u0105dalno\u015bci. Antonioni, najpierw wygwizdany w Cannes, ju\u017c rok p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 przyj\u0119ty przez do\u015b\u0107 szerok\u0105, oczywi\u015bcie mieszcza\u0144sk\u0105, publiczno\u015b\u0107. Natomiast dzisiaj umasowienie odbioru zmienia kryteria oceny i ludzie ulegaj\u0105 z\u0142udzeniu, \u017ce dobre jest to, co si\u0119 dobrze sprzedaje \u2013 a to jest oczywista nieprawda. R\u00f3wnie\u017c w ka\u017cdej innej dziedzinie handlu zwykle to, co si\u0119 dobrze sprzedaje, wcale nie jest takie dobre, a rzeczy naprawd\u0119 warto\u015bciowe cz\u0119sto s\u0105 szerokiej publiczno\u015bci nieznane. Tote\u017c uwa\u017cam, \u017ce te zmiany nast\u0105pi\u0142y, ale nie s\u0105dz\u0119, by to mia\u0142o bezpo\u015brednie odbicie w kinematografii: robimy filmy do\u015b\u0107 podobne.<\/p>\n

A czego w dzisiejszych czasach najbardziej potrzebuje polska kinematografia?<\/strong><\/p>\n

<\/strong>Przede wszystkim szerokiego spojrzenia, bo ma sk\u0142onno\u015b\u0107 do zasklepiania si\u0119 w za\u015bcianku i wchodzenia w nasze lokalne problemy tak g\u0142\u0119boko, jakby nic wi\u0119cej nas nie obchodzi\u0142o. Tymczasem problemy \u015bwiata s\u0105 ogromne, a im bardziej Polska wychodzi naprzeciw nim, tym warto\u015bciowsze jest to, co w Polsce powstaje.<\/p>\n

Jakie wyzwania stoj\u0105 przed polskim filmem na najbli\u017csze lata?<\/strong><\/p>\n

W obliczu globalizacji, w sytuacji bezpo\u015bredniego zderzenia z innymi kulturami, innymi rasami ludzkimi, innymi religiami, musimy si\u0119 na nowo definiowa\u0107 \u2013 tutaj kinematografia ma wiele do powiedzenia. Musimy si\u0119 na nowo okre\u015bli\u0107 w naszej duchowo\u015bci, kt\u00f3ra musi ulec kolejnym przemianom. Pytanie, czy kinematografia polska utoruje drog\u0119 jakiej\u015b nowej duchowo\u015bci, czy te\u017c spr\u00f3buje duchowo\u015b\u0107 kompletnie zniweczy\u0107? Jaki b\u0119dzie profil duchowo\u015bci XXI wieku i co Polska b\u0119dzie potrafi\u0142a w to oryginalnego wnie\u015b\u0107? To same pytania. Kultury nie da si\u0119 planowa\u0107, nawet nie mo\u017cna przed ni\u0105 stawia\u0107 zada\u0144 \u2013 ona idzie swoim nurtem, jest sum\u0105 dziesi\u0105tek decyzji, kt\u00f3re podejmuj\u0105 poszczeg\u00f3lni arty\u015bci, uwarunkowani tym, w czym \u017cyj\u0105. Lepszego programu nie umiem sformu\u0142owa\u0107.<\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 bardzo.<\/p>\n

Poka\u017c przypisy<\/span>    (\u21b5 returns to text)<\/p>\n
    \n
  1. World Trade Organisation \u2013 \u015awiatowa Organizacja Handlowa\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Film […] pozwala zrozumie\u0107 drugiego cz\u0142owieka i samego siebie. Do tego s\u0142u\u017cy na r\u00f3\u017cnych szczeblach: zar\u00f3wno na szczeblu najbardziej prymitywnym \u2013 najg\u0142upszego serialu, jak i na szczeblu najbardziej wyszukanej sztuki, kt\u00f3ra do kogo\u015b innego dociera z t\u0105 sam\u0105 misj\u0105: poszerzenia obszaru wyobra\u017ani, wra\u017cliwo\u015bci, \u015bwiadomo\u015bci, czyli tych warto\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 przypisane sztuce od zarania jej istnienia. <\/p>\n","protected":false},"author":115,"featured_media":15952,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65,2121],"tags":[1468,377,7271,14068],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[803],"yoast_head":"\nRozszerzy\u0107 pole wyobra\u017ani<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Krzysztof Zanussi: W sytuacji bezpo\u015bredniego zderzenia z innymi kulturami, rasami ludzkimi, religiami, musimy si\u0119 na nowo definiowa\u0107...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-zanussi-rozszerzyc-pole-wyobrazni\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-zanussi-rozszerzyc-pole-wyobrazni\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-zanussi-rozszerzyc-pole-wyobrazni#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/10\/15opl-krzysztof-zanussi-2013-10-23.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/10\/15opl-krzysztof-zanussi-2013-10-23.jpg\",\"width\":1000,\"height\":881,\"caption\":\"Krzysztof Zanussi (\u017ar\u00f3d\u0142o: archiwum SF TOR)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-zanussi-rozszerzyc-pole-wyobrazni#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-zanussi-rozszerzyc-pole-wyobrazni\",\"name\":\"Rozszerzy\u0107 pole wyobra\u017ani\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-zanussi-rozszerzyc-pole-wyobrazni#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2013-10-21T07:00:24+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T11:42:05+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/4a1ba47330fa643d5d441212ec1bd588\"},\"description\":\"Krzysztof Zanussi: W sytuacji bezpo\u015bredniego zderzenia z innymi kulturami, rasami ludzkimi, religiami, musimy si\u0119 na nowo definiowa\u0107...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-zanussi-rozszerzyc-pole-wyobrazni#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-zanussi-rozszerzyc-pole-wyobrazni\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-zanussi-rozszerzyc-pole-wyobrazni#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Rozszerzy\u0107 pole wyobra\u017ani\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/4a1ba47330fa643d5d441212ec1bd588\",\"name\":\"Krzysztof Zanussi\",\"description\":\"KRZYSZTOF ZANUSSI (1939) \u2013 re\u017cyser i scenarzysta filmowy. Absolwent Szko\u0142y Filmowej w \u0141odzi; studiowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c fizyk\u0119 na Uniwersytecie Warszawskim i filozofi\u0119 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim. Jako re\u017cyser debiutowa\u0142 w 1969 roku \u201eStruktur\u0105 kryszta\u0142u\u201d. Autor film\u00f3w \u201eBarwy ochronne\u201d, \u201eSpirala\u201d, \u201eCwa\u0142\u201d, \u201e\u017bycie jako \u015bmiertelna choroba przenoszona drog\u0105 p\u0142ciow\u0105\u201d. Jest wyk\u0142adowc\u0105 Wydzia\u0142u Radia i Telewizji Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, Collegium Civitas w Warszawie oraz Wydzia\u0142u Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW. Jego \u017cyciu i tw\u00f3rczo\u015bci po\u015bwi\u0119cono dwa filmy dokumentalne: \u201eStruktura cz\u0142owieka\u201d Gra\u017cyny Banaszkiewicz oraz \u201eNiepok\u00f3j\u201d Krzysztofa Tch\u00f3rzewskiego.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/krzysztof-zanussi\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rozszerzy\u0107 pole wyobra\u017ani","description":"Krzysztof Zanussi: W sytuacji bezpo\u015bredniego zderzenia z innymi kulturami, rasami ludzkimi, religiami, musimy si\u0119 na nowo definiowa\u0107...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-zanussi-rozszerzyc-pole-wyobrazni","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-zanussi-rozszerzyc-pole-wyobrazni\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-zanussi-rozszerzyc-pole-wyobrazni#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/10\/15opl-krzysztof-zanussi-2013-10-23.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/10\/15opl-krzysztof-zanussi-2013-10-23.jpg","width":1000,"height":881,"caption":"Krzysztof Zanussi (\u017ar\u00f3d\u0142o: archiwum SF TOR)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-zanussi-rozszerzyc-pole-wyobrazni#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-zanussi-rozszerzyc-pole-wyobrazni","name":"Rozszerzy\u0107 pole wyobra\u017ani","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-zanussi-rozszerzyc-pole-wyobrazni#primaryimage"},"datePublished":"2013-10-21T07:00:24+00:00","dateModified":"2020-09-01T11:42:05+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/4a1ba47330fa643d5d441212ec1bd588"},"description":"Krzysztof Zanussi: W sytuacji bezpo\u015bredniego zderzenia z innymi kulturami, rasami ludzkimi, religiami, musimy si\u0119 na nowo definiowa\u0107...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-zanussi-rozszerzyc-pole-wyobrazni#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-zanussi-rozszerzyc-pole-wyobrazni"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/krzysztof-zanussi-rozszerzyc-pole-wyobrazni#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Rozszerzy\u0107 pole wyobra\u017ani"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/4a1ba47330fa643d5d441212ec1bd588","name":"Krzysztof Zanussi","description":"KRZYSZTOF ZANUSSI (1939) \u2013 re\u017cyser i scenarzysta filmowy. Absolwent Szko\u0142y Filmowej w \u0141odzi; studiowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c fizyk\u0119 na Uniwersytecie Warszawskim i filozofi\u0119 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim. Jako re\u017cyser debiutowa\u0142 w 1969 roku \u201eStruktur\u0105 kryszta\u0142u\u201d. Autor film\u00f3w \u201eBarwy ochronne\u201d, \u201eSpirala\u201d, \u201eCwa\u0142\u201d, \u201e\u017bycie jako \u015bmiertelna choroba przenoszona drog\u0105 p\u0142ciow\u0105\u201d. Jest wyk\u0142adowc\u0105 Wydzia\u0142u Radia i Telewizji Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, Collegium Civitas w Warszawie oraz Wydzia\u0142u Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW. Jego \u017cyciu i tw\u00f3rczo\u015bci po\u015bwi\u0119cono dwa filmy dokumentalne: \u201eStruktura cz\u0142owieka\u201d Gra\u017cyny Banaszkiewicz oraz \u201eNiepok\u00f3j\u201d Krzysztofa Tch\u00f3rzewskiego.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/krzysztof-zanussi"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15494"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/115"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15494"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15494\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15952"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15494"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15494"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15494"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=15494"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=15494"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}