{"id":1628,"date":"2010-03-10T19:48:48","date_gmt":"2010-03-10T17:48:48","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=1628"},"modified":"2013-01-12T00:26:43","modified_gmt":"2013-01-11T23:26:43","slug":"paulina-olszewska-sztuka-czy-zwyczajny-wandalizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2010\/paulina-olszewska-sztuka-czy-zwyczajny-wandalizm","title":{"rendered":"Sztuka czy zwyczajny wandalizm"},"content":{"rendered":"<h4 id=\"historia-projektu-pewnego-szwedzkiego-artysty\"><script type=\"text\/javascript\"><\/script><strong>Historia projektu pewnego szwedzkiego artysty<\/strong><\/h4>\n<p>Szwedzka edukacja uwa\u017cana jest za jedn\u0105 z najlepszych w Europie i zazwyczaj stawiana jest innym pa\u0144stwom za wz\u00f3r. Kreatywno\u015b\u0107, innowacyjno\u015b\u0107, otwarto\u015b\u0107 to jedne z metod osi\u0105gni\u0119cia sukcesu na tym polu. Szwedzi dostrzegli, \u017ce w procesie edukacji r\u00f3wnie\u017c sztuka jest niezb\u0119dnym elementem rozwoju i nie mo\u017ce by\u0107 zaniedbywana. Mi\u0119dzy innymi dlatego, ka\u017cda, nawet najmniejsza instytucja kultury, organizuje warsztaty, spotkania czy oprowadzenia dostosowane do potrzeb w zale\u017cno\u015bci od wieku i zainteresowania ch\u0119tnych. Efekt takiego dzia\u0142ania: pe\u0142ne (i to nie tylko w weekendy) muzea i galerie, w kt\u00f3rych spotka\u0107 mo\u017cna zar\u00f3wno grup\u0119 przedszkolak\u00f3w jak i kluby senior\u00f3w czy grona specjalist\u00f3w. I wcale nie musi by\u0107 to wystawa francuskich impresjonist\u00f3w czy prezentacja rzadko pokazywanej kolekcji. Przy takim stanie \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce w Szwecji na polu sztuki ma\u0142o co powinno szokowa\u0107 a artystyczne dzia\u0142ania bez wi\u0119kszego problemu znajduj\u0105 zrozumienie i akceptacj\u0119 w\u015br\u00f3d og\u00f3\u0142u. A jednak tak nie jest. \u015awiadczy\u0107 o tym mo\u017ce historia pracy artysty, ukrywaj\u0105cego si\u0119 pod pseudonimem NUG, oraz kontrowersji, jakie wywo\u0142a\u0142a.<\/p>\n<figure id=\"attachment_1652\" aria-describedby=\"caption-attachment-1652\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-1652\" title=\"olszewska-paulina-sztuka-czy-wandalizm-2009\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/03\/olszewska-paulina-sztuka-czy-wandalizm-2009-540x405.jpg\" alt=\"NUG, Territorial Pissing, widok stoiska galerii Branstroem, Market Art Fairs, Sztokholm, 2009, fot. Paulina Olszewska.\" width=\"540\" height=\"405\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-1652\" class=\"wp-caption-text\">NUG, Territorial Pissing, widok stoiska galerii Branstroem, Market Art Fairs, Sztokholm, 2009, fot. Paulina Olszewska.<\/figcaption><\/figure>\n<h4 id=\"co-robi-policja-na-targach-sztuki\">Co robi policja na targach sztuki?<\/h4>\n<p>Z pocz\u0105tku ca\u0142a sprawa wygl\u0105da\u0142a zupe\u0142nie niepozornie. W lutym zesz\u0142ego, 2009 roku, odby\u0142y si\u0119 na sztokholmskiej Kr\u00f3lewskiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych po raz czwarty targi sztuki <em>Market<\/em>. Koncentruj\u0105 si\u0119 one g\u0142\u00f3wnie na prezentacji komercyjnych galerii z obszaru kraj\u00f3w skandynawskich a ich profil jest dosy\u0107 konserwatywny. Reprezentowani s\u0105 na nich arty\u015bci, tworz\u0105cy w klasycznych formach malarstwa lub fotografii. Rzadziej mo\u017cna natrafi\u0107 na tych, poruszaj\u0105cych si\u0119 w obszarze instalacji czy wideo artu. Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego prezentacja zorganizowana przez sztokholmsk\u0105 galeri\u0119 Br\u00e4ndstr\u00f6m ju\u017c od pierwszych godzin otwarcia przyci\u0105ga\u0142a swoj\u0105 odmienn\u0105 form\u0105 t\u0142umy zwiedzaj\u0105cych.<\/p>\n<p>Galeria pokaza\u0142a prac\u0119 dyplomow\u0105 \u015bwie\u017co upieczonego absolwenta sztokholmskiego Konstfack<sup>1<\/sup>. Nie by\u0142o by w tym nic nadzwyczajnego, gdyby nie forma, jak\u0105 NUG wybra\u0142. Ca\u0142y projekt, pod nazw\u0105 <em>Territorial Pissing<\/em>, powsta\u0142 w formie graffiti<sup>2<\/sup>. W\u0142a\u015bnie t\u0105 prac\u0105 Galeria Br\u00e4ndstr\u00f6m postanowi\u0142a zaanektowa\u0107 sw\u00f3j boks. Na \u015bcianach powieszono ekrany wy\u015bwietlaj\u0105ce zapis z dyplomowej akcji a bia\u0142e \u015bciany udekorowane zosta\u0142y czarnym, graffitowym wzorem. Pikanterii ca\u0142ej prezentacji dodawa\u0142o zestawienie, b\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a, sztuki ulicy z barokowymi meblami wypo\u017cyczonymi z domu aukcyjnego<em> <\/em>Bukowski. Ca\u0142a przestrze\u0144, zar\u00f3wno poprzez owo nietypowe zestawienie, jak i pewnego rodzaju pustk\u0119 wyra\u017anie odcina\u0142a si\u0119 od reszty prezentowanych galerii, gdzie cz\u0119sto wykorzystywano ka\u017cdy wolny centymetr powierzchni.<\/p>\n<p>Jednak burza, jaka rozp\u0119ta\u0142a si\u0119 po otwarciu targ\u00f3w, nie dotyczy\u0142a formy prezentacji, ale zawarto\u015bci jednej z prac. Dyplom <em>Territorial Pissing<\/em> sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z dw\u00f3ch wideo. Jedno z nich stanowi\u0142 zap\u0119tlony obraz p\u0119dz\u0105cego, charakterystycznego niebieskiego poci\u0105gu sztokholmskiego metra. Drugi za\u015b by\u0142 zapisem akcji, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce w takim jad\u0105cym wagonie. Na kt\u00f3rej\u015b ze stacji do poci\u0105gu z kilkoma pasa\u017cerami wsiada ubrany w kominiark\u0119 m\u0119\u017cczyzna. Gdy metro rusza, wyjmuje on puszk\u0119 spreju i zaczyna zamalowywa\u0107 na czarno przestrze\u0144 wagonu. W momencie wjazdu na kolejn\u0105 stacj\u0119 wybija jedn\u0105 z szyb i wyskakuje przez ni\u0105 na peron, po czym oddala si\u0119 w nieznanym kierunku.<\/p>\n<p>Kiedy informacje o tej pracy ukaza\u0142y si\u0119 w prasie, odezwa\u0142a si\u0119 sztokholmska miejska firma transportowa SL (Storstockholms Lokaltrafik). Jej zarz\u0105d stwierdzi\u0142, \u017ce NUG nie wyst\u0105pi\u0142 do nich o zgod\u0119 na przeprowadzenie owej akcji. Tym samym traktuje j\u0105 jako przejaw wandalizmu, za kt\u00f3ry nale\u017cy si\u0119 odszkodowanie. Nie czekaj\u0105c na wyt\u0142umaczenia, SL z\u0142o\u017cy\u0142a doniesienie do prokuratury o pope\u0142nieniu przest\u0119pstwa. Drugiego dnia targ\u00f3w do budynku Akademii Sztuk Pi\u0119knych wesz\u0142a policja, zarekwirowa\u0142a <em>corpus delecti<\/em> a ca\u0142y boks wystawienniczy zabezpieczy\u0142a policyjn\u0105 ta\u015bm\u0105 jako dow\u00f3d w wytoczonej sprawie. Najbardziej zaskakuj\u0105ce jest jednak to, \u017ce firma transportowa po wycenieniu strat na 100\u00a0000 koron szwedzkich (ok. 10\u00a0000 euro) zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do <em>alma mater<\/em> artysty o pokrycie koszt\u00f3w poniesionych szk\u00f3d.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<h4 id=\"lart-pour-lartist\">L\u2019art pour l\u2019artist<\/h4>\n<p>Wszystkie g\u0142\u00f3wne, og\u00f3lnokrajowe i opiniotw\u00f3rcze dzienniki (\u201eSvenska Dagbladet\u201d, \u201eAftonbladet\u201d czy \u201eDagens Nyheter\u201d) od razu podj\u0119\u0142y temat i na \u0142amach kolejnych wyda\u0144 zacz\u0119\u0142y aktywnie komentowa\u0107 ca\u0142e zaj\u015bcie. Przy okazji narzucaj\u0105c odbiorcy r\u00f3\u017cne punkty odczytywania i rozwi\u0105zania problemu z artyst\u0105 i zdemolowanym wagonikiem.<\/p>\n<p>Zdawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce przy \u015bwiadomo\u015bci i obyciu ze sztuk\u0105 jak\u0105 kszta\u0142tuje si\u0119 w Szwedach, afera wok\u00f3\u0142 projektu NUG-a nie powinna by\u0107 wielkim wydarzeniem. Jednak w spraw\u0119 zaanga\u017cowa\u0142y si\u0119 media publiczne i przybra\u0142a ona zupe\u0142nie inny obr\u00f3t. Ca\u0142a sytuacja za\u015b sta\u0142a si\u0119 dla nich pretekstem do dyskusji na temat kondycji wsp\u00f3\u0142czesnej sztuki szwedzkiej. Media publiczne do sprawy podesz\u0142y w dwojaki spos\u00f3b: albo broni\u0105c dzia\u0142a\u0144 artysty albo zarzucaj\u0105c mu wandalizm, kt\u00f3rego nie mo\u017cna w \u017caden spos\u00f3b zwi\u0105za\u0107 ze sztuk\u0105. Utworzy\u0142 si\u0119 bastion dziennikarzy, kt\u00f3rzy pr\u00f3bowali wyt\u0142umaczy\u0107 sens i potrzeb\u0119 takich dzia\u0142a\u0144. Podpierali si\u0119 dyplomowym tekstem NUG-a, kt\u00f3ry w uzasadnieniu projektu t\u0142umaczy\u0142 swoje dzia\u0142anie jako u\u017cywanie nowego, nietradycyjnego elementu, kt\u00f3ry ingeruje w kontekst przestrzeni miejskiej. Po przeciwnej stronie wzgl\u0119dem obro\u0144c\u00f3w utworzy\u0142a si\u0119 frakcja, kt\u00f3ra tego typu akcje traktowa\u0142a jako fanaberie wandali i zamach na wsp\u00f3lne dobro. \u201eJedna z najg\u0142upszych rzeczy, jak\u0105 mo\u017cna przeczyta\u0107\u201d \u2013 tymi s\u0142owami Per Gudmundson na \u0142amach bloga \u201eSvenska Dagbladet\u201d skomentowa\u0142 wyja\u015bnienia artysty <sup>3<\/sup>.<\/p>\n<p>Atak pr\u00f3bowano odpiera\u0107 r\u00f3wnie\u017c argumentami podpartymi merytorycznie. Podawano nazwiska s\u0142aw takich jak Matthew Barney, Pipilotti Rist czy cytowano dzia\u0142ania z obfitego w kontrowersje okresu lat 70. Niestety cz\u0119\u015bciej pojawia\u0142y si\u0119 argumenty, kt\u00f3re nie by\u0142y sensown\u0105 i przemy\u015blan\u0105 teoretycznie wypowiedzi\u0105, a zwyk\u0142ym atakowaniem. Pada\u0142y zarzuty o ujarzmianiu przez pa\u0144stwo sztuki czy stwierdzenia, \u017ce ca\u0142a sprawa zmierza w kierunku \u201eklimatu przypominaj\u0105cego ten z czas\u00f3w Trzeciej Rzeszy czy Zwi\u0105zku Radzieckiego\u201d<sup>4<\/sup>. Dodatkowo do samej dyskusji w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 minister kultury Lena Adelsohn Liljeroth. W oficjalnym komentarzu stwierdzi\u0142a, \u017ce dzie\u0142o ma wyra\u017anie prowokacyjny charakter<sup>5<\/sup> oraz jednoznacznie uzna\u0142a dzia\u0142ania NUG-a za wandalizm. Komunikat ten jeszcze mocniej rozj\u0105trzy\u0142 ca\u0142\u0105 spraw\u0119. Ataki strony broni\u0105cej skierowa\u0142y si\u0119 w stron\u0119 samego rz\u0105du oraz sposobu kierowania pa\u0144stwem. Jessika Kempe, dziennikarka \u201eDagens Nyheter\u201d zarzuci\u0142a pani minister, \u017ce ro\u015bci sobie pretensje do bycia wyroczni\u0105 w kwestii oceny zakresu i powinno\u015bci sztuki<sup>6<\/sup>.<\/p>\n<p>\u015arodowisko medi\u00f3w, przeciwne akcji NUG-a, zacz\u0119\u0142o na potwierdzenie swoich tez przywo\u0142ywa\u0107 inny przyk\u0142ad sztuki, kt\u00f3ra takim mianem nie powinna by\u0107 okre\u015blana. Przy tej okazji na powierzchni\u0119 wyp\u0142yn\u0119\u0142a historia Anny Odell, tak\u017ce zwi\u0105zanej z kontrowersyjn\u0105 uczelni\u0105<sup>7<\/sup>.<\/p>\n<h4 id=\"sedno-sprawy\">Sedno sprawy<\/h4>\n<p>Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 tej sytuacji z dystansu, najwa\u017cniejsze jest zwr\u00f3cenie uwagi na fakt, \u017ce historia pracy NUG-a by\u0142a dla medi\u00f3w tylko pretekstem do rozdrapania wiecznie nie zamkni\u0119tego tematu. Sprawa dotkn\u0119\u0142a problemu, w kt\u00f3rym tak naprawd\u0119 dochodzi do starcia \u201ePa\u0144stwa\u201d (postawa przyj\u0119ta m.in. przez Ministerstwo Kultury) ze \u201eSpo\u0142ecze\u0144stwem\u201d (za kt\u00f3rym stoj\u0105 ci, kt\u00f3rzy buntuj\u0105 si\u0119 przeciwko kulturowym ograniczeniom). Sprawa dotkn\u0119\u0142a dra\u017cliwego problemu, z kt\u00f3rym Szwedzi pr\u00f3buj\u0105 si\u0119 upora\u0107 od lat i kt\u00f3ry stanowi podstaw\u0119 wi\u0119kszo\u015bci aktualnych konflikt\u00f3w. Chodzi w nim o rol\u0119, jak\u0105 ma spe\u0142nia\u0107 pa\u0144stwo oraz o zdewaluowanie si\u0119 formy pa\u0144stwa opieku\u0144czego, jakim jest Szwecja. O ingerencj\u0119 w\u0142adzy, jej granice oraz s\u0142uszno\u015b\u0107. O kondycj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re staje si\u0119 coraz bardziej bierne wzgl\u0119dem polityki, idei i ideologii. Jak zauwa\u017cy\u0142 jeden z dziennikarzy, kt\u00f3ry na bie\u017c\u0105co \u015bledzi\u0142 rozw\u00f3j historii: \u201eDyskusja ta ilustruje, jak du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 szwedzkich polityk\u00f3w pr\u00f3buje wm\u00f3wi\u0107 innym przekonanie, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo a pa\u0144stwo to jedno. Ten spos\u00f3b dzia\u0142ania mo\u017ce ostatecznie doprowadzi\u0107 do kryzysu rozumienia poj\u0119\u0107 takich, jak demokracja czy pluralizm, kt\u00f3ry wi\u0105za\u0142by si\u0119 w konsekwencji z uzale\u017cnieniem \u017cycia kulturalnego od sfery polityki i utrat\u0105 mo\u017cliwo\u015bci swobody wyrazu\u201d<sup>8<\/sup>.<\/p>\n<p>W momencie doj\u015bcia do tych og\u00f3lnych stwierdze\u0144 sprawa utkn\u0119\u0142a w patowym punkcie. Wywo\u0142a\u0142a du\u017co zamieszania, ale nie doprowadzi\u0142a do \u017cadnego konsensusu. Nie wiadomo czy Konstfack w ko\u0144cu zap\u0142aci\u0142 odszkodowanie i czy dostosowa\u0142o si\u0119 do zarzut\u00f3w o niew\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b kszta\u0142cenia artyst\u00f3w. Nie wiadomo r\u00f3wnie\u017c czy ustalono granice mi\u0119dzy sztuk\u0105, a wandalizmem. Wiadomo tylko, \u017ce medialna burza pomog\u0142a tylko samemu arty\u015bcie. Jego kontrowersyjny dyplom zosta\u0142 zakupiony przez jedn\u0105 z fi\u0144skich galerii za sum\u0119 65\u00a0000 koron szwedzkich (ok. 6500 euro) jako \u201eelement historii sztuki\u201d. A galeria Br\u00e4ndstr\u00f6m nie bierze udzia\u0142u w tegorocznej edycji Marketu.<\/p>\n<p>Oceniaj\u0105c t\u0119 sytuacj\u0119 z perspektywy zar\u00f3wno czasu jak i innego pa\u0144stwa ma si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce ca\u0142a historia by\u0142a w rzeczywisto\u015bci \u201eburz\u0105 w szklance wody\u201d. Media z zaanga\u017cowaniem podj\u0119\u0142y temat jednak nie sprawi\u0142y, aby problem zosta\u0142 ostatecznie rozwi\u0105zany. Potraktowa\u0142y ca\u0142\u0105 spraw\u0119 jak news, kt\u00f3ry tylko na chwil\u0119 zelektryzuje i przyci\u0105gnie czytelnik\u00f3w. A kiedy przestanie, nale\u017cy poszuka\u0107 czego\u015b nowego, co ponownie przykuje uwag\u0119 konsument\u00f3w.<\/p>\n<p>Dzi\u0119kuj\u0119 Dominikowi Dziedzicowi za pomoc w zrozumieniu niekt\u00f3rych kwestii oraz za t\u0142umaczenia potrzebnych tekst\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Szwedzka edukacja uwa\u017cana jest za jedn\u0105 z najlepszych w Europie i zazwyczaj stawiana jest innym pa\u0144stwom za wz\u00f3r. Kreatywno\u015b\u0107, innowacyjno\u015b\u0107, otwarto\u015b\u0107 to jedne z metod osi\u0105gni\u0119cia sukcesu na tym polu. Szwedzi dostrzegli, \u017ce w procesie edukacji r\u00f3wnie\u017c sztuka jest niezb\u0119dnym elementem rozwoju i nie mo\u017ce by\u0107 zaniedbywana.<\/p>\n","protected":false},"author":67,"featured_media":1652,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[7237,317,849],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[316],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Sztuka czy zwyczajny wandalizm<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Szwedzka edukacja uwa\u017cana jest za jedn\u0105 z najlepszych w Europie i zazwyczaj stawiana jest innym pa\u0144stwom za wz\u00f3r\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2010\/paulina-olszewska-sztuka-czy-zwyczajny-wandalizm\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2010\/paulina-olszewska-sztuka-czy-zwyczajny-wandalizm\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2010\/paulina-olszewska-sztuka-czy-zwyczajny-wandalizm#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/03\/olszewska-paulina-sztuka-czy-wandalizm-2009.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/03\/olszewska-paulina-sztuka-czy-wandalizm-2009.jpg\",\"width\":1000,\"height\":750,\"caption\":\"NUG, Territorial Pissing, widok stoiska galerii Branstroem, Market Art Fairs, Sztokholm, 2009, fot. Paulina Olszewska.\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2010\/paulina-olszewska-sztuka-czy-zwyczajny-wandalizm#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2010\/paulina-olszewska-sztuka-czy-zwyczajny-wandalizm\",\"name\":\"Sztuka czy zwyczajny wandalizm\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2010\/paulina-olszewska-sztuka-czy-zwyczajny-wandalizm#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2010-03-10T17:48:48+00:00\",\"dateModified\":\"2013-01-11T23:26:43+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/62d447813207a91e72bbc294ddbec18a\"},\"description\":\"Szwedzka edukacja uwa\u017cana jest za jedn\u0105 z najlepszych w Europie i zazwyczaj stawiana jest innym pa\u0144stwom za wz\u00f3r\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2010\/paulina-olszewska-sztuka-czy-zwyczajny-wandalizm#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2010\/paulina-olszewska-sztuka-czy-zwyczajny-wandalizm\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2010\/paulina-olszewska-sztuka-czy-zwyczajny-wandalizm#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Sztuka czy zwyczajny wandalizm\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/62d447813207a91e72bbc294ddbec18a\",\"name\":\"Paulina Olszewska\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/paulina-olszewska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sztuka czy zwyczajny wandalizm","description":"Szwedzka edukacja uwa\u017cana jest za jedn\u0105 z najlepszych w Europie i zazwyczaj stawiana jest innym pa\u0144stwom za wz\u00f3r","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2010\/paulina-olszewska-sztuka-czy-zwyczajny-wandalizm","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2010\/paulina-olszewska-sztuka-czy-zwyczajny-wandalizm\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2010\/paulina-olszewska-sztuka-czy-zwyczajny-wandalizm#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/03\/olszewska-paulina-sztuka-czy-wandalizm-2009.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/03\/olszewska-paulina-sztuka-czy-wandalizm-2009.jpg","width":1000,"height":750,"caption":"NUG, Territorial Pissing, widok stoiska galerii Branstroem, Market Art Fairs, Sztokholm, 2009, fot. Paulina Olszewska."},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2010\/paulina-olszewska-sztuka-czy-zwyczajny-wandalizm#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2010\/paulina-olszewska-sztuka-czy-zwyczajny-wandalizm","name":"Sztuka czy zwyczajny wandalizm","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2010\/paulina-olszewska-sztuka-czy-zwyczajny-wandalizm#primaryimage"},"datePublished":"2010-03-10T17:48:48+00:00","dateModified":"2013-01-11T23:26:43+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/62d447813207a91e72bbc294ddbec18a"},"description":"Szwedzka edukacja uwa\u017cana jest za jedn\u0105 z najlepszych w Europie i zazwyczaj stawiana jest innym pa\u0144stwom za wz\u00f3r","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2010\/paulina-olszewska-sztuka-czy-zwyczajny-wandalizm#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2010\/paulina-olszewska-sztuka-czy-zwyczajny-wandalizm"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2010\/paulina-olszewska-sztuka-czy-zwyczajny-wandalizm#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Sztuka czy zwyczajny wandalizm"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/62d447813207a91e72bbc294ddbec18a","name":"Paulina Olszewska","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/paulina-olszewska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1628"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/67"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1628"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1628\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1652"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1628"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1628"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1628"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=1628"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=1628"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}