{"id":16673,"date":"2013-11-26T00:00:17","date_gmt":"2013-11-25T23:00:17","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=16673"},"modified":"2020-09-01T12:46:34","modified_gmt":"2020-09-01T11:46:34","slug":"jerzy-olek-mowic-mowa-niepelna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/jerzy-olek-mowic-mowa-niepelna","title":{"rendered":"M\u00f3wi\u0107 mow\u0105 niepe\u0142n\u0105"},"content":{"rendered":"

Katarzyna Kowalska: Czemu, Pana zdaniem, w dzisiejszych czasach s\u0142u\u017cy fotografia? Jaka jest jej najwi\u0119ksza warto\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n

Jerzy Olek: <\/strong>Z jednej strony uwa\u017ca si\u0119, \u017ce jest samowystarczalna, szermuj\u0105c poetyck\u0105 maksym\u0105: \u201efotografia to wi\u0119cej, ni\u017c tysi\u0105c s\u0142\u00f3w\u201d. Z drugiej strony, \u017cadna nie spe\u0142nia kryteri\u00f3w pe\u0142nej informacji, gdy\u017c nie odpowiada jednoznacznie na sze\u015b\u0107 podstawowych pyta\u0144: kto?, co?, kiedy?, gdzie?, jak?, dlaczego? Ka\u017cda fotografia ze swej natury jest informacyjnie niekompletna, dlatego potrzebuje s\u0142ownej protezy. Tadeusz R\u00f3\u017cewicz, wybitny poeta, powiedzia\u0142 co\u015b pozornie przeciwnego: \u201eFotografia nie potrzebuje s\u0142\u00f3w. Ona sama jest chwilowym bytem\u201d. Tak. Nietrwa\u0142ym i wyj\u0105tkowo szybko przemijaj\u0105cym. Chyba, \u017ce ta czy inna kultura zrobi z wybranej ponadczasow\u0105 ikon\u0119. Mechanizm jest znany, skutecznie funkcjonuj\u0105c we wszelkich mediach. Konsekwencj\u0105 i namoln\u0105 powtarzalno\u015bci\u0105 wylansowa\u0107 daje si\u0119 wszystko. Dzi\u0119ki temu do \u015bwiadomo\u015bciowego obiegu wesz\u0142y obrazy nie zawsze najwybitniejsze.<\/p>\n

\"Jerzy<\/a>
Jerzy Olek, Kioto, Kodai-ji, fot. Anna Rojkowska, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty<\/figcaption><\/figure>\n

Jakie czynniki Pana zdaniem wp\u0142ywaj\u0105 na kszta\u0142t polskiej fotografii?<\/strong><\/p>\n

Takie czynniki jak splot okoliczno\u015bci, historyczny kontekst czy wreszcie wyb\u00f3r dokonany przez osoby opiniotw\u00f3rcze trwale wprowadzaj\u0105 dan\u0105 fotografi\u0119 na piedesta\u0142. Upominanie si\u0119 o podobne potraktowanie innych obraz\u00f3w, r\u00f3wnie warto\u015bciowych, nieraz spotyka si\u0119 ze szczer\u0105 reakcj\u0105 typu: \u201emiejsca ju\u017c s\u0105 zaj\u0119te\u201d. Za pilnowaniem ustalonej hierarchii, sterowaniem wspieraj\u0105cej j\u0105 publicity stoi na stra\u017cy rynek, w tym komercyjne oraz publiczne galerie. O wizerunku tych ostatnich decyduj\u0105 rozmi\u0142owani w swoich upodobaniach kuratorzy, ich gusta i powi\u0105zania towarzyskie. Albo jest si\u0119 \u201eswoim\u201d, albo wy\u0142\u0105cznie nieskutecznym petentem. Z gustami dyskutowa\u0107 nie spos\u00f3b, zw\u0142aszcza wtedy, kiedy merytorycznie s\u0105 nieprzemakalne.<\/p>\n

Gdzie, Pana zdaniem, w obliczu dzia\u0142alno\u015bci instytucji kultury, odnajduje swoje miejsce polska fotografia?<\/strong><\/p>\n

Mimo obserwowania dzia\u0142alno\u015bci wybranych galerii oraz ogl\u0105dania otwieranych w nich wystaw najcz\u0119\u015bciej trudno zorientowa\u0107 si\u0119, jaki maj\u0105 program. Bo te\u017c powodem jest na og\u00f3\u0142 brak programu. Galeryjne oferty wystawowe determinuje cz\u0119sto apodyktyczny punkt widzenia prowadz\u0105cych je os\u00f3b. Wiele galerii to siedliska estetycznych gad\u017cet\u00f3w, to sklepiki z ofert\u0105 \u201edla ka\u017cdego co\u015b mi\u0142ego\u201d. Nastawienie bezpieczne, nieryzykowne, uk\u0142adne \u2013 wzgl\u0119dem tzw. \u015brodowiska, zaprzyja\u017anionych recenzent\u00f3w i bywalc\u00f3w kibicuj\u0105cych galerii z racji jej bezkonfliktowo\u015bci.<\/p>\n

Silny w latach 60. i 70. ruch galerii niezale\u017cnych oraz miejsc alternatywnych dla oficjalnej sztuki mamy ju\u017c za sob\u0105. Naczelna obecnie \u2013 niekoniecznie jawna \u2013 idea to by\u0107 neutralnym. A je\u017celi nawet pokazuje si\u0119 zarejestrowane na kliszy dramatyczne zdarzenia czy delikatne prowokacje o charakterze estetycznym, to wy\u0142\u0105cznie w bezpiecznym, sterylnym pudle z bia\u0142ych \u015bcian. Ryzyka artystycznego prawie nikt ju\u017c nie podejmuje. Obrazy pr\u00f3buj\u0105ce prze\u0142ama\u0107 zastany stereotyp s\u0105 niewygodne i niepo\u017c\u0105dane. Burz\u0105 ustalony przez lata mieszcza\u0144ski porz\u0105dek, dobrotliwie wspierany finansowo.<\/p>\n

Na wystawach fotografii widz czuje si\u0119 bezpiecznie. Zupe\u0142nie tak, jak w\u00f3wczas gdy siedzi przed ekranem telewizora lub komputerowym monitorem. Utrzymuje bowiem komfortowy dystans wzgl\u0119dem u\u0142adzonych konwencjonalnych estetyzm\u00f3w. Taka sytuacja sta\u0142a si\u0119 ju\u017c norm\u0105. W ko\u0144cu zawarto\u015b\u0107 tre\u015bciowa i formalna obrazu, to co na nim zosta\u0142o przedstawione, odbiorcy nie dotyczy. On obraz jedynie omiata \u2013 beznami\u0119tnym wzrokiem.<\/p>\n