{"id":16779,"date":"2013-11-28T00:00:18","date_gmt":"2013-11-27T23:00:18","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=16779"},"modified":"2020-09-01T12:46:32","modified_gmt":"2020-09-01T11:46:32","slug":"roma-ligocka-nie-mozemy-zyc-pradem-elektrycznym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/roma-ligocka-nie-mozemy-zyc-pradem-elektrycznym","title":{"rendered":"Nie mo\u017cemy \u017cy\u0107 pr\u0105dem elektrycznym"},"content":{"rendered":"

Katarzyna Kowalska: Jakie wydarzenie w ci\u0105gu ostatnich lat najsilniej wp\u0142yn\u0119\u0142o na obraz polskiej kultury?<\/strong><\/p>\n

Roma Ligocka: <\/strong>Wydarzenia przenios\u0142y si\u0119, niestety, na inn\u0105 zupe\u0142nie sfer\u0119 naszych zainteresowa\u0144: na obyczajowo\u015b\u0107, polityk\u0119. Kultura pr\u00f3buje reagowa\u0107 na to i reaguje do\u015b\u0107 s\u0142abo. To, co mn\u0105 wstrz\u0105sa, to\u00a0 w\u0142a\u015bnie wydarzenia dnia codziennego, w kt\u00f3rych wida\u0107 koszmarn\u0105 znieczulic\u0119, koszmarne sk\u0142\u00f3cenie Polak\u00f3w, brak empatii w\u015br\u00f3d ludzi. Chyba dok\u0142adnie tydzie\u0144 temu, gdy przechodzi\u0142am przez krakowski Rynek G\u0142\u00f3wny bardzo zachwycona \u015bwiatem, bo akurat kupi\u0142am sobie bilet na podr\u00f3\u017c do ciep\u0142ych kraj\u00f3w, przed delikatesami zobaczy\u0142am nieprzytomnego cz\u0142owieka. Nikt nawet nie spojrza\u0142 na tego m\u0119\u017cczyzn\u0119; przez p\u00f3\u0142 godziny nie wydarzy\u0142o si\u0119 zupe\u0142nie nic, a przecie\u017c posterunek policji znajdowa\u0142 si\u0119 trzy kamienice dalej. To jest dla mnie polska kultura, szczeg\u00f3lnie w takim mie\u015bcie jak Krak\u00f3w, a nie to, co si\u0119 dzieje w operze, teatrze. W ostatnich latach nic w kulturze mn\u0105 nie wstrz\u0105sn\u0119\u0142o. Jedynie film \u201ePok\u0142osie\u201d by\u0142 ostatni\u0105 rzecz\u0105, kt\u00f3ra zrobi\u0142a na mnie wra\u017cenie.<\/p>\n

\"Na<\/a>
Na zdj\u0119ciu: Roma Ligocka, fot. P. Piotrowski, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Literackiego<\/figcaption><\/figure>\n

Kto wed\u0142ug Pani odegra\u0142 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w polskiej literaturze?<\/strong><\/p>\n

Dla mnie odegrali i nadal odgrywaj\u0105 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 ci pisarze, kt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 nas nauczy\u0107 pi\u0119knego, polskiego j\u0119zyka. Niezale\u017cnie od m\u00f3d kr\u00f3tkotrwa\u0142ych s\u0105 oni dla nas nauczycielami. Bardzo si\u0119 zdziwi\u0142am, \u017ce w recenzji mojej ksi\u0105\u017cki \u201eDobre dziecko\u201d, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 rok temu i jest nadal bestsellerem, kto\u015b napisa\u0142, \u017ce jest ona napisana pi\u0119knym, wynios\u0142ym, polskim j\u0119zykiem. Pi\u0119knym \u2013 to bym si\u0119 zgodzi\u0142a, ale czy wynios\u0142ym? Wtedy pomy\u015bla\u0142am, \u017ce ludzie s\u0105 ju\u017c przyzwyczajeni do niechlujnego, prawie gwarowego j\u0119zyka. Wszyscy ci, jak Zbyszek Herbert, czy Mi\u0142osz, czy nawet zapomniani, tacy jak Parandowski, o kt\u00f3rym nikt ju\u017c dzisiaj nie pami\u0119ta i ich dziedzictwo powinno by\u0107 przekazywane m\u0142odszemu pokoleniu. Oczywi\u015bcie rejestruj\u0119 mody literackie, ale niekoniecznie poddaj\u0119 im si\u0119 ju\u017c wiem, \u017ce one mijaj\u0105.<\/p>\n

Zale\u017cy mi na tym, \u017ceby literatura by\u0142a pisana pi\u0119knym, polskim j\u0119zykiem. Ona dzia\u0142a jak malarstwo czy muzyka \u2013 najpierw zmys\u0142owo, p\u00f3\u017aniej intelektualnie, wi\u0119c o czym to jest i tak si\u0119 czytelnik dowie i sam si\u0119 odnajdzie w pewnych tematach. Natomiast kto\u015b, kto powie \u201eoch, jakie to \u0142adne\u201d, to jest podobne dzia\u0142anie jak tworzenie obrazu, czy muzyki. Jest ono zmys\u0142owe, a dopiero potem intelektualne. B\u0119dzie to mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 w mojej najnowszej ksi\u0105\u017cce \u201eWolna mi\u0142o\u015b\u0107\u201d, kt\u00f3ra uka\u017ce si\u0119 ko\u0144cem pa\u017adziernika. Jest to zbi\u00f3r refleksji, opowiada\u0144, obrazk\u00f3w dotycz\u0105cych wszelkich rodzaj\u00f3w mi\u0142o\u015bci: od mi\u0142o\u015bci do m\u0119\u017cczyzny przez mi\u0142o\u015b\u0107 do dziecka, do przyjaci\u00f3\u0142 a\u017c po mi\u0142o\u015b\u0107 do krajobraz\u00f3w i do \u015bwiata, w kt\u00f3rym \u017cyjemy. Jest to moja jedenasta moja ksi\u0105\u017cka. Kiedy pomy\u015bl\u0119, \u017ce zacz\u0119\u0142am bardzo p\u00f3\u017ano, to zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce w jaki\u015b spos\u00f3b tych dzieci si\u0119 namno\u017cy\u0142o i w\u0142a\u015bnie to dziecko \u2013\u201eWoln\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107\u201d \u2013 chcia\u0142abym dzi\u015b poleci\u0107.<\/p>\n

W dawnych latach rozczytywa\u0142am si\u0119 w tak zwanej M\u0142odej Polsce: Przybyszewskim, Boy\u2019u-\u017bele\u0144skim <\/ins>\u2013 to te\u017c by\u0142 fascynuj\u0105cy j\u0119zyk, inny ni\u017c nasz dzisiejszy. Nie wiem, czy Pani zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119, jak cz\u0119sto ludzie, kt\u00f3rzy wyst\u0119puj\u0105 w telewizji, \u0142adnie przepraszaj\u0105 za swoj\u0105 z\u0142\u0105 polszczyzn\u0119. To ju\u017c jest jaka\u015b choroba. Dawniej nikt nie przeprasza\u0142, tylko stara\u0142 si\u0119 \u0142adnie m\u00f3wi\u0107. Dla mnie wydarzeniem jest spotkanie z dobr\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105. Po prostu.<\/p>\n

Czy w historii polskiej literatury by\u0142o wydarzenie, kt\u00f3re wed\u0142ug Pani nies\u0142usznie zosta\u0142o pomini\u0119te lub niezauwa\u017cone przez krytyk\u0119? <\/strong><\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce takich wydarze\u0144 jest bardzo du\u017co. Nigdy nie wiemy, ilu jest ludzi pisz\u0105cych wspania\u0142e rzeczy, ale z jakich\u015b powod\u00f3w nie udaje im si\u0119 wzbudzi\u0107 zainteresowania czy uwagi publiczno\u015bci. Na pewno wielu zapomnianych geniuszy w\u015br\u00f3d nas chodzi i pisze, tylko po prostu my nie umiemy ich odnale\u017a\u0107. Ja mia\u0142am wielkie szcz\u0119\u015bcie, kiedy zadebiutowa\u0142am ju\u017c jako bardzo dojrza\u0142a osoba. Przedtem zajmowa\u0142am si\u0119 malarstwem. Ci\u0105gle spotyka\u0142am wielu ludzi, kt\u00f3rzy pokazywali mi drog\u0119, nie musia\u0142am si\u0119 przebija\u0107 przez mur oboj\u0119tno\u015bci.<\/p>\n

Do dzi\u015b pami\u0119tam pewne wydarzenie, cho\u0107 mia\u0142o miejsce p\u00f3\u0142 wieku temu. By\u0142am bardzo m\u0142od\u0105 mi\u0142o\u015bniczk\u0105 literatury. Kupi\u0142am gazet\u0119, a w niej by\u0142 artyku\u0142 Kazimierza Brandysa pt. \u201eNim b\u0119dzie zapomniany\u201d. A zapomniany mia\u0142 by\u0107 Czes\u0142aw Mi\u0142osz, ju\u017c wtedy wielki poeta. Zapomniany mia\u0142 by\u0107 dlatego, \u017ce wyjecha\u0142 za granic\u0119. Wyjecha\u0142, czyli \u201euciek\u0142\u201d, czyli \u201ezdradzi\u0142\u201d. Historia pokaza\u0142a, \u017ce Czes\u0142aw Mi\u0142osz sta\u0142 si\u0119 jednym z najwi\u0119kszych polskich pisarzy, a zapomniano Kazimierza Brandysa. To uczy pokory. Kto b\u0119dzie wielki, a kto zapomniany i kto o tym decyduje. Powinni\u015bmy by\u0107 bardzo ostro\u017cni w wydawaniu wyrok\u00f3w \u2013 tak\u017ce i dzisiaj.<\/p>\n

Czemu s\u0142u\u017cy dzi\u015b literatura? <\/strong>Jaka jest jej najwi\u0119ksza warto\u015b\u0107 dla wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka?<\/strong><\/p>\n

Literatura uczy nas m\u00f3wi\u0107, \u017ceby\u015bmy nie byli ma\u0142pami wydaj\u0105cymi odg\u0142osy. Spos\u00f3b obcowania z ksi\u0105\u017ck\u0105 jest zupe\u0142nie inny ni\u017c spos\u00f3b obcowania z innymi mediami. To jest co\u015b najbardziej intymnego i osobistego, polegaj\u0105cego na zupe\u0142nie innym sposobie odbierania. Prosz\u0119 zauwa\u017cy\u0107, jak abstrakcyjn\u0105 sztuk\u0105 jest sztuka czytania. Mamy znaczki na papierze, ewentualnie na ekranie, a musimy zrobi\u0107 z nich \u015bwiat, my czytelnicy musimy co\u015b sobie wyobrazi\u0107. Jak m\u00f3wi\u0119 \u201eogary posz\u0142y w las\u201d, to musz\u0119 wiedzie\u0107, co to s\u0105 ogary i musz\u0119 zobaczy\u0107 ten las. Natomiast wszystkie inne sztuki dzisiaj, od filmu do wideo, po prostu nam to ju\u017c daj\u0105 na talerzu. W zwi\u0105zku z tym doznania, jakie mamy przy czytaniu literatury s\u0105 z niczym niepor\u00f3wnywalne i to jest ich najwi\u0119ksza warto\u015b\u0107.<\/p>\n

Co wyr\u00f3\u017cnia nasz\u0105 literatur\u0119 na tle innych kraj\u00f3w? Z jakich osi\u0105gni\u0119\u0107 mo\u017cemy by\u0107 dumni?<\/strong><\/p>\n

Nie s\u0105dz\u0105, aby\u015bmy w tej chwili mogli by\u0107 z czegokolwiek specjalnie dumni. To wszystko, o czym m\u00f3wi\u0119 jest na granicy \u017cycia codziennego, polityki i literatury. Na pewno mieli\u015bmy zawsze talenty do takiej literatury emigracyjnej, bibu\u0142owej, podziemnej, nielegalnej. Kiedy jeste\u015bmy prze\u015bladowani, to dochodzimy do wielko\u015bci, jeste\u015bmy wspaniali. Pocz\u0105wszy od wielkiej emigracji, a\u017c do stanu wojennego. Pami\u0119tam, \u017ce nigdy mnie tak nie fascynowa\u0142a literatura od artyku\u0142\u00f3w politycznych a\u017c do wierszy jak w czasie stanu wojennego, kiedy to wszystko by\u0142a bibu\u0142a i zakazane. Wtedy jeste\u015bmy po prostu genialni, co\u015b si\u0119 w nas otwiera. Anglicy, Francuzi, Szwedzi, Hiszpanie, oni pisz\u0105 po prostu, kiedy maj\u0105 ochot\u0119, kiedy s\u0142o\u0144ce \u015bwieci i kiedy dobrze si\u0119 czuj\u0105. A my piszemy, kiedy si\u0119 \u017ale czujemy i to mo\u017ce nas odr\u00f3\u017cnia.<\/p>\n

Jak\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 dzisiaj media w kszta\u0142towaniu kultury?<\/strong><\/p>\n

Media \u015bwiadome swojej w\u0142adzy, a my\u015bl\u0119, \u017ce ju\u017c s\u0105 \u015bwiadome, nie bardzo podejmuj\u0105 wyzwania. Id\u0105 po najmniejszej linii najmniejszego oporu i twierdz\u0105 zawsze, \u017ce daj\u0105 to, co ludzie chc\u0105 mie\u0107; ja uwa\u017cam, \u017ce ludzie to chc\u0105 mie\u0107, co media im daj\u0105. Media mog\u0142yby w ludziach budzi\u0107 du\u017co wi\u0119cej dobrych emocji, ciekawo\u015bci \u015bwiata, \u015bwiadomo\u015bci tego, \u017ce nie jeste\u015bmy samotn\u0105 wysp\u0105, tylko \u017ce wok\u00f3\u0142 nas du\u017co si\u0119 dzieje; mo\u017ce takie jest O.pl, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 medi\u00f3w szalenie t\u0119 spraw\u0119 banalizuje i daje ludziom papk\u0119. Zawsze m\u00f3wi\u0119, \u017ce to wszystko to \u201ehamburger z takim mielonym\u201d: informacji, emocji, uczu\u0107, dozna\u0144 przyklepanych, wyklepanych, i my to po\u0142ykamy, po\u0142ykamy, po\u0142ykamy. Sama pracowa\u0142am w mediach, konkretniej w telewizji, filmie, teatrze, i wiem, jaka to szalona walka o egzystencj\u0119, w kt\u00f3rej strach jest chyba g\u0142\u00f3wnym motywem. \u017bycie w strachu, \u017ce nie b\u0119dzie si\u0119 czytanym, ogl\u0105danym sprawia, \u017ce media rzeczywi\u015bcie ma\u0142o ryzykuj\u0105, ma\u0142o daj\u0105 takich warto\u015bci, kt\u00f3re dopiero \u201ena \u201edrugi rzut oka\u201d okazuj\u0105 si\u0119 wa\u017cne. My\u015bl\u0119, \u017ce to te\u017c jest fala, \u017ce ludzie znowu zaczn\u0105 szuka\u0107 lepszych medi\u00f3w, ciekawszych, \u017ce troch\u0119 odejd\u0105 od takiej sieczki dnia codziennego.<\/p>\n

W jaki spos\u00f3b w ci\u0105gu ostatnich lat zmieni\u0142o si\u0119 postrzeganie rodzimej literatury przez odbiorc\u0119? Czy nowe technologie maj\u0105 istotny wp\u0142yw na jej odbi\u00f3r, czy te\u017c stanowi\u0105 zagro\u017cenie?<\/strong><\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce jedno i drugie. Media elektroniczne powinny u\u015bwiadamia\u0107 ludziom, jakie maj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci. Prawdopodobnie b\u0119dzie ich coraz wi\u0119cej, ale ja nie jestem futurologiem i nie lubi\u0119 my\u015bli: \u201ejak to b\u0119dzie za ile\u015b tam lat\u201d, \u201emo\u017ce nie b\u0119dzie ksi\u0105\u017cki?\u201d R\u00f3\u017cne media zosta\u0142y uznane za martwe, a \u017cyj\u0105. Wydaje mi si\u0119, \u017ce to od nas zale\u017cy; ka\u017cdy powinien odnale\u017a\u0107 dla siebie \u201ebalans\u201d. Bardzo mi si\u0119 podoba, jak informatycy czytaj\u0105 ksi\u0105\u017cki \u2013 bior\u0105 ten przedmiot do r\u0119ki, zdaj\u0105c sobie spraw\u0119, \u017ce nie tylko elektronika jest na \u015bwiecie. Nasza cywilizacja jest w tej chwili cywilizacj\u0105 pr\u0105du elektronicznego, bo przecie\u017c elektronika to taki pr\u0105d elektryczny. Pewien profesor, egzaminuj\u0105c studenta z historii, na jego pytanie: \u201edlaczego profesor tego wszystkiego ode mnie wymaga? przecie\u017c to wszystko jest w Internecie\u201d odpowiedzia\u0142: \u201egdy zga\u015bnie pr\u0105d, to ty ju\u017c wykszta\u0142cenia nie masz, a ja mam je w g\u0142owie\u201d. Tutaj wida\u0107, \u017ce rola medi\u00f3w elektronicznych tam si\u0119 ko\u0144czy, gdzie wy\u0142\u0105cza si\u0119 pr\u0105d. Natomiast nigdy nie ko\u0144czy si\u0119 to, co si\u0119 przyswoi i co zostanie w nas.<\/p>\n

Czego w dzisiejszych czasach najbardziej potrzebuje polska literatura?<\/strong><\/p>\n

Nie jestem pewna, czy kultura w Polsce ma tak\u0105 rang\u0119, jaka temu narodowi by\u0142aby potrzebna \u2013 je\u017celi w Polsce zamyka si\u0119 biblioteki i je\u017celi w Polsce ksi\u0105\u017cki s\u0105 bardzo drogie; je\u017celi na miejscu dom\u00f3w kultury, kt\u00f3re kojarz\u0105 si\u0119 z komun\u0105, nie powsta\u0142o nic innego; je\u017celi ludzie prywatni musz\u0105 si\u0119 anga\u017cowa\u0107, szczeg\u00f3lnie w mniejszych miastach, \u017ceby zaprosi\u0107 jakiego\u015b pisarza, bo nie ma na to pieni\u0119dzy. Na pewno nie brakuje ch\u0119tnych, na pewno nie brakuje zainteresowanych, na pewno nie brakuje talent\u00f3w. W rzeczywisto\u015bci s\u0105 pieni\u0105dze na wszystko, tylko finansowanie partii politycznych jest przeznaczone na tysi\u0105c innych rzeczy. Natomiast nie na kultur\u0119. My\u015bl\u0119, \u017ce mamy te\u017c za aktywne Ministerstwo Kultury. Du\u017co dzieje si\u0119 w Polsce, ale jest to mniej, ni\u017c bym chcia\u0142a. Widz\u0119 bardzo wielu zaanga\u017cowanych ludzi w mniejszych miastach, kt\u00f3rzy naprawd\u0119 wypruwaj\u0105 sobie \u017cy\u0142y, \u017ceby istnie\u0107 w \u017cyciu kulturalnym. Nie jest u nas dobrze z gospodarowaniem kultur\u0105; pewnie w innych krajach, chocia\u017c nie we wszystkich, jest lepiej. My\u015bl\u0119, \u017ce w tej walce o przetrwanie marnuje si\u0119 wiele talent\u00f3w.<\/p>\n

Jakie wyzwania stoj\u0105 przed polsk\u0105 literatur\u0105 na najbli\u017csze lata?<\/strong><\/p>\n

Wyzwania s\u0105 zawsze te same, tylko okoliczno\u015bci si\u0119 zmieniaj\u0105. Wrogowie kultury s\u0105 inni \u2013 kiedy\u015b to by\u0142a inkwizycja, potem r\u00f3\u017cne ideologie i rz\u0105dy, cz\u0119sto zbrodnicze, dzi\u015b uniezale\u017cnione od elektroniki i elektronicznych medi\u00f3w. Musimy u\u015bwiadomi\u0107 ludziom, \u017ce nie mo\u017cemy \u017cy\u0107 pr\u0105dem elektrycznym, tylko w\u0142asn\u0105 dusz\u0105, sercem i rozumem, a ten nie zawsze i nie tylko jest w Internecie. Musimy skromnie, ale uczciwie proponowa\u0107 nasze w\u0142asne widzenie \u015bwiata \u2013 to ju\u017c by\u0142o i nadal b\u0119dzie zadaniem literatury, zadaniem, ale i przywilejem pisarzy.<\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Musimy u\u015bwiadomi\u0107 ludziom, \u017ce nie mo\u017cemy \u017cy\u0107 pr\u0105dem elektrycznym, tylko w\u0142asn\u0105 dusz\u0105, sercem i rozumem, a ten nie zawsze i nie tylko jest w Internecie. Musimy skromnie, ale uczciwie proponowa\u0107 nasze w\u0142asne widzenie \u015bwiata \u2013 to ju\u017c by\u0142o i nadal b\u0119dzie zadaniem literatury, zadaniem, ale i przywilejem pisarzy.<\/p>\n","protected":false},"author":369,"featured_media":16781,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65,2121],"tags":[484,7393,14068],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[2354],"yoast_head":"\nNie mo\u017cemy \u017cy\u0107 pr\u0105dem elektrycznym<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Roma Ligocka: Musimy u\u015bwiadomi\u0107 ludziom, \u017ce nie mo\u017cemy \u017cy\u0107 pr\u0105dem elektrycznym, tylko w\u0142asn\u0105 dusz\u0105, sercem i rozumem.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/roma-ligocka-nie-mozemy-zyc-pradem-elektrycznym\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/roma-ligocka-nie-mozemy-zyc-pradem-elektrycznym#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/roma-ligocka-fot-p-piotrowski-2013-11-25.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/roma-ligocka-fot-p-piotrowski-2013-11-25.jpg\",\"width\":1200,\"height\":800,\"caption\":\"Na zdj\u0119ciu: Roma Ligocka, fot. P. Piotrowski, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Literackiego\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/roma-ligocka-nie-mozemy-zyc-pradem-elektrycznym#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/roma-ligocka-nie-mozemy-zyc-pradem-elektrycznym\",\"name\":\"Nie mo\u017cemy \u017cy\u0107 pr\u0105dem elektrycznym\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/roma-ligocka-nie-mozemy-zyc-pradem-elektrycznym#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2013-11-27T23:00:18+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T11:46:32+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/4eae985a597c6dcb92c55cbbd7a7e7af\"},\"description\":\"Roma Ligocka: Musimy u\u015bwiadomi\u0107 ludziom, \u017ce nie mo\u017cemy \u017cy\u0107 pr\u0105dem elektrycznym, tylko w\u0142asn\u0105 dusz\u0105, sercem i rozumem.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/roma-ligocka-nie-mozemy-zyc-pradem-elektrycznym#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/roma-ligocka-nie-mozemy-zyc-pradem-elektrycznym\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/roma-ligocka-nie-mozemy-zyc-pradem-elektrycznym#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Nie mo\u017cemy \u017cy\u0107 pr\u0105dem elektrycznym\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/4eae985a597c6dcb92c55cbbd7a7e7af\",\"name\":\"Roma Ligocka\",\"description\":\"ROMA LIGOCKA (1938) \u2013 malarka i pisarka. Urodzi\u0142a si\u0119 w rodzinie \u017cydowskiej jako c\u00f3rka Dawida Lieblinga i Teofili z domu Abrahmer. Cz\u0119\u015b\u0107 wojny prze\u017cy\u0142a w getcie krakowskim, potem wraz z matk\u0105 ukrywa\u0142a si\u0119 u rodziny polskiej. Jej ksi\u0105\u017cki \u201eDziewczynka w czerwonym p\u0142aszczyku\u201d, \u201eKobieta w podr\u00f3\u017cy\u201d oraz \u201eTylko ja sama\u201d s\u0105 bestsellerami, nie tylko w Polsce ale i w Europie. Wielokrotnie nagradzana, pracowa\u0142a jako kostiumolog i scenograf w licznych europejskich teatrach, operach, tak\u017ce w filmie i telewizji. Roma Ligocka wyda\u0142a r\u00f3wnie\u017c cztery tomy felieton\u00f3w: \u201eZnajoma z lustra\u201d, \u201eCzu\u0142o\u015b\u0107 i oboj\u0119tno\u015b\u0107\u201d, \u201eWszystko z mi\u0142o\u015bci\u201d oraz \u201eKsi\u0119\u017cyc nad Taormin\u0105. Za ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eDziewczynka w czerwonym p\u0142aszczyku\u201d pisarka otrzyma\u0142a w 2001 roku Nagrod\u0119 Krakowska Ksi\u0105\u017cka Roku. W 2012 roku ukaza\u0142a si\u0119 jej powie\u015b\u0107, \u201eDobre dziecko\u201d, stanowi\u0105ca zapis intymnych wspomnie\u0144 nastoletniej \u201edziewczynki w czerwonym p\u0142aszczyku\u201d. W listopadzie 2013 roku nak\u0142adem Wydawnictwa Literackiego ukaza\u0142a si\u0119 najnowsza powie\u015b\u0107 Romy Ligockiej pt. \u201eWolna mi\u0142o\u015b\u0107\u201d.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/roma-ligocka\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nie mo\u017cemy \u017cy\u0107 pr\u0105dem elektrycznym","description":"Roma Ligocka: Musimy u\u015bwiadomi\u0107 ludziom, \u017ce nie mo\u017cemy \u017cy\u0107 pr\u0105dem elektrycznym, tylko w\u0142asn\u0105 dusz\u0105, sercem i rozumem.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/roma-ligocka-nie-mozemy-zyc-pradem-elektrycznym","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/roma-ligocka-nie-mozemy-zyc-pradem-elektrycznym#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/roma-ligocka-fot-p-piotrowski-2013-11-25.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/roma-ligocka-fot-p-piotrowski-2013-11-25.jpg","width":1200,"height":800,"caption":"Na zdj\u0119ciu: Roma Ligocka, fot. P. Piotrowski, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Literackiego"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/roma-ligocka-nie-mozemy-zyc-pradem-elektrycznym#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/roma-ligocka-nie-mozemy-zyc-pradem-elektrycznym","name":"Nie mo\u017cemy \u017cy\u0107 pr\u0105dem elektrycznym","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/roma-ligocka-nie-mozemy-zyc-pradem-elektrycznym#primaryimage"},"datePublished":"2013-11-27T23:00:18+00:00","dateModified":"2020-09-01T11:46:32+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/4eae985a597c6dcb92c55cbbd7a7e7af"},"description":"Roma Ligocka: Musimy u\u015bwiadomi\u0107 ludziom, \u017ce nie mo\u017cemy \u017cy\u0107 pr\u0105dem elektrycznym, tylko w\u0142asn\u0105 dusz\u0105, sercem i rozumem.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/roma-ligocka-nie-mozemy-zyc-pradem-elektrycznym#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/roma-ligocka-nie-mozemy-zyc-pradem-elektrycznym"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/roma-ligocka-nie-mozemy-zyc-pradem-elektrycznym#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Nie mo\u017cemy \u017cy\u0107 pr\u0105dem elektrycznym"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/4eae985a597c6dcb92c55cbbd7a7e7af","name":"Roma Ligocka","description":"ROMA LIGOCKA (1938) \u2013 malarka i pisarka. Urodzi\u0142a si\u0119 w rodzinie \u017cydowskiej jako c\u00f3rka Dawida Lieblinga i Teofili z domu Abrahmer. Cz\u0119\u015b\u0107 wojny prze\u017cy\u0142a w getcie krakowskim, potem wraz z matk\u0105 ukrywa\u0142a si\u0119 u rodziny polskiej. Jej ksi\u0105\u017cki \u201eDziewczynka w czerwonym p\u0142aszczyku\u201d, \u201eKobieta w podr\u00f3\u017cy\u201d oraz \u201eTylko ja sama\u201d s\u0105 bestsellerami, nie tylko w Polsce ale i w Europie. Wielokrotnie nagradzana, pracowa\u0142a jako kostiumolog i scenograf w licznych europejskich teatrach, operach, tak\u017ce w filmie i telewizji. Roma Ligocka wyda\u0142a r\u00f3wnie\u017c cztery tomy felieton\u00f3w: \u201eZnajoma z lustra\u201d, \u201eCzu\u0142o\u015b\u0107 i oboj\u0119tno\u015b\u0107\u201d, \u201eWszystko z mi\u0142o\u015bci\u201d oraz \u201eKsi\u0119\u017cyc nad Taormin\u0105. Za ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eDziewczynka w czerwonym p\u0142aszczyku\u201d pisarka otrzyma\u0142a w 2001 roku Nagrod\u0119 Krakowska Ksi\u0105\u017cka Roku. W 2012 roku ukaza\u0142a si\u0119 jej powie\u015b\u0107, \u201eDobre dziecko\u201d, stanowi\u0105ca zapis intymnych wspomnie\u0144 nastoletniej \u201edziewczynki w czerwonym p\u0142aszczyku\u201d. W listopadzie 2013 roku nak\u0142adem Wydawnictwa Literackiego ukaza\u0142a si\u0119 najnowsza powie\u015b\u0107 Romy Ligockiej pt. \u201eWolna mi\u0142o\u015b\u0107\u201d.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/roma-ligocka"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16779"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/369"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16779"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16779\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16781"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16779"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16779"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16779"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=16779"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=16779"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}