{"id":16852,"date":"2013-12-09T00:00:20","date_gmt":"2013-12-08T23:00:20","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=16852"},"modified":"2020-09-01T13:10:53","modified_gmt":"2020-09-01T12:10:53","slug":"wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta","title":{"rendered":"Okruchy systemu"},"content":{"rendered":"<p>Wiktor Eugeniusz Nowakowski (1902\u20131980) pisanie dziennik\u00f3w rozpoczyna\u0142 kilkakrotnie, ale kolejne, jak potem wspomina\u0142, \u201e[&#8230;] ulega\u0142y zniszczeniu \u2013 b\u0105d\u017a przeze mnie, b\u0105d\u017a wskutek si\u0142y wy\u017cszej. Dziennik prowadzony w wojsku zosta\u0142 mi skradziony w styczniu 1921 wraz z rzeczami przez jakiego\u015b zdemobilizowanego \u017co\u0142nierza na Dworcu G\u0142\u00f3wnym w Warszawie. Drugi zniszczy\u0142em w 1927 roku. Prowadzone od 1933 roku notatki zabrali z walizk\u0105 Niemcy 12 wrze\u015bnia 1939. Ostatni z okresu okupacji sp\u0142on\u0105\u0142 na Rac\u0142awickiej 31 podczas powstania warszawskiego\u201d. Zachowa\u0142y si\u0119 jedynie notatki z powstania i ostatni dziennik \u2013 od 1 stycznia 1951 do 1974 roku.<\/p>\n<figure id=\"attachment_16858\" aria-describedby=\"caption-attachment-16858\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=16858\" rel=\"attachment wp-att-16858\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-16858\" title=\"Warszawa, 9-10 pa\u017adziernika 1960, IV Zjazd Deleget\u00f3w Wojew\u00f3dzkiego Zwi\u0105zku Sp\u00f3\u0142dzielni Pracy. Stoi przedwodnicz\u0105cy Zjazdu Wiktor Eugeniusz Nowakowski fot. ze zbior\u00f3w Wandy Nowakowskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Kwartalnika Karta)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-003-540x357.jpg\" alt=\"Warszawa, 9-10 pa\u017adziernika 1960, IV Zjazd Deleget\u00f3w Wojew\u00f3dzkiego Zwi\u0105zku Sp\u00f3\u0142dzielni Pracy. Stoi przedwodnicz\u0105cy Zjazdu Wiktor Eugeniusz Nowakowski fot. ze zbior\u00f3w Wandy Nowakowskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Kwartalnika Karta)\" width=\"540\" height=\"357\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-003-540x357.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-003-576x381.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-003.jpg 850w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-16858\" class=\"wp-caption-text\">Warszawa, 9-10 pa\u017adziernika 1960, IV Zjazd Deleget\u00f3w Wojew\u00f3dzkiego Zwi\u0105zku Sp\u00f3\u0142dzielni Pracy. Stoi przedwodnicz\u0105cy Zjazdu Wiktor Eugeniusz Nowakowski fot. ze zbior\u00f3w Wandy Nowakowskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Kwartalnika Karta)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Ich autor prowadzi\u0142 niezwykle aktywne \u017cycie. Od 1917 roku w Polskiej Organizacji Wojskowej, walczy\u0142 w wojnie polsko-bolszewickiej (odznaczony Krzy\u017cem Walecznych), by\u0142 dzia\u0142aczem harcerskim, cz\u0142onkiem Zwi\u0105zku S\u0142u\u017cb Po\u017carniczych, Polskiego Czerwonego Krzy\u017ca, sekretarzem \u0142\u00f3dzkiego Komitetu ds. Bezrobocia, cz\u0142onkiem Zarz\u0105du Grodzkiego Zwi\u0105zku Rezerwist\u00f3w czy Komisji Teatralnej w \u0141odzi. Pocz\u0105tkowo pracowa\u0142 jako sekretarz w Starostwie Powiatowym w Turku, potem w \u0141odzi, gdzie w 1932 roku zosta\u0142 kierownikiem referatu bezpiecze\u0144stwa, a od 1936 \u2013 kierownikiem dzia\u0142u wojskowego. We wrze\u015bniu 1937 obj\u0105\u0142 stanowisko wicestarosty w Kole, od wrze\u015bnia 1938 by\u0142 starost\u0105 w \u0141asku.<\/p>\n<p>W czasie kampanii wrze\u015bniowej 1939 roku zosta\u0142 ci\u0119\u017cko ranny, straci\u0142 r\u0119k\u0119 i oko. W maju 1940 wst\u0105pi\u0142 do ZWZ, p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 przydzielony do Delegatury Rz\u0105du na miasto Warszaw\u0119 (dzia\u0142a\u0142 pod pseudonimami \u201eNurek\u201d, \u201eBimbasza\u201d, \u201eLubo\u0144\u201d). W czasie okupacji pomaga\u0142 \u017bydom z warszawskiego getta. Bra\u0142 udzia\u0142 w powstaniu warszawskim w rejonie Starego Miasta. W wyzwolonej Warszawie ju\u017c w marcu 1945 zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107, kierowa\u0142 prac\u0105 sp\u00f3\u0142dzielni \u201eRuno\u201d i \u201eRytm\u201d, a w 1951 roku zosta\u0142 prezesem warszawskiej Sp\u00f3\u0142dzielni Pracy \u201eProdukcja\u201d. W latach 1964\u2013\u201369 pracowa\u0142 w Zarz\u0105dzie Polskiego Czerwonego Krzy\u017ca.<\/p>\n<p>Po wojnie interesowa\u0142a si\u0119 nim bezpieka, by\u0142 wielokrotnie przes\u0142uchiwany przez J\u00f3zefa R\u00f3\u017ca\u0144skiego, lecz nie aresztowano go \u2013 jako jedyny przedwojenny starosta pozosta\u0142 na wolno\u015bci, prawdopodobnie ze wzgl\u0119du na inwalidztwo. Nie przeszkadza\u0142o mu ono w intensywnej dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142ecznej \u2013 by\u0142 cz\u0142onkiem zarz\u0105du oddzia\u0142u sto\u0142ecznego Polskiego Towarzystwa Historycznego, wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z redakcjami \u201eStolicy\u201d, \u201e\u017bycia Warszawy\u201d i \u201eKultury\u201d, z Instytutem Tomistycznym, dzia\u0142a\u0142 w harcerstwie. Wi\u00f3d\u0142 przy tym o\u017cywione \u017cycie towarzyskie, mi\u0119dzy innymi w \u015brodowisku artystycznym.<\/p>\n<p>Od 1951 roku prowadzi\u0142 dziennik, w kt\u00f3rym codziennie opisywa\u0142 dziwactwa Peerelu, swoj\u0105 prac\u0119, czas wolny sp\u0119dzany ze znajomymi przy kawiarnianym stoliku czy w teatrach, zamieszcza\u0142 recenzje artyku\u0142\u00f3w prasowych, ksi\u0105\u017cek, film\u00f3w. Du\u017co miejsca po\u015bwi\u0119ca\u0142 na ocen\u0119 sytuacji politycznej, wspominaj\u0105c przy tym II Rzeczpospolit\u0105 i por\u00f3wnuj\u0105c nowe ze starym. Przedstawiamy fragmenty dziennik\u00f3w, zaznaczaj\u0105c jedynie wewn\u0119trzne skr\u00f3ty w wybranych notatkach dziennych. (Red.)<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-16852 gallery-columns-4 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-004'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Warszwa, wiosna 1963. Wr\u0119czenie nagrody zwyci\u0119skiej dru\u017cynie szkolnej w konkursie na Czyn M\u0142odzie\u017cy PCK przez Wiktora Eugeniusza Nowakowskiego - cz\u0142onka Prezydium Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Sto\u0142ecznego Odzdzi\u0142\u0105u PCK, fot. ze zbior\u00f3w Wandy Nowakowskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Kwartalnika Karta)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-16859\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-16859'>\n\t\t\t\tWarszwa, wiosna 1963. Wr\u0119czenie nagrody zwyci\u0119skiej dru\u017cynie szkolnej w konkursie na Czyn M\u0142odzie\u017cy PCK przez Wiktora Eugeniusza Nowakowskiego &#8211; cz\u0142onka Prezydium Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Sto\u0142ecznego Odzdzi\u0142\u0105u PCK, fot. ze zbior\u00f3w Wandy Nowakowskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Kwartalnika Karta)  \n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Warszawa, 9-10 pa\u017adziernika 1960, IV Zjazd Deleget\u00f3w Wojew\u00f3dzkiego Zwi\u0105zku Sp\u00f3\u0142dzielni Pracy. Stoi przedwodnicz\u0105cy Zjazdu Wiktor Eugeniusz Nowakowski fot. ze zbior\u00f3w Wandy Nowakowskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Kwartalnika Karta)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-16858\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-16858'>\n\t\t\t\tWarszawa, 9-10 pa\u017adziernika 1960, IV Zjazd Deleget\u00f3w Wojew\u00f3dzkiego Zwi\u0105zku Sp\u00f3\u0142dzielni Pracy. Stoi przedwodnicz\u0105cy Zjazdu Wiktor Eugeniusz Nowakowski fot. ze zbior\u00f3w Wandy Nowakowskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Kwartalnika Karta)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u0141\u00f3d\u017a, 1935, pierwszy z lewej Witkor Nowakowski, starosta \u0142aski, dzia\u0142acz harcerski; od prawej: pu\u0142kownik Marian Boles\u0142awicz, zast\u0119pca dow\u00f3dcy Okr\u0119gu Korpusu nr IV w \u0141odzi, Maria Wocalewska, inspektorka ZHP w Ministerstwie Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego. fot. ze zbior\u00f3w Wandy Nowakowskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Kwartalnika Karta)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-16857\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-16857'>\n\t\t\t\t\u0141\u00f3d\u017a, 1935, pierwszy z lewej Witkor Nowakowski, starosta \u0142aski, dzia\u0142acz harcerski; od prawej: pu\u0142kownik Marian Boles\u0142awicz, zast\u0119pca dow\u00f3dcy Okr\u0119gu Korpusu nr IV w \u0141odzi, Maria Wocalewska, inspektorka ZHP w Ministerstwie Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego. fot. ze zbior\u00f3w Wandy Nowakowskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Kwartalnika Karta)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta\/wiktor-nowakowski-1939-r-starosta-aski-fot-ze-zbiorow-rodzinnych'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-001-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Wiktor Nowakowski, 1939 r. starosta powiatowy \u0141asku, fot. ze zbior\u00f3w Wandy Nowakowskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Kwartalnika Karta)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-16856\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-16856'>\n\t\t\t\tWiktor Nowakowski, 1939 r. starosta powiatowy  \u0141asku, fot. ze zbior\u00f3w Wandy Nowakowskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Kwartalnika Karta)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p><strong>28 stycznia 1955, pi\u0105tek<\/strong><\/p>\n<p>Kupuj\u0119 wag\u0119 dziesi\u0119tn\u0105 dla Sp\u00f3\u0142dzielni. Na szcz\u0119\u015bcie jeszcze by\u0142a jedna. Przechodz\u0105c do telefonu, zauwa\u017cam w zakamarkach sklepowych dwa wiadra metalowe. Kupuj\u0119 je r\u00f3wnie\u017c dla Sp\u00f3\u0142dzielni, a kiedy wychodz\u0119 ze sklepu, otacza mnie t\u0142um przechodni\u00f3w z \u017cywym zaciekawieniem wypytuj\u0105cych, gdzie mo\u017cna je kupi\u0107. Wiadro zaczyna stanowi\u0107 rarytas.<\/p>\n<p><strong>29 stycznia 1955, sobota<\/strong><\/p>\n<p>W \u201eLajkoniku\u201d siadam przy stoliku S\u0142onimskiego <a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>, kt\u00f3rego nie widzia\u0142em par\u0119 tygodni. W naszym towarzystwie s\u0105: Anna Lipi\u0144ska (Ha-Ga), Inka Kuczborska <a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a> [&#8230;]. Rozmowa na tematy znajomych Polak\u00f3w w Ameryce i Anglii. Witold Gombrowicz ma jak\u0105\u015b kiepsk\u0105 bankow\u0105 posad\u0119 w Buenos Aires (Argentyna) i przez wsp\u00f3\u0142ziomk\u00f3w na emigracji jest uwa\u017cany za parszyw\u0105 owc\u0119.<\/p>\n<p><strong>31 stycznia 1955, poniedzia\u0142ek<\/strong><\/p>\n<p>W po\u0142udnie wpadam na chwil\u0119 do \u201eLajkonika\u201d. S\u0142onimski twierdzi, \u017ce obecny liberalniejszy pr\u0105d stanowi co\u015b sta\u0142ego, \u017ce zosta\u0142a prze\u0142amana dotychczasowa doktrynalna postawa w dziedzinie kultury i sztuki, \u017ce to, co si\u0119 obserwuje od niejakiego czasu, nie jest czym\u015b koniunkturalnym. Mnie to nie trafia do przekonania. [&#8230;]\n<p>Do takiej wypowiedzi sk\u0142oni\u0142o S\u0142onimskiego moje pytanie, co teraz wydaje. \u201ePIW ma wyda\u0107 trzy tomy wyboru moich felieton\u00f3w tygodniowych. Przygotowuje to Stefczyk. Wcale go jednak nie pop\u0119dzam. Raczej m\u00f3wi\u0119 \u2013 niech si\u0119 pan nie spieszy. W miar\u0119 post\u0119pu czasu do tego wyboru da si\u0119 w\u0142\u0105czy\u0107 coraz wi\u0119cej felieton\u00f3w, bo co dzi\u015b by\u0142oby nie do przyj\u0119cia, jutro mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 zupe\u0142nie strawne.\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-3\" id=\"refmark-3\"><sup>[3]<\/sup><\/a><\/p>\n<figure id=\"attachment_16857\" aria-describedby=\"caption-attachment-16857\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=16857\" rel=\"attachment wp-att-16857\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-16857\" title=\"\u0141\u00f3d\u017a, 1935, pierwszy z lewej Witkor Nowakowski, starosta \u0142aski, dzia\u0142acz harcerski; od prawej: pu\u0142kownik Marian Boles\u0142awicz, zast\u0119pca dow\u00f3dcy Okr\u0119gu Korpusu nr IV w \u0141odzi, Maria Wocalewska, inspektorka ZHP w Ministerstwie Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego. fot. ze zbior\u00f3w Wandy Nowakowskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Kwartalnika Karta)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-002-540x362.jpg\" alt=\"\u0141\u00f3d\u017a, 1935, pierwszy z lewej Witkor Nowakowski, starosta \u0142aski, dzia\u0142acz harcerski; od prawej: pu\u0142kownik Marian Boles\u0142awicz, zast\u0119pca dow\u00f3dcy Okr\u0119gu Korpusu nr IV w \u0141odzi, Maria Wocalewska, inspektorka ZHP w Ministerstwie Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego. fot. ze zbior\u00f3w Wandy Nowakowskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Kwartalnika Karta)\" width=\"540\" height=\"362\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-002-540x362.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-002-576x386.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-002.jpg 850w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-16857\" class=\"wp-caption-text\">\u0141\u00f3d\u017a, 1935, pierwszy z lewej Witkor Nowakowski, starosta \u0142aski, dzia\u0142acz harcerski; od prawej: pu\u0142kownik Marian Boles\u0142awicz, zast\u0119pca dow\u00f3dcy Okr\u0119gu Korpusu nr IV w \u0141odzi, Maria Wocalewska, inspektorka ZHP w Ministerstwie Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego. fot. ze zbior\u00f3w Wandy Nowakowskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Kwartalnika Karta)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>22 marca 1955, wtorek<\/strong><\/p>\n<p>Wczoraj mieli\u015bmy pow\u00f3d do \u015bmiechu wprost kapitalny. 27 pa\u017adziernika 1954 zwr\u00f3cili\u015bmy si\u0119 do Sp\u00f3\u0142dzielni Szklarskiej o wprawienie szyb do trzech okien. Wobec zw\u0142oki w wykonaniu powierzyli\u015bmy realizacj\u0119 zam\u00f3wienia prywatnemu zak\u0142adowi rzemie\u015blniczemu [&#8230;]. Tymczasem 21 marca 1955 zjawia si\u0119 przedstawiciel Sp\u00f3\u0142dzielni Szklarskiej z zapytaniem, czy zam\u00f3wienie jest aktualne.<\/p>\n<p><strong>27 marca 1955, niedziela<\/strong><\/p>\n<p>W stolicy na 1200 wind 300 jest nieczynnych. My\u015bl\u0119, \u017ce jednym z czynnik\u00f3w hamuj\u0105cych budow\u0119 wielokondygnacyjnych dom\u00f3w w Warszawie jest brak mo\u017cno\u015bci zaopatrzenia ich w d\u017awigi. By\u0142a tu (na Pradze) firma \u201eJenike\u201d. M\u0142ody in\u017cynier Jerzy Jenike musia\u0142 si\u0119 przenie\u015b\u0107 do Krakowa (Nowa Huta), bo jako pracownik fabryki d\u017awig\u00f3w nie by\u0142 po\u017c\u0105dany z tytu\u0142u tego, \u017ce jego ojciec by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem tej fabryki.<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-4\" id=\"refmark-4\"><sup>[4]<\/sup><\/a> <em>\u201eFiat iustitia, et pereat mundus!\u201d<\/em><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-5\" id=\"refmark-5\"><sup>[5]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p><strong>8 kwietnia 1955, Wielki Pi\u0105tek<\/strong><\/p>\n<p>Przed sklepami mi\u0119snymi olbrzymie kolejki. Ludzie \u017ali, narzekaj\u0105cy, niezadowoleni. Na przyk\u0142ad do du\u017cego sklepu przy zbiegu Asnyka i Filtrowej przywieziono tylko sze\u015b\u0107 szynek.<\/p>\n<p><strong>9 kwietnia 1955, Wielka Sobota<\/strong><\/p>\n<p>Jestem w s\u0105dzie w sprawie wyci\u0105g\u00f3w z rejestru, gdzie za\u0142atwiaj\u0105 mnie bardzo uprzejmie. Hm, jest to tak dziwne, \u017ce w jakim\u015b biurze za\u0142atwiaj\u0105 interesanta uprzejmie, i\u017c notuje si\u0119 taki fakt w dzienniku. [&#8230;] Jedno jest pewne: starzy pracownicy ze sta\u017cem przedwojennym znaj\u0105 si\u0119 na rzeczy, nowi raczej p\u0142ywaj\u0105 i dlatego interesant nie mo\u017ce od nich otrzyma\u0107 wyczerpuj\u0105cej odpowiedzi, informacji, rady. St\u0105d tak wiele narzeka\u0144 ludzi z tej strony okienka. A nikt nie chce zrozumie\u0107 ludzi z tamtej strony tego\u017c okienka \u2013 \u017ce wielu przepis\u00f3w nie mog\u0105 zna\u0107, bo maj\u0105 zbyt s\u0142abe przygotowanie, zbyt wiele wychodzi ci\u0105gle ulegaj\u0105cych zmianie norm prawnych, \u017ce cz\u0119sto s\u0105 one sprzeczne.<\/p>\n[&#8230;]\n<p>Ukaza\u0142 si\u0119 wywiad z ministrem spraw wewn\u0119trznych [W\u0142adys\u0142awem] Wich\u0105, w kt\u00f3rym m\u00f3wi o uzbrojeniu milicji w pa\u0142ki gumowe, co ma u\u0142atwi\u0107 mi\u0119dzy innymi walk\u0119 z chuliga\u0144stwem. Zdziwi\u0107 musi o\u015bwiadczenie ministra, \u017ce walk\u0119 t\u0119 utrudnia brak sprecyzowania poj\u0119cia chuliga\u0144stwa i brak odpowiednich norm prawnych uprawniaj\u0105cych do \u015bcigania tego rodzaju przest\u0119pc\u00f3w. A Kodeks karny? Jednak powr\u00f3t do pa\u0142ek gumowych. Wraca si\u0119 do arsena\u0142u \u015brodk\u00f3w walki z przest\u0119pczo\u015bci\u0105 z okresu przedwojennego. <em>\u201eNihil novi sub sole\u201d<\/em><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-6\" id=\"refmark-6\"><sup>[6]<\/sup><\/a>. Lepiej otwarcie \u0142upi\u0107 przest\u0119pc\u0119 pa\u0142k\u0105 gumow\u0105, ani\u017celi domniemanego sprawc\u0119, rzekomego wroga ustroju w odosobnieniu poddawa\u0107 torturom \u00e0 la \u015awiat\u0142o czy R\u00f3\u017ca\u0144ski<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-7\" id=\"refmark-7\"><sup>[7]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>11 kwietnia 1955, poniedzia\u0142ek, Wielkanoc, godz. 21.30<\/p>\n<p>Ca\u0142y czas sp\u0119dzam na czytaniu, g\u0142\u00f3wnie prasy tygodniowej: \u201e\u015awiat\u201d, \u201ePrzegl\u0105d Kulturalny\u201d, \u201eNowa Kultura\u201d. Okazuje si\u0119, \u017ce Mitzner (\u201eJan Szel\u0105g\u201d) odchodzi ze \u201eSzpilek\u201d. Odszed\u0142 Eryk Lipi\u0144ski \u2013 \u017cywa reklama tego tygodnika. Kto teraz obejmie fotel naczelnoredaktorski? Czy\u017cby Mitznerowi zaszkodzi\u0142o sekretarzowanie Kwapi\u0144skiemu<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-8\" id=\"refmark-8\"><sup>[8]<\/sup><\/a> jako socjalistycznemu prezydentowi na \u0141\u00f3d\u017a przed wojn\u0105?<\/p>\n<figure id=\"attachment_16856\" aria-describedby=\"caption-attachment-16856\" style=\"width: 511px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=16856\" rel=\"attachment wp-att-16856\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-16856\" title=\"Wiktor Nowakowski, 1939 r. starosta powiatowy  \u0141asku, fot. ze zbior\u00f3w Wandy Nowakowskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Kwartalnika Karta)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-001.jpg\" alt=\"Wiktor Nowakowski, 1939 r. starosta powiatowy \u0141asku, fot. ze zbior\u00f3w Wandy Nowakowskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Kwartalnika Karta)\" width=\"511\" height=\"750\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-001.jpg 511w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-001-120x176.jpg 120w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-001-90x132.jpg 90w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-001-320x470.jpg 320w\" sizes=\"(max-width: 511px) 100vw, 511px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-16856\" class=\"wp-caption-text\">Wiktor Nowakowski, 1939 r. starosta powiatowy \u0141asku, fot. ze zbior\u00f3w Wandy Nowakowskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Kwartalnika Karta)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>18 kwietnia 1955, poniedzia\u0142ek<\/strong><\/p>\n<p>Wieczorem odwiedzam pani\u0105 Hank\u0119 Rosick\u0105. Jerzy<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-9\" id=\"refmark-9\"><sup>[9]<\/sup><\/a> odbywa kar\u0119 6-letniego wi\u0119zienia na Mokotowie. Zwolniony zosta\u0142 Franek Denys [by\u0142y starosta powiatowy w \u0141odzi]. Ostatnio by\u0142 w Warcie (zak\u0142ad dla nerwowo chorych). Ch\u0142op, jak si\u0119 zwyk\u0142o m\u00f3wi\u0107, \u201ewyko\u0144czony\u201d. A wielka szkoda. Spo\u015br\u00f3d znanych mi starost\u00f3w by\u0142 w okresie przedwojennym najwi\u0119cej lewicowy. Szczery demokrata. Pracowity, energiczny, mo\u017ce zbyt uparty i troch\u0119 kanciasty, przedstawia\u0142 sob\u0105 dodatni typ cz\u0142owieka.<\/p>\n<p><strong>21 kwietnia 1955, czwartek<\/strong><\/p>\n<p>W \u201eLajkoniku\u201d spotykam inwalid\u0119, majora K\u0142obukowskiego. Wygl\u0105da \u015bwietnie, mimo swoich 63 lat. Zmieni\u0142y go w\u0105sy. Ci\u0105gniemy ciekaw\u0105 rozmow\u0119 najpierw na temat wsp\u00f3lnych znajomych, a p\u00f3\u017aniej przechodzimy na sprawy og\u00f3lne. Zgodni jeste\u015bmy, \u017ce \u015bwiat si\u0119 zmienia, \u017ce trzeba uzna\u0107 istot\u0119 przemian, \u017ce mo\u017cna tylko walczy\u0107 o formy. Uwa\u017camy, \u017ce nie mia\u0142y od 1945 roku i nie maj\u0105 obecnie sensu wszelkiego rodzaju \u201esprzeciwy\u201d i organizowanie w obecnej Polsce \u201epodziemia\u201d. Szkoda ludzi i ich energii, kt\u00f3ra winna by\u0107 t\u0142oczona w inne \u0142o\u017cysko.<\/p>\n<p><strong>26 kwietnia 1955, wtorek<\/strong><\/p>\n<p>Czytam <em>Wyrok<\/em> Jerzego Stadnickiego w numerze 13 (261) \u201eNowej Kultury\u201d. Jestem zdumiony, \u017ce to zosta\u0142o opublikowane. Opowiadanie arystokraty (m\u0142odego cz\u0142owieka) o powrocie do kraju i czynionych mu tu wstr\u0119tach z tytu\u0142u jego pochodzenia ziemia\u0144skiego, a\u017c do usuni\u0119cia z uniwersytetu w\u0142\u0105cznie. Bardzo ciekawy i symptomatyczny artyku\u0142, obrazuj\u0105cy dzisiejsz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Jak\u017ce wiele jest racji w tym, \u017ce wielu m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy w drodze awansu spo\u0142ecznego wysforowali si\u0119 naprz\u00f3d, \u201ewyobcowali si\u0119\u201d ze swego \u015brodowiska. Zwyk\u0142a kolej rzeczy w historii. Na gruzach jednego systemu wyrastaj\u0105 nowi ludzie, buduj\u0105cy nowy system, a sami tw\u00f3rcy staj\u0105 si\u0119 elit\u0105 wywo\u0142uj\u0105c\u0105 z kolei zawi\u015b\u0107 i zazdro\u015b\u0107 u innych \u2013 aby zaj\u0105\u0107 miejsce dotychczas uprzywilejowanych z tytu\u0142u b\u0105d\u017a urodzenia, b\u0105d\u017a pot\u0119gi finansowej, b\u0105d\u017a osi\u0105gni\u0119tych godno\u015bci, stanowiska, urz\u0119d\u00f3w.<\/p>\n<p>Robotnicy obecnie, kiedy stanowi\u0105 klas\u0119 sprawuj\u0105c\u0105 dyktatur\u0119, z niech\u0119ci\u0105, je\u015bli ju\u017c nie z nienawi\u015bci\u0105, patrz\u0105 na sznury pi\u0119knych, zagranicznych marek luksusowych samochod\u00f3w, stoj\u0105cych przed specjalnym sklepem dla wybranych naprzeciwko naszej sp\u00f3\u0142dzielni na ulicy Pu\u0142awskiej. Sklep zaopatrzony we wszystko. Aby nie razi\u0107 wystawno\u015bci\u0105 i ukry\u0107 kupuj\u0105cych przed oczami przechodni\u00f3w, wystawy s\u0105 stale os\u0142oni\u0119te zas\u0142onami. Gdzie\u017c r\u00f3wno\u015b\u0107? \u2013 pytaj\u0105. Tak jednak by\u0107 musi, bo przecie\u017c ka\u017cdy system pos\u0142uguje si\u0119 tylko lud\u017ami, z ich nawykami, s\u0142abo\u015bciami i wymaganiami. A w takim razie ludziom, stanowi\u0105cym podpor\u0119 systemu rz\u0105dzenia, trzeba zapewni\u0107 maksimum wyg\u00f3d i u\u0142atwie\u0144 bytowych. I tak wytwarza si\u0119 elitarna warstwa rz\u0105dz\u0105cych, kt\u00f3ra chi\u0144skim murem \u2013 mimo wszelkich pozor\u00f3w \u2013 oddziela si\u0119 stopniowo od mas. [&#8230;]\n<p>Przychodzi mi na my\u015bl Pi\u0142sudski, kt\u00f3remu wrogowie polityczni wiele maj\u0105 do zarzucenia, ale jednak nikt nie potrafi\u0142by dowie\u015b\u0107, \u017ce ten\u017ce Pi\u0142sudski zrobi\u0142 maj\u0105tek czy dorobi\u0142 si\u0119 w okresie sprawowania godno\u015bci najwy\u017cszych w pa\u0144stwie. Szkoda, \u017ce nie ma publikacji, maj\u0105cych za zadanie wykaza\u0107, jak skromnie \u017cy\u0142. No, ale to przywilej wielkich ludzi!<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Ca\u0142y tekst mo\u017cna przeczyta\u0107 w 76. numerze \u201eKarty\u201d<\/p>\n<div>\n<\/div>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">Antoni S\u0142onimski (1895\u20131976) \u2013 poeta; w latach 1956\u201359 prezes Zwi\u0105zku Literat\u00f3w Polskich.<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">Anna Gos\u0142awska-Lipi\u0144ska, Ha-Ga (1915\u20131975) \u2013 rysowniczka, wieloletnia wsp\u00f3\u0142pracowniczka czasopisma satyrycznego \u201eSzpilki\u201d, za\u0142o\u017conego w 1935 roku przez Zbigniewa Mitznera i Eryka Lipi\u0144skiego (jej m\u0119\u017ca), kt\u00f3re programowo by\u0142o zwi\u0105zane ze \u015brodowiskiem lewicy. Irena Kuczborska (1907\u20131971) \u2013 malarka, ilustratorka ksi\u0105\u017cek.<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-3\" class=\"fn-text\">Chodzi o wyb\u00f3r felieton\u00f3w Antoniego S\u0142onimskiego z przedwojennych \u201eWiadomo\u015bci Literackich\u201d \u2013 ukaza\u0142 si\u0119 w 1956 roku jako Kroniki tygodniowe 1927\u20131939 w opracowaniu \u201eJana Stefczyka\u201d (W\u0142adys\u0142awa Kopali\u0144skiego).<a href=\"#refmark-3\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-4\" class=\"fn-text\">\u201eFabryka D\u017awig\u00f3w \u2013 Bracia Jenike\u201d, za\u0142o\u017cona przez Karola i Juliana Jenike w 1904 roku, produkowa\u0142a wysokiej jako\u015bci sprz\u0119t. W czasie II wojny zak\u0142ad pozostawa\u0142 w dyspozycji armii niemieckiej, w 1952 roku go upa\u0144stwowiono. Jerzy Jenike (s. Juliana, 1915\u20131993) by\u0142 cz\u0142onkiem Armii Krajowej, bra\u0142 udzia\u0142 w powstaniu warszawskim.<a href=\"#refmark-4\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-5\" class=\"fn-text\">\u0141ac.: Sprawiedliwo\u015bci musi sta\u0107 si\u0119 zado\u015b\u0107, cho\u0107by \u015bwiat mia\u0142 zgin\u0105\u0107.<a href=\"#refmark-5\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-6\" class=\"fn-text\">\u0141ac.: Nic nowego pod s\u0142o\u0144cem.<a href=\"#refmark-6\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-7\" class=\"fn-text\">J\u00f3zef \u015awiat\u0142o, J\u00f3zef R\u00f3\u017ca\u0144ski \u2013 wysocy funkcjonariusze Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego. Zw\u0142aszcza R\u00f3\u017ca\u0144ski znany by\u0142 jako zwolennik okrutnych metod wobec przes\u0142uchiwanych.<a href=\"#refmark-7\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-8\" class=\"fn-text\">Jan Kwapi\u0144ski (1885\u20131964) \u2013 przedwojenny dzia\u0142acz polityczny Polskiej Partii Socjalistycznej, pose\u0142 na Sejm, prezydent \u0141odzi (marzec\u2013wrzesie\u0144 1939). Od 1940 roku wi\u0119ziony przez NKWD, zes\u0142any do Jakucji. Ewakuowany z armi\u0105 Andersa, w latach 1942\u201347 wicepremier rz\u0105du RP na uchod\u017astwie.<a href=\"#refmark-8\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-9\" class=\"fn-text\">Jerzy Rosicki (1899\u20131973) \u2013 przed II wojn\u0105 starosta powiat\u00f3w \u0142askiego i piotrkowskiego, \u017co\u0142nierz AK. Przyjaciel Autora.<a href=\"#refmark-9\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Od 1951 roku Wiktor Eugeniusz Nowakowski prowadzi\u0142 dziennik, w kt\u00f3rym codziennie opisywa\u0142 dziwactwa Peerelu, swoj\u0105 prac\u0119, czas wolny sp\u0119dzany ze znajomymi przy kawiarnianym stoliku czy w teatrach, zamieszcza\u0142 recenzje artyku\u0142\u00f3w prasowych, ksi\u0105\u017cek, film\u00f3w. Du\u017co miejsca po\u015bwi\u0119ca\u0142 na ocen\u0119 sytuacji politycznej, wspominaj\u0105c przy tym II Rzeczpospolit\u0105 i por\u00f3wnuj\u0105c nowe ze starym. Przedstawiamy fragmenty dziennik\u00f3w, zaznaczaj\u0105c jedynie wewn\u0119trzne skr\u00f3ty w wybranych notatkach dziennych. (Red.)<\/p>\n","protected":false},"author":370,"featured_media":16856,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[529,589,7394],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[2364],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Okruchy systemu<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Od 1951 roku Wiktor Eugeniusz Nowakowski prowadzi\u0142 dziennik, w kt\u00f3rym codziennie opisywa\u0142 dziwactwa Peerelu, swoj\u0105 prac\u0119, czas wolny...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-001.jpg\",\"width\":511,\"height\":750,\"caption\":\"Wiktor Nowakowski, 1939 r. starosta powiatowy \u0141asku, fot. ze zbior\u00f3w Wandy Nowakowskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Kwartalnika Karta)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta\",\"name\":\"Okruchy systemu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2013-12-08T23:00:20+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T12:10:53+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/159563f6f22f2dcdafbf45811691558c\"},\"description\":\"Od 1951 roku Wiktor Eugeniusz Nowakowski prowadzi\u0142 dziennik, w kt\u00f3rym codziennie opisywa\u0142 dziwactwa Peerelu, swoj\u0105 prac\u0119, czas wolny...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Okruchy systemu\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/159563f6f22f2dcdafbf45811691558c\",\"name\":\"Wiktor Eugeniusz Nowakowski\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/wiktor-eugeniusz-nowakowski\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Okruchy systemu","description":"Od 1951 roku Wiktor Eugeniusz Nowakowski prowadzi\u0142 dziennik, w kt\u00f3rym codziennie opisywa\u0142 dziwactwa Peerelu, swoj\u0105 prac\u0119, czas wolny...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-001.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta-2013-11-26-001.jpg","width":511,"height":750,"caption":"Wiktor Nowakowski, 1939 r. starosta powiatowy \u0141asku, fot. ze zbior\u00f3w Wandy Nowakowskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Kwartalnika Karta)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta","name":"Okruchy systemu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta#primaryimage"},"datePublished":"2013-12-08T23:00:20+00:00","dateModified":"2020-09-01T12:10:53+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/159563f6f22f2dcdafbf45811691558c"},"description":"Od 1951 roku Wiktor Eugeniusz Nowakowski prowadzi\u0142 dziennik, w kt\u00f3rym codziennie opisywa\u0142 dziwactwa Peerelu, swoj\u0105 prac\u0119, czas wolny...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wiktor-eugeniusz-nowakowski-okruchy-systemu-karta#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Okruchy systemu"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/159563f6f22f2dcdafbf45811691558c","name":"Wiktor Eugeniusz Nowakowski","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/wiktor-eugeniusz-nowakowski"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16852"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/370"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16852"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16852\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16856"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16852"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16852"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16852"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=16852"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=16852"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}