{"id":16961,"date":"2013-12-04T00:00:19","date_gmt":"2013-12-03T23:00:19","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=16961"},"modified":"2020-09-01T12:46:28","modified_gmt":"2020-09-01T11:46:28","slug":"jan-pamula-brak-miejsca-dla-klasykow-wspolczesnosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/jan-pamula-brak-miejsca-dla-klasykow-wspolczesnosci","title":{"rendered":"Brak miejsca dla klasyk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci"},"content":{"rendered":"

Katarzyna Kowalska: Jakie wydarzenie w ci\u0105gu ostatnich lat najsilniej wp\u0142yn\u0119\u0142o na obraz polskiej kultury?<\/strong><\/p>\n

Jan Pamu\u0142a: <\/strong>My\u015bl\u0119, \u017ce musimy cofn\u0105\u0107 si\u0119 do ko\u0144ca lat 80., do sytuacji, jaka si\u0119 wtedy wytworzy\u0142a i kt\u00f3ra by\u0142a dla polskiej kultury bardzo trudna. Pierwsz\u0105 ustaw\u0105 rozpoczynaj\u0105c\u0105 zmiany ustrojowe by\u0142a ustawa o stowarzyszeniach, kt\u00f3ra otworzy\u0142a wiele mo\u017cliwo\u015bci zrzeszania si\u0119, prowadzenia r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci w stowarzyszeniach, tak\u017ce artystycznych. W tamtym okresie, kiedy nie by\u0142o rynku sztuki i nie by\u0142o zbyt wielu prywatnych galerii, nie m\u00f3wi\u0105c o jakimkolwiek mecenacie prywatnym, pojedynczo arty\u015bci niewiele mogli zdzia\u0142a\u0107. Niestety ustawa r\u00f3wnocze\u015bnie ogranicza\u0142a finansowanie stowarzysze\u0144 z funduszy bud\u017cetowych, powoduj\u0105c, \u017ce wiele z tych ju\u017c istniej\u0105cych popad\u0142o w olbrzymie k\u0142opoty finansowe (na przyk\u0142ad Towarzystwo Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie czy Grupa Krakowska). Pojawi\u0142y si\u0119 ogromne trudno\u015bci nawet w tak zwyk\u0142ej dzia\u0142alno\u015bci jak\u0105 by\u0142o urz\u0105dzanie wystaw, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o finansowaniu tw\u00f3rczo\u015bci, kt\u00f3ra po okresie bojkotu bardzo dynamicznie si\u0119 w tym czasie zmieni\u0142a.<\/p>\n

\"Na<\/a>
Na zdj\u0119ciu: Jan Pamu\u0142a, fot. Mateusz Bednarz, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty<\/figcaption><\/figure>\n

Lata 90. by\u0142y kompletn\u0105 katastrof\u0105. Zainteresowanie Pa\u0144stwa ekonomi\u0105, sprawami administracyjnymi, tworzenie nowych struktur spowodowa\u0142o zepchni\u0119cie sztuki na margines. Pami\u0119tam, \u017ce w telewizji pokazywano niekiedy spotkania pierwszych bogatych polskich biznesmen\u00f3w z artystami, usi\u0142uj\u0105c stworzy\u0107 wz\u00f3r mecenatu prywatnego. Niestety zupe\u0142nie si\u0119 to nie udawa\u0142o. Musia\u0142o up\u0142yn\u0105\u0107 du\u017co czasu, \u017ceby Ci, kt\u00f3rzy chcieli kupowa\u0107 sztuk\u0119, mogli wesprze\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 artystyczn\u0105 poprzez mecenat prywatny. Pojawi\u0142 si\u0119 on na prze\u0142omie wiek\u00f3w; zacz\u0119\u0142a si\u0119 tworzy\u0107 nowa sytuacja finansowania sztuki oparta na zupe\u0142nie innych zasadach. Pozytywny wp\u0142yw transformacji na rozw\u00f3j polskiej sztuki zaznaczy\u0142 si\u0119 wi\u0119c dopiero po du\u017cym up\u0142ywie czasu. W dalszym ci\u0105gu jednak jeste\u015bmy w sytuacji nie w pe\u0142ni normalnej. Fundusze przeznaczane na kultur\u0119 s\u0105 zbyt skromne, aby finansowanie projekt\u00f3w poprzez konkursy nie by\u0142o ograniczone. Szans\u0119 dla uzyskania wsparcia finansowego maj\u0105 wi\u0119c artystyczne elity, kt\u00f3re zyskuj\u0105 poparcie komisji oceniaj\u0105cych dla swojej dzia\u0142alno\u015bci, ale w skali kraju jest to mo\u017ce kilkana\u015bcie dobrze ju\u017c rozpoznawalnych os\u00f3b. Bardzo trudno jest uzyska\u0107 dofinansowanie arty\u015bcie, kt\u00f3ry nie znalaz\u0142 si\u0119 w tym ograniczonym kr\u0119gu zainteresowania i do elity jeszcze nie nale\u017cy. Jest mu si\u0119 bardzo trudno z jakimkolwiek projektem przebi\u0107. System ma swoje wady wynikaj\u0105ce z braku \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 potrzebne na polsk\u0105 kultur\u0119.<\/p>\n

Tutaj pojawia si\u0119 pytanie: czego najbardziej potrzebuje polska sztuka?<\/strong><\/p>\n

Z jednej strony potrzebuje finansowania, z drugiej inwestowania w strategie promocji, bo to, \u017ce polska sztuka z wielk\u0105 trudno\u015bci\u0105 przebija si\u0119 w Europie czy na \u015bwiecie, jest faktem. W wielkich muzeach europejskich czy \u015bwiatowych polska sztuka jest nieobecna. Mo\u017ce Abakanowicz w MOMA czy Szapocznikow, ale to wyj\u0105tki, kt\u00f3re potwierdzaj\u0105 regu\u0142\u0119. Nawet arty\u015bci z innych kraj\u00f3w \u015brodkowoeuropejskich, jak cho\u0107by z Czech, S\u0142owacji czy W\u0119gier, s\u0105 bardziej obecni w obiegu wsp\u00f3\u0142czesnej sztuki w Europie i na \u015bwiecie, bo jest im \u0142atwiej dotrze\u0107 do \u015bwiadomo\u015bci historyk\u00f3w sztuki i kurator\u00f3w. Podam charakterystyczny przyk\u0142ad zwi\u0105zany z pi\u0142karskim Euro, kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 w Polsce w ubieg\u0142ym roku. Co przy tej okazji zrobili Ukrai\u0144cy w Kijowie? \u2013 mi\u0119dzynarodowe Biennale Sztuki na najwy\u017cszym poziomie. Nieraz okazuje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce projekty, czy to zwi\u0105zane z nasz\u0105 prezydencj\u0105, czy w\u0142a\u015bnie z Euro, kt\u00f3re mo\u017cna by\u0142o wspaniale wykorzysta\u0107, posz\u0142y w zupe\u0142nie innym kierunku. \u0179r\u00f3d\u0142a nieobecno\u015bci polskiej sztuki na arenie mi\u0119dzynarodowej si\u0119gaj\u0105 jeszcze okresu realnego socjalizmu. Przez dziesi\u0105tki lat brakowa\u0142o pieni\u0119dzy na promocj\u0119, na wystawy polskiej sztuki za granic\u0105, na publikacje zw\u0142aszcza w obcych j\u0119zykach. Ogromne znaczenie mia\u0142 zakaz wywozu dzie\u0142 sztuki za granic\u0119. Dzi\u015b pr\u00f3buje si\u0119 nadrabia\u0107 stracony czas, jednak wci\u0105\u017c wymaga to du\u017cego nak\u0142adu pracy i zaanga\u017cowania wielu instytucji. Je\u017celi w mi\u0119dzynarodowym obiegu nie pojawiaj\u0105 si\u0119 dzie\u0142a artyst\u00f3w polskich, to oczywi\u015bcie nigdy si\u0119 nie sprawdz\u0105 w tyglu \u015bwiatowego rynku sztuki. Prace musz\u0105 tam przej\u015b\u0107 pewn\u0105 pr\u00f3b\u0119 i dopiero wtedy trwaj\u0105 i s\u0105 kupowane przez muzea, wielkich kolekcjoner\u00f3w. Na tym polega ca\u0142y mechanizm tak zwanej polityki artystycznej, kt\u00f3rej u nas nie ma. S\u0105 dora\u017ane, okazjonalne dzia\u0142ania bez \u017cadnych dalekosi\u0119\u017cnych cel\u00f3w. Dobrym przyk\u0142adem w\u0142a\u015bciwie prowadzonej polityki artystycznej mog\u0105 by\u0107 zabiegi promuj\u0105ce sztuk\u0119 ameryka\u0144sk\u0105. Za czas\u00f3w Prezydenta Kennedy\u2019ego zacz\u0119to opracowywa\u0107 strategi\u0119 promocji sztuki ameryka\u0144skiej w \u015bwiecie, promocj\u0119 ekspresjonizmu abstrakcyjnego, podobnie jak p\u00f3\u017aniej pop-artu, zak\u0142adaj\u0105c\u0105 wielkie wystawy w Europie i dofinansowanie dzia\u0142a\u0144 tw\u00f3rczych. Wydarzenia nag\u0142a\u015bniano w mediach. To by\u0142a strategia niemal imperialna, na kt\u00f3r\u0105 przeznaczono ogromne \u015brodki. W Stanach odpisywano 1 procent od podatku, kt\u00f3ry przeznaczany by\u0142 na kultur\u0119, sztuk\u0119 i dzia\u0142ania artystyczne. Oczywi\u015bcie dzi\u015b w Polsce r\u00f3wnie\u017c s\u0105 pewne programy. Tu musz\u0119 wspomnie\u0107 z wielkim szacunkiem o Ministrze Waldemarze D\u0105browskim, kt\u00f3ry przygotowa\u0142 i finansowa\u0142 program Znaki Czasu. Program, cho\u0107 nie uda\u0142o si\u0119 go zrealizowa\u0107 w planowanej formie, niekiedy ze wzgl\u0119du na spory lokalne (na przyk\u0142ad sp\u00f3r marsza\u0142ka i pana prezydenta w Krakowie, cho\u0107 mo\u017ce dzi\u0119ki temu szybciej mamy MOCAK), pozostawi\u0142 po sobie pewne trwa\u0142e \u015blady takie jak Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu w Toruniu. W Krakowie w ramach programu Znaki Czasu powsta\u0142a Fundacja Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej. Powsta\u0142a r\u00f3wnie\u017c kolekcja. Wydaje mi si\u0119, \u017ce t\u0105 pierwsz\u0105 og\u00f3lnopolsk\u0105 akcj\u0119 oraz koncepcj\u0119, aby w ka\u017cdym wielkim mie\u015bcie w Polsce by\u0142o muzeum sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej, mo\u017cna potraktowa\u0107 jako godn\u0105 uwagi pr\u00f3b\u0119, po kt\u00f3rej powinna nast\u0105pi\u0107 dalsza skoordynowana praca na rzecz prezentowania, upowszechniania i kolekcjonowania polskiej sztuki najnowszej. Potrzeba nam \u015brodk\u00f3w i bardzo m\u0105drej, zaplanowanej promocji tak\u017ce poprzez wydawnictwa, dzia\u0142alno\u015b\u0107 portali internetowych, medialne dzia\u0142ania sieciowe i tak dalej.<\/p>\n

Jakie zjawiska maj\u0105 dzi\u015b najwi\u0119kszy wp\u0142yw na kszta\u0142t sztuk wizualnych w Polsce?<\/strong><\/p>\n

Istnieje pewien problem, kt\u00f3ry wynika z zagadnie\u0144 ju\u017c wspomnianych. Istnieje u nas do\u015b\u0107 w\u0105ska elita artystyczna \u2013 dominuje tak zwana sztuka spo\u0142eczno-krytyczna, kt\u00f3ra najcz\u0119\u015bciej ma te\u017c wyra\u017any kontekst polityczny. Wydaje mi si\u0119, \u017ce ogromny wp\u0142yw, jaki uzyska\u0142a grupa radykalnie dzia\u0142aj\u0105cych artyst\u00f3w: Kozyra, \u017bmijewski, Althamer i inni z tego kr\u0119gu, wype\u0142ni\u0142 scen\u0119 artystyczn\u0105. Ze wzgl\u0119du na bezkompromisowo\u015b\u0107 w swoich dzia\u0142aniach tw\u00f3rczych arty\u015bci ci zyskali odpowiedni\u0105 promocj\u0119 i zapewnili sobie takie miejsce w polskiej sztuce, kt\u00f3re daje im mo\u017cliwo\u015b\u0107 realizacji ka\u017cdego projektu. My\u015bl\u0119, \u017ce \u015brodowiska artystyczne w wi\u0119kszo\u015bci maj\u0105 szacunek dla ich aktywno\u015bci, cho\u0107 jest to ten obszar sztuki, kt\u00f3ry wykorzystuje zaskakuj\u0105ce formy wypowiedzi, jak na przyk\u0142ad artystyczn\u0105 prowokacj\u0119, wobec kt\u00f3rego \u2013 z pozycji odbiorcy \u2013 mo\u017cna albo postawi\u0107 si\u0119 w opozycji, albo potraktowa\u0107 jako inspiracj\u0119.<\/p>\n

Wa\u017cna jest dzia\u0142alno\u015b\u0107 du\u017cych o\u015brodk\u00f3w artystycznych, jak Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, kt\u00f3ra skupia si\u0119 zar\u00f3wno na wspomnianej sztuce spo\u0142ecznie zaanga\u017cowanej, jak i opartej na dzia\u0142aniach bardzo nowoczesnych pod wzgl\u0119dem medi\u00f3w artystycznych oraz wykorzystywanych \u015brodk\u00f3w, b\u0119d\u0105cych w paraleli do aktualnych \u015bwiatowych tendencji. W Krakowie wa\u017cn\u0105 w tym wzgl\u0119dzie dzia\u0142alno\u015b\u0107 prowadzi Maria Anna Potocka w Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej MOCAK. W Warszawie \u2013 Muzeum Sztuki Nowoczesnej, dzia\u0142aj\u0105ce w do\u015b\u0107 trudnych warunkach.<\/p>\n

R\u00f3wnocze\u015bnie jednak w cieniu pozostaj\u0105 te dzia\u0142ania, kt\u00f3re na pierwszy rzut oka wykorzystuj\u0105 bardziej tradycyjne metody. W pewnym sensie mo\u017cna z nimi \u0142\u0105czy\u0107 r\u00f3wnie\u017c tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy odnie\u015bli sukces \u2013 cenionych, wybitnych osobowo\u015bci, takich jak Wilhelm Sasnal, Marcin Maciejowski czy Rafa\u0142 Bujnowski, kt\u00f3rzy przywr\u00f3cili si\u0142y malarstwa, obrazu i obrazowania malarskiego. Obserwuj\u0105c m\u0142odych artyst\u00f3w, zauwa\u017cam powr\u00f3t do dzia\u0142a\u0144 klasycznych, zachwyt malarstwem, grafik\u0105. Szanse s\u0105 jednak nier\u00f3wne i z tego rodzaju tw\u00f3rczo\u015bci\u0105, mimo sukcesu wymienionych wcze\u015bniej artyst\u00f3w, niezwykle trudno przebi\u0107 si\u0119 w\u0142asnymi si\u0142ami. To sprawia, \u017ce Polska scena artystyczna jest niezwykle skomplikowana i raczej oparta na dominacji jednej tendencji. Alternatywne w stosunku do g\u0142\u00f3wnego nurtu grupy i tendencje bywaj\u0105 marginalizowane, szczeg\u00f3lnie przez media, w kt\u00f3rych sztuka zbyt cz\u0119sto przedstawiana jest w kontek\u015bcie skandalu czy ciekawostki. Sytuacja ta ma wp\u0142yw na m\u0142odych artyst\u00f3w \u2013 oni te\u017c usi\u0142uj\u0105 ustawi\u0107 sw\u00f3j azymut. Zwi\u0105zane jest to z ich zainteresowaniem blisk\u0105 im problematyk\u0105 artystyczn\u0105, wynika tak\u017ce z pewnych og\u00f3lnych tendencji. To, jak si\u0119gaj\u0105 po w\u0142a\u015bciwe dla ich wyboru \u015brodki, mo\u017cna zobaczy\u0107 na wystawach \u201eNajlepsze Dyplomy\u201d, kt\u00f3re s\u0105 organizowane w Polsce od kilkunastu lat.<\/p>\n

Czy w polskiej historii sztuki jest wydarzenie, kt\u00f3re wed\u0142ug Pana nies\u0142usznie zosta\u0142o pomini\u0119te lub niezauwa\u017cone przez krytyk\u0119? <\/strong><\/strong><\/p>\n

Dlaczego tak jest, \u017ce niekt\u00f3rzy wielcy s\u0105 zapomniani? To jest kolejny problem braku \u015brodk\u00f3w, promocji, ale przede wszystkim nastawienia, bo w ca\u0142ej Europie, gdziekolwiek pojedziemy \u2013 czy do Madrytu, czy do Berlina, czy do Pary\u017ca \u2013 zauwa\u017cymy wiele r\u00f3wnolegle prowadzonych dzia\u0142a\u0144 na rzecz utrwalania pami\u0119ci o wa\u017cnych osobowo\u015bciach kultury. To, co by\u0142o warto\u015bciowe w sztuce danego kraju, jest bardzo szanowane, cenione, przypominane, a my mamy wielkich artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105 prawie zupe\u0142nie zapomniani. We\u017amy cho\u0107by Wac\u0142awa Taranczewskiego. Po ilu latach od jego \u015bmierci uda\u0142o si\u0119 krakowskiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych (w kt\u00f3rej by\u0142 profesorem) wyda\u0107, w ramach serii album\u00f3w po\u015bwi\u0119conej wybitnym a nie\u017cyj\u0105cym ju\u017c pedagogom, pierwsz\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 mu monografi\u0119? I to w sytuacji, gdy na rynku nie by\u0142o nawet wi\u0119kszego katalogu tego wspania\u0142ego i wielkiego artysty. My\u015bl\u0119, \u017ce podobnie by\u0142oby z Nowosielskim, gdyby nie Starmach Gallery i Andrzej Starmach, kt\u00f3ry zaj\u0105\u0142 si\u0119 promocj\u0105 jego malarstwa. Wielcy tw\u00f3rcy odchodz\u0105 i trzeba nieraz bardzo d\u0142ugo czeka\u0107, \u017ceby zostali przypomniani i aby ich tw\u00f3rczo\u015b\u0107 na nowo zosta\u0142a przywr\u00f3cona \u015bwiadomo\u015bci odbiorc\u00f3w. Pokolenia si\u0119 zmieniaj\u0105, ka\u017cde z nich \u017cyje czym innym, ale skoro w dzisiejszych czasach mamy dost\u0119p do ca\u0142ej historii sztuki i dzie\u0142 sprzed tysi\u0119cy lat, to jak nie my\u015ble\u0107 o programie promocji tak\u017ce tych \u017cyj\u0105cych ca\u0142kiem niedawno artyst\u00f3w. Te osoby, cho\u0107 czasem przypominane przez muzea, s\u0105 nieobecne w szerszej spo\u0142ecznej \u015bwiadomo\u015bci. Wielkie galerie miejskie i pa\u0144stwowe zajmuj\u0105 si\u0119 prawie wy\u0142\u0105cznie sztuk\u0105 g\u0142\u00f3wnego nurtu i eksperymentem artystycznym, zgodnie z ambicjami ich dyrektor\u00f3w, pozbawionych jakiegokolwiek szerszego spojrzenia na to, co warto\u015bciowe w polskiej sztuce w nieco wi\u0119kszej przestrzeni czasowej, i zaprzyja\u017anionych z nimi cz\u0119sto quasi-kurator\u00f3w. Sprawy tej nie rozwi\u0105\u017ce te\u017c rynek sztuki, kt\u00f3ry jest wyj\u0105tkowo ograniczony w swych mo\u017cliwo\u015bciach. Wystarczy zobaczy\u0107, jakie s\u0105 w tej chwili ceny prac wspania\u0142ych polskich artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy w odpowiednim momencie nie znale\u017ali si\u0119 w obiegu galeryjnym i aukcyjnym. Przeci\u0119tny odbiorca czy osoba zainteresowana kupnem dzie\u0142a sztuki mo\u017ce cz\u0119sto nawet nie wiedzie\u0107, kim by\u0142 autor, maj\u0105c do czynienia z prac\u0105 indywidualno\u015bci wybitnej, zas\u0142u\u017conej dla polskiej kultury, lecz pomini\u0119tej czy zapomnianej. Dla klasyk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci prawie w og\u00f3le nie ma miejsca w tak niezdrowo funkcjonuj\u0105cym systemie.<\/p>\n

Kto wed\u0142ug Pana odegra\u0142 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w polskiej sztuce?<\/strong><\/p>\n

Pojawiaj\u0105 si\u0119 u nas rankingi takie jak Kompas Sztuki. Musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce bardzo szanuj\u0119 ten ranking, bo jest on oparty na sonda\u017cu wielu \u015brodowisk, przede wszystkim historyk\u00f3w sztuki, krytyk\u00f3w, teoretyk\u00f3w, w\u0142a\u015bcicieli galerii, przedstawicieli muze\u00f3w. W rezultacie jest wytwarzany pewien os\u0105d. Gdyby\u015bmy wzi\u0119li pierwsz\u0105 \u201edziesi\u0105tk\u0119\u201d za rok ubieg\u0142y, otwiera j\u0105 Kantor, a zamyka Sasnal. S\u0105 to wa\u017cne nazwiska w\u015br\u00f3d polskich artyst\u00f3w i wierz\u0119, \u017ce cho\u0107 tego typu rankingi bywaj\u0105 negowane i sprowadzane do absurdu, to stanowi\u0105 sum\u0119 s\u0105d\u00f3w wielu os\u00f3b zaanga\u017cowanych w sztuk\u0119, zawieraj\u0105 pewn\u0105 prawd\u0119 o naszym \u017cyciu artystycznym oraz o tym, jakie zjawiska w polskiej sztuce s\u0105 znacz\u0105ce. Oczywi\u015bcie warto\u015bci artystycznych nie spos\u00f3b ocenia\u0107 wy\u0142\u0105cznie na podstawie rankingu. To jest ameryka\u0144skie podej\u015bcie \u2013 trzeba wyznaczy\u0107 \u201enumber one\u201d.<\/p>\n

Czemu s\u0142u\u017cy dzi\u015b sztuka? <\/strong>Jaka jest jej najwi\u0119ksza warto\u015b\u0107 dla wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka?<\/strong><\/strong><\/p>\n

Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce to pytanie jest bardzo trudne, g\u0142\u0119bokie filozoficznie i humanistycznie. Zawsze w dziejach sztuka by\u0142a dokumentem ludzkiego do\u015bwiadczenia. Wydaje mi si\u0119, \u017ce bez sztuki \u017cyje si\u0119 gorzej ni\u017c ze sztuk\u0105. Jest ona potrzebna. Ta potrzeba, wynikaj\u0105ca z poszukiwania g\u0142\u0119bszych do\u015bwiadcze\u0144 duchowych i naturalnego pragnienia kreacji, rodzi si\u0119 nie tylko w momencie osi\u0105gni\u0119cia przez cz\u0142owieka stabilizacji \u017cyciowej czy pewnego pu\u0142apu finansowego, ale te\u017c g\u0142\u00f3wnie w chwilach trudnych.<\/p>\n

Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce czasami wystawy \u015bwiec\u0105 pustkami, ale zdarza si\u0119 te\u017c, \u017ce stoj\u0105 do nich olbrzymie kolejki. Wszyscy chc\u0105 zobaczy\u0107 ko\u0144cz\u0105c\u0105 si\u0119 wielk\u0105 wystaw\u0119 Brueghel\u00f3w. W Krakowie jest wspania\u0142a ekspozycja Matty. Pami\u0119tamy wa\u017cne wystawy realizowane niegdy\u015b przez Marka Rostworowskiego \u2013 \u201eRomantyzm i Romantyczno\u015b\u0107\u201d, czy p\u00f3\u017aniej \u201ePolak\u00f3w portret w\u0142asny\u201d, cieszy\u0142y si\u0119 niebywa\u0142ym zainteresowaniem publiczno\u015bci. Te wielkie wydarzenia i zarazem sukcesy kuratorskie opieraj\u0105 si\u0119 na humanistycznej my\u015bli i bardzo g\u0142\u0119bokim spojrzeniu na sztuk\u0119. Pokazanie w odpowiedni spos\u00f3b tego, czym sztuka si\u0119 zajmuje, pozwala na jej pe\u0142ny odbi\u00f3r i pobudza jej potrzeb\u0119. Mieli\u015bmy taki przyk\u0142ad z wystaw\u0105 Turnera w Muzeum Narodowym w Krakowie. Obecno\u015b\u0107 tak wielu zwiedzaj\u0105cych to dow\u00f3d na ten imperatyw wewn\u0119trzny, najautentyczniejsz\u0105 potrzeb\u0119 sztuki.<\/p>\n

A co wyr\u00f3\u017cnia nasz\u0105 sztuk\u0119 na tle innych kraj\u00f3w? Z jakich osi\u0105gni\u0119\u0107 na polu sztuk wizualnych mo\u017cemy by\u0107 dumni?<\/strong><\/p>\n

Na pewno w \u015bwiatowej historii sztuki obecni s\u0105 polscy konstruktywi\u015bci, prezentowani w najwi\u0119kszych \u015bwiatowych kolekcjach muzealnych. Paradoksalnie o ich popularno\u015bci \u015bwiadczy fakt, \u017ce prace takich artyst\u00f3w jak Sta\u017cewski, Strzemi\u0144ski czy Kobro nale\u017c\u0105 do obiekt\u00f3w najcz\u0119\u015bciej fa\u0142szowanych. Wa\u017cnym okresem by\u0142o objawienie si\u0119 na \u015bwiecie polskiej szko\u0142y plakatu. W podobnym czasie, w latach 60. i 70., dominowa\u0142a polska grafika. Grafika tak\u017ce i dzi\u015b doskonale funkcjonuje na wielkich mi\u0119dzynarodowych wystawach w Chinach, Japonii, Stanach Zjednoczonych, Tajwanie oraz wielu krajach europejskich. Mam monografie grafiki wsp\u00f3\u0142czesnej, pozycje pisane przez znanych krytyk\u00f3w \u015bwiatowych, gdzie polscy arty\u015bci s\u0105 prezentowani wspaniale. W\u015br\u00f3d wymienianych tw\u00f3rc\u00f3w jest m.in. Roman Opa\u0142ka, kt\u00f3rego wczesne prace graficzne, jeszcze z ko\u0144ca lat 70., by\u0142y bardzo cenione, na r\u00f3wni z jego wielkim dzie\u0142em malarskim. Polska grafika jest obecna w wi\u0119kszo\u015bci wielkich zbior\u00f3w zagranicznych, przyk\u0142adowo niemal wszystkie wi\u0119ksze muzea ameryka\u0144skie czy brytyjskie posiadaj\u0105 prace Ryszarda Otr\u0119by.<\/p>\n

Jak\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 media w kszta\u0142towaniu kultury? <\/strong>Czy nowe technologie pozytywnie wp\u0142ywaj\u0105 na jej odbi\u00f3r, czy te\u017c stanowi\u0105 zagro\u017cenie? Czy dostrzega Pan owe zmiany w swojej pracy artystycznej?<\/strong><\/strong><\/p>\n

Jest to bardzo szerokie zagadnienie, posiadaj\u0105ce wiele aspekt\u00f3w, z kt\u00f3rych spr\u00f3buj\u0119 wymieni\u0107 cho\u0107by kilka. Z jednej strony wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa tzw. \u201esztuka komputerowa\u201d, czyli tworzona przy u\u017cyciu zaawansowanych maszyn cyfrowych, kt\u00f3ra pojawi\u0142a si\u0119 ju\u017c na pocz\u0105tku lat 60. Komputery budzi\u0142y zainteresowanie artyst\u00f3w od samego pocz\u0105tku swego istnienia.<\/p>\n

Sam wykona\u0142em moje pierwsze prace cyfrowe w 1980 roku. W tym czasie mia\u0142em dost\u0119p do pracowni technik zaawansowanych w Centrum Pompidou w Pary\u017cu. Sk\u0142ada\u0142a si\u0119 ona z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci; w jednej z nich, IRCAM, pracowali programi\u015bci i muzycy, a druga, ARTA (Atelier de Recherches Techniques Avanc\u00e9es), by\u0142a przeznaczona dla artyst\u00f3w sztuk wizualnych. Sprz\u0119t by\u0142 do\u015b\u0107 prosty, ale programy pisane przez informatyk\u00f3w we wsp\u00f3\u0142pracy z artystami. Mia\u0142em wi\u0119c mo\u017cliwo\u015b\u0107 poznania nowych technologii dosy\u0107 wcze\u015bnie. Zainteresowa\u0142em si\u0119 tym tematem w\u00f3wczas tak\u017ce od strony teoretycznej, a nawet napisa\u0142em prac\u0119 \u201eZastosowanie elektronicznych maszyn cyfrowych w tw\u00f3rczo\u015bci plastycznej\u201d.<\/p>\n

<\/p>\n

Wraz z pojawieniem si\u0119 mo\u017cliwo\u015bci tworzenia sztuki za pomoc\u0105 komputer\u00f3w pojawi\u0142y si\u0119 programy do jej analizy. Znane s\u0105 przyk\u0142ady program\u00f3w do analizy dzie\u0142 Mozarta czy powsta\u0142y jeszcze w latach 60. program do analizy prac Mondriana z cyklu \u201eMorze\u201d, opracowany przez Michaela Nolla. Komputer wykonywa\u0142 kilkana\u015bcie czy kilkadziesi\u0105t rysunk\u00f3w opartych na idei rysunk\u00f3w artysty. Publiczno\u015b\u0107 niekiedy nawet nie mog\u0142a odr\u00f3\u017cni\u0107 orygina\u0142\u00f3w od tych wykonanych przez maszyn\u0119 cyfrow\u0105. Dzi\u015b u\u017cycie urz\u0105dze\u0144 cyfrowych w dzia\u0142aniach tw\u00f3rczych jest powszechne a sztuka tego typu to olbrzymi obszar aktywno\u015bci artystycznej.<\/p>\n

Z drugiej strony maszyny cyfrowe, s\u0142u\u017c\u0105ce od samego pocz\u0105tku do przetwarzania informacji tak\u017ce w formie wizualnej, by\u0142y r\u00f3wnie\u017c narz\u0119dziem do przesy\u0142ania informacji. Znany jest przyk\u0142ad francuskiej artystki, Very Molnar, kt\u00f3ra przes\u0142a\u0142a drog\u0105 satelitarn\u0105 do Nowego Jorku swoje prace w cyfrowej postaci, a tam wydrukowano je i urz\u0105dzono wystaw\u0119. Pami\u0119tam pocz\u0105tek lat 90., kiedy Internet by\u0142 ju\u017c narz\u0119dziem komunikowania si\u0119. Z cyfrowych technologii zacz\u0119\u0142y korzysta\u0107 r\u00f3\u017cnego typu media, nast\u0105pi\u0142o gwa\u0142towne przyspieszenie komunikacji. Reporterzy wykonywali zdj\u0119cie w Hongkongu, przesy\u0142ali je do \u201eNew York Timesa\u201d i w jednej chwili fotografia by\u0142a ju\u017c w redakcji, gotowa do druku. Sie\u0107 internetowa zacz\u0119\u0142a si\u0119 rozrasta\u0107 w lawinowym tempie. Pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nowe formy sztuki, m.in. sztuka internetowa. Najcz\u0119\u015bciej przybiera\u0142a ona form\u0119 interaktywn\u0105 \u2013 mogli\u015bmy reagowa\u0107 i zmienia\u0107 obrazy, wsp\u00f3\u0142uczestniczy\u0107 w ich tworzeniu.<\/p>\n

Istnieje jeszcze jeden wa\u017cny obszar, w kt\u00f3rym nowe technologie s\u0142u\u017c\u0105 sztuce \u2013 jest to obszar jej promocji i popularyzacji. Dzi\u015b dzi\u0119ki sieci internetowej mamy szeroki dost\u0119p do ca\u0142o\u015bci kultury, tak\u017ce do dokumentacji historycznej. Pojawiaj\u0105 si\u0119 liczne portale z zakresu historii sztuki, w tym tak\u017ce specjalistyczne, po\u015bwi\u0119cone konkretnym zagadnieniom kultury danego kraju czy epoki. Tworz\u0105 si\u0119 portale, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mo\u017cemy \u015bledzi\u0107 wydarzenia w sztuce najnowszej. Oczywi\u015bcie niesie to ze sob\u0105 pewne komplikacje. Widz\u0119, jak trudno jest wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie arty\u015bcie, zw\u0142aszcza studentowi sztuk pi\u0119knych, by\u0107 sob\u0105 w momencie, kiedy ma tak \u0142atwy dost\u0119p do wszystkiego, ca\u0142ej cywilizacji rozumianej i diachronicznie, i synchronicznie. Jest to zupe\u0142nie nowa epoka, na kt\u00f3rej kszta\u0142t wp\u0142yn\u0119\u0142y w\u0142a\u015bnie media cyfrowe; rzeczywisto\u015b\u0107, w kt\u00f3rej szybko\u015b\u0107 przekazu informacji sprawia, \u017ce wiedz\u0119 o danym wydarzeniu mo\u017cemy pozyska\u0107 niemal natychmiast. Kto\u015b urz\u0105dzi\u0142 wystaw\u0119 \u2013 mo\u017cemy wej\u015b\u0107 do galerii, aby j\u0105 zobaczy\u0107, ale mo\u017cemy te\u017c obejrze\u0107 j\u0105, siedz\u0105c w domu przy komputerze. Z jednej strony jest to bardzo cenne je\u017celi chodzi o poszerzanie naszej znajomo\u015bci kultury. Dzi\u015b niemal ka\u017cdy artysta prezentuje swoje prace tak\u017ce za pomoc\u0105 w\u0142asnej strony internetowej. Pojawiaj\u0105 si\u0119 galerie, kt\u00f3re nie maj\u0105 \u017cadnych lokali, a dzia\u0142aj\u0105 jedynie za po\u015brednictwem sieci, prezentuj\u0105c reprodukcje prac oferowanych do sprzeda\u017cy. Z drugiej strony jednak tak du\u017cy nat\u0142ok informacji obci\u0105\u017ca \u015bwiadomo\u015b\u0107 i trzeba ogromnego wysi\u0142ku, \u017ceby w tym wszystkim pozosta\u0107 sob\u0105, indywidualnym tw\u00f3rc\u0105.<\/p>\n

Jakie wyzwania stoj\u0105 przed polsk\u0105 scen\u0105 artystyczn\u0105 na najbli\u017csze lata?<\/strong><\/p>\n

Na pewno internacjonalizacja polskiej sztuki, kt\u00f3ra nie mia\u0142aby polega\u0107 na tym, \u017ce arty\u015bci b\u0119d\u0105 starali si\u0119 robi\u0107 to, co na ca\u0142ym \u015bwiecie (to by\u0142oby absurdalne), ale na tym, \u017ce polska sztuka wraz ze swoj\u0105 specyfik\u0105 musi wej\u015b\u0107 w obieg mi\u0119dzynarodowy. To wymaga skoordynowanych, dobrze przygotowanych program\u00f3w, sta\u0142ego podtrzymywania jej obecno\u015bci w \u015bwiecie i \u015bwiatowej kulturze. Wydaje mi si\u0119, \u017ce nale\u017cy te\u017c wspiera\u0107 wszystkie przedsi\u0119wzi\u0119cia o charakterze mi\u0119dzynarodowym odbywaj\u0105ce si\u0119 w Polsce. Tak\u0105 wspania\u0142\u0105 promocj\u0105 polskiej sztuki i polskiej kultury by\u0142y niegdy\u015b dwa biennale: Mi\u0119dzynarodowe Biennale Plakatu w Warszawie i Mi\u0119dzynarodowe Biennale Grafiki w Krakowie, p\u00f3\u017aniej wystawy Mi\u0119dzynarodowego Triennale Grafiki.<\/p>\n

W wystawach tych wraz z naszymi rodzimymi artystami brali udzia\u0142 tak znakomici zagraniczni arty\u015bci jak Henry Moore, Joan Mir\u00f3<\/a>, David Hockney czy wielu innych tw\u00f3rc\u00f3w tej klasy.<\/p>\n

Warto wi\u0119c budowa\u0107 konsekwentnie sie\u0107 mi\u0119dzynarodowych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 artystycznych.<\/strong> Na razie nie mamy jeszcze w Polsce du\u017cych, mi\u0119dzynarodowych targ\u00f3w sztuki. Kiedy\u015b podj\u0119to pr\u00f3b\u0119 tworzenia takich targ\u00f3w w Poznaniu. S\u0105 targi w Warszawie, ale nadal maj\u0105 one jedynie krajowy charakter. Pojawia si\u0119 na nich niewielu wystawc\u00f3w z zagranicy i mi\u0119dzynarodowych galerii. R\u00f3wnocze\u015bnie trzeba wspiera\u0107 dzia\u0142ania polskich artyst\u00f3w i ich promocj\u0119 za granic\u0105, co realizuje si\u0119 na presti\u017cowych imprezach typu Biennale. Obserwuj\u0119 Biennale w Stambule czy w Seulu, w kt\u00f3rych bior\u0105 udzia\u0142 tw\u00f3rcy z wielu kraj\u00f3w \u015bwiata, brakuje tam jednak polskich artyst\u00f3w. Jest wi\u0119c sporo wci\u0105\u017c niewykorzystanych mo\u017cliwo\u015bci, kt\u00f3re by\u0107 mo\u017ce wymaga\u0142yby szerszych dzia\u0142a\u0144 i kooperacji naszych kurator\u00f3w z kuratorami takich du\u017cych \u015bwiatowych imprez.<\/p>\n

S\u0105dz\u0119, \u017ce szkolnictwo artystyczne w naszym kraju rozwija si\u0119 stosunkowo dobrze i adekwatnie do obecnego czasu w sztuce. Uczelnie sta\u0142y si\u0119 otwarte dzi\u0119ki ogromnej wymianie mi\u0119dzynarodowej w ramach europejskich program\u00f3w. Dzi\u0119ki pedagogom zaanga\u017cowanym w sztuk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105, cz\u0119sto tak\u017ce awangardow\u0105, nieoboj\u0119tnym na nowe media i tendencje w sztuce, na uczelniach podejmuje si\u0119 dzia\u0142ania artystyczne niezwykle r\u00f3\u017cnorodne, oferuj\u0105ce m\u0142odym artystom mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru w\u0142asnej drogi: powstaj\u0105 nowe wydzia\u0142y (tak jak w krakowskiej, matejkowskiej przecie\u017c Akademii, nowy Wydzia\u0142 Intermedi\u00f3w), studenci korzystaj\u0105 z r\u00f3\u017cnych \u015brodk\u00f3w tw\u00f3rczego wyrazu, od klasycznych po eksperymentalne, s\u0105 zorientowani w \u015bwiecie. Wszystko to daje nadziej\u0119 na pojawienie si\u0119 nowych talent\u00f3w w polskiej sztuce i nowych warto\u015bci.<\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przeci\u0119tny odbiorca, czy osoba zainteresowana kupnem dzie\u0142a sztuki, mo\u017ce cz\u0119sto nawet nie wiedzie\u0107 kim by\u0142 autor maj\u0105c do czynienia z prac\u0105 indywidualno\u015bci wybitnej, zas\u0142u\u017conej dla polskiej kultury lecz pomini\u0119tej czy zapomnianej. Dla klasyk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci prawie w og\u00f3le nie ma miejsca w tak niezdrowo funkcjonuj\u0105cym systemie.<\/p>\n","protected":false},"author":377,"featured_media":16962,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65,2121],"tags":[2380,14068,849],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[2379],"yoast_head":"\nBrak miejsca dla klasyk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Jan Pamu\u0142a: Dla klasyk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci prawie w og\u00f3le nie ma miejsca w tak niezdrowo funkcjonuj\u0105cym systemie.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/jan-pamula-brak-miejsca-dla-klasykow-wspolczesnosci\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/jan-pamula-brak-miejsca-dla-klasykow-wspolczesnosci\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/jan-pamula-brak-miejsca-dla-klasykow-wspolczesnosci#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/jan-pamula-fot-mateusz-bednarz-2013-11-29.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/jan-pamula-fot-mateusz-bednarz-2013-11-29.jpg\",\"width\":1200,\"height\":797,\"caption\":\"Na zdj\u0119ciu: Jan Pamu\u0142a, fot. Mateusz Bednarz, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/jan-pamula-brak-miejsca-dla-klasykow-wspolczesnosci#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/jan-pamula-brak-miejsca-dla-klasykow-wspolczesnosci\",\"name\":\"Brak miejsca dla klasyk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/jan-pamula-brak-miejsca-dla-klasykow-wspolczesnosci#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2013-12-03T23:00:19+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T11:46:28+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/0095ae6eefcc07b0b210ff0385bb2eeb\"},\"description\":\"Jan Pamu\u0142a: Dla klasyk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci prawie w og\u00f3le nie ma miejsca w tak niezdrowo funkcjonuj\u0105cym systemie.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/jan-pamula-brak-miejsca-dla-klasykow-wspolczesnosci#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/jan-pamula-brak-miejsca-dla-klasykow-wspolczesnosci\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/jan-pamula-brak-miejsca-dla-klasykow-wspolczesnosci#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Brak miejsca dla klasyk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/0095ae6eefcc07b0b210ff0385bb2eeb\",\"name\":\"Jan Pamu\u0142a\",\"description\":\"JAN PAMU\u0141A (1944) \u2013 grafik, profesor sztuk plastycznych, w latach 2002-2008 rektor Akademii Sztuk Pi\u0119knych im. Jana Matejki w Krakowie. W latach 1961-1968 studiowa\u0142 na krakowskiej ASP malarstwo i grafik\u0119. W 1967 roku kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w \u00c9cole nationale sup\u00e9rieure des beaux-arts w Pary\u017cu. W 1992 roku otrzyma\u0142 tytu\u0142 profesora sztuk plastycznych. W 1996 roku otrzyma\u0142 stanowisko profesora zwyczajnego w Katedrze Sztuk Wizualnych krakowskiej ASP. W latach 90. jako stypendysta Fundacji Fulbrighta pracowa\u0142 w New York Institute of Technology, wyk\u0142ada\u0142 tak\u017ce na Politechnice Cz\u0119stochowskie. Od 1996 do 2002 roku pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 prorektora ASP w Krakowie. Jan Pamu\u0142a specjalizuje si\u0119 w grafice (w tym komputerowej). W swoim dorobku ma ponad pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu wystaw indywidualnych krajowych i zagranicznych, a tak\u017ce udzia\u0142 w licznych wystawach zbiorowych. Jest cz\u0142onkiem Zwi\u0105zku Polskich Artyst\u00f3w Plastyk\u00f3w, a tak\u017ce wielokrotnym kuratorem wystaw artystycznych. W 2003 roku zosta\u0142 wyr\u00f3\u017cniony Nagrod\u0105 im. Witolda Wojtkiewicza, a tak\u017ce otrzyma\u0142 odznaczenie Krzy\u017cem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zas\u0142ugi w pracy zawodowej w szkolnictwie artystycznym. Mieszka i pracuje w Krakowie.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/jan-pamula\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Brak miejsca dla klasyk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci","description":"Jan Pamu\u0142a: Dla klasyk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci prawie w og\u00f3le nie ma miejsca w tak niezdrowo funkcjonuj\u0105cym systemie.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/jan-pamula-brak-miejsca-dla-klasykow-wspolczesnosci","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/jan-pamula-brak-miejsca-dla-klasykow-wspolczesnosci\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/jan-pamula-brak-miejsca-dla-klasykow-wspolczesnosci#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/jan-pamula-fot-mateusz-bednarz-2013-11-29.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/jan-pamula-fot-mateusz-bednarz-2013-11-29.jpg","width":1200,"height":797,"caption":"Na zdj\u0119ciu: Jan Pamu\u0142a, fot. Mateusz Bednarz, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/jan-pamula-brak-miejsca-dla-klasykow-wspolczesnosci#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/jan-pamula-brak-miejsca-dla-klasykow-wspolczesnosci","name":"Brak miejsca dla klasyk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/jan-pamula-brak-miejsca-dla-klasykow-wspolczesnosci#primaryimage"},"datePublished":"2013-12-03T23:00:19+00:00","dateModified":"2020-09-01T11:46:28+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/0095ae6eefcc07b0b210ff0385bb2eeb"},"description":"Jan Pamu\u0142a: Dla klasyk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci prawie w og\u00f3le nie ma miejsca w tak niezdrowo funkcjonuj\u0105cym systemie.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/jan-pamula-brak-miejsca-dla-klasykow-wspolczesnosci#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/jan-pamula-brak-miejsca-dla-klasykow-wspolczesnosci"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/jan-pamula-brak-miejsca-dla-klasykow-wspolczesnosci#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Brak miejsca dla klasyk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/0095ae6eefcc07b0b210ff0385bb2eeb","name":"Jan Pamu\u0142a","description":"JAN PAMU\u0141A (1944) \u2013 grafik, profesor sztuk plastycznych, w latach 2002-2008 rektor Akademii Sztuk Pi\u0119knych im. Jana Matejki w Krakowie. W latach 1961-1968 studiowa\u0142 na krakowskiej ASP malarstwo i grafik\u0119. W 1967 roku kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w \u00c9cole nationale sup\u00e9rieure des beaux-arts w Pary\u017cu. W 1992 roku otrzyma\u0142 tytu\u0142 profesora sztuk plastycznych. W 1996 roku otrzyma\u0142 stanowisko profesora zwyczajnego w Katedrze Sztuk Wizualnych krakowskiej ASP. W latach 90. jako stypendysta Fundacji Fulbrighta pracowa\u0142 w New York Institute of Technology, wyk\u0142ada\u0142 tak\u017ce na Politechnice Cz\u0119stochowskie. Od 1996 do 2002 roku pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 prorektora ASP w Krakowie. Jan Pamu\u0142a specjalizuje si\u0119 w grafice (w tym komputerowej). W swoim dorobku ma ponad pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu wystaw indywidualnych krajowych i zagranicznych, a tak\u017ce udzia\u0142 w licznych wystawach zbiorowych. Jest cz\u0142onkiem Zwi\u0105zku Polskich Artyst\u00f3w Plastyk\u00f3w, a tak\u017ce wielokrotnym kuratorem wystaw artystycznych. W 2003 roku zosta\u0142 wyr\u00f3\u017cniony Nagrod\u0105 im. Witolda Wojtkiewicza, a tak\u017ce otrzyma\u0142 odznaczenie Krzy\u017cem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zas\u0142ugi w pracy zawodowej w szkolnictwie artystycznym. Mieszka i pracuje w Krakowie.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/jan-pamula"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16961"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/377"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16961"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16961\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16962"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16961"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16961"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16961"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=16961"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=16961"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}