{"id":17070,"date":"2013-12-04T18:00:19","date_gmt":"2013-12-04T17:00:19","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=17070"},"modified":"2020-09-01T13:10:56","modified_gmt":"2020-09-01T12:10:56","slug":"pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat","title":{"rendered":"Zaw\u00f3d: reporter, zaw\u00f3d: literat"},"content":{"rendered":"<p>Polska szko\u0142a reporta\u017cu to trzy razy K: Kapu\u015bci\u0144ski, K\u0105kolewski, Krall. Te trzy legendy dziennikarstwa stworzy\u0142y kanon, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 podstaw\u0105 polskiej sztuki reporta\u017cu. Co jednak osta\u0142o si\u0119 z tego we wsp\u00f3\u0142czesnej literaturze? Czy nazwiska te funkcjonuj\u0105 ju\u017c jedynie jako niedo\u015bcigniony wz\u00f3r, czy te\u017c mo\u017ce nie wytrzyma\u0142y pr\u00f3by czasu? Jedno jest pewne \u2013 literatura faktu prze\u017cywa obecnie sw\u00f3j renesans \u2013 przynajmniej w sensie ilo\u015bciowym. Mamy bowiem do czynienia z prawdziwym wysypem publikacji, kt\u00f3re zaklasyfikowa\u0107 mo\u017cna do gatunku literatury faktu, a wi\u0119c literatury, kt\u00f3ra stawia sobie za zadanie rzetelny opis rzeczywisto\u015bci takiej, jaka ona jest. Ale co z jako\u015bci\u0105? Co z warsztatem?<\/p>\n<figure id=\"attachment_17086\" aria-describedby=\"caption-attachment-17086\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\/ziemowit-szczerek-przyjdzie-mordor-i-nas-zje-haart-2013\/\" rel=\"attachment wp-att-17086\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-17086\" title=\"Ziemowit Szczerek, \u201ePrzyjdzie Mordor i nas zje, czyli tajna historia S\u0142owian\u201d, Ha!art, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/ziemowit-szczerek-przyjdzie-mordor-i-nas-zje-haart-2013-540x771.png\" alt=\"Ziemowit Szczerek, \u201ePrzyjdzie Mordor i nas zje, czyli tajna historia S\u0142owian\u201d, Ha!art, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" width=\"540\" height=\"771\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/ziemowit-szczerek-przyjdzie-mordor-i-nas-zje-haart-2013-540x771.png 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/ziemowit-szczerek-przyjdzie-mordor-i-nas-zje-haart-2013.png 560w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-17086\" class=\"wp-caption-text\">Ziemowit Szczerek, \u201ePrzyjdzie Mordor i nas zje, czyli tajna historia S\u0142owian\u201d, Ha!art, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Legendy rdzewiej\u0105. Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 ma tendencj\u0119 do odnajdywania w pomnikach z br\u0105zu ich prototypu w postaci prawdziwych ludzi, z ich s\u0142abo\u015bciami i u\u0142omno\u015bciami. Spadek po postmodernizmie \u2013 dekonstrukcja. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce krytycznie podchodzimy do wszelkich autorytet\u00f3w. Tak sta\u0142o si\u0119 w ostatnich latach z papie\u017cem polskiego dziennikarstwa \u2013 Ryszardem Kapu\u015bci\u0144skim. Biografia <em>Kapu\u015bci\u0144ski non fiction<\/em> Artura Domos\u0142awskiego sta\u0142a si\u0119 okazj\u0105 do rewizji regu\u0142 rz\u0105dz\u0105cych sztuk\u0105 dziennikarstwa. Podstawowa jej zasada \u2013 a wi\u0119c obiektywizm, zosta\u0142a podwa\u017cona. Kapu\u015bci\u0144ski jako dziennikarz zosta\u0142 pos\u0105dzony o konfabulacj\u0119, koloryzowanie rzeczywisto\u015bci, tworzenie fikcji. Zaw\u00f3d: reporter? Mit zosta\u0142 bezpowrotnie obalony, a ksi\u0105\u017cki Kapu\u015bci\u0144skiego pow\u0119drowa\u0142y na p\u00f3\u0142k\u0119 z beletrystyk\u0105.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-17070 gallery-columns-4 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\/angelika-kuzniak-papusza-wydawnictwo-czarne-2013-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/angelika-kuzniak-papusza-wydawnictwo-czarne-20131-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Angelika Ku\u017aniak, \u201ePapusza\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-17089\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-17089'>\n\t\t\t\tAngelika Ku\u017aniak, \u201ePapusza\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\/ziemowit-szczerek-przyjdzie-mordor-i-nas-zje-haart-2013'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/ziemowit-szczerek-przyjdzie-mordor-i-nas-zje-haart-2013-80x80.png\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Ziemowit Szczerek, \u201ePrzyjdzie Mordor i nas zje, czyli tajna historia S\u0142owian\u201d, Ha!art, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-17086\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-17086'>\n\t\t\t\tZiemowit Szczerek, \u201ePrzyjdzie Mordor i nas zje, czyli tajna historia S\u0142owian\u201d, Ha!art, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\/wojciech-tochman-eli-eli-wydawnictwo-czarne-2013'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/wojciech-tochman-eli-eli-wydawnictwo-czarne-2013-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Wojciech Tochman, \u201eEli, Eli\u201d, fotografie: Grzegorz We\u0142nicki, Wydawnictwo Czarne, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-17085\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-17085'>\n\t\t\t\tWojciech Tochman, \u201eEli, Eli\u201d, fotografie: Grzegorz We\u0142nicki, Wydawnictwo Czarne, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\/wojciech-tochman-dzisiaj-narysujemy-smierc-wydawnictwo-czarne-2010-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/wojciech-tochman-dzisiaj-narysujemy-smierc-wydawnictwo-czarne-2010-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Wojciech Tochman, \u201eDzisiaj narysujemy \u015bmier\u0107\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2010 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-17084\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-17084'>\n\t\t\t\tWojciech Tochman, \u201eDzisiaj narysujemy \u015bmier\u0107\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2010 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\/attachment\/17083'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/tomasz-cichocki-zew-oceanu-carta-blanca-2013-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Tomasz Cichocki, \u201eZew oceanu. 312 dni samotnego rejsu\u201d, Carta Blanca, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-17083\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-17083'>\n\t\t\t\tTomasz Cichocki, \u201eZew oceanu. 312 dni samotnego rejsu\u201d, Carta Blanca, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\/attachment\/17082'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/paulina-wilk-lalki-w-ogniu-carta-blanca-2011-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Paulina Wilk, \u201eLalki w ogniu. Opowie\u015bci z Indii\u201d, Carta Blanca, 2011 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-17082\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-17082'>\n\t\t\t\tPaulina Wilk, \u201eLalki w ogniu. Opowie\u015bci z Indii\u201d, Carta Blanca, 2011 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\/mariusz-szczygiel-gottland-wydawnictwo-czarne-2008'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/mariusz-szczygiel-gottland-wydawnictwo-czarne-2008-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Mariusz Szczygie\u0142, \u201eGottland\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2008 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-17081\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-17081'>\n\t\t\t\tMariusz Szczygie\u0142, \u201eGottland\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2008 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\/attachment\/17080'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/mariusz-szczygiel-20-lat-nowej-polski-w-reportazach-wydawnictwo-czarne-2009-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201e20. lat nowej Polski w reporta\u017cach wed\u0142ug Mariusza Szczyg\u0142a\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2009 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-17080\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-17080'>\n\t\t\t\t\u201e20. lat nowej Polski w reporta\u017cach wed\u0142ug Mariusza Szczyg\u0142a\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2009 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\/jacek-hugo-bader-w-rajskiej-dolinie-wsrod-zielska-wydawnictwo-czarne-2010'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/jacek-hugo-bader-w-rajskiej-dolinie-wsrod-zielska-wydawnictwo-czarne-2010-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jacek Hugo-Bader, \u201eW rajskiej dolinie w\u015br\u00f3d zielska\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2011 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-17079\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-17079'>\n\t\t\t\tJacek Hugo-Bader, \u201eW rajskiej dolinie w\u015br\u00f3d zielska\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2011 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\/jacek-hugo-bader-dzienniki-kolymskie-wydawnictwo-czarne-2011'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/jacek-hugo-bader-dzienniki-kolymskie-wydawnictwo-czarne-2011-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jacek Hugo-Bader, \u201eDzienniki ko\u0142ymskie\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2011 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-17078\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-17078'>\n\t\t\t\tJacek Hugo-Bader, \u201eDzienniki ko\u0142ymskie\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2011 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\/jacek-hugo-bader-biala-goraczka-wydawnicwo-czarne-2009'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/jacek-hugo-bader-biala-goraczka-wydawnicwo-czarne-2009-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jacek Hugo-Bader, \u201eBia\u0142a gor\u0105czka\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2009 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-17077\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-17077'>\n\t\t\t\tJacek Hugo-Bader, \u201eBia\u0142a gor\u0105czka\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2009 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Czy to jednak \u017ale? Okazuje si\u0119, \u017ce sama tw\u00f3rczo\u015b\u0107 niewiele z tego powodu ucierpia\u0142a. Nast\u0105pi\u0142o jedynie przesuni\u0119cie akcentu w poj\u0119ciu literatury reporta\u017cowej. Z reporta\u017cu na literatur\u0119 w\u0142a\u015bnie. Wbrew pozorom taka zmiana okaza\u0142a si\u0119 bardzo od\u015bwie\u017caj\u0105ca. Nie musimy ju\u017c \u0142udzi\u0107 si\u0119, ok\u0142amywa\u0107 abstrakcyjn\u0105 obiektywno\u015bci\u0105. Mo\u017cemy dzi\u0119ki temu podziwia\u0107 kunszt pisarski Kapu\u015bci\u0144skiego, jego umiej\u0119tno\u015b\u0107 tworzenia z siermi\u0119\u017cnej i w gruncie rzeczy wsz\u0119dzie tak samo prozaicznej rzeczywisto\u015bci, narracji bogatej w barwy, smaki i wartk\u0105 akcj\u0119.<\/p>\n<p>Po tym, kiedy dziennikarz wyszed\u0142 ze swojej roli abstrakcyjnego punktu odbijaj\u0105cego rzeczywisto\u015b\u0107, powsta\u0142a zupe\u0142nie nowa jako\u015b\u0107. Powsta\u0142a literatura. O tym, \u017ce postrzeganie nie jest neutralne wiemy ju\u017c od dawna, tym bardziej brak neutralno\u015bci reporta\u017cu nie powinno nikogo dziwi\u0107. W klasycznej ju\u017c koncepcji Barthsa (R. Barthes, <em>\u015awiat\u0142o obrazu. Uwagi o fotografii<\/em>), dziel\u0105cej obraz na <em>studium<\/em> i <em>punctum<\/em>, obraz rzeczywisto\u015bci jest ju\u017c jej interpretacj\u0105. A interpretacja ta uzale\u017cniona jest od sposobu wykadrowania, od tego, co jest wyeksponowane na pierwszym planie (<em>punctum<\/em>), a tak\u017ce od tego, co ten pierwszy plan uzupe\u0142nia, co stanowi t\u0142o i kontekst. Patrz\u0105c dokonujemy wyboru, utrwalaj\u0105c obraz, utrwalamy przede wszystkim sw\u00f3j punkt widzenia. Patrzenie jest wi\u0119c aktem politycznym.<\/p>\n<figure id=\"attachment_17085\" aria-describedby=\"caption-attachment-17085\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\/wojciech-tochman-eli-eli-wydawnictwo-czarne-2013\/\" rel=\"attachment wp-att-17085\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-17085\" title=\"Wojciech Tochman, \u201eEli, Eli\u201d, fotografie: Grzegorz We\u0142nicki, Wydawnictwo Czarne, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/wojciech-tochman-eli-eli-wydawnictwo-czarne-2013-540x666.jpg\" alt=\"Wojciech Tochman, \u201eEli, Eli\u201d, fotografie: Grzegorz We\u0142nicki, Wydawnictwo Czarne, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" width=\"540\" height=\"666\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/wojciech-tochman-eli-eli-wydawnictwo-czarne-2013-540x666.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/wojciech-tochman-eli-eli-wydawnictwo-czarne-2013-576x710.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/wojciech-tochman-eli-eli-wydawnictwo-czarne-2013.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-17085\" class=\"wp-caption-text\">Wojciech Tochman, \u201eEli, Eli\u201d, fotografie: Grzegorz We\u0142nicki, Wydawnictwo Czarne, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)<\/figcaption><\/figure>\n<p>W tym miejscu warto ju\u017c przej\u015b\u0107 do pierwszego przyk\u0142adu wsp\u00f3\u0142czesnej polskiej literatury reporta\u017cowej. Jednym z najgor\u0119tszych nazwisk tego nurtu jest obecnie Wojciech Tochman, autor tak popularnych ksi\u0105\u017cek jak <em>C\u00f3re\u0144ka<\/em> (o poszukiwaniu zaginionej na Bali polskiej dziennikarki), <em>Dzisiaj narysujemy \u015bmier\u0107<\/em> (o ludob\u00f3jstwie w Rwandzie), czy maj\u0105cy premier\u0119 w pa\u017adzierniku tego roku reporta\u017c <em>Eli Eli<\/em>, zabieraj\u0105cy nas w podr\u00f3\u017c po slumsach Filipin. To, co czyni Tochmana godnym nast\u0119pc\u0105 Kapu\u015bci\u0144skiego, jest w\u0142a\u015bnie jego umiej\u0119tno\u015b\u0107 doskona\u0142ego kadrowania rzeczywisto\u015bci. Pozwol\u0119 sobie zaprezentowa\u0107 fragment, a w\u0142a\u015bciwie obraz, uj\u0119cie, pojedynczy kadr utrwalony w reporta\u017cu z Filipin:<\/p>\n<p>\u201eKo\u0142o targu boisko do koszyk\u00f3wki, jaki\u015b brezent, pod kt\u00f3rym kto\u015b mieszka, dalej w\u0119druj\u0105cy pos\u0105g czarnego Chrystusa, Ciebie Boga wys\u0142awiamy, figura czarnej Maryi, dalej burdel, dalej bia\u0142a trumna, to tu, to tam, jedna, druga, trzecia, wi\u0119ksza, mniejsza. Wsz\u0119dzie ci\u0119\u017car\u00f3wki za\u0142adowane plastikowymi butelkami, kartonami, wszystko to zebrali ludzie i przynie\u015bli do skupu, wsz\u0119dzie z\u0142om, sterty z\u0142omu, tony. Stuk-stuk, stuk-stuk, m\u0142otki w d\u0142oniach oddzielaj\u0105 w starych sprz\u0119tach domowych metal od plastiku. Wsz\u0119dzie obudowy po telewizorach, radiach, lod\u00f3wkach, wsz\u0119dzie druty, puszki, szprychy, opony, kanapy ze starych samochod\u00f3w na samym \u015brodku ulicy. Siedz\u0105 na nich stare niestare kobiety, blisko siebie, ciasno, chyba nigdzie na \u015bwiecie nie ma tylu prababek na kilometr kwadratowy. Siedz\u0105 i m\u0142ode, nastolatki, z brzuchami. Wsz\u0119dzie te brzuchy, wsz\u0119dzie ma\u0142e dzieci. Biegaj\u0105 po ulicy bez \u017cadnej opieki. Co dzisiaj jad\u0142y? Co pi\u0142y? Nagie, brudne, usmarkane, podrapane, owrzodzone, poranione, bawi\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy samochodami, motorami, rikszami. Kierowcy je\u017cd\u017c\u0105 wolno, musz\u0105 uwa\u017ca\u0107. Nie daj B\u00f3g przejecha\u0107 dzieciaka, natychmiast pojawi\u0105 si\u0119 te wszystkie babki, matki, ojcowie, ciotki, wujowie, kuzyni. Wyrosn\u0105 spod ziemi i wymierz\u0105 kar\u0119\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Poddaj\u0105c ten obraz barthesowskiej analizie, widzimy na pierwszym planie w\u0119druj\u0105cy pos\u0105g czarnego Chrystusa (zaakcentowany dodatkowo w tym fragmencie dwukrotnym wezwaniem Boga), stanowi\u0105cy <em>punctum<\/em> obrazu. <em>Studium<\/em>, a wi\u0119c kontekst stanowi filipi\u0144ska bieda, a wi\u0119c przyk\u0142ady n\u0119dzy, brudu, demoralizacji i zezwierz\u0119cenia, jakich spodziewamy si\u0119 w zau\u0142kach slums\u00f3w. Czy jest to obraz neutralny? Apolityczny? Obiektywny? Nie \u2013 poniewa\u017c by\u0142by wtedy bezbarwny. A trzeba przyzna\u0107, \u017ce jest to elektryzuj\u0105cy fragment dobrej literatury. Co nas w tym obrazie poci\u0105ga? Co si\u0119 nam w nim podoba? Gdyby by\u0142a to tylko orientalno\u015b\u0107 biedy, musieliby\u015bmy sobie wytkn\u0105\u0107 hipokryzj\u0119. Obraz ten a\u017c nadto przypomina realia polskiej wsi popegeerowskiej, \u017ceby\u015bmy mogli wykpi\u0107 si\u0119 takim argumentem. Ot\u00f3\u017c porywaj\u0105ca jest kompozycja.<\/p>\n<figure id=\"attachment_17084\" aria-describedby=\"caption-attachment-17084\" style=\"width: 513px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\/wojciech-tochman-dzisiaj-narysujemy-smierc-wydawnictwo-czarne-2010-2\/\" rel=\"attachment wp-att-17084\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-17084\" title=\"Wojciech Tochman, \u201eDzisiaj narysujemy \u015bmier\u0107\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2010 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/wojciech-tochman-dzisiaj-narysujemy-smierc-wydawnictwo-czarne-2010.jpg\" alt=\"Wojciech Tochman, \u201eDzisiaj narysujemy \u015bmier\u0107\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2010 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" width=\"513\" height=\"800\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-17084\" class=\"wp-caption-text\">Wojciech Tochman, \u201eDzisiaj narysujemy \u015bmier\u0107\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2010 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Specjali\u015bci od muzyki wiedz\u0105 doskonale, \u017ce najwi\u0119ksze emocje w cz\u0142owieku budzi mieszanie wysokich i niskich rejestr\u00f3w. Kiedy s\u0142uchamy piosenek Adele z ich zmiennym rytmem \u2013 od spokojnej ballady, do pe\u0142nego uniesienia hymnu, czujemy wzruszenie. Podobnie w powy\u017cszym fragmencie \u2013 nic tak do siebie nie pasuje jak sacrum i profanum, figura Czarnej Madonny i burdel, Chrystus i sterty plastikowych butelek, brzuchata nastolatka, usmarkane dziecko \u2013 i znowu \u2013 nie daj B\u00f3g! Przyjdzie kara! Tak\u0105 kompozycj\u0105 tworzy si\u0119 doskona\u0142y estetycznie obraz, sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z zwyczajnych przecie\u017c element\u00f3w.<\/p>\n<p>Czy jest to obraz neutralny politycznie? Zupe\u0142nie nie. Mo\u017cna nawet podda\u0107 go analizie pod tym k\u0105tem, dopu\u015bci\u0107 si\u0119 pewnej celowej nadinterpretacji. Reporter odwiedza slumsy, obserwuje i stawia diagnozy. N\u0119dza i zacofanie to wina ot\u0119piaj\u0105cej si\u0142y religii (figury Chrystusa i Madonny), ale tak\u017ce postkolonialnej dzia\u0142alno\u015bci konsumpcyjnego Zachodu, zalewaj\u0105cego kraje Trzeciego \u015awiata tanim badziewiem i \u015bmieciami (tony \u015bmieci zalegaj\u0105ce ulice, ludzie demontuj\u0105cy zu\u017cyty sprz\u0119t, co jest cz\u0119stym \u017ar\u00f3d\u0142em utrzymania ludzi w biednych rejonach \u015bwiata). Cho\u0107by odrobina z\u0142ej woli pozwoli\u0142aby nie bez zasadno\u015bci nazwa\u0107 Tochmana lewakiem.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>Je\u015bli Tochman przej\u0105\u0142 sched\u0119 po Kapu\u015bci\u0144skim, to bez w\u0105tpienia kontynuatorem dziennikarskiej drogi Hanny Krall jest jej ucze\u0144 Mariusz Szczygie\u0142. Wyczulony na spo\u0142eczne bol\u0105czki, pochylaj\u0105cy si\u0119 nad szczeg\u00f3\u0142ami, nad pojedynczymi ludzkimi historiami, Szczygie\u0142 tworzy reporta\u017ce b\u0119d\u0105ce bardzo blisko ludzi (jakkolwiek banalnie to nie brzmi). Ju\u017c jako 19 letni dziennikarz, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z harcerskim czasopismem \u201eNa Prze\u0142aj\u201d, zas\u0142yn\u0105\u0142 publikuj\u0105c reporta\u017c o m\u0119skiej prostytutce, pierwszy jak si\u0119 uwa\u017ca artyku\u0142 o tematyce homoseksualnej, jaki zosta\u0142 opublikowany w polskiej prasie oficjalnej. Podobnie jak naturalistyczne reporta\u017ce Krall kilka dekad wcze\u015bniej, tak i reporta\u017ce Szczyg\u0142a wywo\u0142ywa\u0142y oburzenie. Oczywi\u015bcie z innych powod\u00f3w. Oto fragment reporta\u017cu <em>Onanizm polski<\/em>, opublikowanego w Gazecie Wyborczej: \u201eAmeryka\u0144ski poradnik dla kobiet w rozdziale <em>O r\u00f3\u017cnych rodzajach tarcia<\/em> zach\u0119ca: \u00abMo\u017cesz si\u0119 masturbowa\u0107 a\u017c do granicy omdlenia, a\u017c b\u0119dziesz sina na twarzy\u00bb. Poradnik dla m\u0119\u017cczyzn w rozdziale <em>Co masz najcenniejszego i jak to dzia\u0142a<\/em> radzi, w jaki spos\u00f3b trzyma\u0107 penisa w d\u0142oni i jak trzyma\u0107 go \u015bwiadomie\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<figure id=\"attachment_17081\" aria-describedby=\"caption-attachment-17081\" style=\"width: 512px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\/mariusz-szczygiel-gottland-wydawnictwo-czarne-2008\/\" rel=\"attachment wp-att-17081\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-17081\" title=\"Mariusz Szczygie\u0142, \u201eGottland\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2008 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/mariusz-szczygiel-gottland-wydawnictwo-czarne-2008.jpg\" alt=\"Mariusz Szczygie\u0142, \u201eGottland\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2008 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" width=\"512\" height=\"800\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-17081\" class=\"wp-caption-text\">Mariusz Szczygie\u0142, \u201eGottland\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2008 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Szczygie\u0142 nigdy nie ba\u0142 si\u0119 kontrowersyjnych temat\u00f3w, nie ba\u0142 si\u0119 te\u017c si\u0119ga\u0107 do tematyki prawie brukowej. Prowadz\u0105c telewizyjny program <em>Na ka\u017cdy temat<\/em> (1995 \u2013 2001) \u0142ama\u0142 liczne tkwi\u0105ce jeszcze w polskim spo\u0142ecze\u0144stwie tabu, przyci\u0105ga\u0142 przed telewizor szerok\u0105 publiczno\u015b\u0107, kt\u00f3ra z wypiekami na twarzy podgl\u0105da\u0142a zwierzenia Polak\u00f3w. Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 tego reporta\u017cysty jest wyczucie potrzeb spo\u0142ecznych. Posiada niezwyk\u0142\u0105 zdolno\u015b\u0107 do tworzenia ca\u0142o\u015bciowego obrazu spo\u0142ecze\u0144stwa, poprzez przedstawienie wybranych (trzeba doda\u0107 &#8211; bardzo celnie) jego przedstawicieli \u2013 ich historii. G\u0142\u00f3wnie na tym opiera si\u0119 w\u0142a\u015bnie fenomen popularno\u015bci ksi\u0105\u017cki <em>Gottland<\/em>, kt\u00f3ra za pomoc\u0105 kilku zr\u0119cznych szkic\u00f3w, przedstawiaj\u0105cych ciekawostki dotycz\u0105ce naszych po\u0142udniowych s\u0105siad\u00f3w, tworzy barwny i poci\u0105gaj\u0105cy wizerunek Czech\u00f3w w og\u00f3le.<\/p>\n<p>Ale Szczygie\u0142 sprawdzi\u0142 si\u0119 nie tylko w roli zr\u0119cznego pijarowca czeskiego narodu. Wydany kilka lat temu zbi\u00f3r: <em>20 lat nowej Polski w reporta\u017cach wed\u0142ug Mariusza Szczyg\u0142a, <\/em>przeprowadza nas przez dzieje Nowej Polski, a wi\u0119c Polski po 1989 roku, jakby\u015bmy w\u0119drowali po egzotycznej krainie. Zr\u0119cznie wybrane przez Szczyg\u0142a reporta\u017ce (nie tylko jego autorstwa), prowadz\u0105 nas od wybuchu szalonego kapitalizmu, na pocz\u0105tku kt\u00f3rego synonimem prosperity nowego systemu jest pol\u0119dwica sopocka, poprzez s\u0142ynny do tej pory reporta\u017c <em>D\u0142ug<\/em>, na podstawie kt\u00f3rego powsta\u0142 film o tym samych tytule, po wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat modnych klub\u00f3w, si\u0142owni, czat\u00f3w, etc. Wspania\u0142a podr\u00f3\u017c sentymentalna wed\u0142ug Szczyg\u0142a-<em>Na-ka\u017cdy-temat.<\/em><\/p>\n<p>Zgodnie z kluczem, kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142em do stworzenia obrazu zmiany warty w polskiej literaturze faktu, pozostaje mi ju\u017c jedynie por\u00f3wna\u0107 ostatniego tw\u00f3rc\u0119-klasyka, a wi\u0119c Krzysztofa K\u0105kolewskiego do jego wsp\u00f3\u0142czesnego odpowiednika. K\u0105kolewski by\u0142 mistrzem reporta\u017cu psychologicznego, kt\u00f3rego popis da\u0142 w wydanej w 1975 roku ksi\u0105\u017cce <em>Co u Pana s\u0142ycha\u0107? <\/em>b\u0119d\u0105cej zapisem wywiad\u00f3w przeprowadzonych z niemieckimi zbrodniarzami wojennymi, dzia\u0142aj\u0105cymi na ziemiach polskich, kt\u00f3rzy po wojnie \u017cyli w RFN i USA jako szanowani obywatele. W swoich wywiadach konfrontuje swoich rozm\u00f3wc\u00f3w z ich wojenn\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105, daj\u0105c \u015bwiadectwo meandr\u00f3w ludzkiej psychiki i umiej\u0119tno\u015bci adaptacyjnych.<\/p>\n<figure id=\"attachment_17078\" aria-describedby=\"caption-attachment-17078\" style=\"width: 495px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\/jacek-hugo-bader-dzienniki-kolymskie-wydawnictwo-czarne-2011\/\" rel=\"attachment wp-att-17078\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-17078\" title=\"Jacek Hugo-Bader, \u201eDzienniki ko\u0142ymskie\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2011 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/jacek-hugo-bader-dzienniki-kolymskie-wydawnictwo-czarne-2011.jpg\" alt=\"Jacek Hugo-Bader, \u201eDzienniki ko\u0142ymskie\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2011 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" width=\"495\" height=\"800\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-17078\" class=\"wp-caption-text\">Jacek Hugo-Bader, \u201eDzienniki ko\u0142ymskie\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2011 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Mo\u017ce nieco na wyrost, kieruj\u0105c si\u0119 przede wszystkim wymogami kompozycyjnymi, pozostaje mi przedstawi\u0107 subiektywnie wybranego nast\u0119pc\u0119 K\u0105kolewskiego \u2013 Jacka Hugo-Badera, autora reporta\u017cy z Rosji, kt\u00f3r\u0105 przemierza wzd\u0142u\u017c i wszerz, co staje si\u0119 dla niego pretekstem do opowie\u015bci o ludziach, kt\u00f3rych podczas tych podr\u00f3\u017cy spotyka\u0142. Ksi\u0105\u017cki <em>Bia\u0142a gor\u0105czka, W rajskiej dolinie w\u015br\u00f3d zielska, Dzienniki ko\u0142ymskie, <\/em>zabieraj\u0105 nas wi\u0119c nie tyle w podr\u00f3\u017c po Rosji i Krajach by\u0142ego Zwi\u0105zku Radzieckiego, ale przede wszystkim w g\u0142\u0105b rosyjskiej, czy te\u017c postsowieckiej duszy, co czyni t\u0119 podr\u00f3\u017c jeszcze bardziej intryguj\u0105c\u0105.<\/p>\n<p>Gdzie\u015b mi\u0119dzy K\u0105kolewskim a Baderem jest wi\u0119c p\u0142aszczyzna porozumienia \u2013 obaj uderzaj\u0105 w polskie strachy, prezentuj\u0105 nam bowiem mroczne zakamarki duszy naszych odwiecznych wrog\u00f3w: Szwaba i Ruska. A konfrontacja ta jest zazwyczaj najbardziej emocjonuj\u0105ca dla nas tam, gdzie w tych duszach odkrywamy w\u0142asne upiory i wr\u00f3g staje si\u0119 nam bliski, wr\u0119cz swojski.<\/p>\n<p><strong>Kilka s\u0142\u00f3w na zako\u0144czenie<\/strong><\/p>\n<p>Podejmuj\u0105c si\u0119 pr\u00f3by opowiedzenia o wsp\u00f3\u0142czesnej literaturze reporta\u017cowej, porwa\u0142em si\u0119 z motyk\u0105 na s\u0142o\u0144ce. Ostatnie 20 lat zaowocowa\u0142o w tej dziedzinie literatury prawdziw\u0105 eksplozj\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci i publikacji. By\u0107 mo\u017ce wi\u0105za\u0142o si\u0119 to z kryzysem, jaki w tym samym czasie prze\u017cywa\u0142a literatura pi\u0119kna, by\u0107 mo\u017ce polscy tw\u00f3rcy w ko\u0144cu mog\u0105 m\u00f3wi\u0107 szczerze o rzeczywisto\u015bci w kraju, a rzeczywisto\u015b\u0107 poza jego granicami otworzy\u0142a si\u0119 przed nimi po dekadach izolacji. Z tego te\u017c powodu pos\u0142u\u017cy\u0142em si\u0119 w tym artykule kluczem 3:3 (tr\u00f3jka klasyk\u00f3w i tr\u00f3jka ich wsp\u00f3\u0142czesnych nast\u0119pc\u00f3w), po zastosowaniu wcze\u015bniej morderczego mechanizmu selekcji i redukcji do analitycznego minimum. Okoliczno\u015bci te powinny chocia\u017c w minimalnych stopniu wyt\u0142umaczy\u0107 mnie z braku wielu nazwisk polskich reporta\u017cyst\u00f3w i ich fantastycznych ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re ukaza\u0142y si\u0119 w ostatnich latach.<\/p>\n<figure id=\"attachment_17082\" aria-describedby=\"caption-attachment-17082\" style=\"width: 511px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\/attachment\/17082\/\" rel=\"attachment wp-att-17082\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-17082\" title=\"Paulina Wilk, \u201eLalki w ogniu. Opowie\u015bci z Indii\u201d, Carta Blanca, 2011 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/paulina-wilk-lalki-w-ogniu-carta-blanca-2011.jpg\" alt=\"Paulina Wilk, \u201eLalki w ogniu. Opowie\u015bci z Indii\u201d, Carta Blanca, 2011 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\" width=\"511\" height=\"800\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-17082\" class=\"wp-caption-text\">Paulina Wilk, \u201eLalki w ogniu. Opowie\u015bci z Indii\u201d, Carta Blanca, 2011 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Eksploracj\u0119 tego ogromnego terenu na p\u0142aszczy\u017anie polskiej literatury zostawiam wi\u0119c czytelnikowi i zach\u0119cam do udawania si\u0119 w kolejne podr\u00f3\u017ce. Bo polska literatura reporta\u017cowa ma nie tylko bogat\u0105 tradycj\u0119, ale niezmiennie ma si\u0119 \u015bwietnie (kto wie czy nawet nie lepiej ni\u017c kiedykolwiek).<\/p>\n<p>Postaram si\u0119 poda\u0107 jedynie kilka kierunk\u00f3w, w jakich warto uda\u0107 si\u0119 w przed\u0142u\u017caj\u0105ce si\u0119 mro\u017ane wieczory.<\/p>\n<p><strong>Tajlanda<\/strong><\/p>\n<p><em>12 x \u015bmier\u0107<\/em> Micha\u0142a Pauli \u2013 opowie\u015b\u0107 o Krainie U\u015bmiechu widzianej zza krat tajskiego wi\u0119zienia, b\u0119d\u0105ca relacj\u0105 Polaka skazanego na dwunastokrotn\u0105 kar\u0119 \u015bmierci za przemyt narkotyk\u00f3w;<\/p>\n<p><strong>Japonia<\/strong><\/p>\n<p><em>Japo\u0144ski wachlarz <\/em>Joanny Bator \u2013 subiektywny przewodnik po tokijskich zau\u0142kach, meandrach zachodniej metropolii osadzonej w orientalnej kulturze.<\/p>\n<p><strong>Indie<\/strong><\/p>\n<p><em>Lalki w ogniu. Opowie\u015bci z Indii<\/em> Pauliny Wilk \u2013 podr\u00f3\u017c w g\u0142\u0105b mentalnych Indii, bez po\u0142ysku Bollywood, zapachu przypraw, za to z wnikliwo\u015bci\u0105 poddaj\u0105ca analizie podzia\u0142y spo\u0142eczne najwi\u0119kszej demokracji \u015bwiata.<\/p>\n<p><strong>Ocean Po\u0142udniowy<\/strong><\/p>\n<p><em>Zew oceanu. 312 dni samotnego rejsu<\/em> Tomasza Cichockiego o jego samotnym rejsie przez jeden z najbardziej niespokojnych akwen\u00f3w \u015bwiata. Reporta\u017c o samotno\u015bci i dzikiej naturze.<\/p>\n<p><strong>Ukraina<\/strong><\/p>\n<p><em>Przyjdzie Mordor i nas zje<\/em> Ziemowita Szczerka \u2013 reporta\u017c napisany w stylu <em>gonzo<\/em>, opowiadaj\u0105cy o polskim wyobra\u017ceniu Ukrainy i jej mieszka\u0144c\u00f3w, poprzez \u015bmiech i absurd ods\u0142ania zawi\u0142o\u015bci polsko-ukrai\u0144skiego s\u0105siedztwa.<\/p>\n<p><strong>Gorz\u00f3w Wielkopolski<\/strong><\/p>\n<p><em>Papusza<\/em> Angeliki Ku\u017aniak \u2013 podr\u00f3\u017c nie tyle w przestrzeni, co w czasie. Reporta\u017c o cyga\u0144skiej poetce, to r\u00f3wnocze\u015bnie opowie\u015b\u0107 o polskich Romach, o wykluczeniu, tw\u00f3rczo\u015bci. Podr\u00f3\u017c orientalna, a jednocze\u015bnie zaledwie \u201eza miedz\u0119\u201d.<\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">W. Tochman, <em>Eli Eli,<\/em> Wydawnictwo Czarne 2013.<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">Tekst dost\u0119pny online: M. Szczygie\u0142, <em>Onanizm polski<\/em>, \u201eDu\u017cy Format\u201d [online], <a href=\"http:\/\/wyborcza.pl\/duzyformat\/1,127823,12690254,Onanizm_polski.html\">http:\/\/wyborcza.pl\/duzyformat\/1,127823,12690254,Onanizm_polski.html<\/a>, [dost\u0119p: 18.11.2013].<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Polska szko\u0142a reporta\u017cu to trzy razy K: Kapu\u015bci\u0144ski, K\u0105kolewski, Krall. Te trzy legendy dziennikarstwa stworzy\u0142y kanon, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 podstaw\u0105 polskiej sztuki reporta\u017cu. Co jednak osta\u0142o si\u0119 z tego we wsp\u00f3\u0142czesnej literaturze? Czy nazwiska te funkcjonuj\u0105 ju\u017c jedynie jako niedo\u015bcigniony wz\u00f3r, czy te\u017c mo\u017ce nie wytrzyma\u0142y pr\u00f3by czasu? Jedno jest pewne \u2013 literatura faktu prze\u017cywa obecnie sw\u00f3j renesans \u2013 przynajmniej w sensie ilo\u015bciowym. Mamy bowiem do czynienia z prawdziwym wysypem publikacji, kt\u00f3re zaklasyfikowa\u0107 mo\u017cna do gatunku literatury faktu, a wi\u0119c literatury, kt\u00f3ra stawia sobie za zadanie rzetelny opis rzeczywisto\u015bci takiej, jaka ona jest. Ale co z jako\u015bci\u0105? Co z warsztatem?<\/p>\n","protected":false},"author":272,"featured_media":17077,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[2401,2397,2399,1604,2398,484,2290,2403,2400,1873,2396,2402,714,1872],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[1871],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Zaw\u00f3d: reporter, zaw\u00f3d: literat<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Zaw\u00f3d reporter? Mit zosta\u0142 bezpowrotnie obalony, a ksi\u0105\u017cki Kapu\u015bci\u0144skiego pow\u0119drowa\u0142y na p\u00f3\u0142k\u0119 z beletrystyk\u0105.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/jacek-hugo-bader-biala-goraczka-wydawnicwo-czarne-2009.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/jacek-hugo-bader-biala-goraczka-wydawnicwo-czarne-2009.jpg\",\"width\":495,\"height\":800,\"caption\":\"Jacek Hugo-Bader, \u201eBia\u0142a gor\u0105czka\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2009 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\",\"name\":\"Zaw\u00f3d: reporter, zaw\u00f3d: literat\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2013-12-04T17:00:19+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T12:10:56+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/7b7e9c7c69e2037b7dc825dc64be5c6f\"},\"description\":\"Zaw\u00f3d reporter? Mit zosta\u0142 bezpowrotnie obalony, a ksi\u0105\u017cki Kapu\u015bci\u0144skiego pow\u0119drowa\u0142y na p\u00f3\u0142k\u0119 z beletrystyk\u0105.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Zaw\u00f3d: reporter, zaw\u00f3d: literat\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/7b7e9c7c69e2037b7dc825dc64be5c6f\",\"name\":\"Pawe\u0142 Brze\u017cek\",\"description\":\"Pawe\u0142 Brze\u017cek jest krytykiem literackim, absolwentem Wydzia\u0142u Filologicznego Uniwersytetu \u015al\u0105skiego na kierunku filologia polska, stypendyst\u0105 Uniwersytetu Florenckiego (Facolt\u00e1 di Lettere e Filosofia). Zajmuje si\u0119 dziennikarstwem kulturalnym, krytyk\u0105 literack\u0105, a tak\u017ce prowadzeniem zaj\u0119\u0107 kreatywnego pisania.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/pawel-brzezek\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Zaw\u00f3d: reporter, zaw\u00f3d: literat","description":"Zaw\u00f3d reporter? Mit zosta\u0142 bezpowrotnie obalony, a ksi\u0105\u017cki Kapu\u015bci\u0144skiego pow\u0119drowa\u0142y na p\u00f3\u0142k\u0119 z beletrystyk\u0105.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/jacek-hugo-bader-biala-goraczka-wydawnicwo-czarne-2009.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/jacek-hugo-bader-biala-goraczka-wydawnicwo-czarne-2009.jpg","width":495,"height":800,"caption":"Jacek Hugo-Bader, \u201eBia\u0142a gor\u0105czka\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2009 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawnictwa)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat","name":"Zaw\u00f3d: reporter, zaw\u00f3d: literat","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat#primaryimage"},"datePublished":"2013-12-04T17:00:19+00:00","dateModified":"2020-09-01T12:10:56+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/7b7e9c7c69e2037b7dc825dc64be5c6f"},"description":"Zaw\u00f3d reporter? Mit zosta\u0142 bezpowrotnie obalony, a ksi\u0105\u017cki Kapu\u015bci\u0144skiego pow\u0119drowa\u0142y na p\u00f3\u0142k\u0119 z beletrystyk\u0105.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/pawel-brzezek-zawod-reporter-zawod-literat#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Zaw\u00f3d: reporter, zaw\u00f3d: literat"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/7b7e9c7c69e2037b7dc825dc64be5c6f","name":"Pawe\u0142 Brze\u017cek","description":"Pawe\u0142 Brze\u017cek jest krytykiem literackim, absolwentem Wydzia\u0142u Filologicznego Uniwersytetu \u015al\u0105skiego na kierunku filologia polska, stypendyst\u0105 Uniwersytetu Florenckiego (Facolt\u00e1 di Lettere e Filosofia). Zajmuje si\u0119 dziennikarstwem kulturalnym, krytyk\u0105 literack\u0105, a tak\u017ce prowadzeniem zaj\u0119\u0107 kreatywnego pisania.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/pawel-brzezek"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17070"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/272"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17070"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17070\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17077"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17070"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17070"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17070"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=17070"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=17070"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}