{"id":17286,"date":"2013-12-10T18:00:29","date_gmt":"2013-12-10T17:00:29","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=17286"},"modified":"2021-01-12T14:46:26","modified_gmt":"2021-01-12T13:46:26","slug":"zuzanna-sokolowska-zapach-niewidoczna-komunikacja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/zuzanna-sokolowska-zapach-niewidoczna-komunikacja","title":{"rendered":"Zapach \u2013 niewidoczna komunikacja"},"content":{"rendered":"

Podr\u00f3\u017c komunikacj\u0105 miejsk\u0105 potrafi niejednokrotnie zafundowa\u0107 w\u0119chowi feeri\u0119 dozna\u0144 olfaktorycznych. Trudno jest sobie wyobrazi\u0107 lepsze miejsce, kt\u00f3re w tak idealny spos\u00f3b oddawa\u0142oby natur\u0119 ludzkiego, intymnego zapachu. Okoliczno\u015bci ku temu, mniej lub bardziej zmys\u0142owemu do\u015bwiadczeniu, s\u0105 niezwykle sprzyjaj\u0105ce \u2013 t\u0142ok w godzinach szczytu zmusza do blisko\u015bci cia\u0142, a zmasowany atak na miejsca siedz\u0105ce prowokuje gwa\u0142towny ruch mi\u0119\u015bni, wzbijaj\u0105cy w powietrze mgie\u0142k\u0119 aromatu zm\u0119czonych oddech\u00f3w i przesi\u0105kni\u0119tych wiatrem ubra\u0144. Cho\u0107 na tym lista zapach\u00f3w si\u0119 nie ko\u0144czy. Z jednej strony zmys\u0142 powonienia wychwytuje aromaty niezwykle przyjemne \u2013 wo\u0144 dobrych, markowych perfum czy \u015bwie\u017co umytych w\u0142os\u00f3w siedz\u0105cej w pobli\u017cu zadbanej pasa\u017cerki, a z drugiej, mo\u017cna zosta\u0107 spoliczkowanym przez nieprzyjemny zapach spoconego, brudnego cia\u0142a. Wzbudza on najcz\u0119\u015bciej odruch wymiotny i ch\u0119\u0107 przekl\u0119cia delikwenta, kt\u00f3ry zapomnia\u0142 u\u017cy\u0107 dezodorantu i myd\u0142a. Wtedy to w umy\u015ble pojawia si\u0119 odwiecznie zadawane pytanie: \u201eCzy on\/ona nie czuje swojego zapachu?\u201d. Odpowied\u017a jest zaskakuj\u0105co prosta \u2013 osobisty aromat wcale takiej osobie nie przeszkadza, mo\u017ce co najwy\u017cej kr\u0119powa\u0107 i skazywa\u0107 na niepochlebne lub agresywne spojrzenia wsp\u00f3\u0142pasa\u017cer\u00f3w. Taki cz\u0142owiek pachnie po prostu sob\u0105, do czego, w dobie og\u00f3lnie dost\u0119pnych kosmetyk\u00f3w i wszelkiego rodzaju pachnide\u0142, trudno si\u0119 przyzwyczai\u0107. Zasada dzia\u0142ania ludzkiego w\u0119chu stanowi prawdziwy fenomen \u2013 nigdy nie przeszkadza nam zapach w\u0142asnego cia\u0142a i jego wydzielin. Problem zaczyna si\u0119 wtedy, kiedy dotyczy on drugiej osoby, kt\u00f3rej aromat, wykreowany przez kosmetyki albo sam\u0105 natur\u0119, mo\u017ce wzbudza\u0107 niech\u0119\u0107 lub potrzeb\u0119 natychmiastowej blisko\u015bci.<\/p>\n

\"Wystawa<\/a>
Wystawa \u201eZapach \u2013 niewidzialny kod\u201d, Centrum Nauki Kopernik, fot. R. Kowalewski\/Centrum Nauki Kopernik (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n

Bez w\u0105tpienia, zdolno\u015b\u0107 do odczuwania zapach\u00f3w jest jednym z najwa\u017cniejszych i najbardziej plastycznych zmys\u0142\u00f3w podarowanych cz\u0142owiekowi na drodze ewolucji. Mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 wspomnienia, jak i emocje, wp\u0142ywa\u0107 na wyobra\u017ani\u0119 i poziom erotycznego podniecenia, stymulowa\u0107 pami\u0119\u0107 oraz procesy uczenia si\u0119. Marcel Proust stworzy\u0142 swoje wielotomowe dzie\u0142o W poszukiwaniu straconego czasu<\/em> w wyniku olfaktorycznego doznania, zanurzaj\u0105c smakowit\u0105 magdalenk\u0119 w fili\u017cance herbaty. Zyska\u0142 tym samym miano \u201esybaryty powonienia\u201d i \u201etropiciela \u015blad\u00f3w zapachowych, wiod\u0105cych przez d\u017cungl\u0119 przepychu i wspomnie\u0144\u201d[1]<\/sup><\/a>. Jak zauwa\u017cy\u0142a Diane Ackerman, to w\u0142a\u015bnie w\u0119ch jest najbardziej bezpo\u015brednim ze zmys\u0142\u00f3w, maj\u0105cym zdolno\u015b\u0107 odradzania si\u0119 co trzydzie\u015bci dni w wyniku obecno\u015bci neuron\u00f3w, kt\u00f3re stercz\u0105 i poruszaj\u0105 si\u0119 w nosie, jak ukwia\u0142y na rafie koralowej[2]<\/sup><\/a>. R\u00f3wnie\u017c Susan Sontag podkre\u015bla\u0142a wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 w\u0119chu, za kt\u00f3ry odpowiada najwi\u0119ksza, a zarazem pierwotna cz\u0119\u015b\u0107 m\u00f3zgu, jak\u0105 jest kresom\u00f3zgowie. \u201eBardzo pot\u0119\u017cny, lecz niewyra\u017calny \u2013 nie da si\u0119 z nim nic zrobi\u0107 (mo\u017cna tylko nazywa\u0107). Sam akcent, brak sk\u0142adni. W\u0105chanie powoduje wra\u017cenie zmys\u0142owe, kt\u00f3re wydaje si\u0119 oczyszczone z my\u015bli (w przeciwie\u0144stwie do s\u0142uchu i wzroku)\u201d[3]<\/sup><\/a> \u2013 trafnie definiowa\u0142a oflaktoryczne zdolno\u015bci cz\u0142owieka Sontag. Powonienie, pomimo swojego niepodwa\u017calnego znaczenia, jest zmys\u0142em niedocenianym, wypartym przez wizualno\u015b\u0107. Dobrym przyk\u0142adem s\u0105 reklamy perfum, kt\u00f3re tak naprawd\u0119 nie maj\u0105 wy\u0142\u0105cznie na celu sprzedania samego zapachu, ale zaproponowanie stylu bycia i \u017cycia, obiecuj\u0105cego szybkie zaw\u0142adni\u0119cie p\u0142ci\u0105 przeciwn\u0105. A wszystko to podane jest w wyj\u0105tkowo zmys\u0142owej, wizualnej formie, kt\u00f3ra z samym zapachem i jego znaczeniem ma niewiele wsp\u00f3lnego. Oko zast\u0105pi\u0142o w\u0119ch, spychaj\u0105c go na margines do\u015bwiadczania rzeczywisto\u015bci. Zupe\u0142nie nies\u0142usznie. Bez w\u0105tpienia zmys\u0142 powonienia doceniaj\u0105 astronauci, kt\u00f3rzy trac\u0105 go b\u0119d\u0105c w stanie niewa\u017cko\u015bci. Co ciekawe, zapach rzadko jest uto\u017csamiany ze zdolno\u015bci\u0105 oddychania. Gdyby nie czynno\u015b\u0107 wdechu i wydechu, nie mo\u017cna by by\u0142o poczu\u0107 strumienia pachn\u0105cego powietrza, niezb\u0119dnego przecie\u017c do prze\u017cycia.<\/p>\n