{"id":17896,"date":"2013-12-20T12:00:14","date_gmt":"2013-12-20T11:00:14","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=17896"},"modified":"2020-09-01T12:46:19","modified_gmt":"2020-09-01T11:46:19","slug":"wojciech-klemm-teatr-musi-byc-krytyczny-wobec-swiata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-klemm-teatr-musi-byc-krytyczny-wobec-swiata","title":{"rendered":"Teatr musi by\u0107 krytyczny wobec \u015bwiata"},"content":{"rendered":"

Agnieszka Wn\u0119kowicz-Smen\u017cyk: Na pocz\u0105tku chcia\u0142abym zapyta\u0107, czy mo\u017ce Pan wskaza\u0107 wydarzenie b\u0105d\u017a wydarzenia, kt\u00f3re Pana zdaniem najsilniej wp\u0142yn\u0119\u0142y na obecny obraz polskiej kultury?<\/strong><\/p>\n

Wojciech Klemm:<\/strong> Ci\u0119\u017cko m\u00f3wi\u0107 mi o kulturze w og\u00f3le. Na \u201eterenie\u201d teatralnym z pewno\u015bci\u0105 by\u0142oby to pojawienie si\u0119 nowej generacji tw\u00f3rc\u00f3w \u2013 zar\u00f3wno realizator\u00f3w, jak i aktor\u00f3w \u2013 kt\u00f3rzy ca\u0142kowicie zmienili my\u015blenie o teatrze.<\/p>\n

\"Wojciech<\/a>
Wojciech Klemm, fot. Bart\u0142omiej Sowa (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wojciecha Klemma)<\/figcaption><\/figure>\n

A czy jest kto\u015b taki, kto Pana zdaniem najsilniej zapisa\u0142 si\u0119 w historii polskiego teatru?<\/strong><\/p>\n

Warto zada\u0107 sobie pytanie, czy patrze\u0107 na histori\u0119 polskiego teatru z perspektywy Polak\u00f3w, czy z zewn\u0105trz. Z tej drugiej perspektywy byliby to z pewno\u015bci\u0105 Kantor i Grotowski, kt\u00f3rzy s\u0105 najbardziej rozpoznawalnymi polskimi tw\u00f3rcami teatralnymi na \u015awiecie.<\/p>\n

A z Pana prywatnej perspektywy?<\/strong><\/p>\n

Poniewa\u017c moja socjalizacja teatralna odby\u0142a si\u0119 w du\u017cym stopniu poza krajem, moje wzorce te\u017c s\u0105 po cz\u0119\u015bci z poza Polski. M\u00f3j kontekst polskoteatralny nie jest wi\u0119c zbyt silny.<\/p>\n

Rozumiem. A czy w historii polskiego teatru jest takie wydarzenie, kt\u00f3re wed\u0142ug Pana zosta\u0142o nies\u0142usznie pomini\u0119te lub niezauwa\u017cone przez krytyk\u0119 teatraln\u0105?<\/strong><\/p>\n

Nie, nie mam takiego. Tym bardziej, \u017ce nam jako tw\u00f3rcom trudno jest odnosi\u0107 si\u0119 do opinii recenzent\u00f3w. S\u0105 dzie\u0142a, kt\u00f3re nam si\u0119 podobaj\u0105, a im nie, i na odwr\u00f3t. Tak ju\u017c ma by\u0107.<\/p>\n

Czemu Pana zdaniem s\u0142u\u017cy dzisiaj teatr? Jaka jest jego najwi\u0119ksza warto\u015b\u0107 dla wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka?<\/strong><\/p>\n

Mi\u0119dzy teatrem a kinem czy telewizj\u0105 jest jedna, podstawowa r\u00f3\u017cnica: w teatrze widownia musi si\u0119 spotka\u0107, by obejrze\u0107 czy pos\u0142ucha\u0107 sztuk\u0119. Spektakl teatralny nie jest jeden raz przygotowany i p\u00f3\u017aniej tylko odgrywany, ale za ka\u017cdym razem powstaje na nowo. Przez to teatr jest medium, nad kt\u00f3rym mo\u017cna si\u0119 ci\u0105gle zastanawia\u0107 i pr\u00f3bowa\u0107 ci\u0105gle na nowo dociera\u0107 do widza: zadawa\u0107 mu pytania, razem z nim my\u015ble\u0107.<\/p>\n

Wida\u0107 to by\u0142o w czasie g\u0142o\u015bnych protest\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce rok czy dwa lata temu; teatr nie jest czym\u015b, co mo\u017cna definiowa\u0107 jako produkt, jako co\u015b, co si\u0119 sprzedaje i zawsze jest takie samo, gotowe. Obowi\u0105zkiem teatru jest my\u015blenie i zadawanie krytycznych pyta\u0144 o tera\u017aniejszo\u015b\u0107 i rzeczywisto\u015b\u0107 jego widz\u00f3w. Drugoplanowym, mniej wa\u017cnym obowi\u0105zkiem teatru jest podawanie widzom lekkostrawnej rozrywki. Tym zajmuj\u0105 si\u0119 i w tym celu istniej\u0105 teatry prywatne. A teatr finansowany przez pa\u0144stwo, pomy\u015blany jako dzie\u0142o sztuki, musi zapracowa\u0107 na ten przywilej, zadaj\u0105c pytania zmuszaj\u0105ce do my\u015blenia. Musi by\u0107 krytyczny wobec \u015bwiata.<\/p>\n

Jakie zjawiska, wed\u0142ug Pana, maj\u0105 obecnie najsilniejszy wp\u0142yw na kszta\u0142t naszej sceny teatralnej? <\/strong><\/p>\n

Jednym z nich jest z pewno\u015bci\u0105 zatarcie granic mi\u0119dzy dziedzinami sztuki; ju\u017c dawno zanikn\u0119\u0142a cho\u0107by granica mi\u0119dzy teatrem a sztuk\u0105 wideo, podobnie \u00a0pomi\u0119dzy teatrem a ta\u0144cem wsp\u00f3\u0142czesnym: choreografowie pracuj\u0105 nad spektaklami, re\u017cyserzy za\u015b coraz cz\u0119\u015bciej \u201epracuj\u0105 cia\u0142em\u201d. Wydaje mi si\u0119, \u017ce te dwa nurty s\u0105 coraz bardziej w naszym teatrze obecne.<\/p>\n

Jako trzecie zjawisko wymieni\u0142bym odej\u015bcie od klasycznego tekstu dramatycznego na rzecz pracy nad nowo powsta\u0142ymi tekstami. Dobrym przyk\u0142adem s\u0105 teksty, jakie pisze Ren\u00e9 Pollesch, czyli wielkie monologi udaj\u0105ce rzeczywisto\u015b\u0107 \u015bwiata, zmieniane na rzeczywisto\u015b\u0107 sceniczn\u0105.<\/p>\n

\"\u201e\u017bycie<\/a>
\u201e\u017bycie to sen\u201d, re\u017c. Wojciech Klemm, Teatr Wsp\u00f3\u0142czesny w Szczecinie, 2013, fot. Bart\u0142omiej Sowa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Teatru Wsp\u00f3\u0142czesnego w Szczecinie)<\/figcaption><\/figure>\n

A co wyr\u00f3\u017cnia nasz, polski teatr na tle innych kraj\u00f3w? Czy s\u0105 jakie\u015b osi\u0105gni\u0119cia, z kt\u00f3rych mo\u017cemy by\u0107 szczeg\u00f3lnie dumni?<\/strong><\/p>\n

Polska scena jest jedn\u0105 z najbardziej \u017cywych w Europie \u2013 tutaj si\u0119 bardzo du\u017co dzieje. Wyrazistych teatr\u00f3w narodowych nie ma zbyt wiele: we Francji teatr jest w\u0142a\u015bciwie martwy, w Anglii \u2013 skomercjalizowany. Na tym tle teatr polski zdecydowanie si\u0119 wyr\u00f3\u017cnia.<\/p>\n

Chcia\u0142abym r\u00f3wnie\u017c zapyta\u0107 o kwestie zwi\u0105zane z nowymi technologiami. <\/strong>Post\u0119puj\u0105cy w ostatnich dw\u00f3ch dekadach rozw\u00f3j nowych technologii to rewolucja w dost\u0119pie do informacji, a tym samym dynamiczny rozw\u00f3j medi\u00f3w. Jak\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 dzisiaj media w kszta\u0142towaniu kultury?<\/strong><\/p>\n

Obawiam si\u0119, \u017ce media kszta\u0142tuj\u0105 kultur\u0119 przede wszystkim swoj\u0105 form\u0105. Internet zmienia nasze pojmowanie my\u015blenia o kulturze. \u015awiadcz\u0105 o tym cho\u0107by produkowane przez firmy internetowe seriale telewizyjne i filmy. Widzia\u0142em ostatnio serial do wy\u015bwietlania wy\u0142\u0105cznie w serwisie YouTube, kt\u00f3rego odcinek nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 d\u0142u\u017cszy ni\u017c 5 minut. Zmienia to ca\u0142kowicie my\u015blenie o dramaturgii. Forma przekazu medium jakim jest Internet zmienia film tak, jak kiedy\u015b zmieni\u0142a j\u0105 ta\u015bma VHS, poniewa\u017c mo\u017cna by\u0142o produkowa\u0107 taniej, wi\u0119cej i szybciej, ale te\u017c w ni\u017cszej jako\u015bci ni\u017c na ta\u015bmie filmowej. Podobnie w momencie, gdy powstawa\u0142y s\u0142uchowiska radiowe, ca\u0142kowicie zmieni\u0142a si\u0119 percepcja odbiorcy.<\/p>\n

Istotne jest te\u017c to, \u017ce pr\u0119dko\u015b\u0107 i dost\u0119pno\u015b\u0107 informacji zmusza do zupe\u0142nie innego czasu reakcji. Skr\u00f3ci\u0142 si\u0119 czas kontemplacji \u2013 tw\u00f3rcy musz\u0105 szybciej odpowiada\u0107 na pytania, kt\u00f3re zadaje im rzeczywisto\u015b\u0107. Z drugiej strony mog\u0105 szybciej zweryfikowa\u0107 to, co robi\u0105. W dzisiejszych czasach ka\u017cdy obraz i ka\u017cda informacja s\u0105 og\u00f3lnodost\u0119pne; w\u0142a\u015bciwie nie ma czego\u015b, czego nie mo\u017cna si\u0119 dowiedzie\u0107 \u2013 w legalny czy nielegalny spos\u00f3b. To zmienia spos\u00f3b my\u015blenia, poniewa\u017c nie ma ju\u017c czasu przeznaczonego na poszukiwania. A je\u017celi kto\u015b wybiera drog\u0119 poszukiwa\u0144, robi to \u015bwiadomie \u2013 idzie dooko\u0142a, gubi si\u0119, ale z premedytacj\u0105. Nie ma wi\u0119c sytuacji, w kt\u00f3rej kto\u015b rusza ze znakiem zapytania. W dzisiejszych czasach wszystkie informacje s\u0105 dla nas dost\u0119pne. I to wp\u0142ywa na proces tw\u00f3rczy.<\/p>\n

A je\u015bli chodzi o sam teatr \u2013 w jaki spos\u00f3b zmieni\u0142o si\u0119 w ostatnich latach jego postrzeganie przez odbiorc\u0119? Czy nowe technologie maj\u0105 wp\u0142yw na ten odbi\u00f3r? <\/strong><\/p>\n

Nowe technologie na odbi\u00f3r wp\u0142ywaj\u0105, poniewa\u017c zanikaj\u0105 tradycyjne media na rzecz medi\u00f3w elektronicznych. Nowe media niszcz\u0105 zakorzenione, stare przekazy informacyjne i kulturowe.<\/p>\n

Drug\u0105 spraw\u0105 jest to, \u017ce w mediach elektronicznych jest coraz mniej powa\u017cnych recenzent\u00f3w kultury. Recenzje staj\u0105 si\u0119 kr\u00f3tsze \u2013 nowe media wymagaj\u0105 szybkiego przyswajania informacji, podaj\u0105 wi\u0119c pozbawione g\u0142\u0119bi tre\u015bci. W ten spos\u00f3b ko\u0142o si\u0119 zamyka. Recepcja przyspiesza i nie jest zawsze dobra.<\/p>\n

\"\u201e\u017bycie<\/a>
\u201e\u017bycie to sen\u201d, re\u017c. Wojciech Klemm, Teatr Wsp\u00f3\u0142czesny w Szczecinie, 2013, fot. Bart\u0142omiej Sowa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Teatru Wsp\u00f3\u0142czesnego w Szczecinie)<\/figcaption><\/figure>\n

Rozw\u00f3j technologii zmienia te\u017c podej\u015bcie tw\u00f3rc\u00f3w do teatru. Czy Pan dostrzega zwi\u0105zane z tym zmiany w swojej pracy artystycznej? <\/strong><\/p>\n

Nie, ale r\u00f3wnocze\u015bnie zauwa\u017cam \u2013 zar\u00f3wno u siebie, jak i u innych tw\u00f3rc\u00f3w \u2013 znacznie wi\u0119cej mo\u017cliwo\u015bci. My\u015blenie w kategoriach nowych medi\u00f3w jest ju\u017c dla nas norm\u0105, cho\u0107 uwa\u017cam, \u017ce jeste\u015bmy jeszcze generacj\u0105, kt\u00f3ra nadal si\u0119 tego uczy. Natomiast dla pokolenia naszych dzieci ten spos\u00f3b my\u015blenia jest ju\u017c tak normalny, \u017ce to teatr b\u0119dzie medium, do kt\u00f3rego b\u0119d\u0105 musia\u0142y si\u0119 przyzwyczaja\u0107 i kt\u00f3rego b\u0119d\u0105 musia\u0142y si\u0119 nauczy\u0107. W ten spos\u00f3b coraz mniej jest rzeczy, kt\u00f3re by\u0142yby niemo\u017cliwe do wykonania, poniewa\u017c nowe technologie daj\u0105 tysi\u0105ce r\u00f3\u017cnych mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n

Na moj\u0105 prac\u0119 tw\u00f3rcz\u0105 technologie nie maj\u0105 wi\u0119kszego wp\u0142ywu; rzadko wykorzystuj\u0119 na scenie wideo czy komputery. Je\u015bli jednak chodzi o prac\u0119 przed spektaklem, to rzeczywi\u015bcie jestem w stanie szybciej si\u0119 przygotowa\u0107, wi\u0119cej si\u0119 dowiedzie\u0107; mog\u0119 obejrze\u0107 fragment pracy, kt\u00f3r\u0105 wykonuj\u0119, w trakcie jej trwania. Szybciej porozumiewam si\u0119 z innymi tw\u00f3rcami \u2013 cho\u0107by praca nad plakatem trwa niepor\u00f3wnywalnie kr\u00f3cej ni\u017c kiedy\u015b. Wymiana informacji jest znacznie prostsza.<\/p>\n

A w jaki spos\u00f3b nowe media i ich rozw\u00f3j wp\u0142yn\u0119\u0142y, Pana zdaniem, na ca\u0142o\u015bciowy, og\u00f3lny stan polskiej kultury?<\/strong><\/p>\n

Czyni\u0105 j\u0105 mniej elitarn\u0105. Nowe media w masowy, a tym samym demokratyczny spos\u00f3b, przekazuj\u0105 informacje. Niestety cz\u0119sto sprowadzaj\u0105 je do prostoty, podaj\u0105 w kawa\u0142kach, banalizuj\u0105 wiele rzeczy.<\/p>\n

Czego w dzisiejszych czasach najbardziej potrzebuje polska scena teatralna?<\/strong><\/p>\n

Pieni\u0119dzy od pa\u0144stwa. Dotacje dla teatr\u00f3w s\u0105 obcinane, tak jak zreszt\u0105 dla wszystkich innych dziedzin sztuki. Pa\u0144stwo pr\u00f3buje wycofywa\u0107 si\u0119 ze swojej odpowiedzialno\u015bci za sztuk\u0119. A sztuka, by mog\u0142a by\u0107 wolna i niezale\u017cna, potrzebuje wsparcia. Obowi\u0105zkiem pa\u0144stwa i jednocze\u015bnie jednym z najwi\u0119kszych osi\u0105gni\u0119\u0107 demokracji jest dbanie o niezale\u017cn\u0105 sztuk\u0119 i pras\u0119 oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 podawania informacji za darmo wolnym ludziom.<\/p>\n

Sytuacja w wi\u0119kszo\u015bci polskich teatr\u00f3w jest katastrofalna: tw\u00f3rcy i aktorzy pracuj\u0105 za \u015bmieszne pieni\u0105dze. Pomijam fakt, \u017ce w teatrach s\u0105 dziury w \u015bcianach czy brakuje w\u0142a\u015bciwego wyposa\u017cenia technicznego. Przede wszystkim jest bardzo ma\u0142o funduszy na produkcje, tak zreszt\u0105 jak we wszystkich innych dziedzinach sztuki, za kt\u00f3re odpowiedzialne jest pa\u0144stwo.<\/p>\n

Rozumiem, \u017ce m\u00f3wi\u0105c o potrzebach naszej sceny teatralnej, m\u00f3wi Pan wy\u0142\u0105cznie o teatrach pa\u0144stwowych? <\/strong><\/p>\n

Teatry prywatne nie s\u0105 naszym dzisiejszym tematem. Je\u015bli kto\u015b otwiera prywatn\u0105 korporacj\u0119 i chce oferowa\u0107 produkt, najcz\u0119\u015bciej rozrywk\u0119, jest to jego problem. Teatr prywatny nie ma obowi\u0105zku by\u0107 dost\u0119pnym dla ka\u017cdego, mo\u017ce indywidulanie ustala\u0107 ceny bilet\u00f3w, dlatego te\u017c nie powinien stara\u0107 si\u0119 o dotacje pa\u0144stwowe. A obowi\u0105zkiem teatr\u00f3w miejskich\u00a0 jest ich dost\u0119pno\u015b\u0107 i osi\u0105galno\u015b\u0107 dla ka\u017cdego widza, niezale\u017cnie od jego mo\u017cliwo\u015bci finansowych, i w\u0142a\u015bnie dlatego zmuszanie ich do zarabiania na siebie biletami jest z\u0142ym rozwi\u0105zaniem. Ka\u017cdy bilet powinien by\u0107 dotowany, w przeciwnym wypadku tylko ma\u0142a grupa ludzi b\u0119dzie mog\u0142a go kupi\u0107. Teatry prywatne oczywi\u015bcie mog\u0105 istnie\u0107, nie mam nic przeciwko, ale nie mo\u017cna miesza\u0107 ich z kwesti\u0105 kultury publicznej. Teatry prywatne s\u0105 jak sklep, supermarket. <\/strong><\/p>\n

Podsumowuj\u0105c: jakie najwa\u017cniejsze wyzwania, Pana zdaniem, stoj\u0105 przed naszym teatrem w najbli\u017cszych latach? <\/strong><\/p>\n

Udowodni\u0107, \u017ce jest potrzebny i zapracowa\u0107 na to. Pr\u00f3buj\u0105c by\u0107 \u201epod publiczk\u0119\u201d, id\u0105c w komercj\u0119, b\u0119dzie tak jak w Anglii czy w Stanach, gdzie poza teatrami offowymi nie ma w og\u00f3le \u017cadnego teatru, o kt\u00f3rym mo\u017cna by my\u015ble\u0107 powa\u017cnie. System angielski wymaga 2\u20133 tygodniowego czasu pr\u00f3b; jest tam jeszcze mniej pieni\u0119dzy. Teatr jest wi\u0119c niszow\u0105 zabaw\u0105 kulturaln\u0105 b\u0105d\u017a zabaw\u0105 dla mas na West Endzie czy Brodwayu, gdzie za horrendalne pieni\u0105dze produkuje si\u0119 badziewie. Je\u017celi chcemy w tym kierunku pod\u0105\u017ca\u0107, a niestety pojawia si\u0119 sporo os\u00f3b, kt\u00f3re takiego kierunku sobie \u017cycz\u0105, cho\u0107by niekt\u00f3rzy dyrektorzy teatr\u00f3w, to nied\u0142ugo p\u00f3jdziemy w t\u0119 stron\u0119. Bo zostan\u0105 mo\u017ce dwa teatry nie rozrywkowe, a reszta b\u0119dzie robi\u0142a musicale, b\u0119dzie szasta\u0107 pieni\u0119dzmi.<\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Spektakl teatralny nie jest jeden raz przygotowany i p\u00f3\u017aniej tylko odgrywany, ale za ka\u017cdym razem powstaje na nowo. Przez to teatr jest medium, nad kt\u00f3rym mo\u017cna si\u0119 ci\u0105gle zastanawia\u0107 i pr\u00f3bowa\u0107 ci\u0105gle na nowo dociera\u0107 do widza: zadawa\u0107 mu pytania, razem z nim my\u015ble\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":399,"featured_media":17900,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65,2121],"tags":[14068,659,2469],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[2468],"yoast_head":"\nTeatr musi by\u0107 krytyczny wobec \u015bwiata<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Wojciech Klemm: Dla teatru najwa\u017cniejsze by\u0142o pojawienie si\u0119 nowej generacji tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy ca\u0142kowicie zmienili my\u015blenie o teatrze.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-klemm-teatr-musi-byc-krytyczny-wobec-swiata\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-klemm-teatr-musi-byc-krytyczny-wobec-swiata#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/wojciech-klemm-bart\u0142omiej-sowa.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/wojciech-klemm-bart\u0142omiej-sowa.jpg\",\"width\":\"720\",\"height\":\"480\",\"caption\":\"Wojciech Klemm, fot. Bart\u0142omiej Sowa (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wojciecha Klemma)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-klemm-teatr-musi-byc-krytyczny-wobec-swiata#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-klemm-teatr-musi-byc-krytyczny-wobec-swiata\",\"name\":\"Teatr musi by\u0107 krytyczny wobec \u015bwiata\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-klemm-teatr-musi-byc-krytyczny-wobec-swiata#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2013-12-20T11:00:14+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T11:46:19+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1018a9e66b4d3661f6c84bd3d7239143\"},\"description\":\"Wojciech Klemm: Dla teatru najwa\u017cniejsze by\u0142o pojawienie si\u0119 nowej generacji tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy ca\u0142kowicie zmienili my\u015blenie o teatrze.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-klemm-teatr-musi-byc-krytyczny-wobec-swiata#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-klemm-teatr-musi-byc-krytyczny-wobec-swiata\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-klemm-teatr-musi-byc-krytyczny-wobec-swiata#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Teatr musi by\u0107 krytyczny wobec \u015bwiata\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1018a9e66b4d3661f6c84bd3d7239143\",\"name\":\"Wojciech Klemm\",\"description\":\"WOJCIECH KLEMM (1972) \u2013 re\u017cyser teatralny. Absolwent wydzia\u0142u re\u017cyserii Hochschule f\u00fcr Schauspielkunst \u201eErnst Busch\u201d. W 1985 roku wyjecha\u0142 do Niemiec. Jako asystent re\u017cysera i re\u017cyser pracowa\u0142 w austriackich oraz niemieckich teatrach. W latach 2002-2005 by\u0142 asystentem Franka Castorfa w berli\u0144skiej Volksb\u00fchne, a w sezonie 2005\/2006 etatowym re\u017cyserem w Volkstheater Wien. W Polsce pracuje od 2005 roku. Re\u017cyserowa\u0142 m.in. dla Teatru Wybrze\u017ce w Gda\u0144sku, Teatru Powszechnego w Warszawie, Narodowego Starego Teatru im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie, Wroc\u0142awskiego Teatru Wsp\u00f3\u0142czesnego, Teatru Wsp\u00f3\u0142czesnego w Szczecinie. W sezonie 2007\/2008 by\u0142 dyrektorem artystycznym Teatru im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej G\u00f3rze.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/wojciech-klemm\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Teatr musi by\u0107 krytyczny wobec \u015bwiata","description":"Wojciech Klemm: Dla teatru najwa\u017cniejsze by\u0142o pojawienie si\u0119 nowej generacji tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy ca\u0142kowicie zmienili my\u015blenie o teatrze.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-klemm-teatr-musi-byc-krytyczny-wobec-swiata","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-klemm-teatr-musi-byc-krytyczny-wobec-swiata#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/wojciech-klemm-bart\u0142omiej-sowa.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/wojciech-klemm-bart\u0142omiej-sowa.jpg","width":"720","height":"480","caption":"Wojciech Klemm, fot. Bart\u0142omiej Sowa (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wojciecha Klemma)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-klemm-teatr-musi-byc-krytyczny-wobec-swiata#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-klemm-teatr-musi-byc-krytyczny-wobec-swiata","name":"Teatr musi by\u0107 krytyczny wobec \u015bwiata","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-klemm-teatr-musi-byc-krytyczny-wobec-swiata#primaryimage"},"datePublished":"2013-12-20T11:00:14+00:00","dateModified":"2020-09-01T11:46:19+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1018a9e66b4d3661f6c84bd3d7239143"},"description":"Wojciech Klemm: Dla teatru najwa\u017cniejsze by\u0142o pojawienie si\u0119 nowej generacji tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy ca\u0142kowicie zmienili my\u015blenie o teatrze.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-klemm-teatr-musi-byc-krytyczny-wobec-swiata#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-klemm-teatr-musi-byc-krytyczny-wobec-swiata"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2013\/wojciech-klemm-teatr-musi-byc-krytyczny-wobec-swiata#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Teatr musi by\u0107 krytyczny wobec \u015bwiata"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1018a9e66b4d3661f6c84bd3d7239143","name":"Wojciech Klemm","description":"WOJCIECH KLEMM (1972) \u2013 re\u017cyser teatralny. Absolwent wydzia\u0142u re\u017cyserii Hochschule f\u00fcr Schauspielkunst \u201eErnst Busch\u201d. W 1985 roku wyjecha\u0142 do Niemiec. Jako asystent re\u017cysera i re\u017cyser pracowa\u0142 w austriackich oraz niemieckich teatrach. W latach 2002-2005 by\u0142 asystentem Franka Castorfa w berli\u0144skiej Volksb\u00fchne, a w sezonie 2005\/2006 etatowym re\u017cyserem w Volkstheater Wien. W Polsce pracuje od 2005 roku. Re\u017cyserowa\u0142 m.in. dla Teatru Wybrze\u017ce w Gda\u0144sku, Teatru Powszechnego w Warszawie, Narodowego Starego Teatru im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie, Wroc\u0142awskiego Teatru Wsp\u00f3\u0142czesnego, Teatru Wsp\u00f3\u0142czesnego w Szczecinie. W sezonie 2007\/2008 by\u0142 dyrektorem artystycznym Teatru im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej G\u00f3rze.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/wojciech-klemm"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17896"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/399"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17896"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17896\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17900"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17896"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17896"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17896"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=17896"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=17896"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}