![\"Bazylika](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/04\/krakow-katedra-na-wawelu-z-waligora-540x397.jpg\" "\\"Bazylika")
Pierwsze budowle sakralne na wzg\u00f3rzu wawelskim powsta\u0142y jeszcze przed pojawieniem si\u0119 tam Piast\u00f3w – w czasie, gdy Krak\u00f3w nale\u017ca\u0142 do Czech. Ich historii nie znamy jednak dok\u0142adnie. Na miejscu dzisiejszej katedry wawelskiej istnia\u0142 na pewno ko\u015bci\u00f3\u0142 wybudowany za czas\u00f3w Boles\u0142awa Chrobrego. Na jego miejscu, w latach 1090-1142 powsta\u0142a roma\u0144ska katedra. Jej pozosta\u0142o\u015bci\u0105 jest m.in. krypta \u015bw Leonarda, w kt\u00f3rej dzisiaj le\u017c\u0105 doczesne szcz\u0105tki m.in. kr\u00f3l\u00f3w Micha\u0142a Korybuta Wi\u015bniowieckiego, Jana Sobieskiego i Tadeusza Ko\u015bciuszki.<\/p>\n
Wawelska katedra pod wezwaniem \u015bwi\u0119tych Wac\u0142awa i Stanis\u0142awa sta\u0142a si\u0119 wkr\u00f3tce miejscem poch\u00f3wku krakowskich biskup\u00f3w i ksi\u0105\u017c\u0105t. Po zjednoczeniu ziem polskich W\u0142adys\u0142aw \u0141okietek wraz z biskupem Krakowa Nankerem zdecydowali si\u0119 przebudowa\u0107 roma\u0144sk\u0105 katedr\u0119 na styl gotycki, powi\u0119kszaj\u0105c przy okazji jej gabaryty. T\u0119 now\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 konsekrowano dopiero w 1364 roku. Podczas przebudowy zniszczono groby piastowskich ksi\u0105\u017c\u0105t dzielnicowych, czego wielki polski historyk XV wieku – Jan D\u0142ugosz – nie omieszka\u0142 wytkn\u0105\u0107 \u00f3wczesnym w\u0142adzom ko\u015bcielnym.<\/p>\n
Koronacja W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka, a potem jego pogrzebanie na Wawelu nada\u0142y wawelskiej katedrze charakter pa\u0144stwowy. Odt\u0105d grzebano tu z nielicznymi wyj\u0105tkami wszystkich w\u0142adc\u00f3w Polski. Poza katedr\u0105 spocz\u0119li Ludwik W\u0119gierski w Szekesfehervar, Aleksander Jagiello\u0144czyk w katedrze wile\u0144skiej, Henryk Walezy w Saint Denis pod Pary\u017cem, August III w ko\u015bciele dworskim w Dre\u017anie Stanis\u0142aw August Poniatowski w Petersburgu, a od 1938 w Wo\u0142czynie. Trumna ze zw\u0142okami Stanis\u0142awa Leszczy\u0144skiego znajduje si\u0119 w Nancy, w ko\u015bciele Notre Dame de Bonsecours, lecz szcz\u0105tki s\u0105 na Wawelu.<\/p>\n Kr\u00f3l\u00f3w pocz\u0105tkowo grzebano jak najbli\u017cej o\u0142tarza g\u0142\u00f3wnego. Z czasem zacz\u0119\u0142o brakowa\u0107 miejsca, wi\u0119c w\u0142adcy pocz\u0119li fundowa\u0107 oddzielne kaplice, w kt\u00f3rych spocz\u0119li wraz ze swoimi rodzinami. Dotychczasowych grob\u00f3w ju\u017c nie usuwano, cho\u0107 podczas licznych przebud\u00f3w zdarza\u0142y si\u0119 zaskakuj\u0105ce historie. W 1838 roku podczas rob\u00f3t przy grobowcu kr\u00f3la \u0141okietka “otwar\u0142a si\u0119 w\u0105ska szpara pod tym pomnikiem (…) widzie\u0107 si\u0119 da\u0142o obszerny gr\u00f3b wpuszczony w podziemie ko\u015bcio\u0142a katedralnego, a w nim z\u0142o\u017cone cia\u0142o. (…) Wewn\u0105trz spoczywa osoba ma\u0142ej postaci, kt\u00f3rej twarz okryta jest zas\u0142on\u0105 do pasa dochodz\u0105c\u0105, z materyi t\u0119giej, gdy\u017c porusza\u0142em j\u0105 dr\u0105\u017ckiem od stoczka, a odsun\u0105\u0107 si\u0119 nie da\u0142a. (…) W r\u0119ku trzyma\u0142a ber\u0142o oko\u0142o p\u00f3\u0142 \u0142okcia d\u0142ugo\u015bci, kt\u00f3re porusza\u0142em lask\u0105 od stoczka, a z oporu pozna\u0142em, \u017ce jest kruszcowe: kszta\u0142t jego prosty a robota niewytworna. To szczeg\u00f3lne, \u017ce zw\u0142oki le\u017c\u0105 bez trumny w tej skrzyni kamiennej i bynajmniej nie wiadomo czyje s\u0105 te \u015bmiertelne ostatki; wszak\u017ce ber\u0142o, kt\u00f3re z bezw\u0142adnej wysun\u0119\u0142o si\u0119 r\u0119ki i le\u017cy osobno wskazuje godno\u015b\u0107 kr\u00f3lewsk\u0105. Nie masz przy tej osobie ani miecza, ani \u017cadnego god\u0142a, kt\u00f3re by oznacza\u0142o p\u0142e\u0107 m\u0119sk\u0105, i zdawa\u0142oby si\u0119 \u017ce to s\u0105 zw\u0142oki niewie\u015bcie.” (z pami\u0119tnika Karola Kremera, restauratora zabytk\u00f3w krakowskich. Podane za “Wawel i Ska\u0142ka: panteony polskie” Micha\u0142a Ro\u017cka).<\/p>\n Po rozbiorach zabrak\u0142o kr\u00f3l\u00f3w, kt\u00f3rych mo\u017cna by chowa\u0107 w krakowskiej katedrze. Jednak tradycja tej \u015bwi\u0105tyni, jako miejsca poch\u00f3wku najwa\u017cniejszych dla Polak\u00f3w os\u00f3b przetrwa\u0142a utrat\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. Po tragicznej \u015bmierci ksi\u0119cia J\u00f3zefa Poniatowskiego w nurcie Elstery pad\u0142 pomys\u0142, by i jego pochowa\u0107 na Wawelu, jako bohatera narodowego i krewniaka ostatniego kr\u00f3la polskiego. Pomys\u0142 podchwyci\u0142 car Aleksander I, kt\u00f3remu w owym czasie zale\u017ca\u0142o na zaskarbieniu sobie przychylno\u015bci Polak\u00f3w. Zamiar zrealizowano w 1817 roku. Podobnie post\u0105piono z Tadeuszem Ko\u015bciuszk\u0105, a nast\u0119pnie pod koniec XIX wieku z Adamem Mickiewiczem.<\/p>\n Natomiast przy pr\u00f3bach sprowadzenia na Wawel szcz\u0105tk\u00f3w Juliusza S\u0142owackiego Polacy nie byli ju\u017c tak zgodni. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 dyskusja, czy jest on godzien, by spocz\u0105\u0107 w krakowskiej katedrze. Przeciwne poch\u00f3wkowi by\u0142y przede wszystkim w\u0142adze ko\u015bcielne, dla kt\u00f3rych antykatolicka wymowa poematu “Beniowski” i dramatu \u201eKordian\u201d dyskwalifikowa\u0142a S\u0142owackiego jako lokatora krypty pod katedr\u0105. Op\u00f3r biskup\u00f3w krakowskich prze\u0142amano dopiero po zamachu majowym w 1927 roku. J\u00f3zef Pi\u0142sudski by\u0142 bowiem wielkim wielbicielem tw\u00f3rczo\u015bci S\u0142owackiego.<\/p>\n Sam Marsza\u0142ek Pi\u0142sudski jeszcze za \u017cycia wyra\u017ca\u0142 nadzieje na poch\u00f3wek na Wawelu. W testamencie napisa\u0142: “Nie wiem, czy mnie zechc\u0105 pochowa\u0107 na Wawelu. Niech!” Pi\u0142sudski przez du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojego \u017cycia by\u0142 socjalist\u0105, za\u015b religie traktowa\u0142 do\u015b\u0107 swobodnie, zmieniaj\u0105c wyznanie w zale\u017cno\u015bci od potrzeb (przeszed\u0142 na protestantyzm by zawrze\u0107 \u015blub z Mari\u0105 Koplewsk\u0105 w 1899 roku). Mimo to, arcybiskup krakowski Adam Sapieha nie \u015bmia\u0142 odm\u00f3wi\u0107 zgody na pochowanie Marsza\u0142ka w krypcie \u015bw. Leonarda, w towarzystwie Sobieskiego, Ko\u015bciuszki i Poniatowskiego. Zaznacza\u0142 jednak, \u017ce ma to by\u0107 miejsce tymczasowe. Dwa lata p\u00f3\u017aniej Sapieha przeni\u00f3s\u0142 samowolnie cia\u0142o Pi\u0142sudskiego do nowej krypty, cho\u0107 nie uko\u0144czono jeszcze sarkofagu dla Marsza\u0142ka. Wywo\u0142a\u0142o to skandal i arcybiskup by\u0142 zmuszony publicznie przeprosi\u0107 prezydenta Ignacego Mo\u015bcickiego za ten czyn.<\/p>\n Wkr\u00f3tce po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej pojawi\u0142a si\u0119 zn\u00f3w propozycja poch\u00f3wku na Wawelu. Tym razem uhonorowanym mia\u0142 by\u0107 Wincenty Witos \u2013 lider ruchu ch\u0142opskiego w II RP i trzykrotny premier. Metropolita krakowski \u2013 wcze\u015bniej ju\u017c wymieniany abp. Sapieha – nie podziela\u0142 jednak zdania dzia\u0142aczy ludowych i do poch\u00f3wku nie dosz\u0142o. Wincenty Witos le\u017cy na cmentarzu w rodzinnych Wierzchos\u0142awicach, niedaleko Tarnowa.<\/p>\n Ostatnim z wielkich Polak\u00f3w, kt\u00f3ry zosta\u0142 z\u0142o\u017cony w katedrze na Wawelu by\u0142 W\u0142adys\u0142aw Sikorski. Zgod\u0119 na jego poch\u00f3wek wyrazi\u0142 jeszcze kardyna\u0142 Karol Wojty\u0142a, lecz z powod\u00f3w politycznych szcz\u0105tki genera\u0142a, i to nie bez spor\u00f3w, zosta\u0142y przewiezione do Polski dopiero w 1993 roku. W\u0142adze emigracyjne uzale\u017cnia\u0142y swoj\u0105 zgod\u0119 na transport cia\u0142a Sikorskiego do Krakowa powstaniem \u201eWolnej Polski\u201d. Nie by\u0142y jednak zgodne, co do tego, czy po 1989 r. Polska by\u0142a ju\u017c wystarczaj\u0105co wolna. (Muzeum Historii Polski)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Katedra na Wawelu jest miejscem wiecznego spoczynku wi\u0119kszo\u015bci kr\u00f3l\u00f3w polskich i ich rodzin (17 w\u0142adc\u00f3w wliczaj\u0105c kr\u00f3low\u0105 Jadwig\u0119 i kr\u00f3low\u0105 Ann\u0119 Jagiellonk\u0119), narodowych bohater\u00f3w i wieszcz\u00f3w oraz biskup\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":63,"featured_media":1817,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[367,368,366,73,362,7239,849,365,364,1465],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14190],"yoast_head":"\n![\"Sarkofag](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/04\/sarkofag-jozefa-pilsudskiego-wikipedia-540x456.jpg\" "\\"Sarkofag")
![\"Krypta](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/04\/krypta-swietego-leonarda-fot-maciej-szczepanczyk-540x405.jpg\" "\\"Krypta")
\nSikorskiemu nie dane by\u0142o spoczywa\u0107 spokojnie w grobie, gdy\u017c kontrowersje naros\u0142e wok\u00f3\u0142 okoliczno\u015bci jego \u015bmierci sk\u0142oni\u0142y w 2008 roku Instytut Pami\u0119ci Narodowej do podj\u0119cia si\u0119 ekshumacji zw\u0142ok i pr\u00f3by wyja\u015bnienia przyczyn \u015bmierci. Ogl\u0119dziny wykluczy\u0142y wi\u0119kszo\u015b\u0107 teorii spiskowych, a genera\u0142 zosta\u0142 ponownie z\u0142o\u017cony na Wawelu.<\/p>\n