{"id":184,"date":"2008-11-28T13:48:36","date_gmt":"2008-11-28T11:48:36","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=184"},"modified":"2012-12-18T19:53:55","modified_gmt":"2012-12-18T18:53:55","slug":"kamienie-w-sztuce-codemanipulator","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2008\/kamienie-w-sztuce-codemanipulator","title":{"rendered":"Kamienie w sztuce"},"content":{"rendered":"

Agnieszka Kwiecie\u0144: Zainteresowa\u0142e\u015b si\u0119 nowymi technologiami, zwi\u0105zanymi z informatyk\u0105 i\u00a0rozwijaj\u0105c\u0105 si\u0119 sieci\u0105 ju\u017c w latach 80., i wykorzysta\u0142e\u015b je w praktyce artystycznej. Twoje prace staj\u0105 si\u0119 refleksj\u0105 o sztuce i cz\u0142owieku w obliczu rozwoju nowych technologii. Mo\u017cna wr\u0119cz odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce sztuka sta\u0142a si\u0119 nauk\u0105. Czy wykorzystanie nowych technologii postawi\u0142o przed sztuk\u0105 nowe cele, je\u015bli tak to jakie? Uzasadni\u0142o jej trwanie, ujawni\u0142o funkcjonalizm?<\/strong><\/p>\n

Codemanipulator\u00ae: <\/strong>Zestawienie poj\u0119\u0107 sztuka i nauka jest mi bardzo bliskie. Podejrzewam, \u017ce wznowi\u0142bym temat rzek\u0119, gdybym chcia\u0142 rozwin\u0105\u0107 moje (i nie tylko) przekonanie, \u017ce okre\u015blenia sztuka i artysta uwa\u017cam za niepasuj\u0105ce do wielu zjawisk i os\u00f3b, kt\u00f3re nimi powszechnie definiujemy, z braku lepszej alternatywy. Oczywi\u015bcie zawsze mo\u017cna odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do rozwoju j\u0119zyka i zachodz\u0105cych w nim zmian znaczeniowych. Przyjmuj\u0105c ten tok my\u015blenia, sztuka dzisiaj jest czym\u015b zupe\u0142nie innym ni\u017c kiedy\u015b. Analizuj\u0105c problematyk\u0119 z innej strony, faktycznie moja praktyka artystyczna, je\u017celi ju\u017c u\u017cywamy tego s\u0142owa, wydaje si\u0119 by\u0107 bli\u017csza badaniom naukowym oraz informatyce, ni\u017c temu, co powszechnie jest kojarzone ze sztuk\u0105.<\/p>\n

\"Codemanipulator,<\/a>
Codemanipulator, Take a cookie…, 2007, fot. Zofia Walig\u00f3ra<\/figcaption><\/figure>\n

W biegu historii mieli\u015bmy ju\u017c przyk\u0142ady pojawienia si\u0119 nowych technologii\/medi\u00f3w, kt\u00f3re wp\u0142yn\u0119\u0142y na kszta\u0142t sztuki (mo\u017cna si\u0119\u00a0 tu odnie\u015b\u0107 do lat 70.). Jednak nigdy dotychczas nie mieli\u015bmy tak wielkiego zjawiska jakim jest Internet a w szczeg\u00f3lno\u015bci World Wide Web, kt\u00f3ry zapocz\u0105tkowa\u0142 prawdziw\u0105 er\u0119 og\u00f3lnodost\u0119pnej \u015bwiatowej komunikacji w po\u0142owie lat 90. Niezale\u017cnie jakich superlatyw\u00f3w bym u\u017cywa\u0142, to wydaj\u0105 si\u0119 nieadekwatne do opisania skali jak\u0105 jest ta zmiana. Cz\u0119sto wydajemy si\u0119 by\u0107 tak poch\u0142oni\u0119ci sieci\u0105, \u017ce paradoksalnie nie potrafimy ju\u017c zda\u0107 sobie sprawy z tego, \u017ce \u015bwiat\u00a0 bez niej, nieco ponad 10 lat temu, by\u0142 czym\u015b zupe\u0142nie innym.<\/p>\n

Je\u017celi arty\u015bci nie b\u0119d\u0105 otwierali si\u0119 na to, co nowe, w\u00f3wczas zawsze b\u0119dzie istnia\u0142o ryzyko wt\u00f3rno\u015bci ich dzia\u0142a\u0144. Takie zjawisko w\u0142a\u015bnie obecnie mo\u017cemy dostrzec, patrz\u0105c na polsk\u0105 jak r\u00f3wnie\u017c zagraniczn\u0105 scen\u0119 artystyczn\u0105. Z jednej strony obserwuj\u0119 z niesmakiem, jak dla wielu tw\u00f3rc\u00f3w lata 70. nie s\u0105 tylko punktem wyj\u015bcia do w\u0142asnych przemy\u015ble\u0144 tw\u00f3rczych, lecz najzwyczajniej materia\u0142em, z kt\u00f3rego mo\u017cna bezpardonowo zrzyna\u0107, tuszuj\u0105c medialnie prawdziwe autorstwo. Z drugiej strony zadziwia mnie w\u0142a\u015bnie to, \u017ce media, w tym bardzo silnie Internet\/WWW s\u0105 (przez nich) dostrzegane jako platforma PR, ale ju\u017c nie jako platforma do odniesie\u0144 artystycznych, jako pole dzia\u0142ania, lub cho\u0107by punkt zaczepny.<\/p>\n

Zupe\u0142nie nie mog\u0119 zgodzi\u0107 si\u0119 z g\u0142osami, kt\u00f3re jako fakt pr\u00f3buj\u0105 opinii sprzeda\u0107 wersj\u0119, wedle kt\u00f3rej \u201eju\u017c wszystko zosta\u0142o w sztuce powiedziane”. A mo\u017ce nie za bardzo si\u0119 postarali? Mo\u017ce trzeba wyj\u015b\u0107 ze \u015bwiata staraj\u0105cej si\u0119 hermetycznie zamkn\u0105\u0107 praktyki artystycznej. W moim przekonaniu nie wystarczy ju\u017c by\u0107 \u201eartyst\u0105”, aby robi\u0107 sztuk\u0119. To za\u015b dla wielu os\u00f3b zajmuj\u0105cych si\u0119 sztuk\u0105 wi\u0105za\u0142oby si\u0119 z ogromnym dodatkowym wysi\u0142kiem, mianowicie z pozyskaniem profesjonalnej wiedzy z zakresu zupe\u0142nie innych dziedzin. Inaczej m\u00f3wi\u0105c: jest to trudne, wi\u0119c arty\u015bci id\u0105 na skr\u00f3ty, wybieraj\u0105 \u0142atwizn\u0119 z odrobin\u0105 taniego medialnego szumu. Oczywi\u015bcie generalizuj\u0119, bo nie wszyscy s\u0105 na szcz\u0119\u015bcie tacy leniwi. [\u015bmiech]\n

G\u0142\u00f3wnym celem prawdziwej sztuki na zawsze pozostanie odkrywczo\u015b\u0107, bardzo szeroko rozumiana.<\/p>\n

A.K.: Czy wa\u017cne dla Ciebie by\u0142y poszukiwania artystyczne lat 70. oraz ich nastawienie na badanie medium?<\/strong><\/p>\n

C.:<\/strong> Uwa\u017cam ten okres za jeden z najwa\u017cniejszych dla rozwoju sztuki. Bardzo bliska jest mi si\u0142a ch\u0119ci dokonania odkrycia, si\u0142a badawcza, pr\u00f3ba redefinicji sztuki, radykalno\u015b\u0107. Poddanie w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 utartych \u015bcie\u017cek. Prawdziwe przemiany w sztuce maj\u0105 miejsce nie stale, lecz objawiaj\u0105 si\u0119 kamieniami milowymi. Z takim mieli\u015bmy do czynienia w\u0142a\u015bnie w latach 70. Podobnie uwa\u017cam po\u0142ow\u0119 lat 90. wraz ze wspomnian\u0105 rewolucj\u0105 Internetow\u0105 za kolejny wa\u017cny etap. Arty\u015bci kt\u00f3rym by\u0142o dane dostrzec t\u0119 wielk\u0105 zmian\u0119 wejd\u0105 z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 do historii sztuki – mo\u017ce nie od razu, mo\u017ce za kolejne 30 lat? Kto wie? Tego samego nie da si\u0119 powiedzie\u0107 o tych, kt\u00f3rzy nawet je\u017celi obecnie do\u015bwiadczaj\u0105 chwilowej i chwiejnej popkulturowej s\u0142awy, to w istocie rzeczy przespali ca\u0142\u0105 rewolucj\u0119!<\/p>\n

\"Codemanipulator,<\/a>
Codemanipulator, Codemnipulator’s Toybox, 2007<\/figcaption><\/figure>\n

Podchodz\u0119 do w\u0142asnej tw\u00f3rczo\u015bci ze sporym dystansem. Pomaga mi w tym wspomniane przez Ciebie naukowe podej\u015bcie. Wynik tw\u00f3rczy tratuj\u0119 jako dow\u00f3d badania. Wypracowanie dowodu pozwala mi na postawienie tezy udowodnionej,<\/em> co jest o wiele wygodniejsze, mo\u017ce i pewniejsze ni\u017c np. sama intuicja. Dla historii ma to takie znaczenie, \u017ce z punktu widzenia logiki nie ma sensu podwa\u017ca\u0107 moich bada\u0144\/dokona\u0144. Tak samo nie da si\u0119 zakwestionowa\u0107 HTML-Malevicha<\/em> (1996), jak i faktu mojego pierwsze\u0144stwa w wykorzystaniu WWW w praktyce artystycznej. A wi\u0119c pewnych odkry\u0107.<\/p>\n

Jest to w pewnym sensie zbieg szcz\u0119\u015bliwych okoliczno\u015bci. Powt\u00f3rz\u0119 tutaj wspomniane momenty pojawiania si\u0119 kamienia milowego w sztuce, gdy\u017c takie momenty zdarzaj\u0105 si\u0119 wyj\u0105tkowo rzadko. Patrz\u0105c na to wszystko nieco z boku – \u00a0m.in. aby mie\u0107 tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0119puj\u0119 pod pseudonimem – ciesz\u0119 si\u0119 z faktu, \u017ce polska kultura mo\u017ce (lub zrobi to wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej) powo\u0142ywa\u0107 si\u0119 na kolejne poparte dowodami osi\u0105gni\u0119cie dla \u015bwiatowej historii sztuki. Kolejny kamie\u0144 milowy. True revolutions come from the east<\/em> (Codemanipulator, 1996).<\/p>\n

A.K.: Twoje realizacje badaj\u0105 stosunki pomi\u0119dzy cz\u0142owiekiem a maszyn\u0105, wp\u0142yw nowych technologii na kszta\u0142t \u015bwiata. Okre\u015blasz relacje pomi\u0119dzy jednostk\u0105 i spo\u0142ecze\u0144stwem a\u00a0sieci\u0105. W dziele HTML-CSS-Malevich<\/em> (2001) zamieni\u0142e\u015b ikon\u0119 awangardy – czarny kwadrat Malewicza na kod – dotar\u0142e\u015b w spos\u00f3b odmienny do istoty koloru, spostrzeg\u0142e\u015b mo\u017cliwo\u015b\u0107 kolejnej redukcji, albo tylko jedyn\u0105 obecnie istniej\u0105c\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zdefiniowania i zrozumienia ikony. Zademonstrowa\u0142e\u015b, \u017ce kwadrat jest jednocze\u015bnie ko\u0142em. Tworzysz kody, kt\u00f3re na przyk\u0142ad interpretowane przez r\u00f3\u017cne przegl\u0105darki internetowe przedstawiaj\u0105 zupe\u0142nie odmienne obrazy. Czy bliskie s\u0105 Ci kontestacyjne dzia\u0142ania sztuki sieci? Dostrzegam w Twoich dzia\u0142aniach jednocze\u015bnie w\u0105tki utopii, cho\u0107by zachwytu nad mo\u017cliwo\u015bciami jakie daje technika i\u00a0eksponowanie misji sztuki.<\/strong><\/p>\n

C.:<\/strong> W pierwszym rz\u0119dzie d\u0105\u017c\u0119 do kolejnych odkry\u0107. Tak jak naukowiec interesuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie znalezieniem odpowiedzi na rozmaite zagadnienia, tak i ja staram si\u0119 koncentrowa\u0107 g\u0142\u00f3wnie na tych zadaniach, kt\u00f3re wydaj\u0105 mi si\u0119 najwa\u017cniejsze, najciekawsze i najpilniej potrzebuj\u0105ce rozwik\u0142ania, b\u0105d\u017a przynajmniej ustosunkowania si\u0119. Oczywi\u015bcie moje rozwi\u0105zania same w sobie te\u017c bywaj\u0105 w pewien spos\u00f3b zakodowane – m\u00f3wi\u0105 j\u0119zykiem w jakim zosta\u0142o zadane pytanie.<\/p>\n

Czasami zwracam uwag\u0119 na uboczne skutki bada\u0144, kt\u00f3re powoduj\u0105 ch\u0119\u0107 ich rozwini\u0119cia. Zupe\u0142nie nie interesuj\u0119 si\u0119 natomiast b\u0142ahostkami, powierzchowno\u015bci\u0105, oraz tematami, na kt\u00f3re ju\u017c dawno zosta\u0142y podane rozwi\u0105zania.<\/p>\n

Dra\u017cni\u0105 mnie arty\u015bci \u201epseudo-sieciowi”. Sam zachwyt nad medium nie wystarcza, aby je zrozumie\u0107. Wydaje si\u0119 i w tej materii dalej prawdziwe twierdzenie, \u017ce \u201esw\u00f3j warsztat trzeba dobrze zna\u0107”. Zar\u00f3wno na p\u0142aszczy\u017anie technicznej jak i intelektualnej, wynikaj\u0105cej z danego medium.<\/p>\n

Owszem bardzo interesuje mnie zagadnienie utopii, kt\u00f3re poruszasz, cho\u0107 cz\u0119sto – nie wiem dlaczego, niekt\u00f3re moje prace bywaj\u0105 nies\u0142usznie przypisywane tym utopijnym. [\u015bmiech] By\u0107 mo\u017ce dla kogo\u015b zbudowanie nowego miasta wielko\u015bci Nowej Huty wydaje sie w obecnych \u201erealiach” czym\u015b zupe\u0142nie utopijnym? (Miasto w Mie\u015bcie<\/em>, 1997) Ale przecie\u017c \u201erealia” sami sobie definiujemy. Skoro w 1956 roku mo\u017cna by\u0142o osi\u0105gn\u0105\u0107 tw\u00f3r urbanistyczny, kt\u00f3ry dzisiaj wydawa\u0142by si\u0119 utopijny, to mo\u017ce lepiej, gdyby spo\u0142ecze\u0144stwo si\u0119 przebudzi\u0142o i dostrzeg\u0142o, \u017ce co\u015b jest nie tak z naszym nowym systemem.<\/p>\n

Chyba cz\u0119sto podwa\u017cam to, co si\u0119 nies\u0142usznie utar\u0142o. Badam. Manifestuj\u0119. Staram si\u0119 przebudzi\u0107. Wi\u0119c tak, zgadzam si\u0119, eksponuj\u0119 prymarn\u0105 rol\u0119 sztuki.<\/p>\n

<\/p>\n

A.K.: Dlaczego Twoje realizacje osadzone w przestrzeni wirtualnej wykorzystywane s\u0105 do prezentacji typu wystawienniczego? Czy przestrze\u0144 wirtualna nie jest wystarczaj\u0105c\u0105 dla funkcjonowania sztuki aktualnej i nie gwarantuje jej zadowalaj\u0105cego statusu ontologicznego?<\/strong><\/p>\n

C.:<\/strong> Bardzo si\u0119 ciesz\u0119, \u017ce zadajesz to pytanie!<\/p>\n

Nie zgodzi\u0142bym si\u0119 z powszechnym twierdzeniem, \u017ce sztuka sieci to ta, kt\u00f3ra si\u0119 w niej znajduje i jest oparta o technologie w niej funkcjonuj\u0105ce. By\u0142oby to wielkie uproszczenie. Ogromny potencja\u0142 tkwi na p\u0142aszczy\u017anie intelektualnej, wynikaj\u0105cej z <\/em>sieci,<\/em> ale niekoniecznie w niej zrealizowanej.<\/p>\n

Osadzenie jakiego\u015b dzie\u0142a na serwerze w Internecie nie czyni tego dzie\u0142a automatycznie bardziej \u201esieciowym” lub og\u00f3lnie \u201elepszym”. Forma prezentacji jest metod\u0105 komunikowania si\u0119 ze \u015bwiatem nas otaczaj\u0105cym. Nie ka\u017cde dzie\u0142o sieciowe wymaga tej samej formy prezentacji. Nie chodzi zatem o to, jak co\u015b zaprezentujemy, ale przede wszystkim, co zaprezentujemy. To co\u015b i tak zostaje przeinterpretowane w zale\u017cno\u015bci od mo\u017cliwo\u015bci percepcyjnych indywiduum – rozgrywa si\u0119 w g\u0142owie odbiorcy. To czy on to zobaczy na monitorze, czy w formie obiektu na \u015bcianie niekoniecznie jest warunkiem definiuj\u0105cym. Dzie\u0142o sieciowe mo\u017cna zaprezentowa\u0107 zar\u00f3wno na serwerze, jak i na kartce papieru. Mo\u017cna komu\u015b opowiedzie\u0107, wyrecytowa\u0107 (CodePoetry)<\/em> za ka\u017cdym razem przyjmuj\u0105c ide\u0119 jako g\u0142\u00f3wn\u0105 warto\u015b\u0107 a nie prezentacj\u0119 jej wzgl\u0119dnej materialno\u015bci. Czy\u017c nie o to w\u0142a\u015bnie chodzi w wirtualnych przestrzeniach?<\/p>\n

\"Codemanipulator,<\/a>
Codemanipulator, HTML-CSS-Malevich, 2001, fot. Zofia Walig\u00f3ra.<\/figcaption><\/figure>\n

W sieci wydaje si\u0119 og\u00f3lnie wa\u017cniejsze to co ni\u017c jak. Cloud Computing np. zak\u0142ada infrastruktur\u0119 technologiczn\u0105, kt\u00f3ra jest \u201egdzie\u015b w sieci” – st\u0105d poj\u0119cie chmury (ang. cloud), o kt\u00f3rej parametrach nie musimy nic wiedzie\u0107. Ma spe\u0142nia\u0107 zadanie, ma przetrzymywa\u0107 nasze dane, do kt\u00f3rych mamy og\u00f3lno\u015bwiatowy dost\u0119p gdziekolwiek tylko po\u0142\u0105czymy si\u0119 z sieci\u0105.<\/p>\n

Czy bardziej wytrzyma\u0142a jest kartka papieru, obiekt czy wielokrotnie redundantny (nazywany bezawaryjnym!) serwer danych, pozostaje nadal pytaniem otwartym. Nie posiadamy obecnie ani wiedzy, ani do\u015bwiadczenia, kt\u00f3re by\u0142oby w stanie nam odpowiedzie\u0107 na to pytanie. Kilkadziesi\u0105t lat komputeryzacji stoi naprzeciw tysi\u0105cleciom przekazywania wiedzy oraz idei na rozmaite inne sposoby. To powoduje, \u017ce status ontologiczny przestrzeni wirtualnej nie mo\u017ce by\u0107 dzisiaj jasno okre\u015blony.<\/p>\n

Najwa\u017cniejsza – a to cecha wsp\u00f3lna – pozostaje idea.<\/p>\n

A.K.: Jak definiujesz wirtualno\u015b\u0107? Twoja wystawa w Berlinie (2006) nosi\u0142a tytu\u0142 The Reality of Virtuality<\/em>. Twoje realizacje wykazuj\u0105 subiektywizm ludzkiej percepcji, ale tak\u017ce podkre\u015blaj\u0105 brak obiektywizmu maszyny, czy w takim przypadku mo\u017cemy stwierdza\u0107 o realno\u015bci jakiej\u015b przestrzeni?<\/strong><\/p>\n

C.:<\/strong> Faktycznie zagadnienie koncentruje si\u0119 wok\u00f3\u0142 naszych mo\u017cliwo\u015bci percepcyjnych oraz tego, co pojmujemy jako realno\u015b\u0107 i jak daleko b\u0119dziemy chcieli j\u0105 uzupe\u0142ni\u0107 dodatkowymi przestrzeniami\/wymiarami w niedalekiej i dalekiej przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Czy spotkanie dw\u00f3ch os\u00f3b w cyberprzestrzeni jest \u201emniej realnym” spotkaniem, czy tylko innym? Na jakim poziomie abstrakcji mo\u017cemy zdefiniowa\u0107 spotkanie? Ile bod\u017ac\u00f3w oczekujemy od spotkania, aby sta\u0142o si\u0119 \u201erealnym” spotkaniem?<\/p>\n

Pomijaj\u0105c kilka krok\u00f3w. Gdyby uda\u0142o si\u0119 cz\u0142owiekowi stworzy\u0107 idealn\u0105 iluzj\u0119 \u015bwiata, nie r\u00f3\u017cni\u0105c\u0105 si\u0119 od \u015bwiata, w kt\u00f3rym obecnie \u017cyjemy, to jak mo\u017cna by warto\u015bciowa\u0107 te przestrzenie? Zak\u0142adaj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107, pojawienia si\u0119 takiej idealno\u015bci wytworzonej przestrzeni, to z punktu widzenia logiki nie mo\u017cemy wykluczy\u0107 tego, \u017ce w\u0142a\u015bnie w takiej si\u0119 obecnie sami znajdujemy. Przyzwyczaili\u015bmy si\u0119 do \u201eMatrixa”, ale jednak s\u0142ysz\u0119 ju\u017c g\u0142osy: \u201eNie wierz\u0119, wykluczone!” Na jakiej podstawie mo\u017cemy wykluczy\u0107 tak\u0105 opcj\u0119, skoro nie mamy do tego narz\u0119dzi? To troch\u0119 jak z wiar\u0105. Prowadzone s\u0105 nagonki lub wojny o religie. Dlaczego? Brak jakichkolwiek dowod\u00f3w na jej zaprzeczenie!<\/p>\n

\"Codemanipulator,<\/a>
Codemanipulator, Dekalog (PL), 2007, fot. Zofia Walig\u00f3ra.<\/figcaption><\/figure>\n

Na poziomie obecnego stanu naszej wiedzy ciekawsze wydaje si\u0119 inne, podstawowe pytanie: Czy nasze jestestwo sta\u0142oby si\u0119 w\u00f3wczas w jakikolwiek spos\u00f3b gorsze? W tym punkcie nasuwaj\u0105 si\u0119 automatycznie pytania gn\u0119bi\u0105ce ludzko\u015b\u0107 od zarania dziej\u00f3w. Czym jest zatem nasze jestestwo? Dalej id\u0105c tym tropem znajdujemy si\u0119 nagle w zagadnieniach zapisu naszych dusz oraz wielowymiarowo\u015bci wszech\u015bwiata, cz\u0119sto poruszanych przez naukowc\u00f3w. Im bardziej pod\u0105\u017cam t\u0105 drog\u0105 tym bardziej boli mnie g\u0142owa, ale to pono\u0107 naturalne. [\u015bmiech] Im bardziej analizuj\u0119 te zagadnienia w mojej tw\u00f3rczo\u015bci, tym bardziej wierz\u0119 w istnienie boga.<\/p>\n

A.K.: Twoja refleksja artystyczna bardzo cz\u0119sto dotyczy j\u0119zyka i kod\u00f3w. Podkre\u015blasz istnienie kodu, kt\u00f3ry jest r\u00f3\u017cnie interpretowany. Czy sam kod, wygenerowany przez maszyn\u0119 lub ludzki umys\u0142, jest obiektywny i istnieje poza interpretacj\u0105?<\/strong><\/p>\n

C.:<\/strong> Kod jest budulcem i podstaw\u0105 mojej tw\u00f3rczo\u015bci. Bez kodu nie by\u0142oby moich prac. Bez kodu nie by\u0142oby r\u00f3wnie\u017c \u017cycia. Nie da si\u0119 zatem przeceni\u0107 znaczenia kodu dla wszech\u015bwiata – to warunek jego istnienia. Kody oczywi\u015bcie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 badania jednego kodu pozwala wyci\u0105ga\u0107 wnioski, co do potencjalnego zachowania si\u0119 innych kod\u00f3w. Pami\u0119tajmy, \u017ce kody informatyczne zosta\u0142y stworzone przez cz\u0142owieka. S\u0105 dla niego zrozumia\u0142e, poddaj\u0105 si\u0119 interpretacji, s\u0105 wykorzystywane do zapisu danych w celu p\u00f3\u017aniejszego odczytania. Kod nie jest zatem czym\u015b \u201ezimnym” i oderwanym od cz\u0142owieka. Wr\u0119cz przeciwnie, kod wynika z cz\u0142owieka i mu s\u0142u\u017cy w spos\u00f3b bardzo naturalny – w taki, w jakim celu go stworzy\u0142.<\/p>\n

Badanie kodu daje mi ogromne pole do wyci\u0105gania wniosk\u00f3w co do \u015bwiata, kt\u00f3ry okre\u015blamy jako realny. To jak piaskownica badawcza, gdzie mog\u0119 eksperymentowa\u0107 bez ryzyka \u00a0czynienia szkody. Ale za to mog\u0119 przekazywa\u0107 wnioski z bada\u0144 w formie postawionych artystycznie tez. W informatyce poj\u0119cie \u201esandbox” (piaskownica), okre\u015bla zamkni\u0119te \u015brodowisko badawcze wyodr\u0119bnione w systemie operacyjnym, nie mog\u0105ce wp\u0142yn\u0105\u0107 bezpo\u015brednio na system matczyny. Ja odnajduj\u0119 podobne przej\u015bcie z poziomu \u015bwiata wirtualnego\/informatycznego do \u015bwiata rzeczywistego.<\/p>\n

Odnosz\u0105c si\u0119 do obiektywizmu. Wszystkie moje badania wskazuj\u0105 na to, \u017ce niezale\u017cnie czy mamy do czynienia z cz\u0142owiekiem, czy komputerem, to interpretacja jest czynnikiem wzgl\u0119dnym. W du\u017cej mierze chodzi o poziom abstrakcyjno\u015bci jaki jeste\u015bmy w stanie przetworzy\u0107. To z kolei pozwala dostrzega\u0107 w komputerach cechy bardziej ludzkie, ni\u017c si\u0119 powszechnie uznaje. A to za\u015b narzuca kolejne pytania o to, dlaczego? Nie przecenia\u0142bym tego zjawiska na obecnym etapie rozwoju. Jednak dla przysz\u0142o\u015bci moje spostrze\u017cenia wydaj\u0105 si\u0119 mie\u0107 znaczenie kluczowe – cz\u0119sto ostrzegawcze.<\/p>\n

<\/p>\n

A.K.: W pracy Dekalog<\/em> (PL)<\/em> z 2008 roku podwa\u017casz obiektywizm etyki. Praca sk\u0142ada si\u0119 z\u00a0klock\u00f3w – ka\u017cdy osobny element ma wypisane s\u0142owo z Dekalogu – kt\u00f3re mo\u017cna dowolnie uk\u0142ada\u0107. Wykorzystuj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 interakcji z widzem, zmuszasz go do wykazania subiektywizmu moralno\u015bci i j\u0119zyka, wskazujesz na ich konstrukcyjny charakter i faktyczne istnienie tylko interpretacji. Czy Twoje dzia\u0142ania manipuluj\u0105 tak\u017ce widzem? Manipulacja to bardzo wyra\u017any w\u0105tek w Twoich dzia\u0142aniach. Wyst\u0119pujesz pod pseudonimem Codemanipulator. Zastrzegasz sobie jednocze\u015bnie prawo do jego u\u017cywania. Boisz si\u0119 manipulacji, kt\u00f3rym sam m\u00f3g\u0142by\u015b ulec?<\/strong><\/p>\n

C.:<\/strong> Podstawowym za\u0142o\u017ceniem Dekalogu<\/em> jest to, \u017ce nikt nie jest w \u017caden spos\u00f3b zmuszany do uczynienia z nim czegokolwiek – do naruszenia jego integralno\u015bci. Powiem, \u017ce osobi\u015bcie nie manipulowa\u0142em Dekalogiem –<\/em> to kwestia bardzo osobista, cho\u0107 przyznam, \u017ce jako tw\u00f3rca dzie\u0142a mam pewn\u0105 przewag\u0119 nad odbiorc\u0105 – nie mog\u0142em by\u0107 zarazem tw\u00f3rc\u0105 i odbiorc\u0105. Obiekt faktycznie poprzez swoj\u0105 form\u0119 zaprasza wr\u0119cz – powiedzia\u0142bym nawet kusi, aby przyj\u0105\u0107 tu nieoderwaln\u0105 terminologi\u0119 religijn\u0105 oraz u\u017cy\u0107 s\u0142owa daj\u0105cego pewn\u0105 podpowied\u017a – kusi do podj\u0119cia manipulacji. W pewnym sensie m\u00f3g\u0142bym si\u0119 zgodzi\u0107 z Twoim twierdzeniem, \u017ce pos\u0142u\u017cy\u0142em si\u0119 w tym dziele metod\u0105 jak\u0105 jest manipulacja widzem poprzez wykreowanie formy, kt\u00f3ra zaprasza do czego\u015b, co bior\u0105c pod uwag\u0119 jej tre\u015b\u0107 – jak\u0105 jest Dziesi\u0119\u0107 Przykaza\u0144 – jest wielce niepo\u017c\u0105dana w realnym \u017cyciu spo\u0142ecznym. Jak wiele innych moich prac, r\u00f3wnie\u017c Dekalog<\/em> zosta\u0142 pomy\u015blany jako eksperyment badawczy. Nie mog\u0142em przecie\u017c w \u017caden spos\u00f3b przewidzie\u0107, czy uda mi si\u0119 nak\u0142oni\u0107 osoby do manipulacji. Owszem do\u0142o\u017cy\u0142em wszelkich stara\u0144 wizualnych, aby si\u0119 uda\u0142o. [\u015bmiech] Dekalog<\/em> jest metafor\u0105 prawdziwego \u017cycia, \u201eprawdziwego” Dekalogu i stosunku ludzi do niego. Tworz\u0105c Dekalog w tej formie pozwoli\u0142em ludziom wyrazi\u0107 to, co w nich siedzi. A zarazem nie wypu\u015bci\u0142em ich poza rejon bezpiecznej piaskownicy – wspomnianego obszaru \u201esandbox”.<\/p>\n

Tak, manipulacja jest zarazem czym\u015b, co mnie fascynuje i r\u00f3wnocze\u015bnie przera\u017ca. Czuj\u0119 obowi\u0105zek, aby si\u0119 do niej zbli\u017ca\u0107. Z zamiarem jej badania, poszukiwania granic, kt\u00f3re posiada. Cz\u0119sto zupe\u0142nie innych, w zale\u017cno\u015bci od eksperymentu. Dzi\u015b media, g\u0142\u00f3wnie internetowe zmieniaj\u0105 wyniki wybor\u00f3w. Posiadamy nie\u017ale dzia\u0142aj\u0105ce programy antywirusowe, ale nie posiadamy jeszcze wypracowanych narz\u0119dzi, kt\u00f3re pozwoli\u0142yby nam przefiltrowa\u0107 tre\u015b\u0107 prawdziw\u0105 od tej zmanipulowanej, w celu wywo\u0142ania konkretnej reakcji w naszych g\u0142owach. Jeste\u015bmy dopiero na pocz\u0105tku budowania prawdziwego odpowiedzialnego spo\u0142ecze\u0144stwa informacyjnego – je\u017celi sztuka b\u0119dzie si\u0119 odwraca\u0142a od tego obszaru, to si\u0119 to nie uda.<\/p>\n

\"Codemanipulator,<\/a>
Codemanipulator, Dekalog (PL), 2007, fot. Zofia Walig\u00f3ra.<\/figcaption><\/figure>\n

A.K.: Poruszasz kwestie to\u017csamo\u015bci, analizujesz swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 na przyk\u0142ad w pracy Me-Myself-and\u00a0I<\/em> (1996). Definiujesz j\u0105 pozbawiaj\u0105c cia\u0142a fizycznego i wykazujesz tego konsekwencje. W\u00a0Twojej przestrzeni wszystko staje si\u0119 jako\u015bci\u0105 p\u0142ynn\u0105 i konstrukcj\u0105. Tworzysz rze\u017aby – CodeSculpture<\/em> i\u00a0konstrukcje architektoniczne, istniej\u0105ce tylko w przestrzeni wirtualnej. Wykonujesz CodeManipulations, CodePoetry, CodePainting<\/em>. W pracy Codemanipulator’s Toybox<\/em> <\/em>(2007) dajesz dziecku do zabawy kod 0\/1. Czy czysta wirtualno\u015b\u0107 jest na tyle atrakcyjna, \u017ce cz\u0142owiek sk\u0142onny jest tylko w niej upatrywa\u0107 swojej istoty, rezygnuj\u0105c z biologiczno\u015bci? Przeczy temu jednak materialna forma niekt\u00f3rych Twoich prac.<\/strong><\/p>\n

C.:<\/strong> Nie s\u0105dz\u0119, aby\u015bmy byli sk\u0142onni do rezygnacji z naszej biologiczno\u015bci, gdyby to w og\u00f3le by\u0142o mo\u017cliwe. Nasza biologiczno\u015b\u0107 jest przecie\u017c dla nas zbyt poci\u0105gaj\u0105ca. Gwarantuje przetrwanie gatunku, a to jest osadzone w naszej naturze, kt\u00f3rej zmieni\u0107 nie potrafimy i nigdy nie b\u0119dziemy chcieli.<\/p>\n

S\u0105dz\u0119 natomiast, \u017ce przestrzenie dodatkowe, uzupe\u0142niaj\u0105ce, kt\u00f3re staramy si\u0119 wytworzy\u0107, pomagaj\u0105 nam zrozumie\u0107 samych siebie. Tworzymy \u015bwiaty wirtualne – \u015bwiadomie u\u017cywam tu liczby mnogiej – obecnie jeszcze bardzo niedoskona\u0142e i dalekie od ich pierwowzoru, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 nam samym by\u0107 kim\u015b w rodzaju stw\u00f3rcy. Symulujemy \u201edusz\u0119” zaprogramowanymi na w\u0142asny wz\u00f3r- \u00a0aczkolwiek bardzo ograniczonymi – algorytmami. Ko\u015blawo pr\u00f3bujemy stworzy\u0107 sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 na swoje podobie\u0144stwo. Dlaczego?<\/p>\n

Sam uwielbiam biologiczno\u015b\u0107, cho\u0107 bywa, \u017ce m\u0119czy mnie chorob\u0105, b\u00f3lem, alergi\u0105. Ciesz\u0119 si\u0119 z ka\u017cdego dnia, w kt\u00f3rym mog\u0119 wzi\u0105\u0107 g\u0142\u0119boki oddech i jej do\u015bwiadcza\u0107 pozytywnie. Z drugiej strony mamy zapis w formie kodu. Cyfrowy, znaczeniowy – w zale\u017cno\u015bci jaki poziom abstrakcji programistycznej przyjmujemy. Obie formy tak naprawd\u0119 s\u0105 tylko zapisem jakiej\u015b formy bytu lub idei. I to w\u0142a\u015bnie te idee s\u0105 najistotniejsze, gdy\u017c tylko one posiadaj\u0105 potencja\u0142 wieczno\u015bci na tym \u015bwiecie. Reszta jest form\u0105 zapisu tych idei. Dlatego \u015bwiadomie preferuj\u0119 w niekt\u00f3rych moich zupe\u0142nie \u201ecyfrowych\/kodowych” pracach form\u0119 zapisu zupe\u0142nie nie-cyfrow\u0105. Stawiam ide\u0119 na pierwszym miejscu. Prowokuj\u0119 stanem przej\u015bciowym, stanem granicznym, jak w przypadku dziecka z zerami i jedynkami.<\/p>\n

A.K.: Czy Internet i przestrze\u0144 wirtualna wci\u0105\u017c oferuj\u0105 cz\u0142owiekowi i sztuce nowy potencja\u0142?<\/strong><\/p>\n

C.:<\/strong> S\u0105dz\u0119, \u017ce nie tylko wci\u0105\u017c, ale przede wszystkim! To wspomniany kolejny kamie\u0144 milowy w sztuce. Ignorowanie tej wielkiej \u015bwiatowej zmiany w procesie tw\u00f3rczym jest dla mnie r\u00f3wnoznaczne z twierdzeniem, \u017ce ziemia jest p\u0142aska. To zupe\u0142na ignorancja artystyczna. Dlaczego arty\u015bci sil\u0105 si\u0119 na nabazgranie obrazu, ewentualne opatrzenie go na og\u00f3\u0142 podobnie r\u00f3wnie\u017c nabazgranym tekstem o wymowie bliskiej zera? W\u00f3wczas sztuka zbli\u017ca si\u0119 do pozbawienia sensu istnienia, staje si\u0119 czym\u015b mniej istotnym ni\u017c wpis na blogu, ni\u017c karykatura w gazetce, ni\u017c filmik na YouTube. To za niski poziom na sztuk\u0119\u00a0 – nie tylko zreszt\u0105 w dzisiejszych czasach.<\/p>\n

Wcze\u015bniejsze generacje artyst\u00f3w by\u0142y generacjami o przekonaniach autentycznych. Ich praktyka artystyczna by\u0142a oparta o osi\u0105gni\u0119cia epok, kt\u00f3re w mniejszym lub wi\u0119kszym stopniu wsp\u00f3\u0142kszta\u0142towali, rozwijali. To daje im moralne prawo do jej dalszej kontynuacji w czasach dzisiejszych. Czuj\u0119 natomiast, \u017ce generacja artyst\u00f3w, kt\u00f3ra wchodzi\u0142a w \u017cycie artystyczne w momencie pojawienia si\u0119 wielkiej zmiany,<\/em> a jej nie dostrzeg\u0142a, nie zrozumia\u0142a, znalaz\u0142a si\u0119 w jakim\u015b trudnym po\u0142o\u017ceniu niemo\u017cno\u015bci odnalezienia siebie – znalezienia nowych prawdziwych zada\u0144 i wyzwa\u0144, kt\u00f3re stoj\u0105 przed now\u0105 sztuk\u0105. Nie potrafi\u0105 zdefiniowa\u0107 tego, z czym chc\u0105 walczy\u0107 i szukaj\u0105 substytut\u00f3w zbyt b\u0142ahych, aby o nich m\u00f3wi\u0107. Artystyczny \u201edigital devide” (cyfrowe wykluczenie).<\/p>\n

Internet oraz przestrze\u0144 wirtualna daj\u0105 nam zupe\u0142nie niesko\u0144czone mo\u017cliwo\u015bci, cho\u0107by dlatego, \u017ce materialno\u015b\u0107 w tej przestrzeni jest symulowana. Mo\u017cemy mie\u0107 \u015bciany z wody i inne pomys\u0142y. Potrzebujemy jakiej\u015b dodatkowej swobody, funkcji – mo\u017cemy j\u0105 doprogramowa\u0107. Zasad\u0105 jest zupe\u0142ny brak ogranicze\u0144. To ca\u0142kowite uwolnienie si\u0119 sztuki od granic \u015bwiata realnego.<\/p>\n

Natomiast, jak ju\u017c przytoczy\u0142em, co na pierwszy rzut oka mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107 nieco paradoksalne, sztuka niekoniecznie musi opiera\u0107 si\u0119 o technologi\u0119, aby porusza\u0107 zagadnienia przestrzeni wirtualnej b\u0105d\u017a Internetu. Ca\u0142y czas chodzi o przestrze\u0144 – tyle \u017ce przestrze\u0144 intelektualn\u0105.<\/p>\n

Kolejnym etapem rozwoju, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by dor\u00f3wna\u0107 zmianie wywo\u0142anej przez \u015bwiatowe po\u0142\u0105czenie ludzko\u015bci, b\u0119dzie dopiero mo\u017cliwo\u015b\u0107 przekszta\u0142cania lub transmisji materii. Do tego momentu b\u0119dziemy udoskonala\u0107 i rozwija\u0107 to, co obecnie mo\u017cliwe. Prawdziw\u0105 zmian\u0119 gwarantuj\u0105 tylko zjawiska, kt\u00f3re burz\u0105 jaki\u015b fundament ograniczenia naszego bytu.<\/p>\n

Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce wszystko, co nas obecnie otacza w jaki\u015b spos\u00f3b zosta\u0142o dotkni\u0119te przez komputeryzacj\u0119. Budynki, kt\u00f3re powstaj\u0105 cz\u0119sto nie mia\u0142yby szans na zaistnienie bez wspomagania komputerowego. Materia\u0142y budowlane s\u0105 obliczane, a nie tylko badane chemicznie w laboratoriach. Kodu DNA nie byliby\u015bmy w stanie bada\u0107 bez komputeryzacji. Po\u0142\u0105czenie i opublikowanie na skal\u0119 masow\u0105 wynik\u00f3w bada\u0144 poszczeg\u00f3lnych laboratori\u00f3w nie by\u0142oby mo\u017cliwe bez Internetu. Sztuka nie mo\u017ce tych zjawisk ignorowa\u0107. Je\u017celi to czyni, staje si\u0119 wt\u00f3rna wobec nauki. Traci racj\u0119 pierwszoplanowego bytu, kt\u00f3r\u0105 sobie kiedy\u015b wywalczy\u0142a.<\/p>\n

Sztuka sta\u0142a si\u0119 bardzo wymagaj\u0105ca. Szczeg\u00f3lnie dzisiaj nie wystarczy \u201ewykszta\u0142ci\u0107 si\u0119 na artyst\u0119”, aby robi\u0107 sztuk\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przyjmuj\u0105c ten tok my\u015blenia, sztuka dzisiaj jest czym\u015b zupe\u0142nie innym ni\u017c kiedy\u015b. Analizuj\u0105c problematyk\u0119 z innej strony, faktycznie moja praktyka artystyczna, je\u017celi ju\u017c u\u017cywamy tego s\u0142owa, wydaje si\u0119 by\u0107 bli\u017csza badaniom naukowym oraz informatyce, ni\u017c temu, co powszechnie jest kojarzone ze sztuk\u0105.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":186,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65],"tags":[20,7210,849],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[916,32],"yoast_head":"\nKamienie w sztuce<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Codemanipulator: Zestawienie poj\u0119\u0107 sztuka i nauka jest mi bardzo bliskie. Podejrzewam, \u017ce wznowi\u0142bym temat rzek\u0119, gdybym chcia\u0142 rozwin\u0105\u0107...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2008\/kamienie-w-sztuce-codemanipulator\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2008\/kamienie-w-sztuce-codemanipulator\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2008\/kamienie-w-sztuce-codemanipulator#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2008\/11\/01-codemanipulator-take-a-cookie-2007.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2008\/11\/01-codemanipulator-take-a-cookie-2007.jpg\",\"width\":\"1000\",\"height\":\"669\",\"caption\":\"Codemanipulator, Take a cookie..., 2007\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2008\/kamienie-w-sztuce-codemanipulator#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2008\/kamienie-w-sztuce-codemanipulator\",\"name\":\"Kamienie w sztuce\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2008\/kamienie-w-sztuce-codemanipulator#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2008-11-28T11:48:36+00:00\",\"dateModified\":\"2012-12-18T18:53:55+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/c51908ea3e99f3013369fc2982336d77\"},\"description\":\"Codemanipulator: Zestawienie poj\u0119\u0107 sztuka i nauka jest mi bardzo bliskie. Podejrzewam, \u017ce wznowi\u0142bym temat rzek\u0119, gdybym chcia\u0142 rozwin\u0105\u0107...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2008\/kamienie-w-sztuce-codemanipulator#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2008\/kamienie-w-sztuce-codemanipulator\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2008\/kamienie-w-sztuce-codemanipulator#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Kamienie w sztuce\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/c51908ea3e99f3013369fc2982336d77\",\"name\":\"Agnieszka Kwiecie\u0144\",\"sameAs\":[\"http:\/\/magazyn.o.pl\/\"],\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/agnieszka-kwiecien\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kamienie w sztuce","description":"Codemanipulator: Zestawienie poj\u0119\u0107 sztuka i nauka jest mi bardzo bliskie. Podejrzewam, \u017ce wznowi\u0142bym temat rzek\u0119, gdybym chcia\u0142 rozwin\u0105\u0107...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2008\/kamienie-w-sztuce-codemanipulator","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2008\/kamienie-w-sztuce-codemanipulator\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2008\/kamienie-w-sztuce-codemanipulator#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2008\/11\/01-codemanipulator-take-a-cookie-2007.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2008\/11\/01-codemanipulator-take-a-cookie-2007.jpg","width":"1000","height":"669","caption":"Codemanipulator, Take a cookie..., 2007"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2008\/kamienie-w-sztuce-codemanipulator#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2008\/kamienie-w-sztuce-codemanipulator","name":"Kamienie w sztuce","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2008\/kamienie-w-sztuce-codemanipulator#primaryimage"},"datePublished":"2008-11-28T11:48:36+00:00","dateModified":"2012-12-18T18:53:55+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/c51908ea3e99f3013369fc2982336d77"},"description":"Codemanipulator: Zestawienie poj\u0119\u0107 sztuka i nauka jest mi bardzo bliskie. Podejrzewam, \u017ce wznowi\u0142bym temat rzek\u0119, gdybym chcia\u0142 rozwin\u0105\u0107...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2008\/kamienie-w-sztuce-codemanipulator#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2008\/kamienie-w-sztuce-codemanipulator"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2008\/kamienie-w-sztuce-codemanipulator#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Kamienie w sztuce"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/c51908ea3e99f3013369fc2982336d77","name":"Agnieszka Kwiecie\u0144","sameAs":["http:\/\/magazyn.o.pl\/"],"url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/agnieszka-kwiecien"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/184"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=184"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/184\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/186"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=184"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=184"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}