{"id":20721,"date":"2014-03-26T17:00:18","date_gmt":"2014-03-26T16:00:18","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=20721"},"modified":"2014-03-26T09:56:12","modified_gmt":"2014-03-26T08:56:12","slug":"karina-janik-nowohucki-eksperyment","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/karina-janik-nowohucki-eksperyment","title":{"rendered":"Nowohucki eksperyment"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Kamila Le\u015bniak: Trudno opowiada\u0107 o teatrze, efemerycznym zjawisku, za pomoc\u0105 wystawy. Jest to swego rodzaj wyzwanie. Wydaje si\u0119, \u017ce wystawie Teatr w Nowej Hucie uda\u0142o si\u0119 temu wyzwaniu sprosta\u0107. Jakie rozwi\u0105zania zastosowano, \u017ceby wystawa by\u0142a ciekawa dla zwiedzaj\u0105cych?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Karina Janik:<\/strong> My\u015bl\u0119, \u017ce rzeczywi\u015bcie jest to wyzwanie. Trzeba spowodowa\u0107, \u017ceby przesz\u0142o\u015b\u0107, zawarta w statycznych obiektach, rekwizytach, fotografiach, o\u017cy\u0142a, a dodatkowo stanowi\u0142o materia\u0142 do pewnego dialogu z odbiorc\u0105. Starali\u015bmy si\u0119 urozmaici\u0107 przestrzenie wystawiennicze, \u017ceby wspomaga\u0142y taki rodzaj percepcji, kt\u00f3ry uruchamia widza na aktywny odbi\u00f3r \u2013 inny ni\u017c wtedy, gdy siedzimy nad ksi\u0105\u017ck\u0105 i czytamy. Dlatego fotografie, teksty dramaturgiczne by\u0142y inspiracj\u0105, \u017ceby tak zaaran\u017cowa\u0107 ekspozycj\u0119, by wywo\u0142ywa\u0142a ona odczucie bycia w teatrze. Inn\u0105 kwesti\u0119 stanowi to, \u017ce prezentujemy te\u017c filmy \u2013 fragmenty kronik filmowych, ale te\u017c film wyre\u017cyserowany przez Henryka Jantosa, <em>Cz\u0142owiek zaniedbuje siebie<\/em>, monta\u017c fragment\u00f3w zachowanych spektakli J\u00f3zefa Szajny i jego autorskich komentarzy. To zabiegi ciekawie uruchamiaj\u0105ce przesz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20732\" aria-describedby=\"caption-attachment-20732\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=20732\" rel=\"attachment wp-att-20732\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-20732\" title=\"\u201eSen nocy letniej\u201d Williama Szekspira, re\u017c. Lidia Zamkow, scen. J\u00f3zef Szajna, 15 III 1963, fot. Wojciech Plewi\u0144ski. Od lewej: Jerzy Joga\u0142\u0142a jako Lizander, Krzesis\u0142awa Dubiel\u00f3wna jako Hermia, Irena Jun jako Helena, Rajmund Jarosz jako Demetriusz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Kariny Janik)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/sen-nocy-letniej-rez-lidia-zamkow-teatr-ludowy-1963-540x393.jpg\" alt=\"\u201eSen nocy letniej\u201d Williama Szekspira, re\u017c. Lidia Zamkow, scen. J\u00f3zef Szajna, 15 III 1963, fot. Wojciech Plewi\u0144ski. Od lewej: Jerzy Joga\u0142\u0142a jako Lizander, Krzesis\u0142awa Dubiel\u00f3wna jako Hermia, Irena Jun jako Helena, Rajmund Jarosz jako Demetriusz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Kariny Janik)\" width=\"540\" height=\"393\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/sen-nocy-letniej-rez-lidia-zamkow-teatr-ludowy-1963-540x393.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/sen-nocy-letniej-rez-lidia-zamkow-teatr-ludowy-1963-900x655.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/sen-nocy-letniej-rez-lidia-zamkow-teatr-ludowy-1963-576x419.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/sen-nocy-letniej-rez-lidia-zamkow-teatr-ludowy-1963.jpg 1000w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-20732\" class=\"wp-caption-text\">\u201eSen nocy letniej\u201d Williama Szekspira, re\u017c. Lidia Zamkow, scen. J\u00f3zef Szajna, 15 III 1963, fot. Wojciech Plewi\u0144ski. Od lewej: Jerzy Joga\u0142\u0142a jako Lizander, Krzesis\u0142awa Dubiel\u00f3wna jako Hermia, Irena Jun jako Helena, Rajmund Jarosz jako Demetriusz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Kariny Janik)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Jedna z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci ekspozycji \u2013 teatrologiczna \u2013 znajduj\u0105ca si\u0119 w Kamienicy Hipolit\u00f3w, dotyczy niezwykle ciekawego okresu dla powojennej polskiej kultury \u2013 odwil\u017cy. Na ten czas przypadaj\u0105 pocz\u0105tki Teatru Ludowego, o kt\u00f3rych zadecydowa\u0142y trzy indywidualno\u015bci \u2013 Krystyna Skuszanka, Jerzy Krasowski i J\u00f3zef Szajna. W jaki spos\u00f3b nowohuckie \u015brodowisko wyr\u00f3\u017cnia\u0142o si\u0119 na \u00f3wczesnej teatralnej mapie Polski? <\/strong><\/p>\n<p>By\u0142o to \u015brodowisko niezwykle tw\u00f3rcze, nowatorskie. Tr\u00f3jka m\u0142odych, odwa\u017cnych ludzi, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej przez chwil\u0119 pracowali w teatrze w Opolu, znalaz\u0142a si\u0119 w powstaj\u0105cym od podstaw mie\u015bcie i otrzyma\u0142a pewien rodzaj przyzwolenia na eksperyment. My\u015bl\u0119, \u017ce Krystyna Skuszanka, gdy obejmowa\u0142a dyrekcj\u0119 Teatru Ludowego jako m\u0142oda, 31-letnia kobieta, wiedzia\u0142a, co chce zrobi\u0107 i mia\u0142a wok\u00f3\u0142 siebie \u015bwietnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, w\u0142a\u015bnie Jerzego Krasowskiego, prywatnie swojego m\u0119\u017ca, i J\u00f3zefa Szajn\u0119, kt\u00f3ry \u2013 ze swoimi wizjonerskimi, plastycznymi pomys\u0142ami, niezwyk\u0142\u0105 wyobra\u017ani\u0105 \u2013 by\u0142 filarem powstaj\u0105cego teatru.<\/p>\n<p>W teatrze Skuszanki chodzi\u0142o o odpowiedzenie na potrzeby \u00f3wczesnego spo\u0142ecze\u0144stwa, o takie u\u017cycie teatru i konkretnych sztuk, kt\u00f3re wykreowa\u0142oby swego rodzaju \u201elustro\u201d \u00f3wczesnych zdarze\u0144, tu, w Nowej Hucie, ale tak\u017ce w og\u00f3le, w Polsce. Od pocz\u0105tku my\u015blano o tym, by komentowa\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107, szuka\u0107 porozumienia z odbiorcami. Czasami pomys\u0142y by\u0142y bardzo proste. Pierwsz\u0105 sztuk\u0105 wystawian\u0105 w teatrze byli <em>Krakowiacy i g\u00f3rale<\/em> Bogus\u0142awskiego, zrealizowani w Schillerowskiej tradycji \u2013 z nawi\u0105zaniem do historii i dziedzictwa teatru ludowego, socjalistycznego, spo\u0142ecznie zaanga\u017cowanego. Spektakl by\u0142 wr\u0119cz odwzorowaniem tego, co w 1946 roku zrobi\u0142 Schiller. Drugi spektakl, <em>Ksi\u0119\u017cniczka Turandot<\/em>, by\u0142 ju\u017c jednak kompletnym nowatorstwem \u2013 zar\u00f3wno w zakresie stylu, interpretacji, jak i u\u017cycia tekstu dramaturgicznego, kt\u00f3ry jest, po cz\u0119\u015bci, ba\u015bni\u0105. <em>Turandot<\/em> Carla Gozziego z XVIII wieku w og\u00f3le nie kojarzy si\u0119 z \u00f3wczesn\u0105 Polsk\u0105. Ale wyb\u00f3r okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 dobrym pomys\u0142em. U\u017cyto tekstu bardzo dawnego, ale tak go wystawiono, \u017ceby komentowa\u0142 wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, obna\u017ca\u0142 postaw\u0119 w\u0142adzy. Pomocne by\u0142o odwo\u0142anie si\u0119 do Brechtowskich konwencji; aktor wychodzi\u0142 na scen\u0119 i m\u00f3wi\u0142: nazywam si\u0119 tak i tak, gram dla was tak\u0105 oto rol\u0119&#8230; Albo na przyk\u0142ad ksi\u0105\u017c\u0119, kt\u00f3ry si\u0119 w tej sztuce pojawia\u0142, wyci\u0105ga\u0142 paczk\u0119 papieros\u00f3w \u201eSport\u201d, na nogach mia\u0142 trampki i by\u0142 ubrany w p\u0142aszcz z gwiazdami. Po latach niekt\u00f3rzy aktorzy \u015bmiali si\u0119, \u017ce to by\u0142a zapowied\u017a Unii Europejskiej, w 1955 roku [\u015bmiech]. Spektakle by\u0142y wi\u0119c nieco prze\u015bmiewcze, pe\u0142ne humoru, korzystano z <em>commedia dell\u2019arte<\/em>, ale jednocze\u015bnie komentowa\u0142y \u00f3wczesn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. <em>Ksi\u0119\u017cniczka Turandot<\/em> to by\u0142a pierwsza pr\u00f3ba, pierwszy eksperyment, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142 zdziwienie krytyki. A potem by\u0142y inne, jeszcze mocniejsze lub r\u00f3wnie mocne.<\/p>\n<p><strong>Niezwykle istotna by\u0142a tutaj oprawa plastyczna spektakli. Na czym konkretnie polega\u0142 wk\u0142ad J\u00f3zefa Szajny w formu\u0142\u0119 teatru proponowan\u0105 przez Skuszank\u0119?<\/strong><\/p>\n<p>Szajna by\u0142 cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry w kt\u00f3rym\u015b wywiadzie powiedzia\u0142, \u017ce jak prze\u017cyje wojn\u0119 \u2013 a by\u0142 wi\u0119\u017aniem dw\u00f3ch oboz\u00f3w \u2013 to b\u0119dzie za\u015bwiadcza\u0142 o \u017cyciu i o tym, co si\u0119 w\u00f3wczas sta\u0142o. Ten artysta mia\u0142 bardzo powa\u017cne powody do tego, co robi\u0142. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce jest, m\u00f3wi\u0105c kolokwialnie, \u201enie do zajechania\u201d \u2013 czyli ci\u0105gle, konsekwentnie realizuje to, co chce robi\u0107. Mia\u0142 niezwyk\u0142\u0105 wyobra\u017ani\u0119 plastyczn\u0105 i to by\u0142o jego wielk\u0105 si\u0142\u0105. Potrafi\u0142 poprzez proponowane przez siebie formy, poprzez scenografi\u0119, wywo\u0142ywa\u0107 emocje, kreowa\u0107 klimat, nadawa\u0107 interpretacje. Na przyk\u0142ad w spektaklu <em>Imiona w\u0142adzy<\/em> mamy stra\u017cnika wi\u0119ziennego; nie widzimy twarzy aktora, ma on na g\u0142owie rodzaj kuli czy elipsy, pozszywanej poprzecznie grub\u0105 nici\u0105, nie ma r\u0105k, ale zamiast tego rodzaj d\u0142ugiego o\u0142\u00f3wka&#8230; Taka forma plastyczna, w po\u0142\u0105czeniu z funkcj\u0105 postaci, od razu sugeruje pewn\u0105 interpretacj\u0119. Sens pewnych scen by\u0142 oddawany poprzez formy, bez s\u0142\u00f3w. Na przyk\u0142ad w spektaklu <em>Puste pole<\/em> Tadeusza Ho\u0142uja nagromadzi\u0142 na scenie \u2013 kt\u00f3ra ton\u0119\u0142a w ciemno\u015bciach \u2013 \u017celastwo, m\u0119\u017cczy\u017ani wyposa\u017ceni byli w rodzaj karabin\u00f3w, rur, z kt\u00f3rych wyp\u0142ywa\u0142y strugi \u015bwiat\u0142a, natomiast kobiety, ca\u0142e otulone w bia\u0142e trykoty, przypomina\u0142y nagie cia\u0142a, wchodzi\u0142y do zapadni, z kt\u00f3rej wy\u0142ania\u0142o si\u0119 \u015bwiat\u0142o \u2013 jakby do \u0142a\u017ani, do pieca krematoryjnego&#8230; Taki rodzaj interpretacji dzie\u0142 proponowa\u0142 Szajna. Po obejrzeniu tego spektaklu Ho\u0142uj powiedzia\u0142 do \u017cony: \u201eWiesz, ale to nie jest m\u00f3j dramat!\u201d, a \u017cona mu odpowiedzia\u0142a: \u201eNie, bo to jest Szajny sztuka!\u201d. Ten rodzaj zabierania si\u0119 do interpretacji tekstu, od strony zmys\u0142\u00f3w, od obrazu, by\u0142 wtedy bardzo nowatorski. Dopiero nast\u0119pne dziesi\u0119ciolecia spowodowa\u0142y, zw\u0142aszcza za\u015b wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, \u017ce wizualno\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 tak istotna w dzia\u0142aniach teatralnych. Szajna by\u0142 tutaj prekursorem. Ju\u017c na pocz\u0105tku pracy w Teatrze Ludowym mia\u0142 sw\u00f3j styl, kt\u00f3ry rozwija\u0142 p\u00f3\u017aniej przez ca\u0142e \u017cycie \u2013 kiedy ju\u017c przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Warszawy, gdy za\u0142o\u017cy\u0142 Teatr Studio. Zawsze te\u017c w swoich dzia\u0142aniach realizowali pewne postawy spo\u0142eczne, polityczne, wi\u0119c dobrze rozumieli si\u0119 ze Skuszank\u0105 i Krasowskim, a tak\u017ce z zespo\u0142em aktor\u00f3w Teatru Ludowego. To nawzajem si\u0119 nap\u0119dza\u0142o i budowa\u0142o niezwyk\u0142\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 sceniczn\u0105.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20730\" aria-describedby=\"caption-attachment-20730\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=20730\" rel=\"attachment wp-att-20730\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-20730\" title=\"\u201eImiona w\u0142adzy\u201d Jerzego Broszkiewicza, re\u017c. Krystyna Skuszanka, scen. J\u00f3zef Szajna, premiera: 19 X 1957 roku (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Kariny Janik)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/imiona-wladzy-rez-krystyna-skuszanka-teatr-ludowy-1957-540x403.jpg\" alt=\"\u201eImiona w\u0142adzy\u201d Jerzego Broszkiewicza, re\u017c. Krystyna Skuszanka, scen. J\u00f3zef Szajna, premiera: 19 X 1957 roku (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Kariny Janik)\" width=\"540\" height=\"403\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/imiona-wladzy-rez-krystyna-skuszanka-teatr-ludowy-1957-540x403.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/imiona-wladzy-rez-krystyna-skuszanka-teatr-ludowy-1957-900x672.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/imiona-wladzy-rez-krystyna-skuszanka-teatr-ludowy-1957-576x430.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/imiona-wladzy-rez-krystyna-skuszanka-teatr-ludowy-1957.jpg 1000w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-20730\" class=\"wp-caption-text\">\u201eImiona w\u0142adzy\u201d Jerzego Broszkiewicza, re\u017c. Krystyna Skuszanka, scen. J\u00f3zef Szajna, premiera: 19 X 1957 roku (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Kariny Janik)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>O specyfice Teatru Ludowego stanowi\u0142 r\u00f3wnie\u017c odbiorca \u2013 nowohucki robotnik, najcz\u0119\u015bciej nie maj\u0105cy rozeznania w aktualnych artystycznych tendencjach. Czy awangardowe poszukiwania pierwszej dyrekcji Teatru Ludowego by\u0142y dla niego atrakcyjne? <\/strong><\/p>\n<p>To jest bardzo trudne zagadnienie, ci\u0119\u017cko to ocenia\u0107&#8230; Nale\u017ca\u0142oby pewnie przeprowadzi\u0107 bardziej szczeg\u00f3\u0142owe badania, statystyczne. Natomiast w opinii krytyk\u00f3w pozytywnie nastawionych do Teatru Ludowego \u2013 bo trzeba powiedzie\u0107, \u017ce w pewnym momencie by\u0142a wojna pomi\u0119dzy krytykami, niekt\u00f3rzy nastawieni negatywnie do wyczyn\u00f3w Teatru uwa\u017cali, \u017ce robotnikom powinno si\u0119 zaproponowa\u0107 teatr w typie XIX-wiecznym \u2013 robotnikom, nie maj\u0105cym do\u015bwiadczenia z teatrem, nale\u017ca\u0142o da\u0107 teatr najlepszy, a nie wsteczny. Uwa\u017cam, \u017ce ta sztuka by\u0142a na tyle uniwersalna, \u017ce bez znaczenia by\u0142o to, jakie si\u0119 mia\u0142o zaplecze intelektualne, czy by\u0142o si\u0119 krytykiem czy cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry nigdy nie chodzi\u0142 do teatru. Ujawniane sensy tak mocno \u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105, a realizacje by\u0142y tak pi\u0119kne pod wzgl\u0119dem plastycznym, muzycznym, rytmicznym, \u017ce nie by\u0142o problemu w odbiorze dla cz\u0142owieka, kt\u00f3ry jest \u201enaiwny\u201d, nie ma do\u015bwiadczenia teatralnego, nigdy nie chodzi\u0142 do teatru.<\/p>\n<p><strong>Teatr Ludowy by\u0142 w\u00f3wczas teatrem zaanga\u017cowanym, poruszono cz\u0119sto aktualne tematy spo\u0142eczne i polityczne. Jednocze\u015bnie Nowa Huta, jako \u201epierwsze miasto socjalistyczne\u201d, by\u0142a swego rodzaju wizyt\u00f3wk\u0105 komunistycznego ustroju. Czy teatrowi uda\u0142o si\u0119 unikn\u0105\u0107 tendencyjno\u015bci? <\/strong><\/p>\n<p>Zdecydowanie tak. Przede wszystkim trzeba mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 Nowej Huty by\u0142a bardzo odleg\u0142a od tego, co mo\u017cemy zobaczy\u0107 w kronikach z tamtych czas\u00f3w \u2013 \u017ce oto budujemy pi\u0119kne miasto socjalistyczne, wszyscy jeste\u015bmy szcz\u0119\u015bliwi. By\u0142o to \u017cycie trudne. My\u015bl\u0119, \u017ce dzia\u0142ania teatralne w tych warunkach mia\u0142y inny, nie tendencyjny, ale spo\u0142eczny charakter. Obna\u017ca\u0142y to, co trudne, analizowa\u0142y, u\u015bwiadamia\u0142y spo\u0142ecznie. Prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107 \u2013 jest budowane, wznoszone wspania\u0142e, wyj\u0105tkowe, zdaniem w\u0142adz, miasto, a jednocze\u015bnie wystawia si\u0119 sztuk\u0119 <em>Myszy i ludzie<\/em> Steinbecka. M\u00f3wi ona co prawda o \u017cyciu robotnik\u00f3w na prerii ameryka\u0144skiej, ale nawi\u0105zuje do tego, co si\u0119 dzieje wok\u00f3\u0142 \u2013 odnosi si\u0119 do bezradno\u015bci, biedy, codziennych trud\u00f3w; jest tam te\u017c temat niepe\u0142nosprawno\u015bci umys\u0142owej, ju\u017c w og\u00f3le bardzo rzadko podejmowana i prekursorska kwestia \u2013 zaanga\u017cowanie jeszcze na innej p\u0142aszczy\u017anie. Tak wi\u0119c prezentowanie spektakli, kt\u00f3re obna\u017caj\u0105 pozycj\u0119 w\u0142adzy, jej funkcjonowanie, kt\u00f3re podnosz\u0105 kwesti\u0119 cenzury, propagandy \u2013 one \u015bwiadcz\u0105 o rodzaju zaanga\u017cowania spo\u0142ecznego, jakie by\u0142o w\u00f3wczas realizowane w Teatrze Ludowym. Chodzi\u0142o o kszta\u0142towanie \u015bwiadomej jednostki.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Nawi\u0105zuj\u0105c do drugiej cz\u0119\u015bci ekspozycji \u2013 merytorycznej \u2013 prezentowanej w oddziale Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, Dzieje Nowej Huty, chcia\u0142abym zapyta\u0107, czy w nast\u0119pnych dekadach pr\u00f3bowano nawi\u0105zywa\u0107 do awangardowego rodowodu Teatru Ludowego?<\/strong><\/p>\n<p>Jest to bardzo g\u0142\u0119boki i z\u0142o\u017cony temat. Na pewno mo\u017cna wspomnie\u0107 o postawie i dzia\u0142aniach Jerzego Fedorowicza w latach 90., zw\u0142aszcza tych dotycz\u0105cych edukacji, teatru dla m\u0142odych. Potem kontynuowa\u0142a te poszukiwania Inka Dowlasz. Ich realizacje mia\u0142y charakter zaanga\u017cowania spo\u0142ecznego. Ka\u017cdego re\u017cysera, ka\u017cdy zesp\u00f3\u0142, nale\u017ca\u0142oby jednak rozpatrywa\u0107 oddzielnie.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20731\" aria-describedby=\"caption-attachment-20731\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=20731\" rel=\"attachment wp-att-20731\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-20731\" title=\"\u201eMyszy i ludzie\u201d Johna Steinbecka, adaptacja i re\u017c. Jerzy Krasowski, scen. J\u00f3zef Szajna, premiera: 20 V 1956 roku (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Kariny Janik)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/myszy-i-ludzie-rez-jerzy-krasowski-teatr-ludowy-1956-540x348.jpg\" alt=\"\u201eMyszy i ludzie\u201d Johna Steinbecka, adaptacja i re\u017c. Jerzy Krasowski, scen. J\u00f3zef Szajna, premiera: 20 V 1956 roku (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Kariny Janik)\" width=\"540\" height=\"348\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/myszy-i-ludzie-rez-jerzy-krasowski-teatr-ludowy-1956-540x348.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/myszy-i-ludzie-rez-jerzy-krasowski-teatr-ludowy-1956-900x580.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/myszy-i-ludzie-rez-jerzy-krasowski-teatr-ludowy-1956-576x371.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/myszy-i-ludzie-rez-jerzy-krasowski-teatr-ludowy-1956.jpg 1000w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-20731\" class=\"wp-caption-text\">\u201eMyszy i ludzie\u201d Johna Steinbecka, adaptacja i re\u017c. Jerzy Krasowski, scen. J\u00f3zef Szajna, premiera: 20 V 1956 roku (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Kariny Janik)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Teatr nowohucki mia\u0142 r\u00f3\u017cne okresy, mniej i bardziej nowatorskie, co pokazuje wystawa w Muzeum Dzieje Nowej Huty, kt\u00f3rej kuratorem jest Maria W\u0105cha\u0142a-Skindzier. Tworzy ona pewien rodzaj encyklopedii teatr\u00f3w mniej znanych, zapomnianych, ale wa\u017cnych \u2013 one bowiem nadawa\u0142y kszta\u0142t mozaice teatralnej w Nowej Hucie. W\u015br\u00f3d nich jest na przyk\u0142ad Teatr Nurt Jana Kurczaba, kt\u00f3ry istnia\u0142 jeszcze przed powstaniem Teatru Ludowego, s\u0105 teatry amatorskie, kt\u00f3re powstawa\u0142y przy O\u015brodku Kultury im. Cypriana K. Norwida, wiele teatr\u00f3w dla dzieci, jak Teatr Widzimisi\u0119 czy ABC. Zebranie w jednym miejscu ich historii, kt\u00f3ra by\u0142a prawie zapomniana, jest bardzo cenne. I pozwala tak\u017ce inaczej spojrze\u0107 na teatraln\u0105 wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107.<\/p>\n<p><strong>Kt\u00f3rzy spo\u015br\u00f3d re\u017cyser\u00f3w, aktor\u00f3w Teatru Ludowego zapisali si\u0119 najwyra\u017aniej w pami\u0119ci mieszka\u0144c\u00f3w Nowej Huty?<\/strong><\/p>\n<p>To wymaga zrobienia ankiety, kt\u00f3rej nie przeprowadza\u0142y\u015bmy. Niew\u0105tpliwie jednak Szajna zapisa\u0142 si\u0119 w recepcji teatru \u015bwiatowego, i tego nowohuckiego; na pewno nie da si\u0119 opowiada\u0107 historii tego miejsca, ale i historii teatru w og\u00f3le, bez Krystyny Skuszanki i Jerzego Krasowskiego, ich epizodu w Teatrze Ludowym, ale tak\u017ce na przyk\u0142ad bez <em>Romea i Juli<\/em> w re\u017cyserii Jerzego Federowicza, bez historii zwi\u0105zanych z rodami Montekich i Capuletich, granych przez dwie subkultury m\u0142odzie\u017cowe \u2013 pank\u00f3w i skin\u00f3w. My\u015bl\u0119, \u017ce nowohucianie jednak najlepiej znaj\u0105 to, co jest dzisiaj&#8230; Ale mamy nadziej\u0119, \u017ce poznali tak\u017ce troch\u0119 historii dzi\u0119ki naszym wystawom.<\/p>\n<p><strong>Opr\u00f3cz takich w\u0142a\u015bnie kwestii, zwi\u0105zanych z histori\u0105 teatru, z wystawy Teatr w Nowej Hucie mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c wynie\u015b\u0107 sporo wiedzy na temat plastycznej oprawy spektakli \u2013 przede wszystkim za spraw\u0105 fotografii (m.in. autorstwa Wojciecha Plewi\u0144skiego), projekt\u00f3w scenografii, projekt\u00f3w kostium\u00f3w i samych kostium\u00f3w. Czy na wystawie uda\u0142o si\u0119 pokaza\u0107 wszystkie tego typu eksponaty czy mo\u017ce Muzeum skrywa w magazynach jeszcze wi\u0119cej obiekt\u00f3w?<\/strong><\/p>\n<p>Zwr\u00f3ci\u0142abym uwag\u0119 na dwie kwestie. Z jednej strony pokazali\u015bmy najcenniejsze projekty Szajny, kt\u00f3re nigdy nie by\u0142y pokazywane. Pokazali\u015bmy trzy kostiumy \u2013 jedyne, kt\u00f3re si\u0119 zachowa\u0142y w jego tw\u00f3rczo\u015bci. Gdyby si\u0119 jakie\u015b odnalaz\u0142y, to nawet zrobimy kolejn\u0105 wystaw\u0119 [\u015bmiech]. Natomiast je\u015bli chodzi o spektakle, o ich dokumentacj\u0119 \u2013 w Kamienicy Hipolit\u00f3w musieliby\u015bmy mie\u0107 chyba jeszcze cztery dodatkowe, analogiczne przestrzenie. I tak samo w przypadku ekspozycji, kt\u00f3rej kuratork\u0105 jest Maria W\u0105cha\u0142a-Skindzier. Temat\u00f3w jest zatem bardzo du\u017co, jest o czym opowiada\u0107, z nawi\u0105zaniem do r\u00f3\u017cnych wsp\u00f3\u0142czesnych zagadnie\u0144.<\/p>\n<p><strong>Praca nad wystaw\u0105 wymaga wnikliwej kwerendy archiwalnej, rekonstrukcji sfery wizualnej przedstawie\u0144, dotarcia do dokumentacji; jak d\u0142ugo trwa\u0142y \u2013 i jak wygl\u0105da\u0142y \u2013 przygotowania do ekspozycji?<\/strong><\/p>\n<p>Ci\u0119\u017cko jest to przeliczy\u0107 na czas, bo niekt\u00f3re pomys\u0142y, czy mo\u017ce potrzeby, by\u0142y bardzo dawne. Szczeg\u00f3lnie je\u015bli chodzi o postaci J\u00f3zefa Szajny i Krystyny Skuszanki. Zatem od narodzin pomys\u0142\u00f3w by\u0142a naprawd\u0119 d\u0142uga droga do ich realizacji&#8230; Natomiast formalne \u015bcie\u017cki zaj\u0119\u0142y nam oko\u0142o 1,5 roku.<\/p>\n<p><strong>Na wystawie uda\u0142o si\u0119 pokaza\u0107 wszystkie etapy rozwoju Teatru Ludowego, rozmaite przejawy teatralnych inicjatyw w Nowej Hucie \u2013 chocia\u017c o wszystkich mo\u017cna by\u0142oby powiedzie\u0107, \u017ce by\u0142y, w gruncie rzeczy, ma\u0142o znane. Co jeszcze pozosta\u0142o do zrobienia? A mo\u017ce Muzeum ma ju\u017c jakie\u015b dalsze plany zorientowane w\u0142a\u015bnie na teatr?<\/strong><\/p>\n<p>Zdecydowanie, mamy dalsze plany. Ta wystawa jest zorganizowana przez Oddzia\u0142 Teatralny Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, kt\u00f3ry przygotowuje si\u0119 do otworzenia nowej przestrzeni, nowego muzeum teatralnego. Mamy nadziej\u0119, \u017ce prace nad ekspozycj\u0105 sta\u0142\u0105 b\u0119dziemy kontynuowali w swojej siedzibie przy ulicy Szpitalnej 21. Na bie\u017c\u0105co b\u0119dziemy realizowa\u0107 r\u00f3\u017cne projekty edukacyjne, formy zwiedzania b\u0119d\u0105ce na pograniczu dzia\u0142a\u0144 teatralnych. Prawdopodobnie b\u0119dziemy mie\u0107 kolejn\u0105 wi\u0119ksz\u0105 wystaw\u0119 w Kamienicy Hipolit\u00f3w, na jesie\u0144 teatraln\u0105, ale nie chc\u0119 jeszcze niczego zdradza\u0107 \u2013 mog\u0119 ju\u017c jednak zaprosi\u0107. Zapraszam r\u00f3wnie\u017c na finisa\u017c wystawy <em>Teatr w Nowej Hucie<\/em>, na kt\u00f3rym jedna z re\u017cyserek teatru Ludowego, pani Inka Dowlasz b\u0119dzie prowadzi\u0107 warsztat w przestrzeniach ekspozycji, o\u017cywiaj\u0105c je.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W teatrze Krystyny Skuszanki chodzi\u0142o o odpowiedzenie na potrzeby \u00f3wczesnego spo\u0142ecze\u0144stwa, o takie u\u017cycie teatru i konkretnych sztuk, kt\u00f3re wykreowa\u0142oby swego rodzaju \u201elustro\u201d \u00f3wczesnych zdarze\u0144, tu, w Nowej Hucie, ale tak\u017ce w og\u00f3le, w Polsce. Od pocz\u0105tku my\u015blano o tym, by komentowa\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107, szuka\u0107 porozumienia z odbiorcami. <\/p>\n","protected":false},"author":444,"featured_media":20730,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65],"tags":[2808,2807,2804,2802,1123,2800,2803,2805,723,2801,2806,659,2809],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[2799,1125],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Nowohucki eksperyment<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"O pierwszych latach Teatru Ludowego, kiedy dzia\u0142ali w nim Krystyna Skuszanka, Jerzy Krasowski i J\u00f3zef Szajna, opowiada Karina Janik.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/karina-janik-nowohucki-eksperyment\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/karina-janik-nowohucki-eksperyment\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/karina-janik-nowohucki-eksperyment#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/imiona-wladzy-rez-krystyna-skuszanka-teatr-ludowy-1957.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/imiona-wladzy-rez-krystyna-skuszanka-teatr-ludowy-1957.jpg\",\"width\":\"1000\",\"height\":\"747\",\"caption\":\"\u201eImiona w\u0142adzy\u201d Jerzego Broszkiewicza, re\u017c. Krystyna Skuszanka, scen. J\u00f3zef Szajna, premiera: 19 X 1957 roku (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Kariny Janik)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/karina-janik-nowohucki-eksperyment#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/karina-janik-nowohucki-eksperyment\",\"name\":\"Nowohucki eksperyment\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/karina-janik-nowohucki-eksperyment#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2014-03-26T16:00:18+00:00\",\"dateModified\":\"2014-03-26T08:56:12+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/c5cd0971d8796ff04e8f73b43a24cf8e\"},\"description\":\"O pierwszych latach Teatru Ludowego, kiedy dzia\u0142ali w nim Krystyna Skuszanka, Jerzy Krasowski i J\u00f3zef Szajna, opowiada Karina Janik.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/karina-janik-nowohucki-eksperyment#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/karina-janik-nowohucki-eksperyment\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/karina-janik-nowohucki-eksperyment#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Nowohucki eksperyment\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/c5cd0971d8796ff04e8f73b43a24cf8e\",\"name\":\"Karina Janik\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/karina-janik\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nowohucki eksperyment","description":"O pierwszych latach Teatru Ludowego, kiedy dzia\u0142ali w nim Krystyna Skuszanka, Jerzy Krasowski i J\u00f3zef Szajna, opowiada Karina Janik.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/karina-janik-nowohucki-eksperyment","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/karina-janik-nowohucki-eksperyment\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/karina-janik-nowohucki-eksperyment#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/imiona-wladzy-rez-krystyna-skuszanka-teatr-ludowy-1957.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/imiona-wladzy-rez-krystyna-skuszanka-teatr-ludowy-1957.jpg","width":"1000","height":"747","caption":"\u201eImiona w\u0142adzy\u201d Jerzego Broszkiewicza, re\u017c. Krystyna Skuszanka, scen. J\u00f3zef Szajna, premiera: 19 X 1957 roku (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Kariny Janik)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/karina-janik-nowohucki-eksperyment#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/karina-janik-nowohucki-eksperyment","name":"Nowohucki eksperyment","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/karina-janik-nowohucki-eksperyment#primaryimage"},"datePublished":"2014-03-26T16:00:18+00:00","dateModified":"2014-03-26T08:56:12+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/c5cd0971d8796ff04e8f73b43a24cf8e"},"description":"O pierwszych latach Teatru Ludowego, kiedy dzia\u0142ali w nim Krystyna Skuszanka, Jerzy Krasowski i J\u00f3zef Szajna, opowiada Karina Janik.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/karina-janik-nowohucki-eksperyment#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/karina-janik-nowohucki-eksperyment"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/karina-janik-nowohucki-eksperyment#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Nowohucki eksperyment"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/c5cd0971d8796ff04e8f73b43a24cf8e","name":"Karina Janik","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/karina-janik"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20721"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/444"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20721"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20721\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20730"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20721"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20721"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20721"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=20721"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=20721"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}