![\"Ewa](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/ewa-majewska-sztuka-jako-pozor-ha-art-20131-512x800.jpg\" "\\"Ewa")
<\/a>Rozdzia\u0142 I, Sztuka i to, co<\/em> wsp\u00f3lne<\/em>, <\/em>przedstawia r\u00f3\u017cne wizje wsp\u00f3\u0142czesnej kultury. Autorka zaczyna swoje analizy od podstawowych pyta\u0144: \u201eKto jest w\u0142a\u015bcicielem kultury? Kto posiada sztuk\u0119?\u201d (s. 16). Odpowiedzi szuka m.in. u Jacques\u2019a Ranci\u00e8re\u2019a, wp\u0142ywowego my\u015bliciela najnowszej lewicy spod znaku \u201eKrytyki Politycznej\u201d, autora pozycji Rzecz-pospolita. Poza w\u0142asno\u015b\u0107 prywatn\u0105 i dobro publiczne. <\/em>Pod\u0105\u017caj\u0105c jego \u015bladami autorka krytykuje neoliberalny kapitalizm w sferze podzia\u0142u d\u00f3br kultury, o czym \u015bwiadczy zamieszczony na ko\u0144cu ksi\u0105\u017cki wywiad z Zofi\u0105 Kulik.<\/p>\n Nast\u0119pnie Majewska bada r\u00f3\u017cne aspekty kultury, m.in. koncepcje J\u00fcrgena Habermasa, ale tak\u017ce Antonia Negriego i Michaela Hardta, krytykuj\u0105cych zaw\u0142aszczenie przez kapita\u0142, co jest du\u017c\u0105 zalet\u0105 ksi\u0105\u017cki. Kolejny rozdzia\u0142 nosi tytu\u0142 O spo\u0142ecznej reprodukcji przywileju. Koncepcja Pierre\u2019a Bourdieu<\/em>, kt\u00f3ry <\/em>to filozof podkre\u015bla\u0142 klasowy charakter spo\u0142ecze\u0144stwa i elitarno\u015b\u0107 kultury (s. 26). Takie odwo\u0142ywanie si\u0119 do koncepcji Marksa przypomina, \u017ce kultura wysoka zawsze by\u0142a i b\u0119dzie elitarna, sytuuj\u0105c si\u0119 poza zjawiskiem popkultury, kt\u00f3ra dost\u0119pna jest dla wszystkich. Majewska do badania zjawiska cenzury u\u017cywa narz\u0119dzi wywodz\u0105cych si\u0119 z tradycji strukturalizmu i marksizmu. Wyj\u015bciem w \u201eupolitycznionej kulturze\u201d wydaje si\u0119 jej \u201eapolityczno\u015b\u0107\u201d (s. 27).<\/p>\n Kolejny rozdzia\u0142 autorka po\u015bwieci\u0142a teorii Jacques\u2019a Ranci\u00e8re\u2019a, m\u00f3wi\u0105cej o wzorach kultury \u201egenerowanej przez proletariat\u201d (s. 29), kt\u00f3re zainspirowa\u0142y szereg, nie tylko polskich, dzia\u0142a\u0144 z kategorii \u201ekonfliktu\u201d, nie za\u015b postulowanej zgody spo\u0142ecznej. W rozdziale IV,\u00a0Cenzura i mowa nienawi\u015bci w koncepcji Judith Butler<\/em>,\u00a0<\/em>syntetycznie om\u00f3wiona zosta\u0142a koncepcja \u201ewzi\u0119cia wszystkiego we w\u0142asne r\u0119ce\u201d i przeciwstawienia si\u0119 heteroseksistowskiej normie (s. 45), co Majewska stara si\u0119 udowodni\u0107 na przyk\u0142adzie feministycznych artystek z Pussy Riot, gdzie \u201epora\u017cka\u201d \u017cyciowa (wi\u0119zienie) sta\u0142a si\u0119 w ko\u0144cu sukcesem artystycznym. Sadz\u0119, \u017ce trudno na razie m\u00f3wi\u0107 o sukcesie, raczej o medialnej popularno\u015bci, kt\u00f3ra niekoniecznie jest trwa\u0142ym osi\u0105gni\u0119ciem, poniewa\u017c aspekt artystyczny jest trudno uchwytny w tych dzia\u0142aniach. Celem Pussy Riot, podobnie, jak wielu dzia\u0142a\u0144 typu politycznego, jak na przyk\u0142ad, na polskim gruncie, realizowanych przez Cz\u0142owieka Motyla (Paw\u0142a Hajncla z \u0141odzi), jest atakowanie struktur religijnych i instytucji religii.<\/p>\n Wa\u017cne s\u0105 konkluzje zawarte w rozdziale Sztuka jako poz\u00f3r a pewne wsp\u00f3\u0142czesne praktyki artystyczne. Polityczno\u015b\u0107 wed\u0142ug Artura \u017bmijewskiego, Paw\u0142a Leszkowicza i Rene Pollescha, <\/em>w kt\u00f3rym autorka dyskutuje z tezami o rynkowo\u015bci sztuki (Leszkowicz) i polityczno\u015bci\u0105 sztuki wed\u0142ug \u017bmijewskiego, kt\u00f3remu nies\u0142usznie zarzuca pozbycie si\u0119 niekt\u00f3rych dawnych jako\u015bci sztuki. Pisa\u0142a: \u201eten transcendentalny z istoty wymiar dzie\u0142a sztuki [\u2026] mo\u017cna zast\u0105pi\u0107 propozycjami budowanymi w rzekomej przynajmniej opozycji do klasycznej filozofii: Nietzschea\u0144sk\u0105 filozofi\u0105 \u017cycia czy nowym materializmem (Mi\u0119sizmem?) Gilles\u2019a Deleuze\u2019a [\u2026] (s. 60). Cech\u0105 \u201esztuki krytycznej\u201d by\u0142a \u015bwiadoma rezygnacja z transcendentalizmu, wi\u0119c czynienie z tego zarzutu nie jest prawomocne, ba, mo\u017ce i b\u0142\u0119dne. Autorka oczekuje od \u017bmijewskiego tw\u00f3rczo\u015bci innego rodzaju, wi\u0119c, w tym przypadku, z teoretyczki kultury sta\u0142a si\u0119 na moment nachalnym krytykiem jego dzia\u0142alno\u015bci, co kontynuuje na nast\u0119pnych stronach ksi\u0105\u017cki. Zbyt jednoznacznie, w sensie negatywnym, wypowiada si\u0119 na temat 7. Berli\u0144skiego Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej, kt\u00f3re generalnie poddane by\u0142o totalnej krytyce. Ale by\u0142o te\u017c doj\u015bciem do \u201eupolitycznienia sztuki\u201d czy raczej tego, co z niej pozosta\u0142o. S\u0142uszna jest jej krytyka pracy 800064 <\/em>(2003), przeciwstawionej bardziej metaforycznemu Berkowi. <\/em>Ale \u017bmijewski mia\u0142 te\u017c inne udane realizacje wideo, o kt\u00f3rych Majewska nie wspomina; jej krytyka jest zbyt wybi\u00f3rcza. Musz\u0119 zaznaczy\u0107, \u017ce nie jestem zwolennikiem radykalnego upolitycznienia sztuki praktykowanej przez \u017bmijewskiego, kt\u00f3remu jednak Majewska nies\u0142usznie czyni zbyt og\u00f3lny zarzut: \u201eTrudno to chyba zak\u0142ada\u0107 w odniesieniu do niewykszta\u0142conych uczestnik\u00f3w i uczestniczek wielu projekt\u00f3w \u017bmijewskiego i Sierry\u201d (s. 65).<\/p>\n Rozdzia\u0142 VII, Polskie zmagania z cenzur\u0105 po 1989 roku. Od cenzury religijnej do ekonomicznej, przypadki Doroty Nieznalskiej, Zbigniewa Libery, Rafa\u0142a Jakubowicza i Aliny \u017bemojdzin<\/em>,\u00a0<\/em>rozczarowuje zbyt ubogimi analizami, np. s\u0142ynnej ju\u017c Pasji <\/em>Doroty Nieznalskiej. Niepotrzebne s\u0105 rozwa\u017cania o \u017bemojdzin, <\/em>kt\u00f3ra zaistnia\u0142a raz i znikn\u0119\u0142a, pr\u00f3buj\u0105c w niedwuznacznej sytuacji postawi\u0107 CSW \u0141a\u017ania w Gda\u0144sku. Trudno wi\u0119c uwa\u017ca\u0107 j\u0105 za artystk\u0119 wart\u0105 analiz. Ca\u0142a sprawa by\u0142a rozdmuchana przez media i to zupe\u0142nie niepotrzebnie, pr\u00f3buj\u0105c na \u201esi\u0142\u0119\u201d uczyni\u0107 z dyrektorki CSW Jadwigi Charzy\u0144skiej \u2013 cenzork\u0119. Nie rozumiem, na czym polega\u0142y dzia\u0142ania cenzorskie ministra Ujazdowskiego wobec pracy Nazi\u015bci <\/em>Piotra Ukla\u0144skiego? (s. 82). Nieodpowiedzialny by\u0142 przede wszystkim gest znanego aktora, kt\u00f3ry ostatecznie porozumia\u0142 si\u0119 z dyrekcj\u0105 Zach\u0119ty. Niemniej jest to wa\u017cna praca Ukla\u0144skiego, gdy\u017c rozliczaj\u0105ca si\u0119 z jednym z mit\u00f3w kina. Mo\u017cna mno\u017cy\u0107 w tym momencie pytania do autorki, dlaczego nie zaj\u0119\u0142a si\u0119 innymi przypadkami cenzury? Np. wobec \u0141odzi Kaliskiej w 2004 roku w Muzeum Sztuki w \u0141odzi, wcze\u015bniej tak\u017ce Wsp\u00f3lnoty Leee\u017ce\u0107, czy w stosunku do feministki Ewy \u015awidzi\u0144skiej. Dlaczego tak marginalnie potraktowa\u0142a przypadek Krzysztofa Kuszeja, kt\u00f3ry ju\u017c w roku 1994 by\u0142 \u015bcigany przez prokuratur\u0119 w \u0141odzi i gro\u017cono mu procesem. Dlaczego te\u017c nikt, poza \u0142\u00f3dzk\u0105 galeri\u0105 Ars Nova (2009), nie zdecydowa\u0142 si\u0119 na publiczne pokazanie jego prac? Dobrze, \u017ce autorka napisa\u0142a o kontek\u015bcie tw\u00f3rczo\u015bci fotograficznej Jacqueline Livingston oraz jeszcze ciekawiej o austriackiej feministce Valie Export, a tak\u017ce o zr\u00f3\u017cnicowanej dialektycznie i artystycznie (totalitaryzm, psychoanaliza) tw\u00f3rczo\u015bci Aleksandry Polisiewicz. Tu niepotrzebnie Majewska zmieni\u0142a dyskurs krytyczny na osobisty, potem wr\u0119cz plotkarski (przypis 17, s. 189). Przy ko\u0144cu tej warto\u015bciowej, cho\u0107 zr\u00f3\u017cnicowanej pod wzgl\u0119dem metodologicznym ksi\u0105\u017cki, pojawi\u0142 sie b\u0142yskotliwy esej na temat \u201ezdrady obrazu\u201d w s\u0142ynnym obrazie To nie jest fajka <\/em>Ren\u00e9 Magritte\u2019a, kt\u00f3ry jest traktatem o granicach obrazowania oraz zwi\u0105zku tekstu z przestrzeni\u0105, w tym z perspektyw\u0105.<\/p>\n Ksi\u0105\u017cka by\u0107 mo\u017ce zapocz\u0105tkuje analiz\u0119 i dyskusj\u0119 na temat polityczno\u015bci sztuki, w tym artyst\u00f3w i kurator\u00f3w, gdy\u017c sytuacja nabrzmia\u0142a ju\u017c do takich bada\u0144. Rodzi si\u0119 podzia\u0142 sceny artystycznej na lewicow\u0105, wraz z marksizmem, zmienne centrum i prawic\u0119. Tylko w nowej sytuacji kulturowej i p\u0142ynnej ponowoczesno\u015bci mo\u017cliwe s\u0105 tak\u017ce hybrydalne scalenia. Np. anarchizuj\u0105cy Libera jest jednocze\u015bnie producentem drogich fotografii inscenizowanych, a w pa\u0144stwowej TV realizuje filmy. Ksi\u0105\u017cka Majewskiej posiada \u015bwietne zaplecze teoretyczne, nie analizuje jednak wielu zjawisk z zapowiadanej problematyki, raczej j\u0105 sygnalizuje. Brakuje te\u017c interpretacji wa\u017cnych w tym zakresie artyst\u00f3w i prac (np. \u0141odzi Kaliskiej, Zbigniewa Libery). Jest wi\u0119c raczej odbiciem patrzenia na sprawy od strony okre\u015blonego \u015brodowiska, ni\u017c naukow\u0105 analiz\u0105 ca\u0142o\u015bci zjawiska. Wi\u0119cej o skutkach funkcjonowania sztuki w neoliberalizmie (ostatni rozdzia\u0142 ksi\u0105\u017cki) dowiemy si\u0119 z b\u0142yskotliwych analiz Andrzeja Biernackiego (Galeria Browarna), kt\u00f3ry przytacza konkretne polskie muzea i zdecydowanie zawy\u017cone ceny za zakupy prac polskich i \u015bwiatowych artyst\u00f3w, czy z aforystycznych tekst\u00f3w Jana Michalskiego, ni\u017c z recenzowanej ksi\u0105\u017cki, w kt\u00f3rej na ko\u0144cu zawarta jest idea \u201erewolucji kulturalnej\u201d. Tak wi\u0119c czekamy wci\u0105\u017c na odpowied\u017a, jak chroni\u0107 kultur\u0119 w skrajnie zbiurokratyzowanym i nepotycznym pa\u0144stwie. By\u0107 mo\u017ce drog\u0119 wskaza\u0142 ju\u017c Joseph Beuys w s\u0142ynnym Apelu o alternatyw\u0119, <\/em>kt\u00f3ry zbyt pobie\u017cnie zosta\u0142 zanalizowany przez autork\u0119 w rozdziale IX.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Opublikowana przez Korporacj\u0119 Ha!art ksi\u0105\u017cka Ewy Majewskiej jest cenn\u0105 pozycj\u0105 na temat nie tyle ca\u0142ej kultury, ile sztuk wizualnych po 1989 roku w Polsce i na \u015bwiecie. We wprowadzeniu autorka ujawnia swoje przekonanie \u201eo politycznym charakterze sztuki i wszelkich dzia\u0142a\u0144 w kulturze\u201d oraz zak\u0142ada \u201espo\u0142eczne uwik\u0142anie praktyk artystycznych mi\u0119dzy innymi wskutek nier\u00f3wno\u015bci p\u0142ciowych, konflikt\u00f3w klasowych, rasizmu czy homofobii\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":28,"featured_media":21037,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[2844,547,613,2842,7249,2843,849,187,107],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[568],"yoast_head":"\n