![\"Jerzy](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/jerzy-olek-widmo-wenecji-2007-540x324.jpg\" "\\"Jerzy")
<\/a>W Umy\u015ble na nowo odkrytym<\/em> John R. Searle napisa\u0142: \u201eza\u0142o\u017cenie, \u017ce nasze m\u00f3zgi mog\u0105 poj\u0105\u0107 wszystko, co istnieje, jest najzupe\u0142niej bezzasadne. Z punktu widzenia metodologii musimy, rzecz jasna, post\u0119powa\u0107 tak, jak gdyby\u015bmy mogli zrozumie\u0107 wszystko; nie mo\u017cna bowiem w \u017caden spos\u00f3b ustali\u0107, czego nie jeste\u015bmy w stanie poj\u0105\u0107: aby wiedzie\u0107, gdzie le\u017cy granica wiedzy, musieliby\u015bmy zna\u0107 obie strony tej granicy. Potencjalna wszechwiedza jest zatem dopuszczalnym narz\u0119dziem heurystycznym, ale \u0142udziliby\u015bmy si\u0119 s\u0105dz\u0105c, \u017ce taki jest faktyczny stan rzeczy\u201d.<\/p>\n Wobec tego w jakim stopniu jeste\u015bmy w stanie dociec istoty naszego widzenia?<\/p>\n W tworzeniu subiektywnej wizji \u015bwiata, a w\u0142a\u015bciwie cz\u0105stkowych obraz\u00f3w r\u00f3\u017cnych jego aspekt\u00f3w i przejaw\u00f3w, razem sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na osobnicze wyobra\u017cenie indywidualnie budowanej ca\u0142o\u015bci, trudn\u0105 do przecenienia rol\u0119 odgrywaj\u0105 modele wzrokowe, kt\u00f3re sami powo\u0142ujemy do istnienia. Problem jednak w tym, \u017ce wprawdzie model respektuje r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy widzianym a widzeniem, czyli pomi\u0119dzy przedmiotem poddanym obserwacji a samym aktem jego obserwowania, to przecie\u017c, zwa\u017cywszy na subiektywno\u015b\u0107 procesu, rozdzielenie percepcji i przedmiotu percypowanego wydaje si\u0119 niemo\u017cliwe. Dlatego, \u017ce \u2013 cytuj\u0105c Searle\u2019a \u2013 \u201eka\u017cdy introspekcyjny wgl\u0105d w m\u00f3j stan \u015bwiadomy jest owym stanem \u015bwiadomym\u201d. Co oznacza, \u017ce obserwowanym przedmiotem jest sama obserwacja, \u017ce zatem jedynie obrazowanie stanowi zawarto\u015b\u0107 naszego do\u015bwiadczenia.<\/p>\n Je\u017celi zgodzi\u0107 si\u0119 z takim stwierdzeniem, pojawia si\u0119 kolejny dylemat. Jakie relacje zachodz\u0105 pomi\u0119dzy dostrze\u017conym przedmiotem, jego utrwalonym na b\u0142onie \u015bwiat\u0142oczu\u0142ej widzeniem a percepcj\u0105 rozbie\u017cno\u015bci, kt\u00f3re mi\u0119dzy nimi niew\u0105tpliwie istniej\u0105? Czy fotografia wspomaga rozumienie przedmiotu, czy te\u017c to przedmiot daje legitymacj\u0119 sensu zrobionej mu fotografii? Co co dopowiada i co czemu daje si\u0119 poj\u0105\u0107?<\/p>\n Tworzy si\u0119 dziwna figura, w kt\u00f3rej wszystko wydaje si\u0119 by\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0105 nie maj\u0105c\u0105 stabilnego oparcia; \u017cadnej trwa\u0142o\u015bci. Wygl\u0105da na to, \u017ce obraz i to, co obrazowane, zamieniaj\u0105 si\u0119 rolami. Sta\u0142ych miejsc nie ma, jedynie ich przemijaj\u0105ce \u015blady. \u0141\u0105czno\u015b\u0107 mi\u0119dzy widokami zosta\u0142a przerwana. Rekonstrukcje przedstawie\u0144 rw\u0105 si\u0119 i unosz\u0105 w nieobecno\u015b\u0107. Do zrobienia jest jeszcze reprodukcja. Ale ta wyja\u0142awia model, u\u017cyczaj\u0105cy jej przecie\u017c swojego wizerunku, z zawartego w nim sensu. Do powt\u00f3rnego pokazania zostaje powierzchnia. P\u0142aska i zredukowana optycznie. Oczywi\u015bcie mo\u017ce ona generowa\u0107 powierzchni\u0119 nast\u0119pn\u0105. A ta \u2013 jeszcze jedn\u0105, a\u017c do zupe\u0142nego zaniku na kolejnym obrazie wyj\u015bciowej struktury. Tak oto mechanizm generowania prowadzi ku nierozumieniu. Pozostaje zawierzy\u0107 transcendencji obrazu. Ta jednak przejawia si\u0119 w immanencji. Zap\u0119tlona figura zamyka mo\u017cliwe wyj\u015bcia. Introspekcja skutecznie blokuje retrospekcj\u0119. Powrotu do rozumienia nie ma. Pozostaje ju\u017c tylko widzenie. Czyste. Nie obci\u0105\u017cone znaczeniem. Samo-w-sobie i samo-dla-siebie.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n John Ruskin uwa\u017ca\u0142, \u017ce \u201enajwi\u0119kszym dokonaniem cz\u0142owieka w \u015bwiecie jest to, \u017ce potrafi widzie\u0107…\u201d <\/em>i dodawa\u0142 w Malarzach wsp\u00f3\u0142czesnych<\/em>: \u201eWyra\u017anie widzie\u0107 to poezja, proroctwo i religia w jednym\u201d.<\/em> Tak, widzenie jest niew\u0105tpliwie unikalnym rodzajem zmys\u0142owego do\u015bwiadczenia, ale jak\u017ce przy tym ma\u0142o wiarygodnym. Cho\u0107by ju\u017c tylko przez to, \u017ce odwraca relacje zachodz\u0105ce mi\u0119dzy patrzeniem i poznawaniem, \u017ce spojrzenie poddaje w\u0142asnemu ogl\u0105dowi, \u017ce wreszcie widzenie przes\u0142ania mu widziane. Jednak cechy te bywaj\u0105 zaletami. Wszak wieloznaczno\u015b\u0107 uwalnia wiele interpretacji, wzbogacaj\u0105c obszar kultury o niespenetrowane wcze\u015bniej g\u0142\u0119bie. Czy\u017c zreszt\u0105 \u015bwiat nie jest gigantyczn\u0105 aren\u0105 sprzeczno\u015bci, polem zmaga\u0144 mi\u0119dzy jedno\u015bci\u0105 a wielo\u015bci\u0105, miejscem bytowania ludzi rozdartych wewn\u0119trznie i pozbawionych mo\u017cliwo\u015bci absolutnego poznania? Czy poszukiwanie prawdy, prawdy o istnieniu, a wi\u0119c i o widzeniu oraz jego rozumieniu nie jest z\u0142udnym d\u0105\u017ceniem do nieosi\u0105galnej jedni? Ludzkich rozterek w tym wzgl\u0119dzie nie niweluj\u0105 \u017cadne konstrukcje poj\u0119ciowe, tak naukowe, jak i filozoficzne. Wszelkie dotychczasowe postrzeganie rzeczywisto\u015bci nie kieruje nas, skazanych na wzgl\u0119dno\u015b\u0107, ku jednolitej koncepcji holistycznej. Dlatego stale pozostajemy w niewoli tajemnicy.<\/p>\n Holizm jest nieosi\u0105galny. Wszak skazani jeste\u015bmy na perspektyw\u0119. \u015awiadomo\u015b\u0107, wynikaj\u0105ca z do\u015bwiadcze\u0144, zawsze zdeterminowana jest perspektywicznie, b\u0119d\u0105c rezultatem konkretnych punkt\u00f3w widzenia. Natomiast nie s\u0105 nimi obci\u0105\u017cone postrzegane przedmioty. W odr\u00f3\u017cnieniu od nich wszystkie do\u015bwiadczenia wzrokowe uzale\u017cnione s\u0105 od punktu widzenia i uwarunkowane perspektyw\u0105. W Wyznaniu wiary<\/em> Merleau-Ponty stwierdza\u0142: \u201ePerspektywa jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c sekretem technicznym s\u0142u\u017c\u0105cym do przedstawiania rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ra w ten w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b nam si\u0119 ods\u0142ania \u2013 to urzeczywistnienie i wynalazek \u015bwiata ujarzmionego, opanowanego ca\u0142kowicie w ramach chwilowego systemu, kt\u00f3rego zaledwie zarys daje nam spojrzenie spontaniczne, kiedy na pr\u00f3\u017cno pr\u00f3buje obj\u0105\u0107 naraz wszystkie rzeczy, z kt\u00f3rych ka\u017cda domaga si\u0119 go wy\u0142\u0105cznie dla siebie. Perspektywa geometryczna nie jest jedynym sposobem widzenia \u015bwiata zmys\u0142owego ani portret klasyczny jedynym sposobem widzenia cz\u0142owieka\u201d. \u017beby nie wiadomo jakie przybiera\u0142a perspektywa szaty, czy by\u0142a bezpo\u015brednia, refleksyjna \u2013 a wi\u0119c istniej\u0105ca dzi\u0119ki odbiciu, czy nawet d\u00e9prav\u00e9es<\/em> \u2013 czyli zepsuta, pozostanie przecie\u017c perspektyw\u0105: jednooczn\u0105, zw\u0119\u017con\u0105, zamkni\u0119t\u0105 w obr\u0119bie konkretnej figury geometrycznej. Widzenie jest zawsze widzeniem okre\u015blonych aspekt\u00f3w tego, co widziane, jest za ka\u017cdym razem ujmowaniem przedmiotu widzenia w tej czy innej perspektywie, jest widzeniem cz\u0105stkowym i intencjonalnie ustrukturowanym, wszak postrze\u017cenia na og\u00f3\u0142 zorganizowane s\u0105 w znajome przedmioty, chyba \u017ce odnosz\u0105 si\u0119 do trudno definiowalnych kszta\u0142t\u00f3w, takich cho\u0107by jak we wspomnianej \u201eWozowni\u201d lub na innym Bezwymiarze iluzji<\/em> w Galerii Spectrum w Saragossie.<\/p>\n I ten odwieczny, dokuczliwy dylemat:<\/p>\n \u2013 jak zobaczy\u0107 widziane i jak je zrozumie\u0107?<\/p>\n \u2013 jak rozr\u00f3\u017cni\u0107 faktyczne ukonstytuowanie rzeczy od tego, jakimi nam si\u0119 wydaj\u0105?<\/p>\n Kiedy dojdziemy do wniosku, \u017ce s\u0105 to strefy nieprzystawalne, pozostaje zawierza\u0107 i jednocze\u015bnie nie zawierza\u0107 z\u0142udzeniom; b\u0119d\u0105c na miejscu fotografa z Powi\u0119kszenia<\/em> Antonioniego, pozostaje mniema\u0107, \u017ce by\u0142 kto\u015b jednak ukryty w krzakach parku i \u017ce zarazem go tam nie by\u0142o. Dostrzegany wygl\u0105d miesza si\u0119 nieustannie z rzeczywisto\u015bci\u0105, czasem si\u0119 na ni\u0105 ca\u0142kowicie nak\u0142adaj\u0105c lub wr\u0119cz j\u0105 zast\u0119puj\u0105c. Mamy tu wszak do czynienia z intencjonalnymi stanami mentalnymi, kt\u00f3re skutecznie konstytuuj\u0105 to wszystko, co nam si\u0119 wydaje.<\/p>\n Sam te\u017c bezwymiaruj\u0119 bezmiernie moj\u0105 bezustanno\u015b\u0107 optyczn\u0105, nurzaj\u0105c si\u0119 w nieprzewidywalno\u015bci i nieokre\u015blono\u015bci, i ju\u017c nawet nie d\u0105\u017c\u0105c do czysto\u015bci formy, kt\u00f3rej uzyskanie nie tyle si\u0119 oddala, co wyra\u017anie rysuje jako nieosi\u0105galne. Moje rzeczy widzialne mijaj\u0105 si\u0119 z oczekiwanym widokiem i nie poddaj\u0105 rozumieniu. Jednak continuum<\/em> trwa. Bez wyra\u017anego celu. Trwa, by nie osi\u0105gn\u0105\u0107 kresu. Takie osobiste nierozumienie niewidzenia.<\/p>\n Niesko\u0144czono\u015b\u0107 w\u0142asnej nawigacji gwarantuj\u0105 mi struktury. Otwarte. To one sprawiaj\u0105, \u017ce nieokre\u015blono\u015b\u0107 moich wirtualnych przestworzy mo\u017ce nieograniczenie trwa\u0107 nadal. Droga wiod\u0142a od struktury partyturowej w Galerii \u201eFoto-Medium-Art\u201d (1993), uporz\u0105dkowanej osiowo, z konsekwencj\u0105 osi odci\u0119tych i wielo\u015bci\u0105 zmiennych osi rz\u0119dnych po pozorn\u0105, bo uwarunkowan\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 geometri\u0105 pojedynczych prac, chaotyczno\u015bci\u0105 uk\u0142adu w legnickim Muzeum Miedzi (Dekonstrukcja konstrukcji<\/em>, 2005). Je\u017celi chodzi o zawarto\u015b\u0107 wizualn\u0105 poszczeg\u00f3lnych obraz\u00f3w dawne minimalne sygnalizowanie z\u0142udno\u015bci przestrzennej zast\u0105pione zosta\u0142o rozbudowan\u0105 przypadkowo\u015bci\u0105 form, improwizowanych w czasie nie do ko\u0144ca kontrolowanego procesu chemiograficznego. W tym ostatnim wypadku obrazy w znacznym stopniu stawa\u0142y si\u0119 same, uwolnione od zdeterminowania narzucon\u0105 form\u0105 rozgrywa\u0142y si\u0119 iluzorycznie poza kadrem, czyli obok niego, przed nim lub za nim, a nawet mocno od niego oddalone, gdzie rozp\u0142ywa\u0142y si\u0119; daleko.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n![\"Jerzy](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/jerzy-olek-widmo-wenecji-2007-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Jerzy](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/jerzy-olek-wystawa-malereimit-licht-und-pixeln-stary-ratusz-poczdam-2000-80x80.jpg\"){kind=tracking}
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Jerzy](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/jerzy-olek-przestrzen-swiatla-muzeum-architektury-wroclaw-2002-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Jerzy](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/jerzy-olek-z-wystawy-splot-przypadkow-nantes-2004-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Jerzy](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/jerzy-olek-wystawa-bezwymar-iluzji-mury-zamku-na-wodzie-wojnowice-2002-002-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Jerzy](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/jerzy-olek-wystawa-bezwymar-iluzji-mury-zamku-na-wodzie-wojnowice-2002-001-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Jerzy](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/jerzy-olek-bezwymiar-iluzji-galeria-wozownia-torun-2000-400x240.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Jerzy](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/jerzy-olek-bezwymiar-iluzji-obiekt-1993-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Jerzy](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/jerzy-olek-z-wystawy-splot-przypadkow-nantes-2004-540x412.jpg\" "\\"Jerzy")
<\/a>
![\"Jerzy](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/jerzy-olek-bezwymiar-iluzji-obiekt-1993-540x410.jpg\" "\\"Jerzy")
<\/a>