{"id":21337,"date":"2014-04-23T09:30:55","date_gmt":"2014-04-23T08:30:55","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=21337"},"modified":"2014-04-23T09:56:41","modified_gmt":"2014-04-23T08:56:41","slug":"maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika","title":{"rendered":"Sto z\u0142udze\u0144 akademika"},"content":{"rendered":"<p>Istnieje taki rodzaj naiwno\u015bci, kt\u00f3ry nie jest ani zabawny, ani sympatyczny, ale po prostu szkodliwy. Najgorzej bywa wtedy, je\u015bli dotyka on kogo\u015b na obdarzonym autorytetem stanowisku, pozwalaj\u0105cym pogr\u0105\u017ca\u0107 si\u0119 we w\u0142asnych fantazjach o wielko\u015bci. Na przyk\u0142ad: akademika.<\/p>\n<p>Bohater i zarazem narrator nowej powie\u015bci Wita Szostaka <em>Sto dni bez s\u0142o\u0144ca<\/em>, krakowski polonista Les\u0142aw Srebro\u0144, trafia na jeden semestr do St. Brendan College, uniwersytetu znajduj\u0105cego si\u0119 na irlandzkim \u2013 i ca\u0142kowicie przy tym fikcyjnym \u2013 archipelagu Finnegan\u00f3w, wysp, kt\u00f3re \u201ez niczego nie s\u0142yn\u0105\u201d. Na dalekich peryferiach bohater prowadzi pasjonuj\u0105ce dyskusje z wybitnymi naukowcami, wdaje si\u0119 w nami\u0119tne romanse, odnosi spektakularne sukcesy dydaktyczne i pracuje nad prze\u0142omow\u0105 rozpraw\u0105 o pewnie najwybitniejszym polskim pisarzu fantasy. Albo tak mu si\u0119 tylko wydaje. Po pocz\u0105tkowych nie\u015bmia\u0142ych podejrzeniach do\u015b\u0107 szybko si\u0119 bowiem przekonujemy, \u017ce narratorowi niezupe\u0142nie mo\u017cemy wierzy\u0107. Chocia\u017c wtedy, kiedy wierzy\u0107 by\u015bmy nie chcieli, nie mamy innego wyboru.<\/p>\n<figure id=\"attachment_21346\" aria-describedby=\"caption-attachment-21346\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika\/wit-szostak\/\" rel=\"attachment wp-att-21346\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-21346\" title=\"Wit Szostak, fot. El\u017cbieta Kot (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Powergraph)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/wit-szostak-540x361.jpg\" alt=\"Wit Szostak, fot. El\u017cbieta Kot (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Powergraph)\" width=\"540\" height=\"361\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/wit-szostak-540x361.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/wit-szostak-900x602.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/wit-szostak-576x385.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/wit-szostak.jpg 980w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-21346\" class=\"wp-caption-text\">Wit Szostak, fot. El\u017cbieta Kot (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Powergraph)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Nie\u015bmieszny Don Kichote<\/strong><\/p>\n<p>Les\u0142aw Srebro\u0144 jest czterdziestoletnim doktorem nauk humanistycznych z krakowskiej polonistyki, kt\u00f3ry nieco oci\u0105ga si\u0119 z przygotowaniem rozprawy habilitacyjnej, ale nosi w sobie pasj\u0119 dla literatury oraz potrzeb\u0119 ratowania cywilizacji Zachodu przed katastrof\u0105, ku kt\u00f3rej ta niechybnie zmierza.<\/p>\n<p>Jednak przede wszystkim Srebro\u0144 ma niezwykle wysokie mniemanie o sobie samym, dzi\u0119ki czemu wszelkie przeciwno\u015bci losu bierze zawsze za dobr\u0105 monet\u0119. Do pewnego momentu jest to zabawne: kiedy studenci na jego wyk\u0142adzie zamykaj\u0105 oczy, bohater bierze to za trud wyobra\u017cania sobie powie\u015bciowych krajobraz\u00f3w; gdy legendarny teoretyk literatury m\u00f3wi mu o swoich problemach z oddawaniem moczu, Srebro\u0144\u00a0widzi w tym g\u0142\u0119bok\u0105 metafor\u0119 kultury. A fragmenty o kanonicznych tezach interpretacyjnych wyg\u0142oszonych na konferencji w Zielonej G\u00f3rze czy o nami\u0119tno\u015bci Srebronia do autocytowa\u0144 celnie parodiuj\u0105 megaloma\u0144skie sk\u0142onno\u015bci narratora.<\/p>\n<p>Komiczne s\u0105 te\u017c informacje o ulubionym pisarzu Srebronia, Filipie W\u0142\u00f3czniku \u2014 owianym tajemnic\u0105 autorze powie\u015bci fantasy. Troch\u0119 jak Lem w <em>Doskona\u0142ej pr\u00f3\u017cni<\/em>, w <em>Stu dniach bez s\u0142o\u0144ca<\/em> Szostak wymy\u015bla pisarza i ca\u0142y jego dorobek, podaj\u0105c go nam we fragmentarycznych streszczeniach. Tyle tylko, \u017ce w konfrontacji z wysokimi oczekiwaniami wobec prozy W\u0142\u00f3cznika, jakie budzi swoimi peanami narrator, teksty fikcyjnego pisarza wypadaj\u0105 spektakularnie s\u0142abo. Kolejne jego powie\u015bci to oparte na tanich efektach i absurdalnych konceptach alternatywne historie Polski, a najs\u0142ynniejsze zdanie jego autorstwa brzmi: \u201ebr\u0105zowiej\u0105 nam palce od \u0142upin\u201d. W ten spos\u00f3b poznajemy zreszt\u0105 przede wszystkim gusty literackie samego Srebronia: \u201eS\u0105 \u0142zy, jest scena zbiorowego ocalenia, jest wielka literatura\u201d.<\/p>\n<figure id=\"attachment_21345\" aria-describedby=\"caption-attachment-21345\" style=\"width: 500px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika\/sto-dni-bez-slonca-powergraph-2014\/\" rel=\"attachment wp-att-21345\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-21345\" title=\"Wit Szostak, \u201eSto dni bez s\u0142o\u0144ca\u201d, Wydawnictwo Powergraph, Warszawa 2014 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/sto-dni-bez-slonca-powergraph-2014.jpg\" alt=\"Wit Szostak, \u201eSto dni bez s\u0142o\u0144ca\u201d, Wydawnictwo Powergraph, Warszawa 2014 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)\" width=\"500\" height=\"759\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-21345\" class=\"wp-caption-text\">Wit Szostak, \u201eSto dni bez s\u0142o\u0144ca\u201d, Wydawnictwo Powergraph, Warszawa 2014 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Umiej\u0119tno\u015b\u0107 wyk\u0142adania ka\u017cdego zjawiska jako potwierdzenia swoich dociekliwych rozpozna\u0144 \u2014 takiego wyk\u0142adania, kt\u00f3re w unikaniu jego towarzystwa przez wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w upatruje \u015bwiadectwa najwy\u017cszego uznania \u2014 sytuuje Srebronia, obok Don Kichota, w\u015br\u00f3d literackich solipsyst\u00f3w i paranoik\u00f3w. O ile jednak b\u0142\u0119dny rycerz usi\u0142owa\u0142 za wszelk\u0105 cen\u0119 broni\u0107 zaczarowanego \u015bwiata, o tyle Srebro\u0144 robi wszystko, \u017ceby w jak najlepszym \u015bwietle przedstawi\u0107\u00a0siebie. Dlatego z czasem dobre samopoczucie bohatera staje si\u0119 niezno\u015bne, a dokonywane przez niego interpretacje zdarze\u0144 trac\u0105 niewinno\u015b\u0107 i ods\u0142aniaj\u0105 swoje szkodliwe oblicze. Kiedy zwracaj\u0105 si\u0119\u00a0one przeciw innym, ujawnia si\u0119 wulgarny szowinizm narratora, kt\u00f3ry na innych projektuje to, czego nie chce dostrzec w sobie: niekompetencj\u0119, nieuczciwo\u015b\u0107 intelektualn\u0105 czy nadmiern\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do alkoholu.<\/p>\n<p>Te sk\u0142onno\u015bci Srebronia s\u0105 o tyle niepokoj\u0105ce, o ile potrafi je on krytykowa\u0107 u innych. Jak przeciwnik nietolerancji, kt\u00f3ry jej przejawy jest gotowy korygowa\u0107 gilotyn\u0105, Srebro\u0144 uprzedza wszystkie zarzuty wobec siebie. Co gorsza, czyni to zupe\u0142nie nie\u015bwiadomie, nie zdaj\u0105c sobie sprawy, jakie szkody wyrz\u0105dza (Szostak pozostawia czytelnikowi do odszyfrowania kryminaln\u0105 zagadk\u0119, kt\u00f3ra nadaje ca\u0142ej ksi\u0105\u017cce makabrycznego odcienia).<\/p>\n<p>Ten solipsyzm bohatera przestaje by\u0107\u00a0jednak zabawny, kiedy Srebro\u0144 ujawnia swoje polityczne zapatrywania. Najbardziej wyra\u017ane staj\u0105\u00a0si\u0119\u00a0one w chwili, w kt\u00f3rej bohater postanawia rozpisa\u0107 projekt grantowy dotycz\u0105cy \u201ekryzysu cywilizacji europejskiej\u201d, przez kt\u00f3ry rozumie on: \u201epostmodernizm, posthumanizm, cybernetyk\u0119, rzeczywisto\u015b\u0107 wirtualn\u0105, upadek obyczaj\u00f3w, sztuczn\u0105 regulacj\u0119 pocz\u0119\u0107, sekularyzacj\u0119, klerykalizm, narkotyki, rozprz\u0119\u017cenie moralne, seksizm, feminizm, antyfeminizm\u2026\u201d. Nietrudno w tym zestawieniu, jak i zreszt\u0105 w samym ha\u015ble \u201ekryzysu cywilizacji\u201d, rozpozna\u0107 sta\u0142e elementy prawicowej krytyki kultury. Nie na prawicowo\u015bci jednak polega problem, ale na postawie \u0142\u0105cz\u0105cej \u015bwi\u0119te oburzenie ze zwyczajn\u0105 ignorancj\u0105 \u2014 postawie, kt\u00f3r\u0105 mogli\u015bmy w ostatnich miesi\u0105cach podziwia\u0107 w mediach w zwi\u0105zku z dyskusj\u0105 o <em>gender studies<\/em>. Ten najgorszy rodzaj resentymentu, kt\u00f3ry w reakcji na nieprzychylno\u015b\u0107 rzeczywisto\u015bci i cz\u0119sto osobiste niepowodzenia toczy pian\u0119 agresji wobec tego, co niezrozumia\u0142e, w Srebroniu znajduje swoje z\u0142owieszczo-komiczne wcielenie.<\/p>\n<p>Mog\u0142oby si\u0119\u00a0wydawa\u0107, \u017ce w <em>Stu dniach bez s\u0142o\u0144ca<\/em> Szostak wykpiwa tego rodzaju postaw\u0119, wik\u0142aj\u0105c swojego bohatera w z\u0142o\u015bliw\u0105 intryg\u0119\u00a0uknut\u0105 przez jego wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w z St. Brendan College. Problem polega jednak na tym, \u017ce Srebro\u0144 pozostaje odporny na wszelkie rodzaje krytyki, i nawet wobec okrutnej drwiny jego dobre samopoczucie pozostaje nienaruszone. Satyra Szostaka ma wi\u0119c ostatecznie gorzki wyd\u017awi\u0119k: cho\u0107 mo\u017cna z niego drwi\u0107, na intelektualne oszo\u0142omstwo nie ma \u017cadnej recepty.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>Przyd\u0142ugi dowcip<\/strong><\/p>\n<p><em>Sto dni bez s\u0142o\u0144ca<\/em> to rozpisane na sporo ponad 400 stron wynurzenia samego Srebronia. Oznacza to, \u017ce je\u015bli decydujemy si\u0119\u00a0na dobrni\u0119cie do ko\u0144ca, to czeka nas co najmniej kilka godzin wys\u0142uchiwania monologu nieprzyjemnego typa, a przy tym: okropnego grafomana. Cho\u0107 Srebro\u0144 r\u00f3wnie wysoko, jak swoje kompetencje akademickie, ceni swoje zdolno\u015bci literackie, to jednak ca\u0142\u0105\u00a0swoj\u0105 opowie\u015b\u0107 opiera na irytuj\u0105cej mantrze, sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119\u00a0ze s\u0142\u00f3w: <em>fellows<\/em>, \u201e\u015bledzik\u201d i \u201eprzegrzebki\u201d, oraz na kilku prostych \u2014 i do b\u00f3lu konwencjonalnych \u2014 zabiegach narracyjnych.<\/p>\n<p>Efekt komiczny polega\u00a0w gruncie rzeczy na rozbie\u017cno\u015bci mi\u0119dzy interpretacjami fakt\u00f3w: t\u0105 nale\u017c\u0105c\u0105 do Srebronia i t\u0105 drug\u0105 \u2014 zdroworozs\u0105dkow\u0105, kt\u00f3rej rzecznikiem powinien by\u0107 czytelnik, domy\u015blaj\u0105cy si\u0119\u00a0rzeczywistego znaczenia wydarze\u0144. Jak we wszystkich tego rodzaju historiach (od <em>Don Kichota<\/em> pocz\u0105wszy), w kt\u00f3rych widz lub czytelnik wie znacznie wi\u0119cej od\u00a0bohatera, wszystko zmierza do konfrontacji z nieub\u0142agan\u0105\u00a0rzeczywisto\u015bci\u0105. Sygna\u0142y nieprzystawania s\u0142\u00f3w do rzeczy stopniowo narastaj\u0105, kilka razy wydaje si\u0119, \u017ce Srebro\u0144 jest ju\u017c\u00a0bliski poznania prawdy, ale za ka\u017cdym razem okazuje si\u0119, \u017ce jego mo\u017cliwo\u015bci obracania kota ogonem s\u0105 wi\u0119ksze ni\u017c\u00a0si\u0119\u00a0spodziewali\u015bmy.<\/p>\n<p>To wszystko sprawia, \u017ce \u2014 wbrew pozornej lekko\u015bci \u2014 trudno w\u0142a\u015bciwie oceni\u0107, z czym mamy do czynienia w wypadku <em>Stu dni bez s\u0142o\u0144ca<\/em>. Czy to zwyk\u0142a parodia na akademi\u0119? Czy mo\u017ce studium umys\u0142u okropnego bufona \u2014 studium o tyle trudne, o ile wymagaj\u0105ce od samego pisarza opowiedzenia tej paranoicznej historii w trybie pierwszoosobowej narracji. Za tym z kolei id\u0105 kolejne pytania: czy <em>Sto dni bez s\u0142o\u0144ca<\/em> to ksi\u0105\u017cka \u017ale napisana czy ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra tylko inscenizuje z\u0142e pisanie (a jednej od drugiej nie r\u00f3\u017cni ani jeden przecinek)?<\/p>\n<p>Nie ulega natomiast w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce Szostak to nie Srebro\u0144. Cho\u0107 relacja mi\u0119dzy autorem i jego bohaterami nie pozostaje taka znowu jasna. Na Finneganach, opr\u00f3cz Srebronia, pojawia si\u0119\u00a0te\u017c w pewnym momencie Marcin Swoboda \u2014 polski filozof, kt\u00f3rego Srebro\u0144 zaczyna podejrzewa\u0107 o to, \u017ce jest Filipem W\u0142\u00f3cznikiem. Szostak zdaje si\u0119\u00a0tutaj \u017cartowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c z w\u0142asnej sytuacji rozdwojenia osobowo\u015bci: na pisarza Wita Szostaka i na akademickiego filozofa\u2026 (w wywiadach Szostak podkre\u015bla, \u017ce krytycy i fani nie ujawnili dot\u0105d publicznie jego \u201eprawdziwego\u201d nazwiska, nie zrywajmy wi\u0119c z t\u0105 tradycj\u0105).<\/p>\n<p>W\u0142a\u015bnie, wydaje si\u0119, \u017ce <em>Sto dni bez s\u0142o\u0144ca<\/em>, ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra mia\u0142a swoj\u0105\u00a0premier\u0119 1 kwietnia, jest literackim dowcipem, w ramach kt\u00f3rego dobry sk\u0105din\u0105d pisarz wciela si\u0119 na chwil\u0119 w rol\u0119\u00a0zaczadzia\u0142ego bufona, \u017ceby ob\u015bmia\u0107 \u015brodowisko, w kt\u00f3rym sam na co dzie\u0144 pracuje. I pewnie by si\u0119\u00a0uda\u0142o, gdyby nie to, \u017ce ksi\u0105\u017cka ma tak powa\u017cn\u0105\u00a0obj\u0119to\u015b\u0107 oraz \u2014 i to jest problem najwi\u0119kszy \u2014 \u017ce stanowi satyr\u0119\u00a0na co\u015b, co poza umys\u0142em skompromitowanego narratora po prostu nie istnieje.<\/p>\n<p><strong>Za murami akademii<\/strong><\/p>\n<p>W <em>Stu dniach bez s\u0142o\u0144ca<\/em> Szostak nawi\u0105zuje do gatunku powie\u015bci kampusowej, kt\u00f3rej bohaterami s\u0105\u00a0wyk\u0142adowcy i studenci, zwykle przedstawieni w niezupe\u0142nie powa\u017cny spos\u00f3b. Ostatnim wcieleniem powie\u015bci kampusowej by\u0142a wydana w ubieg\u0142ym roku <em>Intryga ma\u0142\u017ce\u0144ska<\/em> Jeffreya Eugenidesa, ale do klasyk\u00f3w gatunku zalicza si\u0119\u00a0przede wszystkim Malcolma Bradbury&#8217;ego oraz Davida Lodge&#8217;a.<\/p>\n<p>I w Polsce powstawa\u0142y takie ksi\u0105\u017cki. Edward Balcerzan, znany przede wszystkim jako najbardziej konsekwentny polski strukturalista, w latach 70. ubieg\u0142ego wieku napisa\u0142 <em>quasi<\/em>-autobiograficzn\u0105 powie\u015b\u0107 <em>Kt\u00f3\u017c by nas takich pi\u0119knych<\/em>, w kt\u00f3rej m\u0142ody badacz literatury przyje\u017cd\u017ca do Miejscowo\u015bci, \u017ceby wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w sesji upami\u0119tniaj\u0105cej Zmar\u0142ego (chodzi o Brunona Jasie\u0144skiego, kt\u00f3rym Balcerzan d\u0142ugo si\u0119\u00a0zajmowa\u0142, i Klimont\u00f3w, gdzie urodzi\u0142 si\u0119\u00a0pisarz). Cho\u0107 powie\u015bci Balcerzana brakuje satyrycznego pazura, to znajdziemy w niej interesuj\u0105ce \u015bwiadectwo tego, jak odwa\u017cnym gestem by\u0142o uprawianie strukturalizmu w warunkach PRL.<\/p>\n<p>Na rzeczywistej krakowskiej polonistyce (z kt\u00f3rej wywodzi si\u0119 Les\u0142aw Srebro\u0144) powie\u015bci\u0105 kultow\u0105 by\u0142 w pewnym momencie <em>Ma\u0142y \u015bwiatek<\/em> Lodge&#8217;a \u2014 powie\u015b\u0107 o mi\u0119dzynarodowym \u015brodowisku poststrukturalistycznych badaczy literatury, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych mo\u017cna, przy odrobinie wysi\u0142ku, zidentyfikowa\u0107 m.in. Juli\u0119\u00a0Kristev\u0105 czy Stanleya Fisha. Sam Lodge, kt\u00f3ry zreszt\u0105\u00a0przez blisko 30 lat by\u0142 wyk\u0142adowc\u0105 w Birmingham, t\u0142umaczy\u0142, \u017ce chcia\u0142 przedstawi\u0107 badaczy literatury jako wsp\u00f3\u0142czesnych poszukiwaczy \u015bwi\u0119tego Graala, przemierzaj\u0105cych tysi\u0105ce kilometr\u00f3w z konferencji na konferencj\u0119. Wy\u015bmiewa\u0142 przy tym celnie pozamerytoryczne motywacje akademickich przedsi\u0119wzi\u0119\u0107: zazdro\u015b\u0107, po\u017c\u0105danie, chciwo\u015b\u0107, \u017c\u0105dz\u0119 s\u0142awy.<\/p>\n<p>Chyba lepsza od <em>Ma\u0142ego \u015bwiatka<\/em> jest <em>Fajna robota<\/em>, w kt\u00f3rej feministyczna badaczka literatury zostaje zmuszona okoliczno\u015bciami do nawi\u0105zania bli\u017cszej znajomo\u015bci z menad\u017cerem zak\u0142adu przemys\u0142owego. Konfrontacja dw\u00f3ch sposob\u00f3w \u017cycia i dw\u00f3ch typ\u00f3w racjonalno\u015bci obna\u017ca ich s\u0142abo\u015bci, ale pozwala te\u017c na odkrycie ich wzajemnej zale\u017cno\u015bci. <em>Fajna robota<\/em> to powie\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 z po\u017cytkiem mogliby przeczyta\u0107 zar\u00f3wno zdroworozs\u0105dkowi przedsi\u0119biorcy, narzekaj\u0105cy nieustannie na niepraktyczny charakter studi\u00f3w humanistycznych, jak sami humani\u015bci, sk\u0142onni do tracenia kontaktu z rzeczywisto\u015bci\u0105 poza murami akademii.<\/p>\n<p>Najwi\u0119ksz\u0105 zalet\u0105 powie\u015bci Lodge&#8217;a jest przedstawienie \u015brodowiska akademickiego tak, jak mog\u0142aby zosta\u0107 przedstawiona ka\u017cda inna grupa zawodowa: ze swoimi \u015bmiesznostkami, absurdami, pod\u0142o\u015bciami, ale przede wszystkim z w\u0142asnymi celami i specyficznym etosem. S\u0142owem, z powie\u015bci Lodge&#8217;a mo\u017cna si\u0119 dowiedzie\u0107 czego\u015b\u00a0o wsp\u00f3\u0142czesnych humanistach. Czego niestety nie mo\u017cna powiedzie\u0107 o ksi\u0105\u017cce Szostaka. Obraz akademii, nie tylko ten wprost zawarty w opowie\u015bci Srebronia, ale te\u017c przez ni\u0105 przebijaj\u0105cy, jest je\u015bli nie anachroniczny, to na pewno oparty na prostackich stereotypach.<\/p>\n<p>Oto Sadhbh O\u2019Sullivan, irlandzka badaczka, kt\u00f3r\u0105 poznaje Srebro\u0144, ma w swoim dorobku s\u0142ynn\u0105\u00a0rozpraw\u0119 <em>Poch\u00f3d penisa przez dzieje w\u00a0\u015bwietle Heglow\u00adskiej fenomenologii ducha<\/em>, w planach jej kontynuacj\u0119: <em>\u0141echtaczka w dziejach<\/em>, a jak na feministk\u0119\u00a0przysta\u0142o, jest jednocze\u015bnie nieokie\u0142znan\u0105 nimfomank\u0105. Jest te\u017c Lew Michaj\u0142owicz Protopopow (wzorowany cz\u0119\u015bciowo na Michaile Bachtinie), kt\u00f3ry \u2014 jak to stary profesor \u2014 pali fajk\u0119 i czerpie korzy\u015bci z romansu z m\u0142odsz\u0105 kole\u017cank\u0105. Sami akademicy delektuj\u0105\u00a0si\u0119\u00a0erudycyjnymi dyskusjami o literaturze, w kt\u00f3rych popisuj\u0105\u00a0si\u0119\u00a0cytowaniem klasyki, a ich praca polega na dokonywaniu prze\u0142omowych odkry\u0107. Ot\u00f3\u017c ma to tyle wsp\u00f3lnego z \u017cyciem codziennym pracownik\u00f3w wydzia\u0142\u00f3w humanistycznych, co <em>Mission Impossible<\/em> z dzia\u0142aniami polskiego wywiadu. Za to gotowy i sprawdzony w spo\u0142ecznym obiegu charakter stereotypu sprawia, \u017ce jest on przekonuj\u0105cy, \u0142atwo bowiem uwierzy\u0107, \u017ce po prostu opisuje rzeczywisto\u015b\u0107. To nie jest, jak napisa\u0142 jeden z krytyk\u00f3w, \u201ejedna wielka kpina z przeintelektualizowania i niezno\u015bnego zad\u0119cia, kt\u00f3re cechuj\u0105 ca\u0142kiem spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodowiska akademickiego\u201d (co by zreszt\u0105 mia\u0142o oznacza\u0107 \u201eprzeintelektualizowanie\u201d? dlaczego akademicy mieliby nie by\u0107\u00a0\u201eprzeintelektualizowani\u201d? w ko\u0144cu za \u201eintelektualizowanie\u201d im si\u0119 p\u0142aci), bo przede wszystkim, to nie jest powie\u015b\u0107 o \u015brodowisku akademickim, ale o pewnym \u2014 anachronicznym i uproszczonym do tego \u2014 wyobra\u017ceniu o nim.<\/p>\n<p>Tymczasem wsp\u00f3\u0142czesna polska powie\u015b\u0107 kampusowa mia\u0142aby si\u0119\u00a0czym \u017cywi\u0107: absurdalnym sporem o <em>gender<\/em> i <em>animal studies<\/em>, nieko\u0144cz\u0105cymi si\u0119\u00a0dyskusjami o nieprzydatno\u015bci humanistyki, kompleksami humanist\u00f3w wobec \u015bcis\u0142owc\u00f3w i wyobra\u017ceniami \u015bcis\u0142owc\u00f3w o humanistach, k\u0142\u00f3tniami mi\u0119dzy lewic\u0105 a prawic\u0105 czy po prostu stawkami stypendi\u00f3w doktoranckich.<\/p>\n<p>Niestety Szostak zdecydowa\u0142 si\u0119 literack\u0105 gr\u0119 na anachronicznych kliszach i stereotypach dotycz\u0105cych akademii. W konsekwencji wysz\u0142o mu niezwykle obszerne studium umys\u0142u, kt\u00f3ry zatraci\u0142\u00a0kontakt z rzeczywisto\u015bci\u0105 i \u017cywi si\u0119 swoimi obsesjami. Po\u017cytek poznawczy z tego \u017caden, a i czyta si\u0119\u00a0bez przyjemno\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wydaje si\u0119, \u017ce <em>Sto dni bez s\u0142o\u0144ca<\/em>, ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra mia\u0142a swoj\u0105\u00a0premier\u0119 1 kwietnia, jest literackim dowcipem, w ramach kt\u00f3rego dobry sk\u0105din\u0105d pisarz wciela si\u0119 na chwil\u0119 w rol\u0119\u00a0zaczadzia\u0142ego bufona, \u017ceby ob\u015bmia\u0107 \u015brodowisko, w kt\u00f3rym sam na co dzie\u0144 pracuje. I pewnie by si\u0119\u00a0uda\u0142o, gdyby nie to, \u017ce ksi\u0105\u017cka ma tak powa\u017cn\u0105\u00a0obj\u0119to\u015b\u0107 oraz \u2014 i to jest problem najwi\u0119kszy \u2014 \u017ce stanowi satyr\u0119\u00a0na co\u015b, co poza umys\u0142em skompromitowanego narratora po prostu nie istnieje.<\/p>\n","protected":false},"author":291,"featured_media":21345,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[484,7359,2857,2858],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[1974],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Sto z\u0142udze\u0144 akademika<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Maciej Jakubowiak pisze o ksi\u0105\u017cce &quot;Sto dni bez s\u0142o\u0144ca&quot;, kt\u00f3rej autorem jest Wit Szostak.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/sto-dni-bez-slonca-powergraph-2014.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/sto-dni-bez-slonca-powergraph-2014.jpg\",\"width\":\"500\",\"height\":\"759\",\"caption\":\"Wit Szostak, \u201eSto dni bez s\u0142o\u0144ca\u201d, Wydawnictwo Powergraph, Warszawa 2014 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika\",\"name\":\"Sto z\u0142udze\u0144 akademika\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2014-04-23T08:30:55+00:00\",\"dateModified\":\"2014-04-23T08:56:41+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/c766bc9a3fd9b31f9215de7fecdf0059\"},\"description\":\"Maciej Jakubowiak pisze o ksi\u0105\u017cce \\\"Sto dni bez s\u0142o\u0144ca\\\", kt\u00f3rej autorem jest Wit Szostak.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Sto z\u0142udze\u0144 akademika\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/c766bc9a3fd9b31f9215de7fecdf0059\",\"name\":\"Maciej Jakubowiak\",\"description\":\"Maciej Jakubowiak \u2014 doktorant na UJ, zajmuje si\u0119 zwi\u0105zkami literatury z prawem, okazjonalnie krytykuje ksi\u0105\u017cki, pochodzi z \u017bor, mieszka w Krakowie.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/maciej-jakubowiak\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sto z\u0142udze\u0144 akademika","description":"Maciej Jakubowiak pisze o ksi\u0105\u017cce \"Sto dni bez s\u0142o\u0144ca\", kt\u00f3rej autorem jest Wit Szostak.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/sto-dni-bez-slonca-powergraph-2014.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/sto-dni-bez-slonca-powergraph-2014.jpg","width":"500","height":"759","caption":"Wit Szostak, \u201eSto dni bez s\u0142o\u0144ca\u201d, Wydawnictwo Powergraph, Warszawa 2014 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika","name":"Sto z\u0142udze\u0144 akademika","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika#primaryimage"},"datePublished":"2014-04-23T08:30:55+00:00","dateModified":"2014-04-23T08:56:41+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/c766bc9a3fd9b31f9215de7fecdf0059"},"description":"Maciej Jakubowiak pisze o ksi\u0105\u017cce \"Sto dni bez s\u0142o\u0144ca\", kt\u00f3rej autorem jest Wit Szostak.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/maciej-jakubowiak-sto-zludzen-akademika#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Sto z\u0142udze\u0144 akademika"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/c766bc9a3fd9b31f9215de7fecdf0059","name":"Maciej Jakubowiak","description":"Maciej Jakubowiak \u2014 doktorant na UJ, zajmuje si\u0119 zwi\u0105zkami literatury z prawem, okazjonalnie krytykuje ksi\u0105\u017cki, pochodzi z \u017bor, mieszka w Krakowie.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/maciej-jakubowiak"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21337"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/291"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21337"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21337\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21345"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21337"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21337"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=21337"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=21337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}