{"id":21419,"date":"2014-05-06T14:00:38","date_gmt":"2014-05-06T13:00:38","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=21419"},"modified":"2020-09-01T12:54:01","modified_gmt":"2020-09-01T11:54:01","slug":"jan-klata-teatr-wymaga-poswiecenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/jan-klata-teatr-wymaga-poswiecenia","title":{"rendered":"Teatr wymaga po\u015bwi\u0119cenia"},"content":{"rendered":"

Kamila Le\u015bniak: Jakie wydarzenie w ci\u0105gu ostatnich lat najsilniej wp\u0142yn\u0119\u0142o na obraz polskiej kultury?<\/strong><\/p>\n

Jan Klata:<\/strong> Zobaczymy. Mo\u017ce my, mo\u017ce wnuki. Tego typu kwestie najlepiej ocenia\u0107 z du\u017cej perspektywy czasu.<\/p>\n

Kto wed\u0142ug Pana odegra\u0142 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w polskim teatrze? Jakie najwa\u017cniejsze zjawiska, tendencje m\u00f3g\u0142by Pan wymieni\u0107?<\/strong><\/p>\n

W latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku zesz\u0142ego tysi\u0105clecia na pewno wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odegrali Grzegorz Jarzyna i Krzysztof Warlikowski. Wykreowali rodzaj nowego nurtu w teatrze, z kt\u00f3rym pojawi\u0142a si\u0119 te\u017c nowa publiczno\u015b\u0107 \u2013 i nowe tematy. Re\u017cyserzy zaj\u0119li si\u0119 relacjami osobistymi, niejednokrotnie szokuj\u0105cymi obyczajowo, \u201esprywatyzowali\u201d podejmowan\u0105 problematyk\u0119.<\/p>\n

\"Jan<\/a>
Jan Klata, fot. Jacek Poremba, fragment fotografii (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Jana Klaty)<\/figcaption><\/figure>\n

Potem, mniej wi\u0119cej od 2000 roku, da\u0142 zna\u0107 o sobie nurt spo\u0142eczny, swoisty teatr \u201epod w\u0142os\u201d, kt\u00f3ry jest bardzo mocno widoczny szczeg\u00f3lnie ostatnio. Mam na my\u015bli zw\u0142aszcza spektakle Moniki Strz\u0119pki i Pawe\u0142 Demirskiego, ale te\u017c Marcina Libera.<\/p>\n

Z drugiej strony do teatru wesz\u0142y nowe media, nowe technologie. Uformowa\u0142 si\u0119 nurt \u201eeskapistyczny\u201d, nurt \u201enowych rzeczywisto\u015bci\u201d teatralnych, gdzie wszystko rozgrywa si\u0119 w alternatywnych \u015bwiatach. Tutaj wymieni\u0142bym przede wszystkim Krzysztofa Garbaczewskiego, kt\u00f3ry od razu ustanowi\u0142 swoj\u0105 pozycj\u0119 i konsekwentnie trzyma kurs. Trzeba te\u017c wymieni\u0107 \u0141ukasza Twarkowskiego; jeste\u015bmy nied\u0142ugo po premierze jego Akropolis<\/em>.<\/p>\n

Poza tym zauwa\u017cy\u0142em te\u017c zjawisko kolektywizacji. Zw\u0142aszcza w spektaklach nurtu \u201enowych rzeczywisto\u015bci\u201d teatralnych, o kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0119. Je\u015bli chodzi o powstawanie spektakli, o proces tw\u00f3rczy, nie mamy do czynienia z jednym demiurgiem, kt\u00f3ry, jak to kiedy\u015b bywa\u0142o, wszystko sobie opracowywa\u0142, robi\u0142 scenografi\u0119… Teraz re\u017cyser pojawia si\u0119 jako element grupy \u2013 kolektywu tw\u00f3rczego, licz\u0105cego od kilku do kilkunastu os\u00f3b, gdzie s\u0105 ludzie zajmuj\u0105cy si\u0119 plastycznym wymiarem dzie\u0142a, nowymi mediami, dramaturdzy i tak dalej. Jest to bardzo ciekawe, chocia\u017c nie jest ca\u0142kowicie nowatorskie, bo kolektywy tw\u00f3rcze powstaj\u0105 ju\u017c co najmniej od kilkudziesi\u0119ciu lat w r\u00f3\u017cnych miejscach, w rozmaitych kulturach teatralnych. Jednak nie w Polsce. Tutaj stykamy si\u0119 z tym od niedawna. Wcze\u015bniej dominowa\u0142 ma\u0142y zesp\u00f3\u0142, z\u0142o\u017cony z pojedynczych specjalist\u00f3w: re\u017cyser, scenograf, kompozytor, a teraz mamy ludzi, kt\u00f3rzy zajmuj\u0105 si\u0119 wideo, mamy po kilka os\u00f3b od kostium\u00f3w, scenografii, d\u017awi\u0119ku. Nowe technologie to wyzwanie tak\u017ce dla aktor\u00f3w; wymagaj\u0105 od nich innego sposobu grania. Praca przy spektaklach Garbaczewskiego czy Twarkowskiego jest bardzo specyficzna, trzeba zdawa\u0107 sobie spraw\u0119, kiedy nale\u017cy u\u017cy\u0107 \u015brodk\u00f3w innych ni\u017c tradycyjne, bo na przyk\u0142ad kamera jest bardzo blisko twarzy, a ekran, na kt\u00f3ry b\u0119dzie rzutowana \u2013 jako projekcja \u2013 ma wielk\u0105 powierzchni\u0119. Nie mo\u017cna gra\u0107 tak, jakby si\u0119 znajdowa\u0142o kilkana\u015bcie metr\u00f3w od widza… Technologia wymusza wi\u0119c zmiany estetyczne. Niesie za sob\u0105 tak\u017ce inny rodzaj operowania tekstem. Z drugiej strony, nurt spo\u0142eczny, o kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0142em na pocz\u0105tku, jest bardzo mocno oparty na tek\u015bcie i na nieprzetworzonej grze aktorskiej. Aktorzy uwielbiaj\u0105 pracowa\u0107 ze Strz\u0119pk\u0105 i Demirskim, bo wiedz\u0105, \u017ce b\u0119d\u0105 takie momenty, kiedy widownia b\u0119dzie tylko dla nich. Wtedy panuj\u0105 nad spektaklem, mog\u0105 widowni\u0119 ca\u0142kowicie zaczarowa\u0107. Pi\u0119knie.<\/p>\n

Nasilaj\u0105ce si\u0119 zjawisko kolektywizacji, o kt\u00f3rym Pan m\u00f3wi, widoczne jest te\u017c bardzo wyra\u017anie w sztukach wizualnych…<\/strong><\/p>\n

Tak, zdecydowanie, chcia\u0142em w\u0142a\u015bnie dopowiedzie\u0107, \u017ce nowoczesny teatr bardzo du\u017co bierze ze sztuk wizualnych. Jest to dla nas, ludzi teatru, fascynuj\u0105ce, zreszt\u0105 ju\u017c od jakiego\u015b czasu, na przyk\u0142ad od wystawy Charlesa Saatchiego Sensation<\/em>. Wiadomo, \u017ce jak kto\u015b nie zna historii performance\u2019u, Mariny Abramovi\u0107 i Ulaya czy Josepha Beuysa, no to mo\u017ce nie wchodzi\u0107 do teatru [\u015bmiech]. Chocia\u017c oczywi\u015bcie widzowie nie do ko\u0144ca kojarz\u0105 takie zjawiska. Niekt\u00f3rzy aktorzy te\u017c maj\u0105 z tym problemy. Przyk\u0142adowo, kompozycja 4\u201933\u201d Johna Cage\u2019a. Dla niekt\u00f3rych to wci\u0105\u017c nie jest sztuka. A dzie\u0142o powsta\u0142o przecie\u017c sze\u015b\u0107dziesi\u0105t lat temu.<\/p>\n

Rozwijaj\u0105c w\u0105tek nowych technologii, kt\u00f3ry ju\u017c Pan poruszy\u0142 \u2013 jaki jest ich wp\u0142yw na odbi\u00f3r oraz realizacj\u0119 spektakli teatralnych?<\/strong><\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce wielk\u0105 warto\u015bci\u0105 nowych technologii jest to, \u017ce przyci\u0105gaj\u0105 widz\u00f3w, kt\u00f3rzy na og\u00f3\u0142 s\u0105 zatopieni w portalach spo\u0142eczno\u015bciowych, swoich smartfonach i tak dalej… Mo\u017cliwo\u015bci przenoszenia si\u0119 do \u015bwiata wirtualnego narastaj\u0105 lawinowo. Poza tym, m\u00f3wi\u0105c z perspektywy tw\u00f3rcy, mo\u017cna pokaza\u0107 mn\u00f3stwo rzeczy, kt\u00f3rych wcze\u015bniej si\u0119 nie da\u0142o. Mo\u017cna na przyk\u0142ad bardzo precyzyjnie operowa\u0107 uwag\u0105 widza poprzez system montowania rozmaitych rozwi\u0105za\u0144 multimedialnych. (Oczywi\u015bcie, jako stary, czterdziestoletni, weteran, mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce jak si\u0119 dobrze potrafi wyre\u017cyserowa\u0107 scen\u0119, to i tak ludzie b\u0119d\u0105 patrze\u0107 tam, gdzie si\u0119 to zaplanuje).<\/p>\n

Na przyk\u0142ad przy takim tek\u015bcie jak Akropolis<\/em> Wyspia\u0144skiego, gdzie mamy do czynienia ze \u015bwiatem greckich bog\u00f3w, czyli ludzi, tylko, \u017ce \u201ebardziej\u201d, ze wszystkimi plusami i minusami, odkrycie, \u017ce ten \u015bwiat mo\u017cna opowiada\u0107 w rzeczywisto\u015bci \u201ephotoshopowanej\u201d stwarza du\u017ce mo\u017cliwo\u015bci. Wzbogaca j\u0119zyk, ale i przekaz. Nadludzko\u015b\u0107 albo nieludzko\u015b\u0107 obrazu tych istot polega na tym, \u017ce wizerunek cz\u0142owieka zostaje magicznie poprawiony, niepokalanie skadrowany, cudownie o\u015bwietlony \u2013 mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 hiperrealnie bezlitosny w swoim pi\u0119knie. Mamy do czynienia z rzeczywisto\u015bci\u0105 jak z fotografii Davida Lachapella. Nic dziwnego, \u017ce aktorzy \u2013 a zw\u0142aszcza aktorki \u2013 bardzo lubi\u0105 wyst\u0119powa\u0107 w tym spektaklu [\u015bmiech]. Z drugiej strony dla mnie to odkrycie, jak bardzo wsp\u00f3\u0142czesna, multimedialna estetyka jest z ducha Wyspia\u0144skiego, kt\u00f3ry sam by\u0142 fanem nowych technologii. Gdyby dosta\u0142 takie narz\u0119dzia do r\u0119ki, z pewno\u015bci\u0105 by z nich korzysta\u0142. Zastanawia\u0142 si\u0119 przecie\u017c, co by by\u0142o, gdyby pos\u0105gi o\u017cy\u0142y.<\/p>\n

Czy wobec tego widzi Pan w nowych technologiach tak\u017ce jakie\u015b zagro\u017cenia?<\/strong><\/p>\n

Tak. Minusem jest to, \u017ce s\u0105… zimne. Nie do wszystkich tekst\u00f3w mo\u017cna je zastosowa\u0107. Na przyk\u0142ad przy Akropolis<\/em> to dzia\u0142a fantastycznie, ale mog\u0119 sobie wyobrazi\u0107 mn\u00f3stwo rewelacyjnych tekst\u00f3w, w przypadku kt\u00f3rych to nie zadzia\u0142a. Potrzebna jest wi\u0119c umiej\u0119tno\u015b\u0107 rozpoznawania, gdzie nowe technologie mo\u017cna zastosowa\u0107. Bo szanse s\u0105 rzeczywi\u015bcie ogromne. Na przyk\u0142ad w spektaklu Poczet kr\u00f3l\u00f3w polskich<\/em> Garbaczewskiego widzowie w narastaj\u0105cym napi\u0119ciu czekaj\u0105 na to, a\u017c aktor pojawi si\u0119 w \u017cywym planie [przez du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 spektaklu ekran zas\u0142ania scen\u0119]. Po godzinie, kiedy w ko\u0144cu jest widoczny, robi zupe\u0142nie niesamowite wra\u017cenie. Widzowie mog\u0105 doceni\u0107 to, co przywykli uznawa\u0107 za oczywiste.<\/p>\n

<\/p>\n

Nowe technologie maj\u0105 te\u017c wp\u0142yw na media, niew\u0105tpliwie je zrewolucjonizowa\u0142y. Jak\u0105 rol\u0119 Pana zdaniem odgrywaj\u0105 dzisiaj media w kszta\u0142towani kultury?<\/strong><\/p>\n

Oczywi\u015bcie na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat media bardzo mocno si\u0119 zmieni\u0142y. Wystarczy spojrze\u0107 na internetowe dystrybutory teatralnych wiadomo\u015bci, na przyk\u0142ad na e-teatr. Krytycy starszej daty narzekaj\u0105 na zdeprecjonowanie ich statusu, poniewa\u017c ich powa\u017cne artyku\u0142y s\u0105 traktowane na r\u00f3wnych zasadach z tymi, kt\u00f3re nie maj\u0105 warto\u015bci. Demokratyzacja a\u017c do zglajszachtowania. Pewne hierarchie s\u0105 absolutnie nieby\u0142e w Internecie. Bardzo powa\u017cny artyku\u0142, owoc wielu tygodni analitycznej pracy, jest zr\u00f3wnywany z jakim\u015b krety\u0144skim komentarzem pod spodem. Jawi si\u0119 jeszcze inne oblicze nowych medi\u00f3w \u2013 nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce w tym sensie Internet niestety og\u0142upia ludzi. Cz\u0119sto im mniej kto\u015b wie, im mniej si\u0119 na czym\u015b zna, tym wi\u0119cej pisze \u2013 i tym wi\u0119cej komentuje. Tutaj akurat dobrym przyk\u0142adem jest ostatnia afera w Teatrze Starym. Niestety opinia Beuysa, \u017ce ka\u017cdy mo\u017ce by\u0107 artyst\u0105, odnosi si\u0119 tak\u017ce do krytyki. Ka\u017cdy mo\u017ce by\u0107 krytykiem, nieska\u017conym nawet k\u0119sem owocu poznania. I tak to wygl\u0105da oczami Gioconda. Ludzie masowo wypowiadaj\u0105 si\u0119 na temat tego, czego nie widzieli. Chwacko przekraczaj\u0105c granice groteski.<\/p>\n

Mo\u017cna to zreszt\u0105 zilustrowa\u0107. Jestem fanem pi\u0142ki no\u017cnej, w jej przejawie strategicznym. Podziwiam wielkich trener\u00f3w, to, jak operuj\u0105 skomplikowanym zespo\u0142em ludzkim, jak sobie radz\u0105 z pras\u0105; szczeg\u00f3lnie je\u015bli chodzi o angielsk\u0105 lig\u0119. Jest taki napastnik Arsenalu Londyn, Nicklas Bendtner – cz\u0142owiek, kt\u00f3ry by\u0142 wielkim talentem i w swoim mniemaniu tym talentem pozosta\u0142, mimo podesz\u0142ego wieku (jak na pi\u0142karza \u2013 ma a\u017c 25 lat). Bendtner od wielu miesi\u0119cy nie potrafi strzeli\u0107 gola nawet do pustej bramki, chocia\u017c koledzy doskonale podaj\u0105 mu pi\u0142k\u0119 (ostatnio trafi\u0142, ale nast\u0119pnie tak si\u0119 ucieszy\u0142, \u017ce kilka sekund p\u00f3\u017aniej dozna\u0142 kontuzji). Ma on jednak zupe\u0142nie nieprawdopodobn\u0105 cech\u0119, mianowicie g\u0142\u0119bokie przekonanie, \u017ce jest najlepszym zawodnikiem \u015bwiata; Bendtner zawsze znajdzie jaki\u015b zewn\u0119trzny pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego akurat nie trafia. Przeprowadzono w Arsenalu specjalne badania psychologiczne, test na pewno\u015b\u0107 siebie. Lekarz nie m\u00f3g\u0142 wyj\u015b\u0107 z podziwu, bo Bendtner uzyska\u0142 w dziewi\u0119ciopunktowej skali fenomentalne 10 punkt\u00f3w. Dziesi\u0119\u0107 na dziewi\u0119\u0107 mo\u017cliwych! Mam wra\u017cenie, \u017ce czasem ludzie, mniej ci, kt\u00f3rzy uprawiaj\u0105 sztuk\u0119, a bardziej ci, kt\u00f3rzy j\u0105 komentuj\u0105, s\u0105 tak zachwyceni sob\u0105 i swoim \u015bwiatopogl\u0105dem, \u017ce lewituj\u0105 na poziomie tego w\u0142a\u015bnie napastnika.<\/p>\n

Wszystko jest dobrze, je\u015bli dyskusje, tak\u017ce te burzliwe, tocz\u0105 si\u0119 w ramach tych kilku procent spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re do teatru chodzi, chocia\u017c troch\u0119 si\u0119 na nim zna, natomiast je\u015bli tego typu debaty zostaj\u0105 zaanektowane przez media masowego ra\u017cenia, cz\u0119sto brukowe, kt\u00f3re nie maj\u0105 o teatrze zielonego poj\u0119cia, to jest zgroza. Mo\u017cna przebiec my\u015blami przez histori\u0119 sztuki ostatniego stulecia zastanawiaj\u0105c si\u0119, w jaki spos\u00f3b pewne dzie\u0142a czy wydarzenia mog\u0142yby by\u0107 podane przez wsp\u00f3\u0142czesne, masowe media… Na przyk\u0142ad Mark Rothko, Gerhard Richter. Co mo\u017cna napisa\u0107? Bierze i ma\u017ce [\u015bmiech].<\/p>\n

Co \u015bmieszne, takie rzeczy, burzliwe, jakie dziej\u0105 si\u0119 teraz w polskim teatrze i w mediach, mia\u0142y miejsce w Niemczech jakie\u015b 20 lat temu. Do Volksb\u00fchne<\/em> Franka Castorfa regularnie przychodzi\u0142 \u201eBild\u201d i pisa\u0142 mro\u017c\u0105ce krew w \u017cy\u0142ach historie o aktorach, kt\u00f3rzy na scenie zabijaj\u0105 i zjadaj\u0105 szczury. Za pieni\u0105dze podatnik\u00f3w. Ha\u0144ba!<\/p>\n

Co jednak wyr\u00f3\u017cnia polski teatr na tle innych kraj\u00f3w? Mo\u017cemy by\u0107 dumni?<\/strong><\/p>\n

Polski teatr nale\u017cy do europejskiej czo\u0142\u00f3wki. Mn\u00f3stwo znakomitych aktorek i aktor\u00f3w we wszystkich kategoriach wiekowych, fantastyczna publiczno\u015b\u0107 (w r\u00f3\u017cnym wieku).<\/p>\n

Pracuj\u0119 na Zachodzie, je\u017adzimy z polskimi spektaklami po festiwalach na ca\u0142ym \u015bwiecie, wi\u0119c mia\u0142em wiele okazji do por\u00f3wna\u0144. Nie mamy powodu, \u017ceby narzeka\u0107. W Polsce re\u017cyserzy mog\u0105 pracowa\u0107 swobodnie, nawet je\u015bli co jaki\u015b czas zajmuje si\u0119 nimi tabloidowa prasa. Na przyk\u0142ad na W\u0119grzech nie ma tak dobrej sytuacji, tw\u00f3rcy emigruj\u0105.<\/p>\n

Inna sprawa, \u017ce panuj\u0105 swego rodzaju globalne mody na poszczeg\u00f3lne, narodowe teatry \u2013 jaki\u015b czas temu by\u0142a moda na \u0141otyszy, teraz na topie s\u0105 W\u0119grzy, Rosjanie, pewnie b\u0119d\u0105 Chi\u0144czycy.<\/p>\n

Czego Pana zdaniem najbardziej potrzebuje polski teatr?<\/strong><\/p>\n

To jest dobre pytanie. Zabawne, \u017ce sobie go nie postawi\u0142em. Odpowied\u017a jest czysto postulatywna. My\u015bl\u0119, ze sensownych podstaw prawnych, sensownego systemu finansowania kultury. Pr\u00f3ba wypracowania takiego rozwi\u0105zania zosta\u0142a zablokowana w parlamencie, w efekcie mamy k\u0142opoty z kszta\u0142towaniem zespo\u0142u, instytucji, poniewa\u017c dyrekcja jest w stanie dysponowa\u0107 jedynie u\u0142amkiem pieni\u0119dzy, kt\u00f3re teoretycznie dostaje teatr. Ogromn\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 znacznych przecie\u017c sum poch\u0142aniaj\u0105 wydatki nie maj\u0105ce ze sztuk\u0105 nic wsp\u00f3lnego. Z drugiej strony ludzie zwi\u0105zani z teatrem offowym ca\u0142y czas musz\u0105 walczy\u0107 o pieni\u0105dze.<\/p>\n

Potrzebna jest wi\u0119c reforma systemu, kt\u00f3ra umo\u017cliwi\u0142aby polskiemu teatrowi bardziej efektywny rozw\u00f3j, a wielu zdolnym re\u017cyserom wi\u0119ksz\u0105 swobod\u0119 w kszta\u0142towaniu oblicza instytucji. Potrzebna by\u0142aby te\u017c decentralizacja, bo obecnie ruch odbywa si\u0119 tylko w jednym kierunku \u2013 do Warszawy. W Polsce cz\u0119sto jest tak, \u017ce je\u015bli raz kto\u015b okopa\u0142 si\u0119 na teatralnych pozycjach, szczeg\u00f3lnie w stolicy, to ju\u017c tych pozycji nie odda, nawet je\u015bli od dekad odcina kupony. Teatr \u017cyczy\u0142by sobie wi\u0119c takich w\u0142odarzy, kt\u00f3rzy sensownie potrafi\u0105 zorganizowa\u0107 system tworzenia teatru w Polsce. Taki, kt\u00f3ry nie b\u0119dzie marnowa\u0142 publicznych pieni\u0119dzy. Jak na razie marnuje si\u0119 ich du\u017co, a jednocze\u015bnie ich nie wystarcza. A je\u015bli chodzi o sensown\u0105, wnikliw\u0105 krytyk\u0119 czy obiektywne media \u2013 sko\u0144czmy z tymi marzeniami [\u015bmiech].<\/p>\n

Jakie wyzwania stoj\u0105 przed teatrem w najbli\u017cszych latach?<\/strong><\/p>\n

Bezustanne wyzwanie przyci\u0105gania widz\u00f3w. I to nie tylko m\u0142odych, ale w ka\u017cdym wieku, mo\u017ce szczeg\u00f3lnie w \u015brednim. Chodzi o to, \u017ceby zatrzyma\u0107 tych, kt\u00f3rzy przychodz\u0105 do teatru b\u0119d\u0105c studentami, a potem, kiedy zak\u0142adaj\u0105 rodziny, czyli zaczynaj\u0105 realizowa\u0107 kredytowy model \u201etelewizor, meble, ma\u0142y fiat\u201d, nie maj\u0105 ju\u017c na teatr czasu, ani ochoty. W Polsce nie ma problemu z m\u0142odymi odbiorcami. Uwa\u017cam, \u017ce w tym momencie rozstrzygamy o tym, jaki b\u0119dzie kszta\u0142t polskiej inteligencji za lat kilkana\u015bcie, dwadzie\u015bcia. Bardzo mocno w to wierz\u0119. Dlatego teatr wymaga po\u015bwi\u0119cenia. Jako cz\u0142owiek i jako artysta nie mog\u0119 dopu\u015bci\u0107 do tego, \u017ceby ludzie byli mentalnie pozamykani, nie potrafili wyci\u0105gn\u0105\u0107 wniosku z wszystkich szalonych, nonkonformistycznych nurt\u00f3w w kulturze.<\/p>\n

Czemu s\u0142u\u017cy dzisiaj teatr? A z drugiej strony \u2013 czy w odniesieniu do teatru i sztuki w og\u00f3le aktualne jest jeszcze okre\u015blenie \u201es\u0142u\u017cba\u201d?<\/strong><\/p>\n

Oczywi\u015bcie, s\u0142u\u017cba, powinno\u015b\u0107 w teatrze istnieje. Jeste\u015bmy w teatrze narodowym. Na scenie z tradycjami i tak\u0105 w\u0142a\u015bnie powinno\u015bci\u0105. Rozumiem to jako tw\u00f3rcze odczytywanie klasyki, nowatorskie, \u017cmudne reinterpretowanie wielkich mit\u00f3w, wielkich tekst\u00f3w. Nie robienia z nich czego\u015b oczywistego, zastanego, z dobrodziejstwem inwentarza konserwuj\u0105cego zastany system warto\u015bci, tylko poddaj\u0105cego warto\u015bci pr\u00f3bie, niejednokrotnie pr\u00f3bie ogniowej \u2013 \u017ceby sprawdzi\u0107, czy one s\u0105 jeszcze co\u015b warte. Je\u015bli s\u0105 co\u015b warte, to przetrwaj\u0105. Wed\u0142ug mnie to jest misja teatru, i to jest misja sztuki w og\u00f3le. Od tego te\u017c s\u0105 arty\u015bci, \u017ceby warto\u015bci na nowo sk\u0142ada\u0107, a nie po to, \u017ceby robi\u0107 tak, \u017ceby by\u0142o na kolanach, \u017ceby by\u0142o pi\u0119knie. Model \u201e\u017ceby by\u0142o pi\u0119knie\u201d jest prezentowany w kalendarzu Pirelli. Wymagajmy wi\u0119cej od siebie. Na przyk\u0142ad oczywiste dla mnie jest, \u017ce wymowa Do Damaszku<\/em> jest konserwatywna, nawet chrze\u015bcija\u0144ska. Mo\u017ce by\u0142oby warto porozmawia\u0107, dlaczego zosta\u0142a ona tak bezmy\u015blnie odrzucona przez krzykaczy deklaruj\u0105cych prawicowe warto\u015bci. Co nie pozwala\u0142o dostrzec oczywistego przes\u0142ania spektaklu? Dyskusj\u0105 jednak nikt z gwi\u017cd\u017c\u0105cych nie by\u0142 zainteresowany, woleli pokrzycze\u0107 i pogwizda\u0107 z kulk\u0105. Inna rzecz, \u017ce Strindberg nie nadaje si\u0119 na \u015bwi\u0119tego; je\u015bli przewraca si\u0119 w grobie, to co najwy\u017cej z lubo\u015bci\u0105.<\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

S\u0142u\u017cba, powinno\u015b\u0107 w teatrze istnieje. (…) Rozumiem to jako tw\u00f3rcze odczytywanie klasyki, nowatorskie, \u017cmudne reinterpretowanie wielkich mit\u00f3w, wielkich tekst\u00f3w. Nie robienia z nich czego\u015b oczywistego, zastanego, z dobrodziejstwem inwentarza konserwuj\u0105cego zastany system warto\u015bci, tylko poddaj\u0105cego warto\u015bci pr\u00f3bie, niejednokrotnie pr\u00f3bie ogniowej \u2013 \u017ceby sprawdzi\u0107, czy one s\u0105 jeszcze co\u015b warte. <\/p>\n","protected":false},"author":458,"featured_media":21620,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65,2121],"tags":[1156,14068,659],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14144],"yoast_head":"\nTeatr wymaga po\u015bwi\u0119cenia<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Jan Klata: oczywi\u015bcie, s\u0142u\u017cba, powinno\u015b\u0107 w teatrze istnieje.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/jan-klata-teatr-wymaga-poswiecenia\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/jan-klata-teatr-wymaga-poswiecenia\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/jan-klata-teatr-wymaga-poswiecenia#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/jan-klata.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/jan-klata.jpg\",\"width\":667,\"height\":1000,\"caption\":\"Jan Klata, fot. Jacek Poremba (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Jana Klaty)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/jan-klata-teatr-wymaga-poswiecenia#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/jan-klata-teatr-wymaga-poswiecenia\",\"name\":\"Teatr wymaga po\u015bwi\u0119cenia\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/jan-klata-teatr-wymaga-poswiecenia#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2014-05-06T13:00:38+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T11:54:01+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/63c10ea7cea579387ebc8259cb482840\"},\"description\":\"Jan Klata: oczywi\u015bcie, s\u0142u\u017cba, powinno\u015b\u0107 w teatrze istnieje.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/jan-klata-teatr-wymaga-poswiecenia#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/jan-klata-teatr-wymaga-poswiecenia\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/jan-klata-teatr-wymaga-poswiecenia#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Teatr wymaga po\u015bwi\u0119cenia\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/63c10ea7cea579387ebc8259cb482840\",\"name\":\"Jan Klata\",\"description\":\"JAN KLATA (1973) \u2013 re\u017cyser teatralny, dramaturg. Studiowa\u0142 re\u017cyseri\u0119 w Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szkole Teatralnej w Warszawie, nast\u0119pnie za\u015b w Krakowie, gdzie asystowa\u0142 Krystianowi Lupie, Jerzemu Jarockiemu i Jerzemu Grzegorzewskiemu. Jako re\u017cyser zadebiutowa\u0142 Rewizorem Miko\u0142aja Gogola w Teatrze im. Jerzego Szaniawskiego w Wa\u0142brzychu (2003), nast\u0119pnie, wed\u0142ug w\u0142asnego tekstu, zrealizowa\u0142 spektakl U\u015bmiech Grejpruta w Teatrze Polskim we Wroc\u0142awiu (2003). Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 m.in. z Wroc\u0142awskim Teatrem Wsp\u00f3\u0142czesnym (Lochy Watykanu, 2004; Nakr\u0119cana pomara\u0144cza, 2005; Transfer!, 2006), Teatrem Wybrze\u017ce w Gda\u0144sku (H., 2004; Fanta$y, 2005), Teatrem im. Jerzego Szaniawskiego w Wa\u0142brzychu (C\u00f3rka Fizdejki, 2004), Narodowym Starym Teatrem im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie (Trzy stygmaty Palmera Eldritcha, 2006; Oresteja, 2007; Trylogia, 2009; Wesele hrabiego Orgaza, 2010; Koprofagi, czyli znienawidzeni, ale niezb\u0119dni, 2011), TR Warszawa (Szewcy u bram, 2007), Teatrem Polskim we Wroc\u0142awiu (Sprawa Dantona, 2008; Ziemia obiecana, 2009; Kazimierz i Karolina, 2010; Utw\u00f3r o Matce i Ojczy\u017anie, 2011), Teatrem Polskim w Bydgoszczy (Witaj \/ \u017begnaj, 2008; Szwole\u017cerowie, 2011). Od 2013 roku jest dyrektorem Narodowego Starego Teatru im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie, gdzie zrealizowa\u0142 spektakle Kr\u00f3l Edyp (2013) i Do Damaszku (2013). Jest laureatem wielu nagr\u00f3d, m.in. Paszportu Polityki (2006), nagrody im. K. Swinarskiego (2008) i nagrody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2009).\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/jan-klata\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Teatr wymaga po\u015bwi\u0119cenia","description":"Jan Klata: oczywi\u015bcie, s\u0142u\u017cba, powinno\u015b\u0107 w teatrze istnieje.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/jan-klata-teatr-wymaga-poswiecenia","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/jan-klata-teatr-wymaga-poswiecenia\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/jan-klata-teatr-wymaga-poswiecenia#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/jan-klata.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/jan-klata.jpg","width":667,"height":1000,"caption":"Jan Klata, fot. Jacek Poremba (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Jana Klaty)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/jan-klata-teatr-wymaga-poswiecenia#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/jan-klata-teatr-wymaga-poswiecenia","name":"Teatr wymaga po\u015bwi\u0119cenia","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/jan-klata-teatr-wymaga-poswiecenia#primaryimage"},"datePublished":"2014-05-06T13:00:38+00:00","dateModified":"2020-09-01T11:54:01+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/63c10ea7cea579387ebc8259cb482840"},"description":"Jan Klata: oczywi\u015bcie, s\u0142u\u017cba, powinno\u015b\u0107 w teatrze istnieje.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/jan-klata-teatr-wymaga-poswiecenia#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/jan-klata-teatr-wymaga-poswiecenia"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/jan-klata-teatr-wymaga-poswiecenia#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Teatr wymaga po\u015bwi\u0119cenia"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/63c10ea7cea579387ebc8259cb482840","name":"Jan Klata","description":"JAN KLATA (1973) \u2013 re\u017cyser teatralny, dramaturg. Studiowa\u0142 re\u017cyseri\u0119 w Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szkole Teatralnej w Warszawie, nast\u0119pnie za\u015b w Krakowie, gdzie asystowa\u0142 Krystianowi Lupie, Jerzemu Jarockiemu i Jerzemu Grzegorzewskiemu. Jako re\u017cyser zadebiutowa\u0142 Rewizorem Miko\u0142aja Gogola w Teatrze im. Jerzego Szaniawskiego w Wa\u0142brzychu (2003), nast\u0119pnie, wed\u0142ug w\u0142asnego tekstu, zrealizowa\u0142 spektakl U\u015bmiech Grejpruta w Teatrze Polskim we Wroc\u0142awiu (2003). Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 m.in. z Wroc\u0142awskim Teatrem Wsp\u00f3\u0142czesnym (Lochy Watykanu, 2004; Nakr\u0119cana pomara\u0144cza, 2005; Transfer!, 2006), Teatrem Wybrze\u017ce w Gda\u0144sku (H., 2004; Fanta$y, 2005), Teatrem im. Jerzego Szaniawskiego w Wa\u0142brzychu (C\u00f3rka Fizdejki, 2004), Narodowym Starym Teatrem im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie (Trzy stygmaty Palmera Eldritcha, 2006; Oresteja, 2007; Trylogia, 2009; Wesele hrabiego Orgaza, 2010; Koprofagi, czyli znienawidzeni, ale niezb\u0119dni, 2011), TR Warszawa (Szewcy u bram, 2007), Teatrem Polskim we Wroc\u0142awiu (Sprawa Dantona, 2008; Ziemia obiecana, 2009; Kazimierz i Karolina, 2010; Utw\u00f3r o Matce i Ojczy\u017anie, 2011), Teatrem Polskim w Bydgoszczy (Witaj \/ \u017begnaj, 2008; Szwole\u017cerowie, 2011). Od 2013 roku jest dyrektorem Narodowego Starego Teatru im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie, gdzie zrealizowa\u0142 spektakle Kr\u00f3l Edyp (2013) i Do Damaszku (2013). Jest laureatem wielu nagr\u00f3d, m.in. Paszportu Polityki (2006), nagrody im. K. Swinarskiego (2008) i nagrody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2009).","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/jan-klata"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21419"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/458"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21419"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21419\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21620"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21419"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21419"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21419"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=21419"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=21419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}