Zgodnie z jej postanowieniami, zwierzchnia w\u0142adza w Rzeczypospolitej Polskiej nale\u017ca\u0142a do narodu, kt\u00f3ry wy\u0142ania\u0142 w wyborach powszechnych na 5-letni\u0105 kadencj\u0119 dwuizbowy parlament z\u0142o\u017cony z Sejmu i Senatu. Zastosowanie nazwy Sejm w odniesieniu do izby ni\u017cszej, zwanej dot\u0105d tradycyjnie Izb\u0105 Poselsk\u0105, mia\u0142o znaczenie symboliczne. W ramach kompromisu pomi\u0119dzy zwolennikami konkurencyjnych rozwi\u0105za\u0144 ustrojowych Senat pozbawiono uprawnie\u0144 ustawodawczych (poza wetowaniem projekt\u00f3w ustaw uchwalanych przez Sejm). Prezydent mia\u0142 by\u0107 wybierany na kadencj\u0119 7-letni\u0105 przez Zgromadzenie Narodowe, czyli po\u0142\u0105czone izby. Zgromadzenie mia\u0142o by\u0107 zwo\u0142ywane przez ust\u0119puj\u0105cego prezydenta w ostatnim kwartale jego kadencji. W przypadku niemo\u017cno\u015bci sprawowania urz\u0119du przez prezydenta, Zgromadzenie zwo\u0142ywa\u0142 marsza\u0142ek sejmu. Dokonywa\u0142o ono wyboru jego nast\u0119pcy po przyj\u0119ciu wi\u0119kszo\u015bci\u0105 3\/5 g\u0142os\u00f3w uchwa\u0142y o opr\u00f3\u017cnieniu urz\u0119du g\u0142owy pa\u0144stwa. Zgodnie z francuskim pierwowzorem, prezydent nie sprawowa\u0142 w\u0142adzy samodzielnie, lecz przez odpowiedzialnych politycznie przez Sejmem ministr\u00f3w. Ka\u017cdy akt urz\u0119dowy wymaga\u0142 dla swej wa\u017cno\u015bci kontrasygnaty w\u0142a\u015bciwego ministra. Prezydent nie mia\u0142 prawa wydawania dekret\u00f3w z moc\u0105 ustawy, natomiast m\u00f3g\u0142 wydawa\u0107 rozporz\u0105dzenia wykonawcze. Do uprawnie\u0144 prezydenta nale\u017ca\u0142o mianowanie premiera i wskazanych przez niego ministr\u00f3w, obsadzanie urz\u0119d\u00f3w cywilnych na wniosek premiera, zwierzchnictwo nad si\u0142ami zbrojnymi, mianowanie naczelnego wodza na czas wojny. Wszystkie te kompetencje podlega\u0142y kontroli ze strony Sejmu poprzez wym\u00f3g kontrasygnaty. G\u0142owa pa\u0144stwa reprezentowa\u0142a Rzeczpospolit\u0105 w stosunkach z innymi pa\u0144stwami. Prezydent zawiera\u0142 umowy z innymi pa\u0144stwami i podawa\u0142 je do wiadomo\u015bci Sejmu, przy czym sojusze, traktaty pokojowe, wypowiedzenie wojny oraz umowy zmieniaj\u0105ce granice b\u0105d\u017a obci\u0105\u017caj\u0105ce pa\u0144stwo lub jego obywateli wymaga\u0142y zgody Sejmu. Do kompetencji prezydenta nale\u017ca\u0142o mianowanie s\u0119dzi\u00f3w oraz prawo darowania b\u0105d\u017a z\u0142agodzenia kary (prawo \u0142aski), przy czym nie odnosi\u0142o si\u0119 ono do ministr\u00f3w skazanych na mocy oskar\u017cenia wysuni\u0119tego przez Sejm.<\/p>\n Istotne znaczenie mia\u0142y przepisy dotycz\u0105ce stosunku prezydenta do parlamentu, kt\u00f3ry obradowa\u0142 w systemie sesyjnym, a terminy sesji zosta\u0142y sprecyzowane w tek\u015bcie konstytucji. Prezydent zwo\u0142ywa\u0142, odracza\u0142 i zamyka\u0142 sesje Sejmu i Senatu \u2013 prerogatywa raczej symboliczna, kt\u00f3ra jednak nabra\u0142a istotnego znaczenia po 1926 roku. M\u00f3g\u0142 on te\u017c zwo\u0142a\u0107 nadzwyczajne sesje izb, a na zadanie 1\/3 pos\u0142\u00f3w musia\u0142 to uczyni\u0107. Pozbawiono go za to inicjatywy ustawodawczej, prawa weta wobec ustaw oraz samoistnego prawa do rozwi\u0105zywania Sejmu (m\u00f3g\u0142 to uczyni\u0107 jedynie za zgod\u0105 3\/5 ustawowej liczy senator\u00f3w).<\/p>\n W listopadzie 1922 roku odby\u0142y si\u0119 wybory do parlamentu I kadencji. W \u015blad za nimi, 9 grudnia, marsza\u0142ek sejmu zwo\u0142a\u0142 Zgromadzenie Narodowe w celu wyboru prezydenta. Do elekcji stan\u0119\u0142o 5 kandydat\u00f3w: reprezentuj\u0105cy prawic\u0119 hrabia Maurycy Zamoyski, zg\u0142oszony przez PSL \u201ePiast\u201d Stanis\u0142aw Wojciechowski, z ramienia PSL \u201eWyzwolenie\u201d Gabriel Narutowicz, socjalista Ignacy Daszy\u0144ski oraz kandydat bloku mniejszo\u015bci narodowych, \u015bwiatowej s\u0142awy j\u0119zykoznawca. Jan Bauduin de Courtenay. W pi\u0105tej turze g\u0142osowania zwyci\u0119\u017cy\u0142 Gabriel Narutowicz poparty przez ugrupowania ludowe, lewic\u0119 oraz mniejszo\u015bci narodowe (289 g\u0142os\u00f3w przeciw 227 na Zamoyskiego). 11 grudnia Narutowicza zaprzysi\u0119\u017cono, a 13 grudnia prezydent przej\u0105\u0142 w\u0142adz\u0119 z r\u0105k Naczelnika Pa\u0144stwa. Tym samym konstytucja marcowa wesz\u0142a w \u017cycie.<\/p>\n Elekcja Narutowicza stanowi\u0142 zaskoczenie dla prawicy, kt\u00f3ra oczekiwa\u0142a zwyci\u0119stwa jej kandydata. Od dnia wyboru Narutowicza rozpocz\u0119to nie przebieraj\u0105c\u0105 w \u015brodkach kampani\u0119 przeciw prezydentowi, kt\u00f3ra mia\u0142a go zn\u0119ka\u0107 psychicznie i sk\u0142oni\u0107 do ust\u0105pienia. Planuj\u0105c zmasowany atak brano pod uwag\u0119, \u017ce Narutowicz nie by\u0142 zawodowym politykiem, wysuni\u0119cie jego kandydatury przez \u201eWyzwolenie\u201d mia\u0142o raczej charakter przypadkowy, a on sam waha\u0142 si\u0119 czy przyj\u0105\u0107 propozycj\u0119 ludowc\u00f3w. Po wyborze nie zamierza\u0142 by\u0107 sztandarow\u0105 postaci\u0105 lewicy i podj\u0105\u0142 starania dla wy\u0142onienia kompromisowego rz\u0105du przej\u015bciowego. Nim jednak do tego dosz\u0142o, 16 grudnia 1922, prezydent Narutowicz zosta\u0142 zamordowany w warszawskiej \u201eZach\u0119cie\u201d przez zwolennika prawicy, malarza Eligiusza Niewiadomskiego.<\/p>\n Tymczasow\u0105 w\u0142adz\u0119 przej\u0105\u0142 marsza\u0142ek sejmu Maciej Rataj. W porozumieniu z Pi\u0142sudskim \u2013 w\u00f3wczas przewodnicz\u0105cym \u015acis\u0142ej Rady Wojennej \u2013 mianowa\u0142 premierem W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego i na 20 grudnia zwo\u0142a\u0142 posiedzenie Zgromadzenia Narodowego. 298 g\u0142osami wybra\u0142o ono prezydentem Stanis\u0142awa Wojciechowskiego, przeciw 221 g\u0142osom, kt\u00f3re pad\u0142y na prawicowego rywala, Kazimierza Morawskiego. Tego samego dnia prezydent zosta\u0142 zaprzysi\u0119\u017cony i obj\u0105\u0142 urz\u0105d. Wojciechowski pe\u0142ni\u0142 go godnie, ale konstytucyjne uprawnienia nie dawa\u0142y mu wielkiego pola manewru. W spolaryzowanym politycznie Sejmie stara\u0142 si\u0119 wprowadzi\u0107 drog\u0105 precedensu obyczaj, \u017ce premierem zostaje przewodnicz\u0105cy najwi\u0119kszego klubu, a w przypadku gdy nie zdo\u0142a on zbudowa\u0107 wi\u0119kszo\u015bci w izbie, w\u0142adza pozostaje przy starym rz\u0105dzie. By\u0142a to wi\u0119c pr\u00f3ba wprowadzenia pozytywnego wotum nieufno\u015bci. Zasady tej trzyma\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w listopadzie 1923, gdy do dymisji poda\u0142 si\u0119 premier Wincenty Witos. Dopiero, gdy przyw\u00f3dca najwi\u0119kszego klubu (\u201ePSL \u201eWyzwolenie\u201d) nie zdo\u0142a\u0142 stworzy\u0107 rz\u0105du, Wojciechowski powo\u0142a\u0142 gabinet pozaparlamentarny pod kierunkiem W\u0142adys\u0142awa Grabskiego, kt\u00f3ry opanowa\u0142 hiperinflacj\u0119 i przeprowadzi\u0142 udan\u0105 reform\u0119 walutow\u0105.<\/p>\n Do powa\u017cnego kryzysu politycznego dosz\u0142o w listopadzie 1925 roku po podaniu si\u0119 do dymisji przez rz\u0105d Grabskiego. 14 listopada w Belwederze pojawi\u0142 si\u0119 marsza\u0142ek Pi\u0142sudski i z\u0142o\u017cy\u0142 prezydentowi utrzymane w ultymatywnej tonie o\u015bwiadczenie, w kt\u00f3rym \u017c\u0105da\u0142 by nowy minister spraw wojskowych zosta\u0142 powo\u0142any po uprzedniej konsultacji z nim, jako najwy\u017cszym stopniem wojskowym. W tym czasie bowiem Pi\u0142sudski nie pe\u0142ni\u0142 \u017cadnych oficjalnych funkcji. Z przewodniczenia najwy\u017cszej Radzie Wojennej zrezygnowa\u0142 jeszcze w 1923 roku, gdy powsta\u0142 rz\u0105d Witosa oparty na sojuszu PSL \u201ePiast\u201d z prawic\u0105. Prezydent Wojciechowski i nowy premier Aleksander Skrzy\u0144ski zdecydowali si\u0119 ust\u0105pi\u0107 i ministrem spraw wojskowych zosta\u0142 gen. Lucjan \u017beligowski. Tymczasem w pocz\u0105tku maja 1926 roku rz\u0105d Skrzy\u0144skiego poda\u0142 si\u0119 do dymisji, a w Sejmie odrodzi\u0142a si\u0119 koalicja \u201ePiasta\u201d i prawicy. W tej sytuacji Pi\u0142sudski nie by\u0142 ju\u017c w stanie zachowa\u0107 wp\u0142ywu na wojsko.<\/p>\n <\/p>\n 11 maja 1926 roku zacz\u0119\u0142y si\u0119 w Warszawie demonstracje antyrz\u0105dowe organizowane przez zwolennik\u00f3w Pi\u0142sudskiego, a dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej oddzia\u0142y wojskowe skoncentrowane w Rembertowie na rozkaz ust\u0119puj\u0105cego ministra spraw wojskowych odm\u00f3wi\u0142y wykonania rozkazu nowego ministra i powrotu do koszar. Tak rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 przewr\u00f3t majowy. Po dw\u00f3ch dniach walk, 14 maja, gabinet Witosa poda\u0142 si\u0119 do dymisji, a w \u015blad za nim podobn\u0105 decyzj\u0119 podj\u0105\u0142 prezydent Wojciechowski. Najwy\u017csza w\u0142adza w pa\u0144stwie przesz\u0142a w r\u0119ce marsza\u0142ka sejmu Macieja Rataja.<\/p>\n 31 maja 1926 zebra\u0142o si\u0119 Zgromadzenie Narodowe i du\u017c\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w (292 przeciw 193) wybra\u0142o na urz\u0105d prezydenta marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego. Ten jednak wyboru nie przyj\u0105\u0142. W pi\u015bmie nades\u0142anym na r\u0119ce Rataja pisa\u0142 min.: \u201eNie mog\u0142em wywalczy\u0107 w sobie zapomnienia, nie mog\u0142em wydoby\u0107 z siebie aktu zaufania i do siebie w tej pracy, kt\u00f3r\u0105 ju\u017c raz czyni\u0142em , ani te\u017c do tych, co mnie na ten urz\u0105d powo\u0142uj\u0105. Zbyt silnie w pami\u0119ci stoi mi tragiczna posta\u0107 zamordowanego prezydenta Narutowicza, kt\u00f3rego nie zdo\u0142a\u0142em od okrutnego losu ochroni\u0107 […] Nie mog\u0119 te\u017c nie stwierdzi\u0107 raz jeszcze, \u017ce nie potrafi\u0119 \u017cy\u0107 bez pracy bezpo\u015bredniej, gdy istniej\u0105ca Konstytucja od prezydenta tak\u0105 w\u0142a\u015bnie prac\u0119 odsuwa i oddala\u201d. Wobec nie przyj\u0119cia wyboru przez elekta, Zgromadzenie Narodowe 1 czerwca 1926 roku wybra\u0142o na wakuj\u0105cy urz\u0105d rekomendowanego przez marsza\u0142ka Ignacego Mo\u015bcickiego.<\/p>\n S\u0142owa Pi\u0142sudskiego o ograniczeniach konstytucyjnych na\u0142o\u017conych na urz\u0105d prezydenta nie pozostawia\u0142y w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, w jakim kierunku p\u00f3jd\u0105 rozwi\u0105zania ustrojowe preferowane przez now\u0105 ekip\u0119. 2 sierpnia 1926 roku Sejm uchwali\u0142 nowel\u0119 sierpniow\u0105 uzupe\u0142niaj\u0105c\u0105 konstytucj\u0119 marcow\u0105. Jeden z artyku\u0142\u00f3w przyznawa\u0142 prezydentowi prawo rozwi\u0105zywania sejmu przed up\u0142ywem kadencji na wniosek premiera. Najwa\u017cniejsze postanowienia dotyczy\u0142y jednak wyposa\u017cenia prezydenta w prawo og\u0142aszania rozporz\u0105dze\u0144 z moc\u0105 ustawy. Mog\u0142o to nast\u0105pi\u0107 b\u0105d\u017a z upowa\u017cnienia sejmu (t\u0105 drog\u0105 wszed\u0142 w \u017cycie min. kodeks karny z 1932 r.), b\u0105d\u017a w okresie pomi\u0119dzy sesjami sejmu. W tym ostatnim przypadku traci\u0142y one moc prawn\u0105 je\u015bli nie zostan\u0105 przedstawione Sejmowi w ci\u0105gu 14 dni od otwarcia najbli\u017cszego posiedzenia Sejmu lub je\u015bli zostan\u0105 przez Sejm uchylone.<\/p>\n Nowela sierpniowa przesuwa\u0142a faktyczny uk\u0142ad si\u0142 pomi\u0119dzy w\u0142adz\u0105 wykonawcz\u0105 a ustawodawcz\u0105 na korzy\u015b\u0107 tej pierwszej. Prezydent sta\u0142 si\u0119 na mocy noweli drugim obok Sejmu organem ustawodawczym. Bior\u0105c pod uwag\u0119 fakt, i\u017c Pi\u0142sudski otwarcie g\u0142osi\u0142, \u017ce zadaniem parlamentu jest uchwalanie bud\u017cetu, podczas gdy rz\u0105dzenie nale\u017cy do rz\u0105du, nale\u017ca\u0142o oczekiwa\u0107 kolejnych napi\u0119\u0107. Wprawdzie nowela wymienia\u0142a szeroki zakres spraw wy\u0142\u0105czonych spod ustawodawczych kompetencji w\u0142adzy wykonawczej, jednak w nast\u0119pnych latach katalog ten ulega\u0142 systematycznemu zaw\u0119\u017ceniu.<\/p>\n Nie maj\u0105c trwa\u0142ego oparcia w sejmie, sanacja uciek\u0142a si\u0119 do serii precedens\u00f3w konstytucyjnych polegaj\u0105cych na wykr\u0119tnej interpretacji postanowie\u0144 ustawy zasadniczej. Ju\u017c jesieni\u0105 1926 roku po uchwaleniu wotum nieufno\u015bci wobec dw\u00f3ch ministr\u00f3w, prezydent zdymisjonowa\u0142 ca\u0142y rz\u0105d, po czym powo\u0142a\u0142 nowy, ale w takim samym sk\u0142adzie. Bior\u0105c pod uwag\u0119 trudno\u015b\u0107, jak\u0105 w rozcz\u0142onkowanym politycznie Sejmie sprawia\u0142o sformowanie wi\u0119kszo\u015bci potrzebnej dla przeg\u0142osowania wotum nieufno\u015bci, post\u0119powanie prezydenta by\u0142o wyra\u017anym znakiem pod adresem Sejmu, \u017ce jego wp\u0142yw na w\u0142adz\u0119 wykonawcz\u0105 staje si\u0119 coraz mniejszy. Innym znacz\u0105cym precedensem by\u0142o zawieszanie sesji Sejmu, tak aby uniemo\u017cliwi\u0107 mu oprotestowanie prezydenckich dekret\u00f3w.<\/p>\n By\u0142y to jednak rozwi\u0105zania obliczone na kr\u00f3tki okres czasu. Sanacja potrzebowa\u0142a silnego oparcia w parlamencie. St\u0105d w wyborach 1928 roku wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 ugrupowanie powo\u0142ane do \u017cycia przez sanacj\u0119 \u2013 Bezpartyjny Blok Wsp\u00f3\u0142pracy z Rz\u0105dem (BBWR). Wyniki wybor\u00f3w okaza\u0142y si\u0119 jednak niezadowalaj\u0105ce i to pomimo wsparcia kampanii wyborczej ze \u015brodk\u00f3w skarbu pa\u0144stwa, co znalaz\u0142o fina\u0142 w procesie ministra Gabriela Czechowicza przed Trybuna\u0142em Stanu (zako\u0144czony bez orzeczenia wyroku). Wprawdzie BBWR sta\u0142 si\u0119 najwi\u0119kszym klubem sejmowym, ale 29% mandat\u00f3w w Sejmie nie wystarcza\u0142o do stabilnego sprawowania w\u0142adzy. Szcz\u0119\u015bliwie dla sanacji, opozycja by\u0142a rozdrobniona, a w jej klubach dosz\u0142o do roz\u0142am\u00f3w na tle stosunku do rz\u0105du.<\/p>\n W 1929 roku zarysowa\u0142a si\u0119 tendencja ku konsolidacji opozycji lewicowej i centrowej. Blok polityczny pod nazw\u0105 Centrolew obok dzia\u0142alno\u015bci parlamentarnej podj\u0105\u0142 te\u017c aktywno\u015b\u0107 pozaparlamentarn\u0105. W tej sytuacji w sierpniu 1930 roku prezydent Mo\u015bcicki na wniosek premiera Pi\u0142sudskiego rozwi\u0105za\u0142 sejm. Nowe wybory odby\u0142y si\u0119 w listopadzie, ale zanim do nich dosz\u0142o przyw\u00f3dcy opozycji zostali uwi\u0119zieni w twierdzy brzeskiej. Sanacja uzyska\u0142a 56% mandat\u00f3w sejmowych.<\/p>\n <\/p>\n 8 maja 1933 roku zebra\u0142o si\u0119 Zgromadzenie Narodowe by wobec dobiegni\u0119cia do ko\u0144ca kadencji prezydenta Mo\u015bcickiego wybra\u0107 nast\u0119pc\u0119. W zgromadzeniu nie wzi\u0119\u0142a udzia\u0142u opozycja i przedstawiciele s\u0142owia\u0144skich mniejszo\u015bci narodowych. W tej sytuacji na jedynego kandydata \u2013 Ignacego Mo\u015bcickiego \u2013 pad\u0142y 332 z 343 g\u0142os\u00f3w.<\/p>\n Ju\u017c w sejmie wybranym w 1928 roku zacz\u0119\u0142y si\u0119 prace nad now\u0105 konstytucj\u0105. Ostateczne g\u0142osowanie sejmowe nad konstytucj\u0105 i z zg\u0142oszonymi przez Senat poprawkami odby\u0142o si\u0119 23 marca 1935 roku. Zgodnie z za\u0142o\u017ceniami jej tw\u00f3rc\u00f3w, konstytucja kwietniowa zrywa\u0142a z tr\u00f3jpodzia\u0142em w\u0142adz i systemem parlamentarnym, pozostawiaj\u0105c parlament jako organ pa\u0144stwa wyra\u017caj\u0105cy opini\u0119 publiczn\u0105. Prezydent mia\u0142 by\u0107 odt\u0105d czynnikiem nadrz\u0119dnym \u201eharmonizuj\u0105cym dzia\u0142anie naczelnych organ\u00f3w pa\u0144stwowych\u201d. Mianowa\u0142 i odwo\u0142ywa\u0142 premiera, obsadza\u0142 zastrze\u017cone mu urz\u0119dy pa\u0144stwowe (w tym pierwszego prezesa S\u0105du Najwy\u017cszego, naczelnego wodza, szefa Generalnego Inspektoratu Si\u0142 Zbrojnych), sprawowa\u0142 zwierzchnictwo nad si\u0142ami zbrojnymi, decydowa\u0142 o wojnie i pokoju, mianowa\u0142 1\/3 sk\u0142adu Senatu, rozwi\u0105zywa\u0142 przed up\u0142ywem kadencji parlament. Wszystkie te prerogatywy nie wymaga\u0142y kontrasygnaty ministr\u00f3w. W specjalnym rozdziale konstytucji dotycz\u0105cym ustawodawstwa przyznano prezydentowi prawo do wydawania dekret\u00f3w z moc\u0105 ustawy. Te z nich, kt\u00f3re dotyczy\u0142y organizacji rz\u0105du, zwierzchnictwa nad si\u0142ami zbrojnymi i organizacji administracji pa\u0144stwowej pozostawa\u0142y poza kontrol\u0105 parlamentu. Inne \u2013 za wyj\u0105tkiem zmian konstytucyjnych \u2013 mog\u0142y by\u0107 wydawane z pe\u0142nomocnictwa Sejmu, wzgl\u0119dnie w okresie gdy Sejm by\u0142 rozwi\u0105zany.<\/p>\n G\u0142ow\u0119 pa\u0144stwa na 7-letni\u0105 kadencj\u0119 wybiera\u0107 mia\u0142o Zgromadzenie Elektor\u00f3w pod przewodnictwem marsza\u0142ka Senatu. Ust\u0119puj\u0105cy prezydent m\u00f3g\u0142 w trybie prerogatyw wskaza\u0107 swego nast\u0119pc\u0119. W takim przypadku odbywa\u0107 si\u0119 mia\u0142y wybory powszechne spomi\u0119dzy dw\u00f3ch kandydat\u00f3w: wskazanego przez prezydenta i wybranego przez Kolegium Elektor\u00f3w. W przypadku gdy prezydent nie m\u00f3g\u0142 sprawowa\u0107 urz\u0119du, jego opr\u00f3\u017cnienie og\u0142asza\u0142o wi\u0119kszo\u015bci\u0105 3\/5 g\u0142os\u00f3w Zgromadzenie Narodowe, po czym marsza\u0142ek Senatu zwo\u0142ywa\u0142 Zgromadzenie Elektor\u00f3w. W przypadku wojny kadencja prezydenta ulega\u0142a przed\u0142u\u017ceniu i ko\u0144czy\u0142a si\u0119 3 miesi\u0105ce po zawarciu pokoju. Gdyby w okresie wojny prezydent nie m\u00f3g\u0142 wype\u0142nia\u0107 powinno\u015bci urz\u0119dowych, to m\u00f3g\u0142 wskaza\u0107 swego nast\u0119pc\u0119.<\/p>\n Trzy tygodnie po podpisaniu konstytucji zmar\u0142 marsza\u0142ek Pi\u0142sudski. Prezydent Mo\u015bcicki, pozostaj\u0105cy dot\u0105d w jego cieniu (\u201eTyle znaczy, co Ignacy\u201d \u2013 jak pod\u015bpiewywa\u0142 pod w\u0105sem premier Kazimierz Bartel), sta\u0142 si\u0119 tak\u017ce de facto g\u0142\u00f3wn\u0105 osob\u0105 w pa\u0144stwie. Odrzuciwszy wszelkie sugestie o ewentualnym ust\u0105pieniu w zwi\u0105zku z uchwaleniem nowej konstytucji, Mo\u015bcicki wywar\u0142 powa\u017cny wp\u0142yw na sk\u0142ad gabinetu, wprowadzaj\u0105c do niego jako wicepremiera do spraw gospodarczych Eugeniusza Kwiatkowskiego. Podobnie by\u0142o w 1936 roku, podczas formowania rz\u0105du genera\u0142a Sk\u0142adkowskiego. Nowy premier zawdzi\u0119cza\u0142 sw\u0105 nominacj\u0119 porozumieniu mi\u0119dzy prezydentem a marsza\u0142kiem Rydzem-\u015amig\u0142ym, natomiast sk\u0142ad nowego gabinetu zosta\u0142 mu podyktowany przez Mo\u015bcickiego.<\/p>\n 1 wrze\u015bnia 1939 roku salwy pancernika \u201eSchleswig-Holstein\u201d rozpocz\u0119\u0142y II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105. 17 wrze\u015bnia, na wie\u015b\u0107 o przekroczeniu granic wschodnich przez Armi\u0119 Czerwon\u0105, prezydent Mo\u015bcicki, rz\u0105d i naczelny w\u00f3dz przekroczyli granic\u0119 rumu\u0144sk\u0105 i zostali internowani. Przez najbli\u017csze dwa tygodnie interesy Rzeczypospolitej reprezentowane by\u0142y przez ambasador\u00f3w w Pary\u017cu i Londynie. Internowany prezydent doszed\u0142 do wniosku, \u017ce zachodzi konieczno\u015b\u0107 skorzystania z artyku\u0142u 24 konstytucji kwietniowej i wyznaczenia nast\u0119pcy. Dekretem antydatowanym, by nie nara\u017ca\u0107 na szwank w\u0142adz rumu\u0144skich, na 17 wrze\u015bnia Mo\u015bcicki przekaza\u0142 w\u0142adz\u0119 ambasadorowi w Rzymie Boles\u0142awowi Wieniawie-D\u0142ugoszowskiemu. Nominacja Wieniawy spotka\u0142a si\u0119 z przeciwdzia\u0142aniem ze strony przebywaj\u0105cego w Pary\u017cu gen. Sikorskiego i w\u0142adz francuskich. W tej sytuacji D\u0142ugoszowski poinformowa\u0142 Mo\u015bcickiego o zrzeczeniu si\u0119 urz\u0119du. 30 wrze\u015bnia Mo\u015bcicki kolejnym antydatowanym na 17 wrze\u015bnia pismem wyznaczy\u0142 nast\u0119pc\u0105 W\u0142adys\u0142awa Raczkiewicza, by\u0142ego czlonka BBWR, marsza\u0142ka Senatu i od 1934 roku prezesa \u015awiatowego Zwi\u0105zku Polak\u00f3w z Zagranicy.<\/p>\n Wobec kl\u0119ski Francji, 17 czerwca 1940 roku prezydent Raczkiewicz zaokr\u0119towa\u0142 si\u0119 na brytyjski kr\u0105\u017cownik i wyjecha\u0142 do Wielkiej Brytanii. 21 czerwca Raczkiewicz przyby\u0142 do Londynu, gdzie powita\u0142 go kr\u00f3l Jerzy VI. Podczas uroczysto\u015bci nie by\u0142o gen. Sikorskiego. By\u0142 to pocz\u0105tek przesilenia rz\u0105dowego zwi\u0105zanego z zarzutami wobec Sikorskiego, i\u017c skupi\u0142 w swym r\u0119ku nadmiern\u0105 liczb\u0119 funkcji oraz w skutek zbyt p\u00f3\u017anego wydania rozkazu o ewakuacji spowodowa\u0142 niewsp\u00f3\u0142miernie wysokie straty wojsk polskich.<\/p>\n Tymczasem wydarzenia wojenne uk\u0142ada\u0142y si\u0119 dla Polski niekorzystnie. Szybki marsz Armii Czerwonej na zach\u00f3d pokazywa\u0142, \u017ce pierwotne nadzieje Churchilla, i\u017c ZSRR pokona Niemcy, ale przy tym os\u0142abi si\u0119 na tyle, \u017ce b\u0119dzie potrzebowa\u0142 pomocy Zachodu, nie spe\u0142ni\u0105 si\u0119,. W przeciwie\u0144stwie do prezydenta USA, Churchill raczej nie mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci co do faktycznego charakteru rz\u0105d\u00f3w Stalina i jego zamiar\u00f3w wzgl\u0119dem Europy Wschodniej.<\/p>\n Tragiczny los powstania warszawskiego nie pozostawia\u0142 z\u0142udze\u0144 co do plan\u00f3w Stalina. Tymczasem premier Miko\u0142ajczyk mia\u0142 nadziej\u0119, \u017ce cz\u0119\u015bciowe ust\u0119pstwa pozwol\u0105 \u201euratowa\u0107 to co da si\u0119 jeszcze uratowa\u0107\u201d. Nie znalaz\u0142szy zrozumienia u prezydenta, Miko\u0142ajczyk poda\u0142 si\u0119 do dymisji 24 listopada 1944 roku. Jego nast\u0119pc\u0105 na urz\u0119dzie Prezesa Rady Ministr\u00f3w zosta\u0142 Tomasz Arciszewski. Tymczasem mocarstwa zachodnie w coraz wi\u0119kszym stopniu ogranicza\u0142y swe kontakty z rz\u0105dem polskim. Konferencja ja\u0142ta\u0144ska w lutym 1945 roku zdecydowa\u0142a nie tylko o kszta\u0142cie wschodniej granicy Polski, ale i o trybie tworzenia rz\u0105du polskiego, w kt\u00f3rym nie by\u0142o miejsca dla dotychczasowych w\u0142adz. W czerwcu 1945 roku powo\u0142ano w Moskwie Tymczasowy Rz\u0105d Jedno\u015bci Narodowej z Edwardem Os\u00f3bk\u0105-Morawskim jako premierem i Miko\u0142ajczykiem jako jednym z wicepremier\u00f3w. W tej sytuacji, 29 czerwca 1945 roku prezydent Raczkiewicz wyda\u0142 odezw\u0119 do narodu, w kt\u00f3rej pisa\u0142 min: \u201e Prawo Rzeczyposoplitej z\u0142o\u017cy\u0142o na mnie obowi\u0105zek przekazania, po zawarciu pokoju, urz\u0119du Prezydenta Rzeczypospolitej w r\u0119ce nast\u0119pcy, powo\u0142anego przez nar\u00f3d w wolnych od wszelkiego przymusu i od wszelkiej gro\u017aby demokratycznych wyborach. Uczyni\u0119 to niezw\u0142ocznie, gdy nar\u00f3d b\u0119dzie w stanie wyboru takiego dokona\u0107\u201d. Jak si\u0119 okaza\u0142o, trzeba by\u0142o czeka\u0107 na to 45 lat.<\/p>\n Wraz z cofni\u0119ciem uznania dla rz\u0105du polskiego przez mocarstwa zachodnie, co nast\u0105pi\u0142o w lipcu 1945 roku, zacz\u0105\u0142 si\u0119 okres trwania instytucji polskich na emigracji. Celem by\u0142o z jednej strony wywieranie wp\u0142ywu, czy tylko przypominanie o losie Polski dotychczasowym zachodnim aliantom, a z drugiej danie \u015bwiadectwa przez sam fakt trwania i zachowania niezale\u017cnych instytucji. W okresie nasilenia zimnej wojny, mniej wi\u0119cej do 1958 roku, przewa\u017ca\u0142 cel pierwszy. Z czasem jednak samo trwanie i dawanie \u015bwiadectwa okaza\u0142o si\u0119 funkcj\u0105 pierwszorz\u0119dn\u0105.<\/p>\n W kwietniu 1947 roku zmar\u0142 prezydent Raczkiewicz. Przed \u015bmierci\u0105 odwo\u0142a\u0142 z funkcji nast\u0119pcy Tomasza Arciszewskiego i mianowa\u0142 nim Augusta Zaleskiego. Zar\u00f3wno osoba nowego prezydenta, jak i okoliczno\u015bci obj\u0119cia urz\u0119du spowodowa\u0142y protest PPS, a potem zniech\u0119cenie do Zaleskiego coraz liczniejszych od\u0142am\u00f3w emigracji. W 1949 roku utworzono sojusz antyprezydencki \u2013 Rad\u0119 Polityczn\u0105. Konflikt w \u0142onie emigracji nie s\u0142u\u017cy\u0142 podejmowaniu efektywnych dzia\u0142a\u0144 politycznych, szkodzi\u0142 sprawie polskiej w opinii pa\u0144stw zachodnich i sk\u0142ania\u0142 komunist\u00f3w w kraju do drwin. Sk\u0142oni\u0142o to przebywaj\u0105cego w Kanadzie gen. Sosnkowskiego do podj\u0119cia mediacji i wypracowania formu\u0142y kompromisu, kt\u00f3rego podstaw\u0105 mia\u0142o by\u0107 ust\u0105pienie Zaleskiego po up\u0142ywie 7-letniej kadencji w 1954 roku. Gdy to nie nast\u0105pi\u0142o, przedstawiciele g\u0142\u00f3wnych stronnictw powo\u0142ali kolegialny odpowiednik urz\u0119du prezydenta, tzw. Rad\u0119 Trzech (Arciszewski, W\u0142adys\u0142aw Anders i Edward Raczy\u0144ski) i podleg\u0142y jej rz\u0105d (Egzekutywa Zjednoczenia Narodowego, konkurencyjna wobec rz\u0105du prezydenckiego) . Konflikt wok\u00f3\u0142 prezydentury przerodzi\u0142 si\u0119 w d\u0142ugotrwa\u0142y \u201ekryzys pa\u0144stwowy\u201d, kt\u00f3ry mia\u0142 trwa\u0107 do \u015bmierci prezydenta Zaleskiego w 1972 roku. Jego nast\u0119pc\u0105 zosta\u0142 Stanis\u0142aw Ostrowski, w latach 1936-1939 prezydent Lwowa. Rada Trzech zaakceptowa\u0142a ten wyb\u00f3r i rozwi\u0105za\u0142a si\u0119. Tym samym, w epoce gdy g\u0142\u00f3wn\u0105 warto\u015bci\u0105 sta\u0142o si\u0119 dawanie \u015bwiadectwa poprzez trwanie, zako\u0144czony zosta\u0142 kryzys pa\u0144stwowy na emigracji. Po up\u0142ywie kadencji Ostrowskiego urz\u0105d prezydencki przej\u0105\u0142 Edward Raczy\u0144ski, by\u0142y ambasador polski w Londynie. W 1986 roku przekaza\u0142 urz\u0105d wyznaczonemu wcze\u015bniej nast\u0119pc\u0105, by\u0142emu premierowi rz\u0105du emigracyjnemu Kazimierzowi Sabbatowi, przedstawicielowi m\u0142odszego pokolenia emigracji wojennej (ur. 1913). Kadencja nowego prezydenta trwa\u0142a tylko trzy lata. Po jego \u015bmierci w lipcu 1989 roku, urz\u0105d przeszed\u0142 w r\u0119ce, wyznaczonego zawczasu nast\u0119pc\u0105 Ryszarda Kaczorowskiego.<\/p>\n Kadencja ostatniego prezydenta zako\u0144czy\u0142a si\u0119 w 22 grudnia 1990 roku wraz z przekazaniem na Zamku Kr\u00f3lewskim w Warszawie insygni\u00f3w prezydenckich Lechowi Wa\u0142\u0119sie, pierwszemu prezydentowi wybranemu w wolnych wyborach powszechnych. Tym samym wype\u0142ni\u0142a si\u0119 wola prezydenta Raczkiewicza og\u0142oszona w czerwcu 1945 roku.<\/p>\n <\/p>\n Ustaw\u0105 z 11 wrze\u015bnia 1944 roku Krajowa Rada Narodowa, ca\u0142kowicie podleg\u0142a Moskwie, przyzna\u0142o Boles\u0142awowi Bierutowi uprawnienia marsza\u0142ka sejmu, a poniewa\u017c wedle wyk\u0142adni powo\u0142anego 2 miesi\u0105ce wcze\u015bniej Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego, urz\u0105d prezydencki by\u0142 opr\u00f3\u017cniony, Bierut dosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c kompetencje nale\u017cne prezydentowi w zakresie og\u0142aszania ustaw, zwierzchnictwa nad si\u0142ami zbrojnymi, zawierania um\u00f3w z innymi pa\u0144stwami i wykonywania prawa \u0142aski. 31 grudnia 1944 PKWN przekszta\u0142cono w Rz\u0105d Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej, a ustawa KRN zmieni\u0142a tytu\u0142 Bieruta z przewodnicz\u0105cego KRN na Prezydenta Krajowej Rady Narodowej, co akcentowa\u0142o jego centraln\u0105 pozycj\u0119 w nowych w\u0142adzach, cho\u0107 z przyczyn taktycznych Bierut podawa\u0142 si\u0119 za bezpartyjnego. Rz\u0105d Tymczasowy, podobnie jak wcze\u015bniej PKWN, wydawa\u0142 dekrety, kt\u00f3re wchodzi\u0142y w \u017cycie po przedstawieniu prezydium KRN. Sytuacja nie uleg\u0142a zmianie po powstaniu w czerwcu 1945 roku Tymczasowego Rz\u0105du Jedno\u015bci Narodowej. Naczelnym zadaniem nowych w\u0142adz by\u0142o zd\u0142awienie opozycji w postaci utworzonego przez Miko\u0142ajczyka Polskiego Stronnictwa Ludowego. Wobec popularno\u015bci PSL i s\u0142abego poparcia dla komunist\u00f3w – i mimo przeprowadzenia jeszcze we wrze\u015bniu 1944 roku reformy rolnej – racj\u0105 bytu nowego re\u017cimu by\u0142o krwawe d\u0142awienie opozycji przy pomocy UBP i sojuszniczej armii oraz odwlekanie wybor\u00f3w parlamentarnych, tak aby nie powt\u00f3rzy\u0107 b\u0142\u0119du w\u0119gierskiego, gdzie wybory w 1945 roku zako\u0144czy\u0142y si\u0119 kl\u0119sk\u0105 komunist\u00f3w. Temu w\u0142a\u015bnie s\u0142u\u017cy\u0142o przeprowadzenie plebiscytu ludowego z 30 czerwca 1946 roku – pr\u00f3by generalnej przed wyborami, kt\u00f3re odby\u0142y si\u0119 19 stycznia 1947 roku.<\/p>\n W jednoizbowym Sejmie Ustawodawczym, kt\u00f3ry ukonstytuowa\u0142 si\u0119 4 lutego 1947 roku, 90 proc. miejsc zajmowali zwolennicy nowej w\u0142adzy spod znaku PPR, PPS, SL i SD. Tego samego dnia uchwalono wzorowan\u0105 na rozwi\u0105zaniach konstytucji marcowej ustaw\u0119 o wyborze prezydenta, a 5 lutego na urz\u0105d ten wybrano Boles\u0142awa Bieruta. 19 lutego Sejm uchwali\u0142 ustaw\u0119 o zakresie dzia\u0142ania najwy\u017cszych organ\u00f3w Rzeczypospolitej Polskiej, zwan\u0105 Ma\u0142\u0105 Konstytucj\u0105 . Kompetencje prezydenta by\u0142y podobne do kompetencji przyznanych mu w 1921 roku, co zreszt\u0105 zupe\u0142nie nie odpowiada\u0142o faktycznemu uk\u0142adowi si\u0142 i praktyce sprawowania w\u0142adzy. Jego pozycj\u0119 wzmacnia\u0142 natomiast fakt, \u017ce by\u0142 jednocze\u015bnie przewodnicz\u0105cym Rady Pa\u0144stwa, kt\u00f3rej zadaniem by\u0142o zatwierdzanie dekret\u00f3w wydawanych przez rz\u0105d, nadz\u00f3r nad radami narodowymi, kt\u00f3re zast\u0105pi\u0142y samorz\u0105d terytorialny, wykonywanie inicjatywy ustawodawczej.<\/p>\n Ju\u017c w 1949 roku zainicjowano prace nad now\u0105 konstytucj\u0105. W 1950 poufny projekt ustawy przedstawiono Biuru Politycznemu PZPR (powsta\u0142ej z fuzji PPR i PPS w grudniu 1948). Dalsze prace polega\u0142y przede wszystkim na upodobnieniu proponowanych rozwi\u0105za\u0144 do konstytucji ZSRR z 1936 roku. Ostateczn\u0105 instancj\u0105 okaza\u0142 si\u0119 J\u00f3zef Stalin, kt\u00f3ry uszlachetni\u0142 projekt wprowadzaj\u0105c kilkadziesi\u0105t odr\u0119cznych poprawek. Sejm uchwali\u0142 konstytucj\u0119 22 lipca 1952 roku, co wymaga\u0142o przed\u0142u\u017cenia jego kadencji o p\u00f3\u0142 roku.<\/p>\n Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (PRL) – bo tak brzmia\u0142a nowa nazwa pa\u0144stwa \u2013 zrywa\u0142a z zasad\u0105 tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adz na rzecz koncepcji w\u0142adzy jednolitej z jednoizbowym sejmem jako naczelnym organem w\u0142adzy. Zniesiono r\u00f3wnie\u017c urz\u0105d prezydenta, zast\u0119puj\u0105c go Rad\u0105 Pa\u0144stwa, z\u0142o\u017con\u0105 z os\u00f3b wybieranych przez Sejm spo\u015br\u00f3d pos\u0142\u00f3w.<\/p>\n Nowy rozdzia\u0142 w dziejach konstytucjonalizmu polskiego otworzy\u0142y umowy przyj\u0119te przy Okr\u0105g\u0142ym Stole, szczeg\u00f3lnie Stanowisko w sprawie reform politycznych z 5 kwietnia 1989 roku. W my\u015bl tego dokumentu, 7 kwietnia Sejm przyj\u0105\u0142 nowelizacj\u0119 konstytucji z 1952 roku. Poprawki zak\u0142ada\u0142y przywr\u00f3cenie urz\u0119du prezydenta wybieranego przez Zgromadzenie Narodowe na 6-letni\u0105 kadencj\u0119. Prezydent reprezentowa\u0142 pa\u0144stwo w stosunkach mi\u0119dzynarodowych, by\u0142 zwierzchnikiem si\u0142 zbrojnych, mia\u0142 prawo stosowa\u0107 weto wobec ustaw parlamentu, wyst\u0119powa\u0142 do Sejmu z wnioskiem o powo\u0142anie i odwo\u0142anie premiera, m\u00f3g\u0142 zwo\u0142ywa\u0107 specjalne posiedzenia Rady Ministr\u00f3w (Rada Gabinetowa), wydawa\u0107 rozporz\u0105dzenia i zarz\u0105dzenia na podstawie ustaw i w celu ich wykonania. 19 lipca 1989 roku podczas posiedzenia Zgromadzenia Narodowego prezydentem wybrano gen. Wojciecha Jaruzelskiego.<\/p>\n Postanowienia noweli kwietniowej nie mia\u0142y d\u0142ugiego \u017cywota. Wybory z 4 czerwca 1989 roku i walne zwyci\u0119stwo \u201eSolidarno\u015bci\u201d przyspieszy\u0142y bieg wydarze\u0144 polskiej \u201e\u0142agodnej rewolucji\u201d. Ju\u017c bowiem 27 wrze\u015bnia 1990 roku zmieniono konstytucj\u0119, postanawiaj\u0105c, \u017ce kadencja obecnego prezydenta wyga\u015bnie przed up\u0142ywem ustawowego terminu, a nowe wybory \u2013 o charakterze powszechnym \u2013 zostan\u0105 rozpisane przed ko\u0144cem 1990 roku. Wybory odby\u0142y si\u0119 25 listopada. Najwi\u0119cej g\u0142os\u00f3w uzyska\u0142 Lech Wa\u0142\u0119sa (39,95%), drugi by\u0142 Stanis\u0142aw Tymi\u0144ski (23,10%), kt\u00f3ry wyprzedzi\u0142 premiera Tadeusza Mazowieckiego (18,08%). Zgodnie z ordynacj\u0105 wyborcz\u0105 konieczna by\u0142a druga tura wybor\u00f3w, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 9 grudnia i przynios\u0142a zwyci\u0119stwo Wa\u0142\u0119sie (75% g\u0142os\u00f3w).<\/p>\n Przeprowadzone do schy\u0142ku 1990 roku zmiany w konstytucji, jakkolwiek donios\u0142e politycznie, mia\u0142y jednak charakter prowizoryczny. 17 pa\u017adziernika 1992 sejm uchwali\u0142 Ma\u0142\u0105 Konstytucj\u0119, kt\u00f3ra wesz\u0142a w \u017cycie z dniem 8 grudnia. Sta\u0142a ona na stanowisku tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adz. Nie rozstrzygn\u0119\u0142a natomiast tocz\u0105cej si\u0119 w\u00f3wczas dyskusji o kszta\u0142cie prezydentury. Z jednej strony bowiem uniemo\u017cliwia\u0142a prezydentowi jednoczesne pe\u0142nienie innych urz\u0119d\u00f3w pa\u0144stwowych (np. premiera), ale z drugiej zachowa\u0142a dla\u0144 pozycj\u0119 \u201enajwy\u017cszego przedstawiciela Pa\u0144stwa Polskiego w stosunkach wewn\u0119trznych i mi\u0119dzynarodowych\u201d oraz realne, a nie tylko symboliczne zwierzchnictwo nad si\u0142ami zbrojnymi. Prezydent m\u00f3g\u0142 r\u00f3wnie\u017c zwo\u0142ywa\u0107 posiedzenia rz\u0105du i przewodniczy\u0107 im. Kompromis pomi\u0119dzy prezydentem Wa\u0142\u0119s\u0105 a zwolennikami ograniczenia w\u0142adzy prezydenckiej doprowadzi\u0142 do wy\u0142\u0105czenia spod zasady kontrasygnaty premiera licznych rozporz\u0105dze\u0144 jakie przys\u0142ugiwa\u0142y prezydentowi. W sumie wi\u0119c Ma\u0142a Konstytucja nie dawa\u0142a jasnego obrazu stosunk\u00f3w pomi\u0119dzy naczelnymi organami w\u0142adzy i z tego powodu by\u0142a krytykowana zar\u00f3wno przez prawnik\u00f3w, jak polityk\u00f3w. Wybierany w g\u0142osowaniu powszechnym na 5-letni\u0105 kadencj\u0119 prezydent faktycznie odgrywa\u0142 wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 ni\u017c g\u0142owa pa\u0144stwa w klasycznych systemach parlamentarno-gabinetowych. St\u0105d i okre\u015blenie polskiego modelu ustrojowego jako systemu parlamentarno-prezydenckiego. Ma\u0142a Konstytucja istotnie wzmacnia\u0142a rz\u0105d, daj\u0105c mu uprawnienia do wydawania rozporz\u0105dze\u0144 z moc\u0105 ustawy, co okaza\u0142o si\u0119 przydatne w warunkach transformacji ustroju gospodarczego.<\/p>\n Prace konstytucyjne kontynuowano w Sejmie I kadencji, a potem w wybranym w 1993 roku Sejmie II kadencji, kt\u00f3ry postawi\u0142 sobie za jedno z naczelnych zada\u0144 uchwalenie konstytucji, kt\u00f3ra zgodnie z ustaw\u0105 z 23 kwietnia 1992 winna zosta\u0107 poddana pod os\u0105d obywateli w drodze referendum. W trakcie prac nad konstytucj\u0105 up\u0142yn\u0119\u0142a kadencja Lecha Wa\u0142\u0119sy. W drugiej turze wybor\u00f3w w dniu 19 listopada 1995 roku prezydentem wybrano Aleksandra Kwa\u015bniewskiego, kt\u00f3ry uzyska\u0142 51,72% g\u0142os\u00f3w, wobec 48,28% g\u0142os\u00f3w oddanych na Lecha Wa\u0142\u0119s\u0119. 5 lat p\u00f3\u017aniej, 8 pa\u017adziernika 2000 roku Aleksander Kwa\u015bniewski zosta\u0142 ponownie wybrany prezydentem, uzyskuj\u0105c w pierwszej turze 51,72% g\u0142os\u00f3w.<\/p>\n W roku 2005 w wyborach na urz\u0105d Prezydenta RP zwyci\u0119\u017cy\u0142 w II turze Lech Kaczy\u0144ski (54,04% g\u0142os\u00f3w). Jego konkurent Donald Tusk otrzyma\u0142 46% g\u0142os\u00f3w. Z powodu tragicznej \u015bmierci Prezydenta Lecha Kaczy\u0144skiego wybory odbywaj\u0105 si\u0119 o kilka miesi\u0119cy wcze\u015bniej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Niemal\u017ce zaraz po uzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci pojawi\u0142a si\u0119 w Polsce kwestia urz\u0119du prezydenta pa\u0144stwa. Na dobre zaj\u0105\u0142 si\u0119 tym jednak Sejm Ustawodawczy w 1921 roku w pracach nad konstytucj\u0105. Rozwa\u017cano przy tym zar\u00f3wno rozwi\u0105zania wzorowane na systemie prezydenckim obowi\u0105zuj\u0105cym w USA, jak i zbli\u017cone do parlamentarno-gabinetowego modelu francuskiego.<\/p>\n","protected":false},"author":59,"featured_media":2207,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[525,516,529,518,368,520,374,524,515,522,523,517,519,521,281],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14229],"yoast_head":"\n![\"Gabriel](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/06\/gabriel-narutowicz-440x600.jpg\" "\\"gabriel-narutowicz\\"")
![\"Stanis\u0142aw](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/06\/stanislaw-wojciechowski-434x600.jpg\" "\\"stanislaw-wojciechowski\\"")
![\"Ignacy](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/06\/ignacy-moscicki-portret-472x600.jpg\" "\\"ignacy-moscicki-portret\\"")
![\"Gabriel](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/06\/gabriel-narutowicz-jozef-pilsudski-540x407.jpg\" "\\"gabriel-narutowicz-jozef-pilsudski\\"")
![\"W\u0142adys\u0142aw](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/06\/wladyslaw-grabski-503x600.jpg\" "\\"wladyslaw-grabski\\"")
Przewr\u00f3t majowy, nowela sierpniowa i precedensy konstytucyjne<\/strong><\/h3>\n
![\"Marsza\u0142ek](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/06\/pilsudski-na-moscie-poniatowskiego-maj-1926-540x380.jpg\" "\\"pilsudski-na-moscie-poniatowskiego-maj-1926\\"")
![\"J\u00f3zef](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/06\/pilsudski-moscicki-bartel-434x600.jpg\" "\\"pilsudski-moscicki-bartel\\"")
Konstytucja kwietniowa<\/strong><\/h3>\n
![\"Prezydent](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/06\/konstytucja-kwietniowa-23-04-1935-540x389.jpg\" "\\"konstytucja-kwietniowa-23-04-1935\\"")
Wojna<\/strong><\/h3>\n
![\"Odezwa](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/06\/oredzie-ignacy-moscicki-1-09-1939-446x600.jpg\" "\\"oredzie-ignacy-moscicki-1-09-1939\\"")
Emigracja<\/strong><\/h3>\n
![\"W\u0142adys\u0142aw](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/06\/wladyslaw-raczkiewicz.jpg\" "\\"wladyslaw-raczkiewicz\\"")
![\"Ryszard](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/06\/ryszard-kaczorowski-2008-414x600.jpg\" "\\"ryszard-kaczorowski-2008\\"")
Od Rzeczypospolitej do PRL-u<\/strong><\/h3>\n
![\"Boles\u0142aw](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/06\/boleslaw-bierut-470x600.jpg\" "\\"boleslaw-bierut\\"")
Od PRL do Rzeczypospolitej<\/strong><\/h3>\n
![\"Wojciech](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/06\/wojciech-jaruzelski-2006-450x600.jpg\" "\\"wojciech-jaruzelski-2006\\"")
![\"Lech](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/06\/lech-walesa-2009-454x600.jpg\" "\\"lech-walesa-2009\\"")
![\"Aleksander](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/06\/aleksander-kwasniewski-439x600.jpg\" "\\"aleksander-kwasniewski\\"")
![\"Lech](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/06\/lech-kaczynski-496x600.jpg\" "\\"lech-kaczynski\\"")