{"id":22026,"date":"2014-05-28T15:00:11","date_gmt":"2014-05-28T14:00:11","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=22026"},"modified":"2014-05-28T18:47:00","modified_gmt":"2014-05-28T17:47:00","slug":"piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei","title":{"rendered":"Kino bez idei?"},"content":{"rendered":"<p>Poni\u017cej publikujemy fragmenty dyskusji panelowej <em>Kino bez idei? Czy polskie filmy po 89 roku pr\u00f3buj\u0105 budowa\u0107 jaki\u015b wsp\u00f3lny \u015bwiatopogl\u0105d?<\/em>, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 28 maja 2013 roku podczas konferencji <em>O poprawie polskiego kina<\/em> organizowanej przez Uniwersytet Warszawski. W panelu udzia\u0142 wzi\u0119li: Pawe\u0142 Sala \u2013 scenarzysta, dramatopisarz, re\u017cyser film\u00f3w fabularnych i dokumentalnych, nauczyciel kreatywnego pisania w szkole MaszynaDoPisania, dr Rafa\u0142 Marsza\u0142ek \u2013 krytyk filmowy, historyk filmu, za zas\u0142ugi dla kultury polskiej odznaczony medalem Gloria Artis, Micha\u0142 Walkiewicz \u2013 krytyk filmowy (filmweb.pl), laureat Nagrody im. Krzysztofa M\u0119traka, Rafa\u0142 Paw\u0142owski \u2013 krytyk filmowy (portalfilmowy.pl). Dyskusj\u0119 poprowadzi\u0142 Piotr Kowalczyk.<\/p>\n<p><em>Tekst zosta\u0142 skr\u00f3cony i opracowany przez Redakcj\u0119 O.pl<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">*<\/p>\n<figure id=\"attachment_22088\" aria-describedby=\"caption-attachment-22088\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-002\/\" rel=\"attachment wp-att-22088\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-22088\" title=\"Pawe\u0142 Sala, Micha\u0142 Walkiewicz, Rafa\u0142 Paw\u0142owski, Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-002-540x360.jpg\" alt=\"Pawe\u0142 Sala, Micha\u0142 Walkiewicz, Rafa\u0142 Paw\u0142owski, Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-002-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-002-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-002-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-002.jpg 960w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-22088\" class=\"wp-caption-text\">Pawe\u0142 Sala, Micha\u0142 Walkiewicz, Rafa\u0142 Paw\u0142owski, Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Piotr Kowalczyk: Pozwol\u0119 wi\u0119c sobie zacz\u0105\u0107 t\u0119 dyskusj\u0119 od absolutnych pryncypi\u00f3w, czyli odwo\u0142ania si\u0119 do tematu, kt\u00f3ry w polskich dyskusjach kulturowych po 89 roku pojawia si\u0119 bardzo cz\u0119sto \u2013 mam na my\u015bli pr\u00f3by okre\u015blenia to\u017csamo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnej polskiej, \u201enarodowej\u201d kultury. Efekty tych pr\u00f3b s\u0105 r\u00f3\u017cne. W latach 90. mia\u0142a miejsce dyskusja na temat m\u0142odej literatury. W 1994 roku na \u0142amach \u201eEx Librisu\u201d Kinga Dunin opublikowa\u0142a artyku\u0142 po\u015bwi\u0119cony sprawie polskiej literatury narodowej, kt\u00f3rego fragment chcia\u0142bym przytoczy\u0107, bo wydaje mi si\u0119, \u017ce mo\u017cna go odnie\u015b\u0107 tak\u017ce do kinematografii. Kinga Dunin pisa\u0142a w ten spos\u00f3b: \u201ePrzesta\u0144my uwa\u017ca\u0107, \u017ce literatura polska musi istnie\u0107. Nie musi. Nawet je\u015bli zniknie, i tak b\u0119dzie w Polsce istnia\u0142a jaka\u015b literatura. Ka\u017cdy b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 sobie co\u015b wybra\u0107 z ogromnej \u015bwiatowej oferty, a ten, kogo brzydzi \u017cycie w globalnej wiosce, kupi sobie w antykwariacie Kraszewskiego\u201d. Teraz pytanie do Pa\u0144stwa \u2013 je\u017celi uznamy, za krytyczk\u0105, \u017ce literatura zachodnia jest tak pojemna, \u017ce Polacy nie potrzebuj\u0105 swojej, to czy tym bardziej nie dotyczy to zachodniej produkcji filmowej, kt\u00f3ra dominuje na rynku \u015bwiatowym, nie tylko w Polsce? Moje pytanie w tej kwestii jest zatem takie: czy kinematografia polska jest w og\u00f3le potrzebna, a je\u017celi tak, to dlaczego i komu?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Micha\u0142 Walkiewicz: <\/strong>My\u015bl\u0119, \u017ce jest to pytanie wielkiego kalibru, na pocz\u0105tek&#8230;<\/p>\n<p><strong>P. K.: Pryncypialne, tak jak m\u00f3wi\u0142em.<\/strong><\/p>\n<p><strong>M. W.:<\/strong> No to dobrze, zaczynaj\u0105c od pryncypi\u00f3w. My\u015bl\u0119, \u017ce wielu z nas chce ogl\u0105da\u0107 filmy, kt\u00f3re s\u0105 osadzone w naszym j\u0119zyku, w naszej kulturowej niszy. Zaczynaj\u0105c od kwestii poczucia dumy, przez fakt, \u017ce ka\u017cdy chyba kraj, kt\u00f3remu zale\u017cy na rozwoju kulturalnym, chce mie\u0107 zdrowy system kinematograficzny. Na pocz\u0105tek odwr\u00f3c\u0119 to pytanie i rozpoczn\u0119 dwa inne w\u0105tki, podchodz\u0105c pokoleniowo do tego czego nam \u2013 mnie i cz\u0119\u015bci moich r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w \u2013 brakuje.<\/p>\n<p>Je\u015bli chodzi o \u015bwiadomo\u015b\u0107 filmow\u0105 w\u015br\u00f3d odbiorc\u00f3w, ale te\u017c w\u015br\u00f3d artyst\u00f3w w Polsce, to brakuje my\u015blenia o kinie w dw\u00f3ch kontekstach. Po pierwsze o kinie jako rytuale, tak jak my\u015bli si\u0119 o nim w zachodnich kinematografiach, w ameryka\u0144skiej i francuskiej. Chodzi o kino, kt\u00f3re nie b\u0119dzie kinem \u201epotrzebnym\u201d, kinem, kt\u00f3re ma co\u015b zmieni\u0107, tylko b\u0119dzie nakierowane na \u201espe\u0142nienie kinematograficzne\u201d. Drug\u0105 kwesti\u0105, kt\u00f3rej brakuje, je\u017celi chodzi o my\u015blenie o kinie, jest traktowanie filmu jako produktu. Produktu, kt\u00f3ry jest tworzony za okre\u015blone pieni\u0105dze, dla okre\u015blonej grupy ludzi, ma spe\u0142ni\u0107 pewne warunki, \u017ceby do tej grupy ludzi trafi\u0107, \u017ceby chcia\u0142a ona wraca\u0107 do kina, aby ogl\u0105da\u0107 filmy tworzone wed\u0142ug podobnego wzorca i \u017ceby w ten spos\u00f3b rytua\u0142, o kt\u00f3rym wcze\u015bniej m\u00f3wi\u0142em, m\u00f3g\u0142 si\u0119 dope\u0142ni\u0107.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-22026 gallery-columns-4 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-006'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-006-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Rafa\u0142 Paw\u0142owski, Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-22092\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-22092'>\n\t\t\t\tRafa\u0142 Paw\u0142owski, Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-005'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-005-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Pawe\u0142 Sala, Micha\u0142 Walkiewicz, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-22091\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-22091'>\n\t\t\t\tPawe\u0142 Sala, Micha\u0142 Walkiewicz, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-004'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, Piotr Aleksander Kowalczyk, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-22090\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-22090'>\n\t\t\t\tRafa\u0142 Marsza\u0142ek, Piotr Aleksander Kowalczyk, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Pawe\u0142 Sala, Rafa\u0142 Paw\u0142owski, Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, Piotr Aleksander Kowalczyk, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-22089\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-22089'>\n\t\t\t\tPawe\u0142 Sala, Rafa\u0142 Paw\u0142owski, Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, Piotr Aleksander Kowalczyk, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Pawe\u0142 Sala, Micha\u0142 Walkiewicz, Rafa\u0142 Paw\u0142owski, Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-22088\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-22088'>\n\t\t\t\tPawe\u0142 Sala, Micha\u0142 Walkiewicz, Rafa\u0142 Paw\u0142owski, Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-22087\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-22087'>\n\t\t\t\tRafa\u0142 Marsza\u0142ek, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p><strong>Rafa\u0142 Paw\u0142owski:<\/strong> Pytanie o polsko\u015b\u0107 kina wydaje si\u0119 ciekawe, ale troszeczk\u0119 w innym kontek\u015bcie, to znaczy \u2013 na ile my\u015blenie o kinie w kategoriach narodowych jest dzisiaj my\u015bleniem anachronicznym. We\u017amy na przyk\u0142ad (odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do kinematografii europejskiej) film Siergieja \u0141oznicy <em>We mgle<\/em>; Siergiej \u0141oznica jest Bia\u0142orusinem, ko\u0144czy\u0142 rosyjskie szko\u0142y filmowe, mieszka w Niemczech, film zrobi\u0142 z rumu\u0144skim operatorem i polsk\u0105 kostiumograf, ale akcja mimo to toczy si\u0119 na Bia\u0142orusi. Jaki to jest film? Bia\u0142oruski, rosyjski, niemiecki? W ten film zainwestowano rozmaite pieni\u0105dze. Wydaje mi si\u0119, \u017ce my\u015blenie o polskim kinie tylko w kategoriach wewn\u0119trznych, krajowych powoli staje si\u0119 anachronizmem, polscy producenci zdaj\u0105 sobie z tego spraw\u0119, bo mamy ostatnio przyk\u0142ady bardzo ciekawych projekt\u00f3w, je\u017celi chodzi o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Czechami, Niemcami. Polsko\u015b\u0107 kina na pewno wymaga zdefiniowania na miar\u0119 XXI wieku, podczas gdy my ca\u0142y czas pos\u0142ugujemy si\u0119 dwudziestowieczn\u0105 definicj\u0105, mo\u017ce nawet dziewi\u0119tnastowieczn\u0105, je\u017celi spojrzymy na t\u0119 sytuacj\u0119 z perspektywy literatury i odniesiemy si\u0119 do wypowiedzi Kingi Dunin.<\/p>\n<p><strong>P. K.: Pan doktor?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Rafa\u0142 Marsza\u0142ek:<\/strong> Wypowied\u017a pani Kingi Dunin mia\u0142a charakter prowokacyjny&#8230; Sk\u0105d my znamy jej opini\u0119? Znamy z tekstu, kt\u00f3ry napisa\u0142a. A dzi\u0119ki czemu zrozumieli\u015bmy jej tekst? Bo napisa\u0142a go po polsku. (&#8230;) Ta wypowied\u017a pani Dunin (&#8230;) jest tylko deklaracj\u0105 (patrz: tytu\u0142 naszego spotkania) \u015bwiatopogl\u0105dow\u0105, do\u015b\u0107 skrajn\u0105 zreszt\u0105. Nikt z artyst\u00f3w nigdy si\u0119 nie przyznawa\u0142, poza francuskimi nowofalowcami, do jakiegokolwiek ordynku, uniformu, batalionu, kompanii i kampanii prowadzonej przez zbiorowo\u015b\u0107, tylko ka\u017cdy by\u0142 samosterowny, samowystarczalny. Powiem, jako mastodont w tym towarzystwie, \u017ce czterdzie\u015bci lat temu chyba, no, mo\u017ce trzydzie\u015bci par\u0119, w po\u0142owie lat 70., zosta\u0142em zaproszony przez Andrzeja Wajd\u0119 do Zespo\u0142u \u201eX\u201d, obraduj\u0105cego gdzie\u015b na peryferiach miasta. Pami\u0119tam, \u017ce jecha\u0142em rozklekotanym autobusem godzin\u0119 dwadzie\u015bcia minut i chodzi\u0142o o to, \u017ce mistrz (trzeba go sobie wyobrazi\u0107) ucho przy\u0142o\u017cy\u0142, tak jak w opowie\u015bciach india\u0144skich, do ziemi: \u201eCo tam s\u0142ycha\u0107? Co tam s\u0142ycha\u0107 w tej rzeczywisto\u015bci?\u201d. I na to mieli odpowiedzie\u0107 go\u015bcie. Kilka os\u00f3b zaproszono, mi\u0119dzy innymi mnie. Przyjecha\u0142em, ale nie mia\u0142em jakiego\u015b szczeg\u00f3lnego pogl\u0105du, mo\u017ce dlatego tak si\u0119 zachowa\u0142em, do\u015b\u0107 bezczelnie wobec kilkunastu wielkich re\u017cyser\u00f3w; powiedzia\u0142em co\u015b w takim duchu: \u201eR\u00f3bcie pa\u0144stwo, co wam serce dyktuje\u201d. Na to mistrz, kt\u00f3ry mnie zaprosi\u0142, strasznie ruszy\u0142 na mnie: \u201eNie po to pana sprowadzali\u015bmy tutaj, \u017ceby pan nam opowiada\u0142, \u017ce mo\u017cemy robi\u0107 co chcemy, tylko m\u00f3w, o co tu chodzi! Co tu si\u0119 dzieje?!\u201d. A ja twardo sta\u0142em przy swoim i dalej stoj\u0119 po czterdziestu latach.<\/p>\n<p>Rok 1963: Wajda, kt\u00f3ry si\u0119 nigdy nie zajmowa\u0142 teori\u0105 i \u017cadnymi wr\u00f3\u017cbami, powiedzia\u0142 we Wroc\u0142awiu na jakiej\u015b sesji, \u017ce kino w tradycyjnej postaci przestanie istnie\u0107, rozszczepi si\u0119 na wiele form przekazu (telewizja si\u0119 zbli\u017ca) i b\u0119dzie p\u0142yn\u0105\u0107 nie jednym nurtem, kt\u00f3ry kojarzymy z Hollywoodem, tylko wieloma potokami. Wi\u0119c teraz my\u015bl\u0119, w Polsce jest taki szcz\u0119\u015bliwy moment \u2013 jestem zafascynowany bogactwem talent\u00f3w w polskim kinie. I w tej kategorii odpowied\u017a o \u015bwiatopogl\u0105dzie rozumianym szeroko do dyskusji niewiele wnosi.<\/p>\n<p><strong>Pawe\u0142 Sala:\u00a0<\/strong>Mog\u0119 ja jeszcze co\u015b doda\u0107?<\/p>\n<p><strong>P. K.: Oczywi\u015bcie.<\/strong><\/p>\n<p><strong>P.S.:<\/strong> Nawi\u0105zuj\u0105c do mi\u0119dzynarodowo\u015bci produkcji, tego, \u017ce filmy mo\u017cna robi\u0107 za pieni\u0105dze nie z Polski\u2026\u00a0 To, czyje s\u0105 pieni\u0105dze, wcale nie \u015bwiadczy o tym, jakiej \u201enarodowo\u015bci\u201d jest dany film. Na podstawie mojego do\u015bwiadczenia mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce \u201enarodowo\u015b\u0107\u201d to jest styl my\u015blenia, to znaczy, je\u015bli jecha\u0142em ze swoim filmem gdzie\u015b tam, powiedzmy na festiwal w Hajfie i ludzie byli tak przej\u0119ci\u2026<\/p>\n<p><strong>R.M.:<\/strong> O <em>Matce Teresie<\/em>\u2026 Pan m\u00f3wi teraz?<\/p>\n<p><strong>P. S.:<\/strong> Tak. Byli tak przej\u0119ci, \u017ce po projekcji zacz\u0119li do mnie m\u00f3wi\u0107 po polsku. Jedzie si\u0119 z filmem za granic\u0119 po to, \u017ceby ludzi czym\u015b zaskoczy\u0107, pokaza\u0107 co\u015b innego, ni\u017c oni do tej pory ogl\u0105dali. Polscy tw\u00f3rcy jednak si\u0119 czym\u015b r\u00f3\u017cni\u0105 od tw\u00f3rc\u00f3w hiszpa\u0144skich czy skandynawskich. Wydaje mi si\u0119, \u017ce tu trzeba sobie uzmys\u0142owi\u0107, \u017ce to nie chodzi o ideologi\u0119. Ideologia wynika z filmu, to znaczy: komu autor przyznaje racj\u0119, czy temu z\u0142emu czy temu dobremu. Wtedy widzimy, jak\u0105 on ma ideologi\u0119 (\u015bwiatopogl\u0105d), jak widzi rzeczywisto\u015b\u0107, natomiast moim zdaniem najciekawsze jest uchwycenie tego, co stanowi specyfik\u0119 my\u015blenia polskiego. Dla mnie wzorem jest tutaj kino rumu\u0144skie. Jest to bardzo skromne kino, to znaczy takie, kt\u00f3re nie wymaga ani wielkich nak\u0142ad\u00f3w finansowych, ani zaawansowanej techniki. Ono si\u0119 opiera g\u0142\u00f3wnie na\u00a0 aktorstwie. I teraz, gdyby p\u00f3j\u015b\u0107 my\u015bleniem Kingi Dunin i wyobrazi\u0107 sobie takie science fiction, \u017ce polskiej kinematografii nie ma&#8230; Przecie\u017c film jest dzie\u0142em, wysi\u0142kiem zbiorowym, to nie jest tylko to, \u017ce zanikn\u0105 re\u017cyserzy, ale co si\u0119 stanie z aktorami? Chcemy ich skaza\u0107 na alkoholizm, no? [\u015b<em>miech panelist\u00f3w<\/em>] Raczej nie. Wiadomo, \u017ce ci, kt\u00f3rzy nie dzia\u0142aj\u0105, zaczynaj\u0105 pi\u0107, wi\u0119c szkoda aktor\u00f3w. Szkoda w og\u00f3le tych ludzi, kt\u00f3rzy s\u0105 bezczynni.<\/p>\n<p>Kiedy pokazywa\u0142em film w Rzymie, dyskusja, kt\u00f3ra si\u0119 po filmie odby\u0142a, dotyczy\u0142a tego, jak wspaniali s\u0105 polscy aktorzy: \u201eSk\u0105d wy macie takich \u015bwietnych aktor\u00f3w?\u201d. Nie mo\u017cna tych aktor\u00f3w skaza\u0107 na bezrobocie. To jest wspania\u0142e, \u017ce s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy maj\u0105 tak\u0105 energi\u0119 tw\u00f3rcz\u0105 i ch\u0119\u0107, by co\u015b stworzy\u0107. Wydaje mi si\u0119 wi\u0119c, \u017ce wa\u017cne jest tylko to, by refleksja nad filmem polskim przebiega\u0142a w spos\u00f3b tw\u00f3rczy, to znaczy taki, \u017ceby uda\u0142o si\u0119 uchwyci\u0107 t\u0119 esencj\u0119, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna dostrzec w kinie w\u0119gierskim czy kinie rumu\u0144skim. Okre\u015bli\u0107, czym si\u0119 film polski r\u00f3\u017cni si\u0119 od innych film\u00f3w pokazywanych w Europie i na \u015bwiecie.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>M. W.:<\/strong> Mnie si\u0119 wydaje, \u017ce esencj\u0119 kina da si\u0119 wydoby\u0107 dzi\u0119ki temu, \u017ce s\u0105 filmy zbudowane na pewnej uniwersalnej matrycy, je\u015bli chodzi o \u015brodki filmowe, o konwencj\u0119 filmu. My\u015bl\u0119, \u017ce istotna jest podstawa gatunkowa, to znamionuje stan my\u015blenia o kinie, na kt\u00f3ry polskie kino nigdy nie by\u0142o gotowe. D\u0105\u017cenie do tego, \u017ceby najpierw opowiada\u0107 historie. I tw\u00f3j film, i te\u017c filmy rumu\u0144skie, o kt\u00f3rych m\u00f3wi\u0142e\u015b (takie, jak Cristiana Mungiu), korzystaj\u0105 z tych wzorc\u00f3w gatunkowych, ale jednocze\u015bnie je przekraczaj\u0105. Na podstawowym poziomie dzia\u0142aj\u0105 w spos\u00f3b, kt\u00f3ry jest zrozumia\u0142y tutaj, jest zrozumia\u0142y w Rzymie i gdziekolwiek indziej. My\u015bl\u0119, \u017ce problem niszowo\u015bci polskich film\u00f3w \u2013 przepraszam za generalizacj\u0119, ale te\u017c formu\u0142a tej rozmowy jest taka \u2013 polega na tym, \u017ce najpierw jest czy to ideologia, czy przes\u0142anie, czy to jaka\u015b teza, a dopiero potem my\u015bli si\u0119 o rytuale, o tym, \u017ceby widza to przej\u0119\u0142o i wszed\u0142 na wy\u017cszy poziom odbioru.<\/p>\n<figure id=\"attachment_22087\" aria-describedby=\"caption-attachment-22087\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-001\/\" rel=\"attachment wp-att-22087\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-22087\" title=\"Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-001-540x689.jpg\" alt=\"Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\" width=\"540\" height=\"689\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-001-540x689.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-001-705x900.jpg 705w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-001-576x735.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-001.jpg 752w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-22087\" class=\"wp-caption-text\">Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>R. M.:<\/strong> A trzy przyk\u0142ady film\u00f3w m\u00f3g\u0142by Pan poda\u0107?<\/p>\n<p><strong>M. W.:<\/strong> Trzy przyk\u0142ady takich film\u00f3w?<\/p>\n<p><strong>R. M.:<\/strong> Tak. Tych w\u0142a\u015bnie, o kt\u00f3rych pan powiedzia\u0142, \u017ce najpierw jest idea, przes\u0142anie, a dopiero p\u00f3\u017aniej si\u0119 wszystko rozwija. No bo z pewno\u015bci\u0105, skoro Panu to dolega, to z marszu wymieni Pan tytu\u0142y takich film\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>M. W.:<\/strong> No dobrze, w porz\u0105dku. Na przyk\u0142ad\u00a0<em>S\u0119p<\/em>, reklamowany jako film kryminalny. Ten ca\u0142y film, nie chcia\u0142bym spoilowa\u0107, je\u015bli kto\u015b nie widzia\u0142&#8230;<\/p>\n<p><strong>R.M.:<\/strong> Ja nie.<\/p>\n<p><strong>M. W.:<\/strong> Nie b\u0119d\u0119 spoilowa\u0107.\u00a0 W ka\u017cdym razie jest prowadzony pod tez\u0119, przynajmniej wed\u0142ug mnie, chocia\u017c mog\u0119 si\u0119 myli\u0107&#8230; Musia\u0142bym pomy\u015ble\u0107, nie wiem, czy akurat&#8230;<\/p>\n<p><strong>R. M.:<\/strong> To jest dobre, to jest punkt dla mnie. Je\u015bli musia\u0142by Pan pomy\u015ble\u0107, to znaczy, \u017ce nie jest to tak jednoznaczne.<\/p>\n<p><strong>M. W.:<\/strong> Jest co\u015b, co zdaje mi si\u0119 jeszcze lepiej definiuje istot\u0119 zjawiska. Wydaje mi si\u0119 teraz, \u017ce dosy\u0107 dobrze rozpoznali\u015bmy kino lat 90. Usystematyzowali\u015bmy, ustalili\u015bmy tematy przewodnie, widzimy pewne regu\u0142y gatunkowe w filmach, takich jak <em>Amok<\/em> Natalii Korynckiej-Gruz czy <em>D\u0142ug<\/em>, czy nawet <em>Szamanka<\/em>, ale trudno nam z tej perspektywy si\u0119ga\u0107 po najbardziej wsp\u00f3\u0142czesne kino.<\/p>\n<p><strong>P. S.:<\/strong> Je\u015bli o mnie chodzi, to nie wydaje mi si\u0119, \u017ce jest konkretny przepis na film, jak na zrobienie jakiego\u015b dania. Dla mnie gatunek to jest po prostu gospodarka emocjami widza. To znaczy, je\u015bli chc\u0119, \u017ceby widz by\u0142 zaciekawiony, to robi\u0119 film, kt\u00f3ry ma go zaciekawi\u0107. Je\u015bli chc\u0119 widza przestraszy\u0107, to robi\u0119 thriller, je\u015bli chc\u0119, \u017ceby widz podziwia\u0142 mojego bohatera, to robi\u0119 film akcji i tak dalej, i tak dalej. Jest to tylko strategia wywo\u0142ywania konkretnych emocji u widza. I teraz, je\u015bli patrzymy cho\u0107by na kino rumu\u0144skie, czy na filmy Hanekego czy braci Dardenne, no to widzimy, \u017ce to s\u0105 strategie mi\u0119dzygatunkowe. Najlepszy film nigdy nie operuje czystym gatunkiem. Nawet na <em>Ptaki<\/em> Hitchcocka mo\u017cna patrze\u0107 jak na fantastyczn\u0105 komedi\u0119, bo jest tam tak du\u017co autoironicznych i zabawnych moment\u00f3w. To tylko \u015bwiadczy o tym, \u017ce czysto\u015b\u0107 gatunkowa nie mo\u017ce by\u0107 punktem wyj\u015bcia, bo tw\u00f3rca ma po prostu opowiedzie\u0107 histori\u0119 z interesuj\u0105cym bohaterem, kt\u00f3ra powinna, moim zdaniem, chocia\u017c nie ka\u017cdy tak uwa\u017ca, odnosi\u0107 si\u0119 jako\u015b do tego \u015bwiata, w kt\u00f3rym \u017cyjemy. I to wszystko.<\/p>\n<p><strong>R. M.:<\/strong>\u00a0 Ja bym przyj\u0105\u0142 Pa\u0144ski punkt widzenia, zw\u0142aszcza, \u017ce z jakich\u015b powod\u00f3w (mo\u017ce osobistych, a mo\u017ce pokoleniowych) nie zrozumia\u0142em idei manifestu gatunkowego, do mnie, szczerze m\u00f3wi\u0105c, zupe\u0142nie to nie dociera. Poj\u0119cie gatunku by\u0142o wprowadzone w obieg kulturalny przez producent\u00f3w i dystrybutor\u00f3w na u\u017cytek publiczno\u015bci, kt\u00f3ra \u017cy\u0142a (id\u0119 tu na skr\u00f3t stylistyczny, ale nie my\u015blowy) w \u015bwiecie u\u0142adzonym. Na przyk\u0142ad w mi\u0119dzywojennym dwudziestoleciu nie by\u0142o tak wielkiej inwazji informacji, obraz\u00f3w, technologii, jak aktualnie. W zwi\u0105zku z tym, jak pa\u0144stwa dziadkowie, czy pradziadkowie szli do kina, to oni szli rzeczywi\u015bcie na gatunek, to jest jasne. P\u00f3\u017aniej to si\u0119 zmieni\u0142o. Wiecie Pa\u0144stwo, jak film <em>Rzym<\/em> Felliniego by\u0142 reklamowany? \u201eDokument poetycki\u201d. Moim zdaniem dobre okre\u015blenie, ale z punktu widzenia faceta, kt\u00f3ry sko\u0144czy\u0142 prac\u0119 o szesnastej i chce i\u015b\u0107 do kina? \u2013 \u201eId\u017a na ten film, bo to doskona\u0142e kino\u201d, \u2013 \u201eA co to za rodzaj filmu, do \u015bmiechu, czy do p\u0142aczu?\u201d, \u2013 \u201eNie, to jest taki dokument,\u201d \u2013 \u201eO, dokument\u00f3w to ja nie lubi\u0119\u201d, \u2013\u00a0 \u201eAle tam jest moc poezji, bo to Fellini, wspania\u0142y mistrz poezji. Ja bym ci tak powiedzia\u0142: to jest dokument poetycki,\u201d \u2013 \u201eA, dzi\u0119kuj\u0119 bardzo\u201d. I nie p\u00f3jdzie do kina, bo nie wie w og\u00f3le, w czym rzecz<em>. Powi\u0119kszenie<\/em>, kt\u00f3re zosta\u0142o trafnie okre\u015blone jako \u201estudium psychologiczne\u201d, \u00a0kt\u00f3ry\u015b z dystrybutor\u00f3w poleca\u0142 jako film sensacyjny i ludzie wychodzili, trzaskali drzwiami. Nigdy mi si\u0119 nie zdarzy\u0142o, i to argument dla Pana i dla mnie, \u017cebym do kina szed\u0142 z pomys\u0142em: \u201eZobacz\u0119, czy tam idzie co\u015b weso\u0142ego albo smutnego\u201d. Nie, id\u0119 na tytu\u0142, na re\u017cysera. Tylko. Absolutnie nie na gatunek. Wi\u0119c dlatego mnie dziwi przeb\u0142ysk w tym manife\u015bcie (to za du\u017ce s\u0142owo), \u017ceby trzyma\u0107 si\u0119 gatunk\u00f3w, bo gatunk\u00f3w niech si\u0119 trzymaj\u0105 producenci, kt\u00f3rzy si\u0119 \u201ezn\u0119caj\u0105\u201d nad re\u017cyserem. My, jako publiczno\u015b\u0107, moim zdaniem, nie powinni\u015bmy i\u015b\u0107 w t\u0119 stron\u0119. A gdybym zada\u0142 teraz pytanie, wcale nie naiwne: a\u00a0<em>Pulp Fiction<\/em> to jaki gatunek? Najg\u0142o\u015bniejszy film, jaki istnieje w pa\u0144stwa dobie, no?<\/p>\n<p><strong>P. K<\/strong><strong>.: Kryminalny. [<em>\u015amiechy<\/em>] Tak jest opisywany.<\/strong><\/p>\n<p><strong>R. M.:<\/strong> Opisywany jest r\u00f3\u017cnie, i dzi\u0119ki Bogu.<\/p>\n<p><strong>R. P.:<\/strong> Dla mnie istnieje w Polsce, w ostatnich latach, pewien przyk\u0142ad kina gatunkowego, kt\u00f3re jednak, jednocze\u015bnie, troch\u0119 ten gatunek przekracza. Jest to kino historyczne. Mniej wi\u0119cej do 2010 roku mieli\u015bmy takie typowe, mieszcz\u0105ce si\u0119 w ramach, kino gatunkowe, kino odtw\u00f3rcze, realizowane wed\u0142ug pewnej polityki historycznej, mniej lub bardziej odg\u00f3rnie kszta\u0142towanej. Natomiast takie filmy, jak<em> R\u00f3\u017ca<\/em>, jak <em>Ob\u0142awa<\/em>, filmy lat ostatnich, przekroczy\u0142y gatunek, \u201erozepcha\u0142y\u201d si\u0119 w ramach tego gatunku i to s\u0105 oczywi\u015bcie obrazy, kt\u00f3re dzisiaj wymykaj\u0105 si\u0119 \u00a0definicji gatunkowej, niemniej maj\u0105 one sw\u00f3j korze\u0144 w polskim kinie historycznym poprzedniego okresu. Co wi\u0119cej, my\u015bl\u0119, \u017ce gdyby takie kino wcze\u015bniej konsekwentnie nie powstawa\u0142o, nie by\u0142oby tak siermi\u0119\u017cne, surowe, to nie pojawiliby si\u0119 tw\u00f3rcy, kt\u00f3rzy chcieliby to rozwali\u0107 i nie zrobiliby najnowszych film\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>M. W.:<\/strong> Te\u017c mi si\u0119 wydaje, \u017ce Wojtek Smarzowski jest dobrym przyk\u0142adem. W jego filmach jest gatunkowy trzon, czy <em>Drog\u00f3wka<\/em> czy <em>Dom z\u0142y\u00a0<\/em>odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do gatunkowej ikonografii, ale wychodz\u0105 dalej, \u00a0tak jak powiedzia\u0142e\u015b, \u201erozpychaj\u0105\u201d ten gatunek. Ale operuj\u0105 uniwersalnym j\u0119zykiem, zrozumia\u0142ym dla wszystkich, w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce jest to j\u0119zyk zakorzeniony w gatunkowym my\u015bleniu o kinie.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>P. K.: Czy kinematografia powinna d\u0105\u017cy\u0107 do stworzenia stylu \u201enarodowego\u201d czy te\u017c raczej by\u0107 zbiorem wielkich indywidualno\u015bci? Drugie moje pytanie dotyczy \u201ewyciskania esencji\u201d z niekt\u00f3rych narodowych kinematografii. Czy z polskiego kina da si\u0119 wyci\u0105gn\u0105\u0107 w obecnym momencie tak\u0105 esencj\u0119, a je\u017celi tak, to jak by ona wygl\u0105da\u0142a?<\/strong><\/p>\n<p><strong>M. W.:<\/strong> W tym momencie dzia\u0142amy w takiej rzeczywisto\u015bci, \u017ce co\u015b na kszta\u0142t \u201epospolitego ruszenia\u201d nie ma racji bytu. Nasi arty\u015bci s\u0105 zatomizowani, i dobrze, to jest naturalna kolej rzeczy. Wydaje mi si\u0119, \u017ce dzi\u0119ki temu mamy r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107, kino artystyczne, kino czysto gatunkowe, eksperymenty, \u201ekino potrzebne\u201d; niestety nie mamy jeszcze kina niepotrzebnego, ale my\u015bl\u0119, \u017ce\u00a0 najwi\u0119ksza si\u0142a tkwi w tym, \u017ce osobowo\u015bci si\u0119 dope\u0142niaj\u0105. Mam takie wra\u017cenie \u2013 tu znowu generalizacja \u2013 \u017ce to, co \u0142\u0105czy filmy m\u0142odych ludzi w Polsce, to odwo\u0142anie si\u0119 do metafory. Filmy, takie jak <em>Demakija\u017c<\/em>\u00a0 Marysi Sadowskiej czy\u2026 Ok, mo\u017ce zatrzymajmy si\u0119 przy <em>Demakija\u017cu<\/em>, bo to jest do\u015b\u0107 specyficzny przyk\u0142ad.\u00a0 Mam wra\u017cenie, \u017ce wi\u0119cej si\u0119 opowiada indywidualnych historii, \u017ce wi\u0119cej jest takich re\u017cyser\u00f3w, jak Jacek Borcuch, kt\u00f3rzy maj\u0105 sw\u00f3j projekt metafory, osnutej wok\u00f3\u0142 tematu m\u0142odo\u015bci, wok\u00f3\u0142 problem\u00f3w m\u0142odych ludzi. Wydaje mi si\u0119, \u017ce to jest dzi\u015b najwi\u0119kszy plus polskiego kina, \u017ce polscy tw\u00f3rcy s\u0105 zatomizowani i nie my\u015bl\u0105 o takich rzeczach, jak esencja.<\/p>\n<figure id=\"attachment_22089\" aria-describedby=\"caption-attachment-22089\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-003\/\" rel=\"attachment wp-att-22089\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-22089\" title=\"Pawe\u0142 Sala, Rafa\u0142 Paw\u0142owski, Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, Piotr Aleksander Kowalczyk, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-003-540x406.jpg\" alt=\"Pawe\u0142 Sala, Rafa\u0142 Paw\u0142owski, Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, Piotr Aleksander Kowalczyk, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\" width=\"540\" height=\"406\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-003-540x406.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-003-900x676.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-003-576x433.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-003.jpg 960w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-22089\" class=\"wp-caption-text\">Pawe\u0142 Sala, Rafa\u0142 Paw\u0142owski, Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, Piotr Aleksander Kowalczyk, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>R. P.:<\/strong>\u00a0 Zawsze b\u0119dziemy mieli do czynienia z sytuacj\u0105, ze kino jest sterowane odg\u00f3rnie. Polski Instytut Sztuki Filmowej rozdaje karty ca\u0142y czas, bo 80 % produkcji filmowej w Polsce jest wsp\u00f3\u0142finansowane przez PISF \u2013 tutaj nie wykszta\u0142cili\u015bmy dotychczas stabilnego modelu produkcji bez \u015brodk\u00f3w publicznych. Polski Instytut Sztuki Filmowej decyduje, co do produkcji trafia, a co nie. Te dyskusje, kt\u00f3re by\u0142y przy <em>Pok\u0142osiu<\/em>, przed <em>Pok\u0142osiem<\/em> i po <em>Pok\u0142osiu<\/em>\u2026 Najpierw, \u017ce ten film nie mo\u017ce by\u0107 zrealizowany\u00a0 i scenariusz le\u017ca\u0142 odk\u0142adany, przesuwany i tak dalej, i tak dalej. Potem, czy ten film powinien powsta\u0107, czy nie powinien, czy jest polski czy antypolski, pokazuj\u0105, \u017ce jaka\u015b polityka jest. Ta polityka nie ma oczywi\u015bcie totalitarnego wymiaru,\u00a0 to znaczy nie jest tak, \u017ce co\u015b jest w og\u00f3le nie realizowane, albo trafia na p\u00f3\u0142k\u0119 i\u00a0 nie jest ju\u017c pokazywane po realizacji, jak mieli\u015bmy w PRL-u , natomiast na r\u00f3\u017cnych p\u0142aszczyznach ona by\u0142a i by\u0107 musi, dop\u00f3ki b\u0119dziemy mieli taki, a nie inny system produkcji.\u00a0 I to sobie nale\u017cy najzwyczajniej w \u015bwiecie u\u015bwiadomi\u0107, bo to pytanie, dlaczego nie powstaj\u0105 filmy o eutanazji, dlaczego nie ma albo mamy tak niewiele film\u00f3w o mniejszo\u015bciach seksualnych, dlaczego kino nie podejmuje spraw religijnych w spos\u00f3b krytyczny, nie bierze si\u0119 z tego, \u017ce takich scenariuszy nie ma, tylko takie scenariusze nie przechodz\u0105 przez sito producenckie.<\/p>\n<p><strong>P.S.:<\/strong> Ja mog\u0119 tylko doda\u0107, \u017ce w tej chwili system si\u0119 nieco zmieni\u0142, poniewa\u017c filmy s\u0105 oceniane dwuetapowo. Kiedy ja sk\u0142ada\u0142em <em>Heroin\u0119<\/em>, to z\u0142o\u017cy\u0142em\u00a0projekt z premedytacj\u0105 do Andrzeja Jakimowskiego, a nie na przyk\u0142ad do Macieja Wojtyszki, bo wiedzia\u0142em ju\u017c po prostu, \u017ce <em>Heroiny<\/em> \u00a0nie mog\u0119 z\u0142o\u017cy\u0107 do kogo\u015b, z kim nie czuj\u0119 pewnej wi\u0119zi pokoleniowej i tak dalej, poniewa\u017c \u00a0materia\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142owy budzi kontrowersje. Akurat mia\u0142em szcz\u0119\u015bcie i a\u017c si\u0119 prosi, \u017ceby to si\u0119 zinstytucjonalizowa\u0142o, bo pod\u00a0 Jakimowskim by\u0142 Borys Lankosz, by\u0142 Jacek Boruch,\u00a0 by\u0142a Kasia Klimkiewicz, by\u0142 Marek Lechki, nie wiem, mo\u017ce jeszcze kogo\u015b pomin\u0105\u0142em, ale naprawd\u0119 fantastyczna ekipa. Gdyby to by\u0142 zesp\u00f3\u0142 filmowy, bo niekt\u00f3rzy teraz\u00a0 podejmuj\u0105 takie idee reaktywacji zespo\u0142u filmowego, gdzie istnieje rodzaj wzajemnej wymiany my\u015bli\u00a0 i inspiracji\u2026 Oczywi\u015bcie to jest niemo\u017cliwe, bo \u015brodowisko si\u0119 zatomizowa\u0142o i ka\u017cdy uprawia swoj\u0105 strategi\u0119, natomiast ten problem mo\u017ce przej\u0105\u0107 producent kreatywny, takich producent\u00f3w w\u0142a\u015bciwie w Polsce nie mamy. Pojawiaj\u0105 si\u0119 jednak m\u0142odzi producenci, kt\u00f3rzy s\u0105 partnerami intelektualnymi tw\u00f3rcy, nie s\u0105 tylko od kombinowania, sk\u0105d wzi\u0105\u0107 kas\u0119, my\u015bl\u0105 strategicznie o danym filmie. Chc\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z wybranymi tw\u00f3rcami, poniewa\u017c uwa\u017caj\u0105, \u017ce ci tw\u00f3rcy pod ich skrzyd\u0142ami rozkwitn\u0105 \u2013 tak mo\u017cna by\u0142oby mo\u017cna nazwa\u0107 rol\u0119 producenta kreatywnego.<\/p>\n<p><strong>P. K.: Panie doktorze, nie ma pan nic do dodania?<\/strong><\/p>\n<p><strong>R. M.:<\/strong>\u00a0 Nie, dlatego, \u017ce nie mam takiej wiedzy, gdy chodzi o potencjaln\u0105 lub rzeczywista wsp\u00f3lnot\u0119 ludzi, kt\u00f3rzy robi\u0105 filmy; ale ju\u017c z tego co pan [Pawe\u0142 Sala] m\u00f3wi\u0142, \u017ce szuka ludzi podobnie czuj\u0105cych, co\u015b wynika, bo jednak to nie tylko sam Jakimowski, ale wymieni\u0142 Pan ci\u0105g nazwisk, o kt\u00f3rych Pan wiedzia\u0142, \u017ce poczuj\u0105 bluesa, prawda? My\u015bl\u0119, \u017ce to zawsze tak by\u0142o. W dawnych czasach by\u0142y dwa zespo\u0142y, w\u0142a\u015bciwie trzy, przede wszystkim Kadr, Iluzjon i R\u00f3\u017cewiczowskie studio Tor. Mo\u017ce tutaj a propos tej wsp\u00f3lnoty \u2013 nie na tym pi\u0119trze romantyzm, styl kultury, ideologia. Zanussi opowiada\u0142, \u017ce przychodzi do Stanis\u0142awa R\u00f3\u017cewicza i m\u00f3wi mu: \u201ePanie Stanis\u0142awie, tutaj mam prawie gotowy film, jakby Pan zobaczy\u0142\u201d. Bardzo ch\u0119tnie ogl\u0105dn\u0105\u0142 R\u00f3\u017cewicz i powiada: \u201eBardzo dobry film, bardzo, bardzo dobry\u201d. \u201eAle na pewno Pan szczerze m\u00f3wi, poczu\u0142em takie wahanie w pa\u0144skim g\u0142osie\u2026?\u201d \u201eNie, na pewno, na pewno\u201d, \u2013 \u201eAle prosz\u0119 powiedzie\u0107 szczerze, Panie Stanis\u0142awie\u201d, \u2013 \u201eWie Pan, Panie Krzysztofie, w tym filmie, jakby to Panu powiedzie\u0107, zabrak\u0142o mi szczekania\u00a0 ps\u00f3w\u201d, \u2013 \u201eS\u0142ucham?\u201d, \u2013 \u201ePsy nie szczekaj\u0105\u201d. I rozstali si\u0119. Zanussi poszed\u0142 do domu i zrozumia\u0142. Bo film by\u0142 <em>Imperatyw<\/em>, <em>Iluminacja<\/em>, <em>Spirala<\/em>, gdzie\u015b tam, gdzie\u015b tam, a psy nie szczeka\u0142y. I to, \u017ce Zanussi opowiada to po latach, to jest co\u015b. Ludzie z innych pokole\u0144, ale R\u00f3\u017cewicz wiedzia\u0142, o co Zanussiemu chodzi, jakie jest jego kino, jaki jest jego styl, spos\u00f3b my\u015blenia, jakie niebezpiecze\u0144stwa, \u017ce gdzie\u015b tam poleci w stron\u0119 absurdu, abstrakcji filozoficznej, a szczekanie ps\u00f3w, chocia\u017c w tle, by si\u0119 przyda\u0142o.<\/p>\n<p><strong>P. K.: Czy widzi pan jak\u0105\u015b esencjonalno\u015b\u0107 w polskim kinie?<\/strong><\/p>\n<p><strong>R. M.:<\/strong> Trudno mi powiedzie\u0107. Szczerze m\u00f3wi\u0105c, to nie wiedz\u0119 jakich\u015b specjalnych kierunk\u00f3w,\u00a0 pr\u0105d\u00f3w, poza tym, co mo\u017ce dotyczy\u0107 problem\u00f3w komunikacji mi\u0119dzyludzkiej, tak jak w\u0142a\u015bciwie w filmie<em> Erratum<\/em>. Jak pisa\u0142em recenzj\u0119 dla internetowego Dwutygodnika, to wychwyci\u0142em par\u0119 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w: \u201eCo u ciebie s\u0142ycha\u0107?\u201d, \u2013 \u201eA, nic szczeg\u00f3lnego. Dziecko mi si\u0119, na przyk\u0142ad, urodzi\u0142o\u201d. Na przyk\u0142ad!\u00a0 I par\u0119 takich szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, takich s\u0142\u00f3wek\u00a0w tym procesie komunikacji, i p\u00f3\u017aniej to pukanie przez niewidoczn\u0105 szyb\u0119&#8230; Takie rzeczy, nie tylko tutaj, to si\u0119 zapami\u0119tuje, bo kiedy\u015b w naszym filmie, i tu si\u0119 zgadzam,\u00a0 tych film\u00f3w o historii najnowszej po prostu nie by\u0142o, dlatego, \u017ce to nie by\u0142 problem tamtych czas\u00f3w, dopiero po 90 roku, w wolnej Polsce, zupe\u0142nie inna wra\u017cliwo\u015b\u0107 dosz\u0142a do g\u0142osu. I w tym rozgor\u0105czkowanym, zapoconym \u015bwiecie dzisiaj zatrzymaj si\u0119, nie biegnij, mo\u017ce zmru\u017c oczy, jak kto\u015b idzie biegiem szosy. Aluzja do Jakimowskiego. W rytmie tych film\u00f3w wida\u0107 co\u015b, co je odr\u00f3\u017cnia, od tego co by\u0142o, mo\u017ce trzeba powiedzie\u0107 to troch\u0119 demagogicznie, od \u201ekina gatunkowego\u201d, od klimatu <em>Ps\u00f3w<\/em> i<em> Krolla<\/em>. To jest co\u015b takiego: nie \u201emi\u0119so\u201d obyczajowe, tylko skupienie na cz\u0142owieku, cz\u0119sto na detalu. Praca operatora, \u017ce si\u0119 pokazuje chorego ojca nie <em>en face<\/em>, tylko do po\u0142owy profilu i\u00a0 kadr, nie wi\u0119cej. A z tym ojcem wychodzi straszny problem, albo ta przejmuj\u0105ca scena \u015bmierci w filmie Fabickiego <em>Mi\u0142o\u015b\u0107<\/em>. R\u00f3\u017cne zarzuty mo\u017cna postawi\u0107 filmowi, ale ta scena zapiera dech. Bardzo du\u017co jest takich rzeczy, kt\u00f3re \u015bwiadcz\u0105 dobrze o aktorach\u2026 O autorach \u015bwiadcz\u0105 dobrze. Mianowicie, \u017ce to ludzie wra\u017cliwi. Nie chodzi mi o to, \u017ceby najpierw stworzy\u0107, a p\u00f3\u017aniej piel\u0119gnowa\u0107 ogr\u00f3dek ludzi wra\u017cliwych i uduchowionych, ale dobrze pami\u0119tam, w takich salach jak ta\u00a0 i innych w czasach PRL- u, m\u00f3wiono z gryz\u0105c\u0105 ironi\u0105 o \u201ewra\u017clywcach\u201d\u00a0 przez \u201ey\u201d pisanych. \u201eWiecie, rozumiecie, co tu dzisiaj, z czym do go\u015bcia?\u201d.\u00a0 A to, teraz, mi si\u0119 bardzo podoba.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>P. K.: Chcia\u0142bym jeszcze mo\u017ce na chwil\u0119 wr\u00f3ci\u0107 do historii, poniewa\u017c kino polskie jest o tyle specyficzne, \u017ce czu\u0107 ci\u0119\u017car tradycji. Mianowicie w przebiegu historycznym mieli\u015bmy dwa bardzo pot\u0119\u017cne nurty, szko\u0142\u0119 polsk\u0105 i kino moralnego niepokoju, natomiast poszukiwanie hipotetycznego trzeciego kina nadal jest troch\u0119 postulatem i z tego, co Panowie m\u00f3wili, wydaje si\u0119, \u017ce jest to w sumie dobre. Nie mamy jednego mianownika spajaj\u0105cego, natomiast je\u017celi przeanalizujemy sobie te filmy, to one w du\u017cym stopniu polegaj\u0105 na rozliczeniach z histori\u0105, czy te\u017c konkretnymi ju\u017c ideami. Pawe\u0142 Sala m\u00f3wi\u0142 o tym, \u017ce kino artystyczne powinno kwestionowa\u0107 zastane warto\u015bci, tak to przynajmniej odebra\u0142em. Wydaje mi si\u0119, \u017ce w kinie polskim, w kulturze polskiej bardzo wa\u017cny jest element konfrontacyjny i czy s\u0105dz\u0105 panowie, \u017ce on odgrywa bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w chwili obecnej? Czy kultura polska zale\u017cy od niego w jakim\u015b stopniu?<\/strong><\/p>\n<p><strong>R. M.:<\/strong> Element konfrontacyjny, to znaczy\u2026?<\/p>\n<figure id=\"attachment_22090\" aria-describedby=\"caption-attachment-22090\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-004\/\" rel=\"attachment wp-att-22090\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-22090\" title=\"Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, Piotr Aleksander Kowalczyk, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-004-540x365.jpg\" alt=\"Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, Piotr Aleksander Kowalczyk, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\" width=\"540\" height=\"365\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-004-540x365.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-004-900x609.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-004-576x390.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-004.jpg 960w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-22090\" class=\"wp-caption-text\">Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, Piotr Aleksander Kowalczyk, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>P. K.: Je\u017celi pojmujemy na przyk\u0142ad szko\u0142\u0119 polsk\u0105 jako rozliczenie z nazizmem, tak\u017ce z warunkami przemiany, jaka si\u0119 dokona\u0142a, a kino moralnego niepokoju jako rozliczenie\u00a0 z komunizmem, to z czym dyskutujemy po 89 roku?<\/strong><\/p>\n<p><strong>R. P.:<\/strong> Kwestia tego, z czym dzisiaj dyskutujemy, jest na pewno kwesti\u0105 trudn\u0105, dlatego, \u017ce nie ma czego\u015b tak jednorodnego, jak II wojna \u015bwiatowa czy potem w\u0142a\u015bnie system komunistyczny. Dzisiaj funkcjonujemy w zdecydowanie bardziej rozproszonej rzeczywisto\u015bci i ta dyskusja, owszem, ona si\u0119 pojawia, ale nie jest homogeniczna. Po pierwsze, ona dotyczy rozliczenia si\u0119 ze \u015bwiatem w szerszym kontek\u015bcie, a nie tylko rozliczeniami na naszym wewn\u0119trznym podw\u00f3rku. Dwa, \u017ce je\u015bli nasze kino pr\u00f3buje si\u0119 dzi\u015b rozlicza\u0107 z czym\u015b, to z dwiema falami kapitalizmu \u2013 tu te tytu\u0142y by\u0142y przywo\u0142ane przez chwil\u0119, <em>D\u0142ug<\/em> czy <em>Amok<\/em>. Natomiast ostatnimi czasy widzimy taki trend, my\u015bl\u0119, \u017ce troszeczk\u0119 wynikaj\u0105cy z tego kryzysu, o kt\u00f3rym od 2008 roku si\u0119 m\u00f3wi. To s\u0105 na razie nie przekraczaj\u0105ce ram gatunku, nie rozpychaj\u0105ce si\u0119, siermi\u0119\u017cne filmy, takie jak <em>Dzie\u0144 kobiet<\/em>\u00a0czy <em>Supermarket<\/em>, czy <em>Uk\u0142ad zamkni\u0119ty<\/em>, takie trzy tytu\u0142y z ostatniego czasu. Wi\u0119c my\u015bl\u0119, \u017ce fala g\u0142\u00f3wnego rozliczenia z kapitalizmem to jest to, co mo\u017ce nas czeka\u0107, ale to oczywi\u015bcie mo\u017ce nadej\u015b\u0107, nie musi, bo jest zale\u017cne od tego, jak ten system zachowa si\u0119 w sensie globalnym, to znaczy, co nas czeka na tej p\u0142aszczy\u017anie spo\u0142eczno-politycznej w najbli\u017cszych latach.<\/p>\n<p><strong>R. M.:<\/strong> <em>Uk\u0142ad zamkni\u0119ty<\/em>, nawiasem m\u00f3wi\u0105c, przecie\u017c publiczno\u015b\u0107 od razu chwyci\u0142a ten film. Mia\u0142 bardzo du\u017c\u0105 widowni\u0119, mimo, \u017ce w przestrzeni politycznej s\u0142owo \u201euk\u0142ad\u201d jest ju\u017c nacechowane pejoratywnie, tutaj w dodatku \u201euk\u0142ad zamkni\u0119ty\u201d. Ale jakie by\u0142y powody, dla kt\u00f3rych ludzie na ten film poszli? Bo <em>Supermarket<\/em> \u0142atwiej wyt\u0142umaczy\u0107. Tak\u017ce rzeczywi\u015bcie jest co\u015b takiego, chyba. Nie wiem w jakiej skali, ale jest.<\/p>\n<p><strong>P. K.: Z tym by si\u0119 te\u017c wi\u0105za\u0142o moje nast\u0119pne pytanie. Czy kino w Polsce mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 samodzielnym dyskursem budz\u0105cym emocje? Mamy tu do czynienia z sytuacj\u0105 paradoksaln\u0105, mianowicie dwa polskie filmy, kt\u00f3re wzbudzi\u0142y w ostatnim czasie najwi\u0119ksze dyskusje, czyli <em>Pok\u0142osie <\/em>i w\u0142a\u015bnie <em>Uk\u0142ad zamkni\u0119ty,<\/em> swoj\u0105 popularno\u015b\u0107 uzyska\u0142y dzi\u0119ki temu, \u017ce by\u0142y cz\u0119\u015bciami wi\u0119kszych dyskusji, kt\u00f3re si\u0119 prowadzi\u0142o przy u\u017cyciu innych \u015brodk\u00f3w przekazu. Natomiast najwi\u0119kszy sukces frekwencyjny i kasowy polskiego kina w 2013 roku, <em>Drog\u00f3wka<\/em> Smarzowskiego, zauwa\u017cmy, \u017ce ona atakuje system r\u00f3wnie mocno, co <em>Uk\u0142ad zamkni\u0119ty<\/em>, ale jednak rozpatruje si\u0119 j\u0105 tylko w kategoriach artystycznych. Czemu tak si\u0119 dzieje?<\/strong><\/p>\n<p><strong>P. S.:<\/strong> My\u015bl\u0119, \u017ce<em> Drog\u00f3wka<\/em> jest po prostu opowiedziana za pomoc\u0105 bardziej nowoczesnych \u015brodk\u00f3w artystycznych, nie opowiada tego w spos\u00f3b tak tradycyjny, jak tamte dwa filmy, bo na przyk\u0142ad <em>Pok\u0142osie<\/em> to jest niestety w\u0142a\u015bnie pora\u017cka kina gatunkowego. On chcia\u0142 zrobi\u0107 taki typowy thriller, ale forma w og\u00f3le nie przystawa\u0142a do tematu. Ten temat to jest to, co Pan [Rafa\u0142 Marsza\u0142ek] m\u00f3wi\u0142 o chorym cz\u0142owieku, \u017ce jego si\u0119 nie pokazuje <em>en face<\/em>, tylko trzeba go ukry\u0107, wtedy to mocniej dzia\u0142a. A tutaj wszystko zosta\u0142o tak po prostu \u201ekawa na \u0142aw\u0119\u201d wywalone. W filmie czasami to, czego nie wida\u0107, jest gro\u017aniejsze i mocniej dzia\u0142a, dlatego <em>Drog\u00f3wka<\/em> jest z tych film\u00f3w najlepsza. Mo\u017cna j\u0105 pokazywa\u0107 w\u0142a\u015bciwie bez za\u017cenowania w Europie i na \u015bwiecie, i nikt si\u0119 nie b\u0119dzie z nas pod\u015bmiechiwa\u0142, \u017ce jeste\u015bmy w estetyce lat 70. albo, powiedzmy, 80. No niestety, r\u00f3wnie\u017c tw\u00f3rca musi mie\u0107 wyczucie, w jakiej estetyce dany temat odpowiedzie\u0107, \u017ceby nie by\u0142o wra\u017cenia archaiczno\u015bci ju\u017c na dzie\u0144 dobry.<\/p>\n<p><strong>M. W.:<\/strong> My\u015bl\u0119, \u017ce wyniki kasowe film\u00f3w z ostatnich 2-3 lat pokazuj\u0105, \u017ce nie do ko\u0144ca tak jest. By\u0142a <em>Sala samob\u00f3jc\u00f3w<\/em>, kt\u00f3ra podejmuje bardziej uniwersalny temat. Co prawda mamy mglisty w\u0105tek kryzysu, ale powiedzmy, \u017ce to nie jest kluczowa rzecz dla tego filmu. By\u0142 <em>Big Love<\/em>, kt\u00f3ry zrobi\u0142 250\u00a0000 widz\u00f3w w kinach (przed dyskusj\u0105&#8230;), co jest \u015bwietnym wynikiem na taki film\u2026<\/p>\n<p><strong>P.S.:<\/strong> Tylko <em>Big Love<\/em> nie poka\u017cemy niestety na \u015bwiecie\u2026<\/p>\n<p><strong>M. W.:<\/strong> Jasne, \u017ce nie.<\/p>\n<p><strong>R. P.:<\/strong> Jeszcze jedna rzecz; jak m\u00f3wimy o tematach kontrowersyjnych i przywo\u0142ujemy <em>Pok\u0142osie<\/em>, tu niestety ujawnia si\u0119 pewna si\u0142a i pewna s\u0142abo\u015b\u0107 strategii dystrybucyjnych, strategii producenckich. Bo mieli\u015bmy dwa filmy na ten sam temat, drugim by\u0142 <em>Sekret <\/em>Przemys\u0142awa Wojcieszka, kt\u00f3rego nie widzia\u0142 prawie nikt, film, kt\u00f3ry w prawie zupe\u0142nie nowy spos\u00f3b m\u00f3wi na ten sam temat.\u00a0 Po tym filmie nie by\u0142o \u017cadnej medialnej dyskusji, przeszed\u0142 bez echa i to jest wielka pora\u017cka, je\u017celi mamy dyskutowa\u0107 o kinie problemowym, poruszaj\u0105cym trudne, wsp\u00f3\u0142czesne sprawy;\u00a0<em>Sekret <\/em>powinien wywo\u0142a\u0107 tak samo du\u017c\u0105 dyskusj\u0119, jak <em>Pok\u0142osie<\/em>, a tego nie zrobi\u0142. Tylko dlatego, \u017ce mia\u0142 ma\u0142ego dystrybutora, nie wywo\u0142a\u0142 \u017cadnego skandalu medialnego. Powstawa\u0142 mniej wi\u0119cej w tym samym czasie, troch\u0119 p\u00f3\u017aniej wszed\u0142 do kin, to ju\u017c jest kwestia polityki dystrybutora, moim zdaniem z\u0142ej, bo powinien wej\u015b\u0107 w tym samym czasie, co <em>Pok\u0142osie<\/em>. Mo\u017ce wtedy mieliby\u015bmy dyskusj\u0119, mieliby\u015bmy r\u00f3\u017cne spojrzenia na ten problem, ale to pokazuje, \u017ce dyskusje wywo\u0142uje u nas to, co jest medialne, odpowiednio nag\u0142o\u015bnione.<\/p>\n<p><strong>M. W.:<\/strong> Nie by\u0142 te\u017c reklamowany jako nowy thriller tw\u00f3rcy <em>Ps\u00f3w,<\/em> tak.<\/p>\n<p><strong>R. M.:<\/strong> No w\u0142a\u015bnie, to te\u017c. Ale w og\u00f3le, ja nie wiem dlaczego kino, film, mia\u0142yby si\u0119 topi\u0107 w publicystyce. O co tutaj chodzi? Film Pasikowskiego \u2013\u00a0to prawda, \u017ce prze\u017cy\u0142 jak\u0105\u015b d\u0142ug\u0105 i bolesn\u0105 histori\u0119, zanim si\u0119 docz\u0142apa\u0142 do produkcji, ale jak wychodzi w dobie tych tr\u0105b medialnych, dotycz\u0105cych dzia\u0142alno\u015bci pisarskiej Jana Tomasza Grossa, to w\u0142a\u015bciwie jest pleonazm, tautologia jaka\u015b. Wajda robi film o Wa\u0142\u0119sie. Zostawmy teraz te ostatnie awantury Borusewicz-Wa\u0142\u0119sa, zostawmy to polskie piek\u0142o, ale co mo\u017cna z tym zrobi\u0107? Ja po prostu nie wiem. Co prawda, w <em>Katy\u0144 <\/em>te\u017c nie wierzy\u0142em, w bardzo dobry film. Ale dlaczego ta aktualizacja? Publicystyka musi si\u0119 wedrze\u0107 tutaj. Nie chc\u0119 powiedzie\u0107 \u201ezniszczy\u0107 kino\u201d, \u017ceby nie by\u0107 z\u0142ym prorokiem (odpuka\u0107), gdy chodzi o <em>Wa\u0142\u0119s\u0119<\/em>, ale nie by\u0142o \u017cadnej dyskusji. W Domu Spotka\u0144 z Histori\u0105 mia\u0142em taki cykl <em>Historia w kadrze<\/em> i by\u0142a propozycja, \u017ceby da\u0107 filmy dotycz\u0105ce relacji polsko-\u017cydowskich, dali\u015bmy w ko\u0144cu filmy polskie w jidysz (ciekawa zreszt\u0105 sprawa od strony historycznej), ale skontestowa\u0142em natychmiast \u201estosunki polsko-\u017cydowskie\u201d. Poka\u017cemy film Pasikowskiego i w og\u00f3le nie b\u0119dzie mowy o filmie Pasikowskiego. Przyjd\u0105 ludzie i zaczn\u0105 si\u0119 k\u0142\u00f3ci\u0107. Wiadomo, co kto powie i dlaczego. To niczego nie wniesie. Ludzie bardzo ryzykuj\u0105 moim zdaniem, wchodz\u0105c w co\u015b takiego.<\/p>\n<p><strong>P. S.:<\/strong> Poza tym ludzie, patrz\u0105c na taki film Pasikowskiego, widz\u0105 zupe\u0142nie co\u015b innego, bo ka\u017cdy przychodzi z w\u0142asnym nastawieniem.<\/p>\n<p><strong>Anna So\u0142oninko:<\/strong> Przepraszam bardzo, a czy to nie jest tak, \u017ce my, zar\u00f3wno tw\u00f3rcy, jak i selekcjonerzy, o kt\u00f3rych Pan m\u00f3wi\u0142, po prostu nie mamy dystansu do historii i do tematu, do podejmowania trudnych temat\u00f3w? Nie potrafimy na przyk\u0142ad sami z siebie si\u0119 \u015bmia\u0107, albo pokaza\u0107 si\u0119 w krzywym zwierciadle. M\u00f3wi\u0119 na przyk\u0142adzie chocia\u017cby (poniewa\u017c zajmuj\u0119 si\u0119 kinematografi\u0105 by\u0142ej Jugos\u0142awii), ostatniego filmu Srdjana Dragojevicia <em>Parada<\/em>, kt\u00f3ry w og\u00f3le nie powinien zosta\u0107 przyj\u0119ty, poniewa\u017c wy\u015bmiewa spo\u0142ecze\u0144stwo serbskie, pokazuje problem, kt\u00f3ry w og\u00f3le nie jest akceptowany. Problem homoseksualizmu jest zamglony zar\u00f3wno w mentalno\u015bci, w kulturze <em>macho<\/em>, jak i w polityce, a przy okazji jest to film, kt\u00f3ry zrobi\u0142 du\u017c\u0105 \u201ekas\u0119\u201d. Z drugiej strony tam jest w\u0142a\u015bnie przekraczanie gatunk\u00f3w i to, czego mi osobi\u015bcie brakuje w naszym kinie, poniewa\u017c tam jest zabawa form\u0105, tworzywem filmowym. Mo\u017ce to jest te\u017c problem naszego kina, bo takie, jakie robi Srdjan Dragojevic, jest przeznaczone dla bardzo szerokiego grona widz\u00f3w. Ten film jest bardzo powierzchowny z jednej strony, a drugiej strony \u201eprzewarto\u015bciowuje\u201d symbolik\u0119 lokaln\u0105 dla globalnego widza.<\/p>\n<p><strong>R. M.:<\/strong> Nie wiadomo, czy to w Polsce by przesz\u0142o. My\u015bl\u0119, \u017ce w og\u00f3le w\u00a0 Polsce AD 2013 spo\u0142ecze\u0144stwo jest zainfekowane politycznie, jak\u0105\u015b nieustaj\u0105c\u0105 gor\u0105czk\u0105 grypow\u0105 czy anginow\u0105. Ci, kt\u00f3rzy rz\u0105dz\u0105, nawet nie wiedz\u0105, o co si\u0119 k\u0142\u00f3c\u0105, po prostu siebie nie lubi\u0105 nawzajem, spo\u0142ecze\u0144stwo przejmuje te fatalne nastroje. Je\u015bliby Pani pr\u00f3bowa\u0142a si\u0119 \u015bmia\u0107 z siebie, to zapytam Pani\u0105 mocno: przeciw komu si\u0119 Pani \u015bmieje? O, i ju\u017c jest pani skr\u0119powana i st\u0142umiona. Przecie\u017c dawniej tego nie by\u0142o, to jest w og\u00f3le jakie\u015b szale\u0144stwo, jaka\u015b mg\u0142a straszna\u2026<\/p>\n<p><strong>P. S.:<\/strong> Poza tym, ja mog\u0119 powiedzie\u0107 jeszcze ze swojego do\u015bwiadczenia, \u017ce kiedy\u015b instytucja cenzury by\u0142a konkretna, jedna i mo\u017cna j\u0105 by\u0142o jako\u015b oszuka\u0107 r\u00f3\u017cnymi trickami. W tej chwili cz\u0142owiek rozmawia z jak\u0105\u015b instytucj\u0105 typu telewizja i tam jest jedna wielka autocenzura. Je\u015bli ja rozmawiam z agencj\u0105 filmow\u0105 w telewizji i oni na dzie\u0144 dobry pytaj\u0105 si\u0119: \u201eA czy <em>Heroina<\/em> jest do medi\u00f3w publicznych?\u201d. Oczywi\u015bcie, \u017ce nie jest. Ja nie pisz\u0119 scenariusza dla medi\u00f3w publicznych, po prostu pisz\u0119 jak\u0105\u015b do\u015b\u0107 przykr\u0105 refleksj\u0119 na temat zak\u0142amania relacji mi\u0119dzyludzkich, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 figur\u0105 heroiny, ale to jest jakby drugorz\u0119dna rzecz i w\u0142a\u015bnie tacy decydenci, w telewizji na przyk\u0142ad, oni si\u0119 boj\u0105 da\u0107 pieni\u0105dze na co\u015b, co b\u0119dzie kontrowersyjne, bo za chwil\u0119 ju\u017c ich tam nie b\u0119dzie i tak si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci instytucji dzieje. Nikt nie wspomnia\u0142 tutaj o tym, jak\u0105 katastrof\u0105 dla polskiej kinematografii jest to, co si\u0119 wydarzy\u0142o na pocz\u0105tku stycznia, czyli zniszczenie przez N- k\u0119 Canal +, w kt\u00f3rym mieli\u015bmy do\u015b\u0107 wyrafinowanego partnera finansowego, kt\u00f3ry byle czego nie kupowa\u0142 i nagle okazuje si\u0119, \u017ce tam nie ma tych ludzi, nie ma tych pieni\u0119dzy\u2026<\/p>\n<p><strong>R. P.:<\/strong> Wchodzi my\u015blenie na poziomie TVN.<\/p>\n<p><strong>P. S.:<\/strong> Tak. Wchodzi my\u015blenie TVN-owskie i ju\u017c nawet z tych projekt\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y, ju\u017c mia\u0142y by\u0107 finansowane, oni si\u0119 natychmiast wycofali i c\u00f3\u017c, po prostu, osoby, kt\u00f3re by\u0142y specjalistami od bardzo ambitnego kina, kt\u00f3re kupowa\u0142y filmy do Ale Kino!, do Canal+, je\u017adzi\u0142y po festiwalach, nie istniej\u0105, na ma tych ludzi, po prostu poszli na bruk. I b\u0119dzie TVN rz\u0105dzi\u0142. Tak\u017ce odpowiadam pani, \u017ce po prostu nie mamy partner\u00f3w. Z kim rozmawia\u0107? Dlatego to, co ja powiedzia\u0142em, z\u0142o\u017cy\u0142em do Jakimowskiego, bo wydawa\u0142o mi si\u0119 (i trafi\u0142em idealnie), \u017ce to s\u0105 jacy\u015b partnerzy. Oczywi\u015bcie oni nie s\u0105 decydentami, bo jeszcze nad nimi s\u0105 inni decydenci, kt\u00f3rzy mog\u0105 powiedzie\u0107: \u201eNo ale co nas obchodzi wasz gust, \u017ce napisali\u015bcie \u015bwietn\u0105 recenzj\u0119 tego projektu, kiedy my uwa\u017camy, \u017ce taki film nie powinien powsta\u0107\u201d.<\/p>\n<p><strong>A. S.:<\/strong> Ten przyk\u0142ad kina serbskiego, tam te\u017c s\u0105 decydenci, tam jeszcze dochodzi korupcja, inny problem\u2026<\/p>\n<p><strong>P. S.:<\/strong> I dlatego to jest niesamowity fenomen, \u017ce taki film tam si\u0119 uda\u0142o zrobi\u0107.<\/p>\n<p><strong>A. S.:<\/strong> To jeszcze inna kwestia. My, jak tworzymy, mam wra\u017cenie, \u017ce podchodzimy do tej materii bardzo serio. I je\u017celi by\u0142by to temat homoseksualizmu, to by\u0142by (u\u015bredni\u0119) pokazany w stylu Szumowskiej, albo jako kino jednego gatunku. Nie przekroczy\u0142by jakiej\u015b formy gatunkowej. Mo\u017ce si\u0119 myl\u0119. A tam ten problem jest pokazany w bardzo przyst\u0119pny spos\u00f3b, z przymru\u017ceniem oka, w czym ten ludyczny, prymitywny, powiedzmy, Serb mo\u017ce znale\u017a\u0107 co\u015b dla siebie i \u015bmia\u0107 si\u0119, a przy okazji przedstawiciel wy\u017cszego kina odczyta tam kod j\u0119zykowy dotycz\u0105cy kultury prawos\u0142awia.<\/p>\n<p><strong>P. S.:<\/strong> Wydaje mi si\u0119, \u017ce u nas Saramonowicz pr\u00f3bowa\u0142 takie filmy robi\u0107.<\/p>\n<p><strong>R. M.:<\/strong> No, <em>Rewers<\/em> te\u017c mo\u017ce chyba by\u0107 przyk\u0142adem, nie?<\/p>\n<p><strong>R. P.:<\/strong> Nawi\u0105zuj\u0105c do kina postjugos\u0142owia\u0144skiego, trzeba sobie u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce nasze kino nie wyda\u0142o po roku 80 takiego tw\u00f3rcy, jakim jest Kusturica dla ca\u0142ej ba\u0142ka\u0144skiej kinematografii, kt\u00f3ry jednak przetar\u0142 szlaki dla wszystkich filmowc\u00f3w i by\u0142 pierwszym, kt\u00f3ry przekracza\u0142 gatunki; jego kino jest stricte postmodernistyczne. My, gdy patrzymy na mistrz\u00f3w naszego kina, a tak nale\u017cy postrzega\u0107 ju\u017c Kusturic\u0119 na Ba\u0142kanach, no to nasi mistrzowie zatrzymuj\u0105 si\u0119 ze swoimi debiutami gdzie\u015b w latach 70. i takich tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy doszli do g\u0142osu po roku 80, po roku 90, na poziomie \u015bwiatowym, nie mamy. Natomiast my\u015bl\u0119, \u017ce tym przekraczaj\u0105cym gatunki na pewno w jakim\u015b sensie jest Wojtek Smarzowski, \u017ce on idzie w tym kierunku i wida\u0107 w to w ka\u017cdym jego filmie coraz bardziej. Mimo, \u017ce ja sam nie jestem wielkim fanem <em>Drog\u00f3wki<\/em>, uwa\u017cam, \u017ce to jest jego najs\u0142abszy film, to jednak pewn\u0105 gr\u0119 z konwencj\u0105 widz\u0119 i doceniam.<\/p>\n<p>(&#8230;) Czeka nas w najbli\u017cszym czasie pewna zmiana, nie wiem, na ile rewolucyjna, ale musimy pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce Agnieszka Odorowicz za chwil\u0119 sko\u0144czy drug\u0105 kadencj\u0119 dyrektora Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej i na trzeci\u0105, zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 ustaw\u0105, nie mo\u017ce zosta\u0107 wybrana, wi\u0119c nast\u0105pi zmiana na stanowisku najwa\u017cniejszym. Teraz pytanie, po jakiej linii to dalej p\u00f3jdzie? Dzisiaj nikt nie zna na to pytanie odpowiedzi. By\u0107 mo\u017ce b\u0119dzie to zwi\u0105zane w du\u017cej mierze z tym, kto pod\u00f3wczas b\u0119dzie przy w\u0142adzy, mo\u017ce jaka\u015b pr\u00f3ba politycznego przej\u0119cia dzisiaj w miar\u0119 niezale\u017cnego instytutu, wi\u0119c to s\u0105 wszystko pytania otwarte.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>P. K.: Doszli\u015bmy w tej dyskusji do s\u0142owa, kt\u00f3rego stara\u0142em si\u0119 jednak unikn\u0105\u0107, czyli \u201epublicystyka\u201d. W takim razie zadam otwarcie pytanie, czy w kinie (albo w og\u00f3le w sztuce, ale skupiamy si\u0119 oczywi\u015bcie na kinie w tej chwili) publicystyka i estetyka to s\u0105 warto\u015bci koniecznie wzajemnie si\u0119 wykluczaj\u0105ce, a je\u017celi tak, to w jaki spos\u00f3b oceni\u0107 takie filmy jak np. <em>Mi\u0142o\u015b\u0107<\/em> Hanekego? <\/strong><\/p>\n<p><strong>R. M.:<\/strong> To mia\u0142by by\u0107 publicystyczny film i jednocze\u015bnie\u2026? [pauza]\n<p><strong>P. K.: Mo\u017cna go interpretowa\u0107 jako g\u0142os w sprawie eutanazji.<\/strong><\/p>\n<figure id=\"attachment_22091\" aria-describedby=\"caption-attachment-22091\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-005\/\" rel=\"attachment wp-att-22091\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-22091\" title=\"Pawe\u0142 Sala, Micha\u0142 Walkiewicz, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-005-540x410.jpg\" alt=\"Pawe\u0142 Sala, Micha\u0142 Walkiewicz, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\" width=\"540\" height=\"410\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-005-540x410.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-005-900x683.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-005-576x437.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-005.jpg 960w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-22091\" class=\"wp-caption-text\">Pawe\u0142 Sala, Micha\u0142 Walkiewicz, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>R. M.:<\/strong> A, w tym znaczeniu, tak.<\/p>\n<p><strong>P. S.:<\/strong> Je\u015bli chodzi o Hanekego, to ja my\u015bl\u0119, \u017ce ten film jest tak autentyczny i tak robi\u0105cy wra\u017cenie antypublicystycznego, \u017ce wida\u0107, i\u017c tw\u00f3rca zajmuje si\u0119 tematem, kt\u00f3ry go nurtuje, kt\u00f3ry jest dla niego bardzo \u017cywotny, z kt\u00f3rym sobie nie mo\u017ce poradzi\u0107 i opowiada rzeczy bardzo osobiste. I to jest si\u0142a kina. Je\u015bli tw\u00f3rca opowiada o czym\u015b, co jest dla niego letnie, co gdzie\u015b przeczyta\u0142 w gazecie i nie do ko\u0144ca ma z tym problem, no to ten film b\u0119dzie w\u0142a\u015bnie publicystyczny, bo gazeta b\u0119dzie zawsze nad nim g\u00f3rowa\u0142a.<\/p>\n<p><strong>M. W.:<\/strong> Wydaje mi si\u0119, to jest truizm, ale gdzie\u015b w najlepszych filmach, kt\u00f3re traktuje si\u0119 jako publicystyk\u0119 (zdarza si\u0119, \u017ce ludzie dostrzegaj\u0105 publicystyk\u0119 u Oliviera Assayasa czy Bellocchia, czy Morettiego), zawsze jest ona mimo wszystko na drugim planie i wynika z innych do\u015bwiadcze\u0144, innych za\u0142o\u017ce\u0144. Film Assayasa, nie pami\u0119tam ju\u017c, jak si\u0119 nazywa [<em>Apr\u00e8s mai<\/em>], kt\u00f3ry by\u0142 w zesz\u0142ym roku na festiwalu w Wenecji, jest fantastyczn\u0105 pochwa\u0142\u0105 rebelianckich, ulotnych postaw m\u0142odzie\u0144czych, dzieje si\u0119 w Pary\u017cu, w tle jest rewolucja obyczajowa i tak dalej. Ale ta \u201epublicystyka\u201d wyp\u0142ywa z indywidualnej historii bohater\u00f3w, z tego wszystkiego, co jest gdzie\u015b pod narracyjn\u0105 tkank\u0105 tego filmu i w \u017cadnym momencie nie wchodzi na pierwszy plan.<\/p>\n<p><strong>R. M.:<\/strong> Ja my\u015bl\u0119, \u017ce taka robocza definicja publicystyki ekranowej by si\u0119 sprowadza\u0142a do tego, \u017ce ka\u017cdy z nas jako narrator, autor ma postaw\u0119 wobec \u015bwiata, jest do niej przywi\u0105zany, ma pogl\u0105d na rzeczy. Natomiast artysta, ten kt\u00f3ry uprawia ekranow\u0105 publicystyk\u0119 (to jest dla mnie dosy\u0107 podejrzane poj\u0119cie), on przyst\u0119puje do filmu wiedz\u0105c, co chce udowodni\u0107. To dla mnie jest definicja publicystyki. Publicystyka dla mnie jest mniej ciekawa ni\u017c to, o czym tutaj by\u0142a mowa, mianowicie poszukiwanie pewnego artystycznego wyrazu dla ca\u0142ego skomplikowania \u015bwiata. Tak jak w dyskusjach najtrudniejszych, prosz\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, dlaczego nas dra\u017cni\u0105 dyskusje o in vitro, o eutanazji czy inne, dra\u017cni\u0105 nas przez swoj\u0105 bezwzgl\u0119dno\u015b\u0107, bezalternatywno\u015b\u0107, ludzie nie s\u0142uchaj\u0105 si\u0119 wzajemnie, podczas gdy to s\u0105 pytania, na kt\u00f3re prawie \u017caden z nas przy zdrowych zmys\u0142ach nie znajduje od razu, z miejsca, odpowiedzi, a je\u015bli j\u0105 znajduje, gwa\u0142town\u0105 i arbitraln\u0105, to tym gorzej dla niego, bo nie widzi drugiej strony problemu. Zobaczy\u0107 film o eutanazji, ten prawdziwy, tu dobrze, \u017ce przywo\u0142ano Hanekego, to zobaczy\u0107 problem w ca\u0142ym skomplikowaniu, albo w jednostkowym dramatyzmie czy tragizmie sytuacji, a wszystko inne jest publicystyczn\u0105 kalk\u0105, bo albo si\u0119 m\u00f3wi: \u201eTo jest tak na \u015bwiecie\u201d, albo: \u201eZ doktryny takiej i takiej wynika to i to\u201d.<\/p>\n<p><strong>P. K.: Pojawi\u0142 si\u0119 ju\u017c w\u0105tek problem\u00f3w, kt\u00f3re w kinie polskim s\u0105 niech\u0119tnie poruszane. Chcia\u0142bym zada\u0107 pytanie, czy wydaje si\u0119 Panom, \u017ce w polskim kinie istniej\u0105 kwestie, kt\u00f3re s\u0105 fa\u0142szywie przedstawiane? Nie oddaj\u0105 z\u0142o\u017cono\u015bci tego, co si\u0119 dzieje w rzeczywisto\u015bci?<\/strong><\/p>\n<p><strong>R. M.:<\/strong> Ciekawe pytanie, na kt\u00f3re ja odpowiadam przecz\u0105co. Ja lubi\u0119 polskie kino, to nowe, zw\u0142aszcza z ostatniego dziesi\u0119ciolecia i nie wydaje mi si\u0119, \u017cebym znalaz\u0142 tak ad hoc cho\u0107by kilka przyk\u0142ad\u00f3w, kt\u00f3re pozwoli\u0142yby twierdz\u0105co odpowiedzie\u0107. Wydaje mi si\u0119, \u017ce tych fa\u0142szywie postawionych problem\u00f3w, czy te\u017c odpowiedzi na postawione problemy, nie ma, ale mo\u017ce jestem tutaj idealist\u0105.<\/p>\n<p><strong>P. S.:<\/strong> Ja si\u0119 zastanawia\u0142em po obejrzeniu filmu Mungiu, <em>Za wzg\u00f3rzami<\/em>, kt\u00f3rego akcja dzieje si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci w klasztorze, mi\u0119dzy zakonnicami: \u201eCiekawe, gdyby jaki\u015b polski tw\u00f3rca taki film zrobi\u0142, to jak te zakonnice by wygl\u0105da\u0142y?\u201d.<\/p>\n<p><strong>M. W.:<\/strong> <em>W imieniu diab\u0142a<\/em>\u2026<\/p>\n<p><strong>P. S.:<\/strong> Jak one by wygl\u0105da\u0142y? Kim one by by\u0142y?<\/p>\n<p><strong>M. W.:<\/strong> Jak z horroru, jak u Barbary Sass\u2026<\/p>\n<p><strong>P. S.:<\/strong> To by\u0142yby dziewczynki z gitarami, czy co? Bo u Mungiu widz\u0119 po prostu fantastyczne, g\u0142\u0119bokie, ludzkie postawy i nawet to z\u0142o, kt\u00f3re jest w tym klasztorze, ono nie wynika ze z\u0142ych przes\u0142anek, tylko w\u0142a\u015bnie z tego, \u017ce oni chc\u0105 tej dziewczynie tam bardzo pom\u00f3c i pope\u0142niaj\u0105 b\u0142\u0119dy. U nas by to by\u0142y, jak ogl\u0105da\u0142em na przyk\u0142ad film irlandzki <em>Siostry Magdalenki<\/em> po prostu by\u0142em zniesmaczony, obawiam si\u0119, \u017ce u nas by\u0142oby co\u015b tak stereotypowego w\u0142a\u015bnie jak te <em>Siostry Magdalenki<\/em>.<\/p>\n<p><strong>G\u0142os z sali:<\/strong> Trzeba wr\u00f3ci\u0107 do <em>Matki Joanny&#8230;<\/em>, jest cyfrowo remasterowana. [<em>\u015bmiech panelist\u00f3w<\/em>]\n<p><strong>M. W.:<\/strong> By\u0142 film Barbary Sass, kt\u00f3ry by\u0142 skrzy\u017cowaniem <em>nunsploitation<\/em> z horrorem, wi\u0119c rozrywki dostarczy\u0142, a to najwa\u017cniejsze. [<em>\u015bmiech<\/em>]\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>P. K. : Kto\u015b mo\u017ce ma pytanie z sali w tym momencie?<\/strong><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a><strong>\u00a0Jako, \u017ce nie mog\u0119 si\u0119 powstrzyma\u0107, porusz\u0119 jeszcze temat <em>Big Love<\/em>. Czy niepowodzenie tego filmu i tego typu film\u00f3w wynika\u0142o z b\u0142\u0119dnego rozpoznania tre\u015bci<\/strong><strong>\u2026<\/strong><\/p>\n<p><strong>M. W.:<\/strong> To, co przeszkadza\u0142o mi najbardziej w tym filmie, co wydaje mi si\u0119 jego najwi\u0119ksz\u0105 wad\u0105, jest w\u0142a\u015bnie wizja \u015bwiata\u2026 Ona jest oparta na zu\u017cytych znakach, na takich rzeczach, kt\u00f3re przez jaki\u015b czas co\u015b znaczy\u0142y, a potem wesz\u0142y w obieg popkulturalny i zacz\u0119\u0142y by\u0107 wykorzystywane w bardzo wielu tekstach, od reklam przez filmy wysokobud\u017cetowe, najr\u00f3\u017cniejsze media, gry wideo i tak dalej, i tak dalej. W toku tego procesu straci\u0142y swoje pierwotne znaczenie, sta\u0142y si\u0119 pustym znakiem, nic niewnosz\u0105cym. Opr\u00f3cz tego\u2026 no nie wiem, to jest bolesne wspomnienie mimo wszystko, powr\u00f3t do tego filmu [<em>\u015bmiech<\/em>]. Natomiast, je\u015bli mia\u0142bym wybra\u0107 argument, kt\u00f3ry by zbiera\u0142 i organizowa\u0142 wszystkie inne, to chyba w\u0142a\u015bnie to, \u017ce ten film jest dzieckiem w\u0142a\u015bnie takiej wra\u017cliwo\u015bci. Wra\u017cliwo\u015bci kogo\u015b, kto obejrza\u0142 bardzo du\u017co film\u00f3w w \u017cyciu, z r\u00f3\u017cnej p\u00f3\u0142ki, i komu wydaje si\u0119, \u017ce sam fakt, \u017ce potrafi przenie\u015b\u0107, 1:1, fragmenty z tych film\u00f3w oraz u\u0142o\u017cy\u0107 z nich ca\u0142o\u015b\u0107, to jest warto\u015b\u0107. To jest oczywi\u015bcie nieprawda.<\/p>\n<figure id=\"attachment_22092\" aria-describedby=\"caption-attachment-22092\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-006\/\" rel=\"attachment wp-att-22092\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-22092\" title=\"Rafa\u0142 Paw\u0142owski, Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-006-540x360.jpg\" alt=\"Rafa\u0142 Paw\u0142owski, Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-006-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-006-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-006-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-006.jpg 960w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-22092\" class=\"wp-caption-text\">Rafa\u0142 Paw\u0142owski, Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>R. M.:<\/strong> Jeszcze mo\u017ce dodam\u2026<\/p>\n<p><strong>G\u0142os z sali: <\/strong>Przepraszam, \u017ce wchodz\u0119 w s\u0142owo, ale s\u0105dz\u0119, \u017ce samo postawienie pytania przez Pana jest troszk\u0119 anachroniczne, bo oddzielanie tre\u015bci od formy jest naprawd\u0119 du\u017cym anachronizmem. Wystarczy cho\u0107by przeczyta\u0107 co 40, no, 30 lat temu Susan Sontag napisa\u0142a w <em>Przeciw interpretacji<\/em>. Tutaj stawia Pan panelist\u00f3w w troch\u0119 trudnej sytuacji, bo jak odpowiedzie\u0107 na takie pytanie? Czy forma wypacza tre\u015b\u0107, czy tre\u015b\u0107 deformuje form\u0119? To s\u0105 dywagacje czysto akademickie, kt\u00f3re, mam wra\u017cenie, niewiele wnosz\u0105 do tematu. Natomiast bardzo ciekawe by\u0142o to, co powiedzia\u0142e\u015b Ty, Pawle, o eutanazji, \u017ce to jest bezczelno\u015b\u0107, \u017ceby takie filmy si\u0119 pojawia\u0142y i by\u0142y \u201erozsadzaniem\u201d gatunku. Przyk\u0142adem podanym \u201ew drug\u0105 stron\u0119\u201d by\u0142o <em>\u017bycie jest pi\u0119kne<\/em>. Albo mo\u017cna poda\u0107 przyk\u0142ad <em>Inwazji barbarzy\u0144c\u00f3w<\/em>. To jest francusko-kanadyjski film, kt\u00f3ry m\u00f3wi o eutanazji jeszcze w inny spos\u00f3b i nie by\u0142bym sobie w stanie wyobrazi\u0107 w Polsce filmu, kt\u00f3ry by\u0142by tak zrealizowany; ale to nie wynika z polsko\u015bci, czy ze stylu my\u015blenia, tylko chocia\u017cby z tego, \u017ce PISF finansuje mniejszo\u015b\u0107 realizacji, a gdzie znale\u017a\u0107 wi\u0119cej pieni\u0119dzy? Pono\u0107 tylko 50% dotacji jest mo\u017cliwe, tak?<\/p>\n<p><strong>R. P.:<\/strong> Maksymalnie 50 %. Zazwyczaj 30 do 50 %, zale\u017cy&#8230;<\/p>\n<p><strong>G\u0142os z sali:<\/strong> Trzeba znale\u017a\u0107 kogo\u015b, kto to sfinansuje. A ju\u017c nie m\u00f3wmy o tym, \u017ce pewnie s\u0105 zani\u017cane te wk\u0142ady w\u0142asne, \u017ceby po prostu dopi\u0105\u0107 bud\u017cet, i tak dalej. My\u015bl\u0119, \u017ce to jest zasadniczy problem polskiego kina, a nie to, czy jest narodowe, czy takie, a nie inne. Dzi\u0119kuj\u0119, to chyba tyle chcia\u0142em doda\u0107.<\/p>\n<p><strong>P. K.: Wie Pan, ja chc\u0119 si\u0119 troszk\u0119 broni\u0107 . W programie tej konferencji i jej panelach dyskutujemy o r\u00f3\u017cnych aspektach polskiego kina, tak\u017ce o cyklu produkcyjnym, na temat kt\u00f3rego debata odby\u0142a si\u0119 wczoraj. Zada\u0142em to pytanie, poniewa\u017c zrozumia\u0142em tez\u0119 pana Paw\u0142owskiego w ten spos\u00f3b, \u017ce polscy m\u0142odzi tw\u00f3rcy opanowali warsztat w stopniu zadowalaj\u0105cym formalnie. Problemy le\u017c\u0105 w ich wra\u017cliwo\u015bci. <\/strong><\/p>\n<p><strong>R. P.:<\/strong> To ja mo\u017ce rozszerz\u0119 to, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do kanonicznego ju\u017c przyk\u0142adu <em>Big Love<\/em>, je\u017celi przy nim jeste\u015bmy. To jest troch\u0119 to, co Micha\u0142 powiedzia\u0142 \u2013 \u017ce kto\u015b obejrza\u0142 du\u017co film\u00f3w i pr\u00f3buje uczyni\u0107 z tego warto\u015b\u0107. Owszem, to samo zrobi\u0142 Quentin Tarantino, tylko on to zrobi\u0142 lat temu ju\u017c w tej chwili 20 i teraz polskim tw\u00f3rcom si\u0119 wydaje, \u017ce mog\u0105 by\u0107 nowymi Quentinami Tarantino, powielaj\u0105c to, co on zrobi\u0142 \u2013 to jest w\u0142a\u015bnie anachronizm. I w tym momencie ta \u201epostmoderna\u201d albo jest \u015bwiadom\u0105 pr\u00f3b\u0105 oszukania widza, tzn. widz\u0119 co\u015b nowego, a tak naprawd\u0119 podpatrzy\u0142em i nie m\u00f3wi\u0119 niczego nowego, albo wynika z jakiej\u015b niewiedzy, nie\u015bwiadomo\u015bci, \u017ce kino nie jest dzisiaj jedynym organizmem. Dzisiaj jest bardzo ci\u0119\u017cko i b\u0119dzie coraz ci\u0119\u017cej m\u00f3wi\u0107 o kinematografiach narodowych tak\u017ce mi\u0119dzy innymi dlatego, \u017ce dzisiaj jest mo\u017cliwa powszechno\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnego rodzaju medi\u00f3w, dost\u0119pno\u015b\u0107 do nowych trend\u00f3w w kinie, tego co si\u0119 dzieje tu i tam, mo\u017cna obejrze\u0107 filmy naprawd\u0119 z ca\u0142ego \u015bwiata, co nie by\u0142o mo\u017cliwe jeszcze kilkana\u015bcie lat temu, przed Internetem. Polscy tw\u00f3rcy cz\u0119sto, jak na przyk\u0142ad Basia Bia\u0142ow\u0105s, my\u015bl\u0105, \u017ce widzieli co\u015b wi\u0119cej, a tak naprawd\u0119 \u017cyj\u0105 w nie\u015bwiadomo\u015bci. \u015awiat robi\u0142 takie rzeczy 10, 15, 20 lat temu i dzisiaj widz, a tym bardziej krytyk, nie ma prawa da\u0107 si\u0119 na to nabra\u0107.<\/p>\n<p><strong>R. M.:<\/strong> Z tym, \u017ce istniej\u0105 opr\u00f3cz tych barier bariery niewidzialne, bardzo mocne; wspomnia\u0142 Pan na pocz\u0105tku o wieloaspektowym, mi\u0119dzynarodowym charakterze filmu \u0141oznicy \u2013 powiem bardzo kr\u00f3tko. Film <em>Szcz\u0119\u015bcie ty moje<\/em>. Poprzedni film \u0141oznicy. Tego filmu nie m\u00f3g\u0142by zrobi\u0107 nikt, kto nie mieszka\u0142 tam. \u017baden wielki artysta. Tylko swojak, tylko <em>insider<\/em>. I film chwyta za gard\u0142o, to jest absolutna trauma jak si\u0119 ten film zobaczy. Nawet dla mnie, kt\u00f3ry pi\u0119\u0107 lat by\u0142em w Rosji i widzia\u0142em, troch\u0119 nask\u00f3rkowo, ale widzia\u0142em; \u00a0w r\u00f3\u017cnych miejscowo\u015bciach by\u0142em poza Moskw\u0105. Ale nikt z poza tego kr\u0119gu tego filmu nie zrobi. I on mo\u017ce sobie mieszka\u0107 w Berlinie Zachodnim, mo\u017ce wyjecha\u0107 z ca\u0142\u0105 rodzin\u0105 (tak jak to zrobi\u0142, dzi\u0119ki Bogu, nawiasem m\u00f3wi\u0105c), ale nikt spoza tego kr\u0119gu nie mo\u017ce tego zrobi\u0107. I tutaj jest w\u0142a\u015bnie rzecz w tym, \u017ce my sobie nawet nie zdajemy sobie sprawy z tego, jaki kod kulturowy nam towarzyszy, w jakim kodzie kulturowym jeste\u015bmy zakotwiczeni. Je\u015bli ja za\u017cartuj\u0119, to pa\u0144stwo w tej chwili nie wezm\u0105 mnie za cz\u0142owieka niepowa\u017cnego. Natomiast je\u015bli ja zachowa\u0142bym si\u0119 w ten spos\u00f3b podczas spotkania publicznego w Rosji, nawet w Moskwie, przypuszczam, to: \u201e<em>Poliaczyszka<\/em>, taki tam, nie wiadomo, co mu w g\u0142owie chodzi, za wielki luzak, za du\u017co tego wszystkiego\u201d. Dlatego, \u017ce u nas s\u0105 specjalni ludzie, <em>katory zajimajetsia szutkami i drugije: fi\u0142osofy<\/em>. Co\u015b takiego, taki podzia\u0142 jest. Zupe\u0142nie inny kod. Albo, przepraszam, \u017ce to niby daleko od filmu, nie wiem czy pa\u0144stwo znaj\u0105 tak\u0105 cieniutk\u0105 ksi\u0105\u017ceczk\u0119 Laury Klos-Sokol <em>Shortcuts to Poland<\/em>. Okiem Amerykanki, kt\u00f3ra wysz\u0142a za Polaka widziany polski obyczaj. \u017badna asertywno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 my tutaj wszyscy prezentujemy: \u201eUwa\u017cam, \u017ce jest tak i tak\u201d, nie przechodzi. To musi by\u0107 podane w ten spos\u00f3b: \u201eRozumiem, pa\u0144ski punkt widzenia, ale&#8230;\u201d, w domy\u015ble: uwa\u017cam to za idiotyzm; albo: \u201eObawiam si\u0119, \u017ce to jest nieprawd\u0105\u201d. My sobie nie zdajemy z tego sprawy, \u017ce spos\u00f3b w jaki si\u0119 kontaktuj\u0105 bohaterowie filmu raz mo\u017ce by\u0107 zrozumia\u0142y przez to, \u017ce uniwersalny (patrz Kie\u015blowski), a innym razem, przez to, \u017ce jest na przyk\u0142ad wzi\u0119ty z kultury m\u0142odzie\u017cowej, albo z jakiej\u015b tam sytuacji domowej w kraju, gdzie syn dba o ojca, podczas gdy w Szwecji syn opuszcza dom rodzinny w wieku lat 18 i przyje\u017cd\u017ca raz roku do ojca na imieniny, a p\u00f3\u017aniej na pogrzeb przyje\u017cd\u017ca, to to s\u0105 inne w og\u00f3le \u015bwiaty. Wi\u0119c to nie chodzi o j\u0119zyk hamburger\u00f3w filmowych. Hamburgery oczywi\u015bcie s\u0105 wsz\u0119dzie, co powiedzia\u0142em przy serialach. Seriale s\u0105 hamburgerami, moim zdaniem przynajmniej nie truj\u0105. Natomiast chodzi o ten duch miejsca i czasu, kt\u00f3ry si\u0119 przy ca\u0142ej tej globalnej wiosce mimo wszystko inaczej przejawia. Macie znajomych Czech\u00f3w na przyk\u0142ad? Niby to samo, a nie to samo, nieprawda\u017c? Znajomych Rosjan. To samo, nie to samo. A co dopiero m\u00f3wi\u0107 o Norwegach, kt\u00f3rzy zabieraj\u0105 dzieci Polakom. Albo o donosach, gdy kto\u015b jedzie szos\u0105 ameryka\u0144sk\u0105 i daje klapsa dziecku, a policja przyje\u017cd\u017ca. Bo ten, kto to widzia\u0142, ma obowi\u0105zek donie\u015b\u0107. To jest inna rzeczywisto\u015b\u0107, wi\u0119c wbrew temu przekonaniu, \u017ce \u017cyjemy w jednej rzeczywisto\u015bci kulturowej, ona nie jest papk\u0105, tylko ma znamiona indywidualne i cz\u0119sto wymaga przek\u0142adu. Jak ten przek\u0142ad jest tw\u00f3rczy i ten tekst jest ciekawy, z kt\u00f3rego si\u0119 przek\u0142ada, to jest w porz\u0105dku. Bo czasem nasz tekst kultury mo\u017ce by\u0107 nieciekawy i wtedy nie mamy o czym m\u00f3wi\u0107. Ale je\u015bli jest ciekawy, to wart piel\u0119gnacji i nie trzeba si\u0119 ogl\u0105da\u0107 na innych.<\/p>\n<p><strong>P. S.:<\/strong> Rzeczywi\u015bcie, je\u015bli on jest dobrze artystycznie u\u0142o\u017cony, to jest zrozumia\u0142y pod ka\u017cd\u0105 szeroko\u015bci\u0105 geograficzn\u0105.<\/p>\n<p><strong>R. P.:<\/strong> Mam ostatni przyk\u0142ad chyba, \u015bwie\u017cszy ni\u017c Kie\u015blowski, bo Kasia Klimkiewicz zrobi\u0142a w Anglii film bardzo dobry, od zesz\u0142ego tygodnia na polskich ekranach, niestety fatalnie tutaj dystrybuowany. Chodzi o <em>Za\u015blepion\u0105.<\/em> Nie wiem, czy pa\u0144stwo znaj\u0105 ten film. Kasia Klimkiewicz, laureatka Europejskiej Nagrody Filmowej. Polka, kt\u00f3ra du\u017cym filmem pe\u0142nometra\u017cowym (bo nagroda by\u0142a za kr\u00f3tki metra\u017c) zadebiutowa\u0142a w Anglii, bo producent brytyjski j\u0105 wypatrzy\u0142, zaproponowa\u0142 jej tekst o zderzeniu dw\u00f3ch kultur: brytyjskiej z arabsk\u0105, czyli podobny temat jaki podj\u0119\u0142a w <em>Hanoi-Warsaw<\/em>, debiutuje opowiadaj\u0105c histori\u0119 nie ze swojej strefy kulturowej, bo jednak my z t\u0105 mniejszo\u015bci\u0105 arabsk\u0105 nie mamy do czynienia na co dzie\u0144 w takim stopniu, jak na Wyspach Brytyjskich czy w krajach skandynawskich. Film czytelny na ca\u0142ym \u015bwiecie. Niestety, z ca\u0142\u0105 przykro\u015bci\u0105 stwierdzam, \u017ce w Polsce przejdzie bez echa, nie tylko dlatego, \u017ce ma\u0142ego dystrybutora, ale te\u017c jak gdyby wynika to z r\u00f3\u017cnych aspekt\u00f3w medialnych i nagle Polka, kt\u00f3ra dosta\u0142a Europejsk\u0105 Nagrod\u0119 Filmow\u0105, nikogo nie interesuje, bo nikt tutaj nie zrobi\u0142 wielkiego szumu wok\u00f3\u0142 tego filmu. On jest od kilku dni na ekranach, ale szybko zniknie ze wzgl\u0119du na t\u0105 ma\u0142\u0105 dystrybucj\u0119.<\/p>\n<p><strong>P. S.:<\/strong> My\u015bl\u0119, \u017ce to, \u017ce dosta\u0142a nagrod\u0119, to tym gorzej dla niej w Polsce&#8230;<\/p>\n<p><strong>R. M.:<\/strong> R\u00f3\u017cnie bywa.<\/p>\n<p><strong>P. S.:<\/strong> Cz\u0119sto osoba, kt\u00f3ra dosta\u0142a nagrody jest traktowana jako niebezpieczna.<\/p>\n<p><strong>R. P.:<\/strong> Troch\u0119 pewnie tak jest, ale my\u015bl\u0119, \u017ce ona w tej chwili b\u0119dzie radzi\u0107 sobie na gruncie europejskim i to jest zas\u0142uga. My filmy Kasi Klimkiewicz odkryjemy, jak ju\u017c b\u0119dzie mia\u0142a cztery w dorobku czy pi\u0119\u0107 i nagle w Polsce kto\u015b si\u0119 obudzi&#8230;<\/p>\n<p><strong>P. S.:<\/strong> \u015awietnie, \u017ce trafi\u0142a na producenta, kt\u00f3ry w ni\u0105 uwierzy\u0142 w\u0142a\u015bnie tam.<\/p>\n<p><strong>R. P.:<\/strong> To te\u017c pokazuje producenckie my\u015blenie. To, o czym ty m\u00f3wi\u0142e\u015b: brak producent\u00f3w kreatywnych w Polsce. Takiego szukania kogo\u015b, kto czego\u015b si\u0119 podejmie, nie b\u0119dzie si\u0119 ba\u0142. Co prawda s\u0105 przeb\u0142yski, bo \u0141oznica b\u0119dzie robi\u0142 nowy film z polskim producentem&#8230;<\/p>\n<p><strong>R. M.:<\/strong> Tak? A to ciekawe, z kim?<\/p>\n<p><strong>R. P.:<\/strong> Nie wiem dok\u0142adnie z kim, ale ma robi\u0107 z polskim producentem nowy film. Dworcewoj robi film z polskim producentem, on ten film wsp\u00f3\u0142produkuje. S\u0105 pewne zacz\u0105tki, to wszystko m\u0142odzi producenci.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>P. K.: Jako \u017ce zbli\u017camy si\u0119 ju\u017c do ko\u0144ca, proponowa\u0142bym sko\u0144czy\u0107 t\u0119 dyskusj\u0119 w odwrotnym punkcie ni\u017c ten, z kt\u00f3rego wyszli\u015bmy, mianowicie jaki jest zdaniem Pan\u00f3w wp\u0142yw kina zachodniego na kinematografi\u0119 polsk\u0105, czy to jest ci\u0105\u017cenie bardziej naznaczone negatywnie, czy to jest bardziej wp\u0142yw pozytywny, tw\u00f3rczy?<\/strong><\/p>\n<p><strong>R. M.:<\/strong> Nie widz\u0119 wp\u0142ywu.<\/p>\n<p><strong>P. K.: \u017badnego, w og\u00f3le?<\/strong><\/p>\n<p><strong>R. M.:<\/strong> Jak Pan mnie przypar\u0142 do muru, to powiem, \u017ce widocznie ogl\u0105dam za ma\u0142o film\u00f3w. Ogl\u0105dam mniej wi\u0119cej 3\/4 produkcji polskiej, ale z kolei z zachodnimi filmami mam pewien k\u0142opot, bo tutaj jestem zacofany. Tak\u017ce ja nie jestem dobrym narratorem, a ju\u017c na pewno nie opiniodawc\u0105.<\/p>\n<p><strong>M. W.:<\/strong> My\u015bl\u0119, \u017ce je\u015bli mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o wp\u0142ywie, to raczej w kontek\u015bcie jakich\u015b m\u00f3d formalnych, estetycznych, czy w\u0142a\u015bnie gatunkowych. Wspomniany <em>S\u0119p <\/em>jest tego przyk\u0142adem. My\u015bl\u0119, \u017ce to nie jest fascynacja w takiej skali, u\u015bci\u015blijmy, \u017ce chodzi o kino ameryka\u0144skie, hollywoodzkie&#8230;<\/p>\n<p><strong>P. K.: Niekoniecznie.<\/strong><\/p>\n<p><strong>M. W.:<\/strong> To nie idzie w tak\u0105 stron\u0119, o jakiej w latach 90. m\u00f3wi\u0142o si\u0119 w kontek\u015bcie kina Pasikowskiego \u2013 \u017ce jest zach\u0142y\u015bni\u0119ty Ameryk\u0105 i tamtym sposobem opowiadania w kinie. Natomiast wydaje mi si\u0119, \u017ce trudno to omawia\u0107 na innym przyk\u0142adzie ni\u017c kino ameryka\u0144skie i mo\u017ce jeszcze kinematografia francuska. No nie wiem, ja tego nie widz\u0119. Mo\u017ce to kwestia tego, \u017ce jest jeszcze za wcze\u015bnie i nie wida\u0107 nikogo, kto inspirowa\u0142by si\u0119 tak, jak Pasikowski, kinem ameryka\u0144skim w latach 90. By\u0107 mo\u017ce za jaki\u015b czas b\u0119dziemy mogli to zobaczy\u0107 i oceni\u0107, czy rzeczywi\u015bcie tak by\u0142o. Jeszcze staram sobie przypomnie\u0107 jakie\u015b pr\u00f3by, kt\u00f3re zadzia\u0142a\u0142y, inspiracje etyczne, czy co\u015b takiego, ale nic mi nie przychodzi do g\u0142owy. To s\u0105 po prostu bardzo indywidualne rzeczy u r\u00f3\u017cnych tw\u00f3rc\u00f3w i trudno zrobi\u0107 dzisiaj z tego panoram\u0119.<\/p>\n<p><strong>R. P.:<\/strong> Trzeba by\u0142oby przeanalizowa\u0107 kinematografie, co jest trudne, coraz trudniejsze, gdy\u017c naprawd\u0119 tych wzorc\u00f3w jest wiele. Na pewno ca\u0142y czas moim zdaniem gonimy tego kr\u00f3liczka, chocia\u017c ju\u017c nie tak \u017cwawo i zdecydowanie jak kiedy\u015b. Ale zgadza si\u0119, da si\u0119 ca\u0142y czas zauwa\u017cy\u0107 przyk\u0142ady tytu\u0142\u00f3w, kt\u00f3re rzeczywi\u015bcie gdzie\u015b maj\u0105 ten kompleks kina zagranicznego, nie tylko ameryka\u0144skiego czy francuskiego, ale jak spojrzymy na przywo\u0142ywany ju\u017c dzi\u015b przeze mnie <em>Sekret <\/em>Przemka Wojcieszka, to tam jest ewidentne zachwycenie si\u0119 nowym kinem greckim i p\u00f3j\u015bcie w t\u0119 stron\u0119 poszukiwa\u0144 formalnych. A m\u00f3wimy o tw\u00f3rcy kina artystycznego, kt\u00f3ry wcze\u015bniej by\u0142 do\u015b\u0107 mocno wywodzony z tradycji kina brytyjskiego lat 80., teraz natomiast poszed\u0142 w zupe\u0142nie innym kierunku, szuka nowego j\u0119zyka. Mo\u017cna to r\u00f3\u017cnie interpretowa\u0107, mo\u017cna to odczytywa\u0107 w spos\u00f3b pozytywny, mo\u017cna jako pewien kompromis czy akt desperacji. To jest do dyskusji. Natomiast ka\u017cdego trzeba rozpatrywa\u0107 jednostkowo. Nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107, \u017ce ca\u0142a kinematografia za czym\u015b p\u0119dzi, czy nie p\u0119dzi. Oczywi\u015bcie jak widzieli\u015bmy w kinach <em>Tajemnic\u0119 Westerplatte,\u00a0<\/em>to by\u0142o zanurzone gdzie\u015b mocno w kino ameryka\u0144skie, batalistyczne, ale to by\u0142 film, kt\u00f3ry si\u0119 sp\u00f3\u017ani\u0142 w og\u00f3le, bo po drodze by\u0142y filmy wojenne, kt\u00f3re przekroczy\u0142y gatunek. To jest bardzo skomplikowana kwestia, tutaj trzeba rozmawia\u0107 o konkretnych tw\u00f3rcach i konkretnych tytu\u0142ach. Tylko i wy\u0142\u0105cznie.<\/p>\n<p><strong>P. S.:<\/strong> Zupe\u0142nie nie goni\u0119 \u017cadnego kina. Podziwiam tylko niekt\u00f3rych tw\u00f3rc\u00f3w, filmy Panahiego czy braci Dardenne. To nie znaczy, \u017ce b\u0119d\u0119 ich na\u015bladowa\u0142 czy kopiowa\u0142. Po prostu lubi\u0119 tak\u0105 strategi\u0119 my\u015blenia, jak\u0105 oni uprawiaj\u0105. Estetycznie ka\u017cdy ma sw\u00f3j charakter pisma.<\/p>\n<p><strong>M. W.:<\/strong> Mnie te\u017c wydaje si\u0119, \u017ce to wynika z pewnego rozproszenia, rozszerzenia definicji kina autorskiego. Dzisiaj si\u0119 je traktuje z nowofalow\u0105 definicj\u0105, czy jeszcze starsz\u0105, Renoira: autor to jest tw\u00f3rca, kt\u00f3ry kr\u0119ci ca\u0142e \u017cycie jeden film. My\u015bl\u0119, \u017ce poczucie, ze gatunek nie mo\u017ce by\u0107 wykorzystywany jako \u015brodek do realizacji kina autorskiego, jako medium wra\u017cliwo\u015bci autorskiej, te\u017c wp\u0142ywa na to, \u017ce trudniej m\u00f3wi\u0107 o inspirowaniu si\u0119 kim\u015b konkretnym w kinie narodowym, kt\u00f3re zacz\u0119li\u015bmy tutaj definiowa\u0107. Co, jak dowodzi panel, nie jest \u0142atwe. Pewnie te\u017c nie jest do ko\u0144ca mo\u017cliwe.<\/p>\n<p><strong>P. K.: My\u015bl\u0119, \u017ce nam wszystkim zgromadzonym ta debata da\u0142a co\u015b do my\u015blenia. W imieniu organizator\u00f3w dzi\u0119kuj\u0119 Panom bardzo.<\/strong><\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">Tutaj nast\u0105pi\u0142a pr\u00f3ba wywo\u0142ania Anny S\u0142oninko do mikrofonu, po\u0142\u0105czona z lu\u017anymi uwagami panelist\u00f3w [dop. \u2013\u00a0P. K.]<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Polsko\u015b\u0107 kina na pewno wymaga zdefiniowania na miar\u0119 XXI wieku, podczas gdy my ca\u0142y czas pos\u0142ugujemy si\u0119 dwudziestowieczn\u0105 definicj\u0105, mo\u017ce nawet dziewi\u0119tnastowieczn\u0105, je\u017celi spojrzymy na t\u0119 sytuacj\u0119 z perspektywy literatury.<\/p>\n","protected":false},"author":464,"featured_media":22087,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65],"tags":[377,2973,1020,2971,2972,2974],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[2966,2967,2968,2969,2970],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Kino bez idei?<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Polskie kino i jego kondycja w dyskusji pomi\u0119dzy re\u017cyserami i krytykami filmowymi.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-001.jpg\",\"width\":\"752\",\"height\":\"960\",\"caption\":\"Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei\",\"name\":\"Kino bez idei?\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2014-05-28T14:00:11+00:00\",\"dateModified\":\"2014-05-28T17:47:00+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/314bb6c2d26a07081d01cca7d8f56344\"},\"description\":\"Polskie kino i jego kondycja w dyskusji pomi\u0119dzy re\u017cyserami i krytykami filmowymi.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Kino bez idei?\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/314bb6c2d26a07081d01cca7d8f56344\",\"name\":\"Piotr Kowalczyk\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/piotr-kowalczyk\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kino bez idei?","description":"Polskie kino i jego kondycja w dyskusji pomi\u0119dzy re\u017cyserami i krytykami filmowymi.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-001.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/kino-bez-idei-panel-dyskusyjny-warszawa-2013-001.jpg","width":"752","height":"960","caption":"Rafa\u0142 Marsza\u0142ek, fot. Bartosz Wr\u00f3blewski (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Piotra Kowalczyka)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei","name":"Kino bez idei?","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei#primaryimage"},"datePublished":"2014-05-28T14:00:11+00:00","dateModified":"2014-05-28T17:47:00+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/314bb6c2d26a07081d01cca7d8f56344"},"description":"Polskie kino i jego kondycja w dyskusji pomi\u0119dzy re\u017cyserami i krytykami filmowymi.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/piotr-kowalczyk-pawel-sala-rafal-marszalek-michal-walkiewicz-rafal-pawlowski-kino-bez-idei#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Kino bez idei?"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/314bb6c2d26a07081d01cca7d8f56344","name":"Piotr Kowalczyk","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/piotr-kowalczyk"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22026"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/464"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22026"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22026\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22087"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22026"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22026"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22026"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=22026"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=22026"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}