{"id":22054,"date":"2014-05-29T08:00:24","date_gmt":"2014-05-29T07:00:24","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=22054"},"modified":"2020-09-01T13:07:50","modified_gmt":"2020-09-01T12:07:50","slug":"tomasz-kuba-kozlowski-riwiera-zaleszczyki-karta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/tomasz-kuba-kozlowski-riwiera-zaleszczyki-karta","title":{"rendered":"Riwiera Zaleszczyki"},"content":{"rendered":"

\u201eKto chce widzie\u0107 ludno\u015b\u0107 miejscow\u0105 w jej od\u015bwi\u0119tnych strojach, niechaj wybierze si\u0119 do Zaleszczyk w dzie\u0144 targowy, do miejskiej cerkwi w niedziel\u0119 lub na doroczne odpusty w Winiaty\u0144cach (15 sierpnia) lub kaplicy Iwana Suczawskiego pod Zaleszczykami (21 maja), gdzie zbieraj\u0105 si\u0119 tysi\u0105ce ludu z okolicy \u2013 pisa\u0142 w 1913 roku Mieczys\u0142aw Or\u0142owicz, wybitny krajoznawca pochodz\u0105cy z Komarna pod Lwowem \u2013 a niemal co wie\u015b, to str\u00f3j inny, chocia\u017cby w pewnych szczeg\u00f3\u0142ach. W zasadzie dominuje kolor bronzowy, czarny, bia\u0142y i czerwony. Dziewcz\u0119ta i kobiety nosz\u0105 sznurowane wysokie trzewiki, d\u0142ugie, po kostki niemal koszule o bogato haftowanych r\u0119cznie r\u0119kawach i ko\u0142nierzach, bronzowe, od kolan do wn\u0119trza podgi\u0119te sp\u00f3dnice i bia\u0142e serdaki z czarnym haftem. W\u0142osy zaczesywane w w\u0119z\u0142y nad uchem zdobi\u0105 wst\u0105\u017cki i paciorki, u piersi sznury korali i monet, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych dominuj\u0105 naturalnie wizerunki cesarzy austriackich, nie braknie jednak kr\u00f3l\u00f3w polskich, brodatych basz\u00f3w tureckich, a nawet imperator\u00f3w rzymskich\u201d . Kontrast dla tego bogactwa \u201emiejscowej ludno\u015bci ruskiej\u201d stanowi \u201erzadka w powiecie ludno\u015b\u0107 polska\u201d, kt\u00f3ra \u201enawet po wsiach wyzby\u0142a si\u0119 ju\u017c ca\u0142kowicie stroj\u00f3w ludowych, a nosi kosmopolityczn\u0105 podmiejsk\u0105 tandet\u0119 lub stare mundury wojskowe\u201d.<\/p>\n

\"Ok\u0142adka<\/a>
Ok\u0142adka folderu \u201eWczasy nad Dniestrem\u201d, 1939, kolekcja Tomasza Kuby Koz\u0142owskiego (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Karta)<\/figcaption><\/figure>\n

Najlepsz\u0105 okazj\u0119 do podziwiania krasy zaleszczyckich stroj\u00f3w i haft\u00f3w stwarza\u0142y oczywi\u015bcie do\u017cynki. Mi\u0119dzy \u015bwi\u0119tem Spasa a \u015bwi\u0119tem Micha\u0142a, \u201ekiedy wiatry czarnomorskie uk\u0142adaj\u0105 cienkie paj\u0119czyny babiego lata na krzewach winoro\u015bli, na miko\u0142ajkach i bodiakach polnych, kiedy rozbrzmiewaj\u0105 \u015bpiewy po winnicach i polach kukurydzy, a z plantacji tytoniu znosz\u0105 li\u015bcie do suszarni, rozpoczynaj\u0105 si\u0119 na Podolu obrz\u0119dy do\u017cynek. Odbywaj\u0105 si\u0119 one prastarym zwyczajem po dworach i zagrodach i maj\u0105 w poszczeg\u00f3lnych o\u015brodkach nieco odr\u0119bny charakter\u201d.<\/p>\n

W po\u0142owie lat trzydziestych zacz\u0119to organizowa\u0107 je pod has\u0142em \u201eWinobranie w Zaleszczykach\u201d, promuj\u0105c zar\u00f3wno kultywowane tu od XIX wieku tradycje winiarstwa, ale te\u017c \u201eposezonowy\u201d, wrze\u015bniowy wypoczynek w Zaleszczykach. \u201eNajwi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 przyjezdnych skupia doroczny obch\u00f3d winobrania, rozpoczynaj\u0105cy si\u0119 z ko\u0144cem wrze\u015bnia. Tysi\u0105ce go\u015bci zje\u017cd\u017ca wtedy do Zaleszczyk\u201d \u2013 donosi\u0142a \u00f3wczesna prasa. Pierwsze okaza\u0142e \u015bwi\u0119to Winobrania, anonsowane afiszem Wiery Spiczakow, odby\u0142o si\u0119 mi\u0119dzy15 a30 wrze\u015bnia 1935 pod patronatem samego premiera Felicjana S\u0142awoja Sk\u0142adkowskiego. Odt\u0105d, do wybuchu wojny, t\u0142umy turyst\u00f3w ci\u0105gn\u0119\u0142y we wrze\u015bniu do Zaleszczyk, by uczestniczy\u0107 w dziesi\u0105tkach organizowanych w\u00f3wczas imprez. Mo\u017cna by\u0142o zatem podziwia\u0107 wystawy owoc\u00f3w oraz \u201eprzemys\u0142u ludowego i krajobrazu podolskiego\u201d, bra\u0107 udzia\u0142 w finiszu og\u00f3lnopolskiego sp\u0142ywu kajak\u00f3w Dniestrem, zawodach kajakowych, p\u0142ywackich i \u0142odzi rybackich, w finiszu zjazdu gwia\u017adzistego samochodowo-motocyklowego, zawodach konnych, wycieczkach po ziemi podolskiej.<\/p>\n