![\"konstytucja-rzeczypospolitej-polskiej\"](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/06\/konstytucja-rzeczypospolitej-polskiej-484x600.gif\" "\\"konstytucja-rzeczypospolitej-polskiej\\"")
<\/p>\nKonstytucj\u0119 Rzeczypospolitej Polskiej Sejm uchwali\u0142 2 kwietnia 1997 roku, a 25 maja przeprowadzono referendum konstytucyjne, w kt\u00f3rym 6,3 mln. g\u0142osuj\u0105cych opowiedzia\u0142o si\u0119 za konstytucj\u0105, przy 5,5 mln. g\u0142os\u00f3w przeciwnych.<\/p>\n
Znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 postanowie\u0144 dotycz\u0105cych kompetencji prezydenta zamieszczono w V rozdziale ustawy zasadniczej. Prezydent jest \u201enajwy\u017cszym przedstawicielem Rzeczypospolitej Polskiej i gwarantem ci\u0105g\u0142o\u015bci w\u0142adzy pa\u0144stwowej\u201d, czuwa nad przestrzeganiem konstytucji (czemu s\u0142u\u017cy mo\u017cliwo\u015b\u0107 odsy\u0142ania uchwalanych przez izby ustaw i um\u00f3w mi\u0119dzynarodowych do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego).<\/p>\n
<\/p>\n
Prezydentem mo\u017ce zosta\u0107 wybrany w wyborach powszechnych obywatel polski, maj\u0105cy uko\u0144czone 35 lat, zg\u0142oszony przez co najmniej 100 000 wyborc\u00f3w. Wybory zarz\u0105dza marsza\u0142ek Sejmu w terminie nie wcze\u015bniejszym jak 100 dni i nie p\u00f3\u017aniejszym jak 75 dni przed up\u0142ywem kadencji aktualnego prezydenta. Kadencja trwa 5 lat, reelekcja mo\u017cliwa jest tylko raz. Skr\u00f3cenie kadencji prezydenckiej nast\u0119puje w wypadku \u015bmierci g\u0142owy pa\u0144stwa, zrzeczenia si\u0119 urz\u0119du b\u0105d\u017a niemo\u017cno\u015bci jego sprawowania (co orzeka wi\u0119kszo\u015bci\u0105 2\/3 ustawowej liczby g\u0142os\u00f3w Zgromadzenie Narodowe), wzgl\u0119dnie z\u0142o\u017cenia z urz\u0119du decyzj\u0105 Trybuna\u0142u Stanu. W takich przypadkach obowi\u0105zki prezydenta wykonuje marsza\u0142ek sejmu.<\/p>\n
Kompetencje prezydenta mo\u017cna podzieli\u0107 na wynikaj\u0105ce z faktu bycia g\u0142ow\u0105 pa\u0144stwa, kompetencje wzgl\u0119dem parlamentu, wzgl\u0119dem Rady Ministr\u00f3w, wzgl\u0119dem w\u0142adzy s\u0105downiczej i pozosta\u0142e, nie wchodz\u0105ce w sk\u0142ad \u017cadnej z tych kategorii.<\/p>\n
Jako g\u0142owa pa\u0144stwa prezydent posiada kompetencje tradycyjnie przys\u0142uguj\u0105ce prezydentom, takie jak mianowanie i odwo\u0142ywanie przedstawicieli Polski za granic\u0105, przyjmowanie list\u00f3w uwierzytelniaj\u0105cych i ratyfikowanie w porozumieniu z parlamentem um\u00f3w mi\u0119dzynarodowych. W odr\u00f3\u017cnieniu od Ma\u0142ej Konstytucji, prezydent utraci\u0142 wp\u0142yw na obsad\u0119 ministerstw spraw zagranicznych i obrony narodowej i winien w zakresie polityki zagranicznej i obronnej wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107 z w\u0142a\u015bciwymi ministrami, cho\u0107 nadal sprawuje zwierzchnictwo nad si\u0142ami zbrojnymi. W tym ostatnim zakresie ma prawo do mianowania i zwalniania szefa sztabu generalnego, a na czas wojny naczelnego dow\u00f3dcy oraz \u2013 na wniosek ministra obrony narodowej \u2013 dow\u00f3dc\u00f3w rodzaj\u00f3w si\u0142 zbrojnych i dow\u00f3dc\u00f3w okr\u0119g\u00f3w wojskowych. W razie zagro\u017cenia pa\u0144stwa prezydent og\u0142asza mobilizacj\u0119. Z innych klasycznych uprawnie\u0144 g\u0142owy pa\u0144stwa, prezydentowi przys\u0142uguje stosowanie prawa \u0142aski, nadawanie obywatelstwa polskiego, order\u00f3w i odznacze\u0144, zwracanie si\u0119 z or\u0119dziami do Sejmu, Senatu lub Zgromadzenia Narodowego.<\/p>\n
Na kompetencje prezydenta w odniesieniu do parlamentu sk\u0142adaj\u0105 si\u0119: zarz\u0105dzanie wybor\u00f3w parlamentarnych, zwo\u0142ywanie pierwszych po wyborach sesji Sejmu i Senatu oraz podejmowanie decyzji w sprawie skr\u00f3cenia kadencji parlamentu. Ta ostatnia ewentualno\u015b\u0107 mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 wskutek niemo\u017cno\u015bci utworzenia rz\u0105du, b\u0105d\u017a w przypadku nie uchwalenia przez Sejm bud\u017cetu pa\u0144stwa w ci\u0105gu 4 miesi\u0119cy od z\u0142o\u017cenia przez rz\u0105d jego projektu. Dzi\u0119ki konstytucyjnym kompetencjom prezydent mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 w istotny spos\u00f3b na proces legislacyjny. Jest on wyposa\u017cony nie tylko w prawo inicjatywy ustawodawczej, lecz tak\u017ce w mo\u017cliwo\u015b\u0107 wetowania ustawy parlamentu poprzez odmow\u0119 jej podpisania w terminie 21 dni, wzgl\u0119dnie zaskar\u017cenie do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego. W przypadku z\u0142o\u017cenia weta, Sejm mo\u017ce je odrzuci\u0107 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 3\/5 g\u0142os\u00f3w. W takiej sytuacji prezydent musi podpisa\u0107 ustaw\u0119 w terminie 7 dni i nie ma prawa wyst\u0105pienia do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego. Do tej samej kategorii kompetencji zaliczy\u0107 nale\u017cy przys\u0142uguj\u0105ce prezydentowi wy\u0142\u0105czne prawo zg\u0142aszania kandydata na urz\u0105d prezesa Narodowego Banku Polskiego (ale wybiera go Sejm) oraz og\u0142aszanie referendum (za zgod\u0105 Senatu).<\/p>\n
Kompetencje prezydenta wzgl\u0119dem premiera i Rady Ministr\u00f3w dotycz\u0105 trybu powo\u0142ywania rz\u0105du oraz mo\u017cliwo\u015bci wp\u0142ywania na jego dzia\u0142ania. W tym pierwszym zakresie prezydent posiada prawo desygnowania premiera i po sformowaniu rz\u0105du powo\u0142ania – na wniosek premiera – ministr\u00f3w. W przypadku, gdy rz\u0105d nie uzyska wotum zaufania Sejmu wyra\u017conego bezwzgl\u0119dn\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w, inicjatywa przechodzi do Sejmu, kt\u00f3ry w ci\u0105gu 14 dni winien bezwzgl\u0119dn\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w wy\u0142oni\u0107 Prezesa Rady Ministr\u00f3w i cz\u0142onk\u00f3w rz\u0105du. Gdy to si\u0119 nie uda, inicjatywa wraca do prezydenta, z tym jednak, i\u017c do uzyskania wotum zaufania potrzebna jest ju\u017c tylko zwyk\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 g\u0142os\u00f3w. Gdyby i ten wariant nie doprowadzi\u0142 do utworzenia rz\u0105du, prezydent jest zobowi\u0105zany do skr\u00f3cenia kadencji Sejmu. Je\u015bli idzie o odwo\u0142ywanie rz\u0105du, to kompetencja taka przys\u0142uguje wy\u0142\u0105cznie Sejmowi, a prezydent jedynie przyjmuje dymisj\u0119 (mo\u017ce jej nie przyj\u0105\u0107 tylko wtedy, gdy wynika ona ze z\u0142o\u017cenia rezygnacji z funkcji przez premiera). Wp\u0142ywanie na tok prac rz\u0105du odbywa\u0107 si\u0119 mo\u017ce poprzez mo\u017cliwo\u015b\u0107 zwo\u0142ywania przez prezydenta posiedze\u0144 Rady Gabinetowej, czyli rz\u0105du obraduj\u0105cego pod przewodnictwem prezydenta. Aby unikn\u0105\u0107 potencjalnych niejasno\u015bci w podziale kompetencji mi\u0119dzy premierem i prezydentem, Radzie Gabinetowej nie przys\u0142uguje prawo podejmowanie decyzji. W praktyce oznacza to, \u017ce jej zwo\u0142anie s\u0142u\u017cy zasygnalizowaniu przez prezydenta spraw szczeg\u00f3lnej wagi i jego pogl\u0105du na ich rozwi\u0105zanie.<\/p>\n
Kompetencje prezydenta wzgl\u0119dem w\u0142adzy s\u0105downiczej ogranicza zasada niezawis\u0142o\u015bci s\u0105d\u00f3w. Prezydent powo\u0142uje s\u0119dzi\u00f3w wszystkich s\u0105d\u00f3w na wniosek Krajowej Rady S\u0105downictwa, pierwszego prezesa S\u0105du Najwy\u017cszego spo\u015br\u00f3d kandydat\u00f3w przedstawionych przez Zgromadzenie Og\u00f3lne S\u0119dzi\u00f3w S\u0105du Najwy\u017cszego, prezesa Naczelnego S\u0105du Administracyjnego spo\u015br\u00f3d kandydat\u00f3w przedstawionych przez Zgromadzenie Og\u00f3lne S\u0119dzi\u00f3w NSA, wiceprezes\u00f3w Naczelnego S\u0105du Administracyjnego oraz prezesa i wiceprezesa Trybuna\u0142u Konstytucyjnego spo\u015br\u00f3d kandydat\u00f3w przedstawionych przez Zgromadzenie Og\u00f3lne S\u0119dzi\u00f3w TK. Zaznaczmy, \u017ce prezydent mo\u017ce zosta\u0107 poci\u0105gni\u0119ty do odpowiedzialno\u015bci za naruszenie konstytucji lub ustawy jedynie przed Trybuna\u0142 Stanu, kt\u00f3ry wy\u0142aniany jest przez Sejm i obraduje pod przewodnictwem pierwszego prezesa S\u0105du Najwy\u017cszego. Postanowienie o postawieniu prezydenta przed Trybuna\u0142 Stanu musi zapa\u015b\u0107 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 2\/3 g\u0142os\u00f3w ustawowej liczby cz\u0142onk\u00f3w Zgromadzenia Narodowego, na wniosek co najmniej 140 cz\u0142onk\u00f3w tego cia\u0142a.<\/p>\n
Pozosta\u0142e kompetencje prezydenta s\u0105 bardzo zr\u00f3\u017cnicowane i obejmuj\u0105 takie kwestie jak nominacje na urz\u0119dy czy polecenie opublikowania ustawy w Dzienniku Ustaw. Akta urz\u0119dowe prezydenta dla swej wa\u017cno\u015bci wymagaj\u0105 kontrasygnaty premiera, ale artyku\u0142 144 ust\u0119p 3 konstytucji zna a\u017c 30 wyj\u0105tk\u00f3w od tej zasady.<\/p>\n
Jak wida\u0107 z powy\u017cszego przegl\u0105du kompetencji prezydenta, charakterystyczny dla III Rzeczpospolitej model ustrojowy jest hybryd\u0105 pomi\u0119dzy klasycznym modelem parlamentarno-gabinetowym, w kt\u00f3rym wybierany przez parlament prezydent jest przede wszystkim reprezentantem pa\u0144stwa, a modelem prezydencko-parlamentarnym (V Republika we Francji), w kt\u00f3rym wprawdzie wsp\u00f3\u0142istniej\u0105 urz\u0119dy prezydenta i premiera, ale wybierany w g\u0142osowaniu powszechnym prezydent ma bardzo siln\u0105 pozycj\u0119. Kompetencje prezydenta Polski nie s\u0105 tak szerokie jak jego francuskiego odpowiednika, tym nie mniej fakt wyboru w g\u0142osowaniu powszechnym uzasadnia rozszerzenie jego kompetencji poza standard charakterystyczny dla system\u00f3w parlamentarno-gabinetowych. Takie usytuowanie pozwala prezydentowi RP odgrywa\u0107 rol\u0119 arbitra w sporach politycznych, zachowuj\u0105c jednocze\u015bnie konieczny w takich sytuacjach dystans. Jak to ju\u017c cz\u0119sto w historii ustroj\u00f3w bywa\u0142o, o przysz\u0142ym kszta\u0142cie prezydentury zadecyduje praktyka jej sprawowania przez obecn\u0105 i przysz\u0142e g\u0142owy pa\u0144stwa.<\/p>\n
Artyku\u0142 144 ust\u0119p 3 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 roku precyzuje akty urz\u0119dowe prezydenta, kt\u00f3re nie wymagaj\u0105 kontrasygnaty premiera. S\u0105 to:<\/p>\n
*Chodzi tu zarz\u0105dzenia wewn\u0119trzne obowi\u0105zuj\u0105ce tylko jednostki organizacyjne podleg\u0142e organowi wydaj\u0105cemu te akty. Zarz\u0105dzenia te mog\u0105 by\u0107 wydawane tylko na podstawie ustawy, nie mog\u0105 stanowi\u0107 podstawy decyzji wobec obywateli i os\u00f3b prawnych oraz podlegaj\u0105 kontroli co do zgodno\u015bci z powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cym prawem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Konstytucj\u0119 Rzeczypospolitej Polskiej Sejm uchwali\u0142 2 kwietnia 1997 roku, a 25 maja przeprowadzono referendum konstytucyjne, w kt\u00f3rym 6,3 mln. g\u0142osuj\u0105cych opowiedzia\u0142o si\u0119 za konstytucj\u0105, przy 5,5 mln. g\u0142os\u00f3w przeciwnych.<\/p>\n","protected":false},"author":59,"featured_media":2231,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[529,528,515,522],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14229],"yoast_head":"\n