{"id":22425,"date":"2014-06-16T00:00:20","date_gmt":"2014-06-15T23:00:20","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=22425"},"modified":"2021-01-12T14:22:37","modified_gmt":"2021-01-12T13:22:37","slug":"marek-fiedor-anna-pigon-ziemia-ojca-to-kula-u-nogi-czy-raj-utracony","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marek-fiedor-anna-pigon-ziemia-ojca-to-kula-u-nogi-czy-raj-utracony","title":{"rendered":"\u201eZiemia ojca\u201d to kula u nogi czy raj utracony?"},"content":{"rendered":"

Anna Pigo\u0144: Helmut Kajzar, obok Tymoteusza Karpowicza i Tadeusza R\u00f3\u017cewicza, to dramaturg, kt\u00f3rego tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 si\u0119 Pan interesuje. Co Pan w nim ceni szczeg\u00f3lnie?<\/strong><\/p>\n

Marek Fiedor:<\/strong> W Kajzarze najciekawsze s\u0105 dwie sprawy. Pierwsz\u0105 za Witoldem Gombrowiczem mogliby\u015bmy nazwa\u0107 strategi\u0105 artysty \u201eprzez siebie do \u015bwiata\u201d. Kajzar dobieraj\u0105c si\u0119 bezwzgl\u0119dnie i bez taryfy ulgowej do siebie, dobiera si\u0119 zarazem do \u015bwiata. Skupienie na sobie nie jest ucieczk\u0105 od rzeczywisto\u015bci, ale sposobem bolesnego, dog\u0142\u0119bnego penetrowania i opisywania rzeczywisto\u015bci. Jest w jego tw\u00f3rczo\u015bci intryguj\u0105ca korelacja mi\u0119dzy tym, co osobiste a tym, co powszechne. Taka postawa wymaga sporej dozy odwagi \u2013 artysta nie szuka klucza do opisania \u015bwiata poza sob\u0105, nie pr\u00f3buje si\u0119 wpasowa\u0107 w obowi\u0105zuj\u0105ce narracje, przypodoba\u0107 odbiorcom \u2013 m\u00f3wi: \u201ejestem cz\u0119\u015bci\u0105 tego \u015bwiata, to co prze\u017cywam jest do\u015bwiadczeniem tak\u017ce innych ludzi, pisz\u0119 o sobie, by inni mogli w tym odnajdywa\u0107 w\u0142asne historie \u2013 historie r\u00f3wnoleg\u0142e\u201d. M\u00f3wi\u0105c o sobie, diagnozuje sprawy powszechne.<\/p>\n

\"Marek<\/a>
Marek Fiedor, \u201ePaternoster\u201d, Wroc\u0142awski Teatr Wsp\u00f3\u0142czesny, 2014, fot. Tomasz \u017burek (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Teatru)<\/figcaption><\/figure>\n

Taka postawa ma swoj\u0105 cen\u0119, mo\u017ce skutkowa\u0107 odrzuceniem. I tak by\u0142o w przypadku Kajzara. W latach 60. i 70. to co by\u0142o jego prawd\u0105, nie wpisywa\u0142o si\u0119 w obowi\u0105zuj\u0105ce interpretacje rzeczywisto\u015bci. Zarzucano mu eskapizm i apolityczno\u015b\u0107. Dzi\u015b Kajzarowskie rozpoznanie \u015bwiata jest udzia\u0142em coraz wi\u0119kszej liczby ludzi \u2013 staje si\u0119 powszechne. I to jest drugi, najciekawszy aspekt jego tw\u00f3rczo\u015bci.<\/p>\n

Kajzar opisywa\u0142 kryzys cywilizacyjny w kategoriach, kt\u00f3re dopiero dzi\u015b staj\u0105 si\u0119 zrozumia\u0142e. Si\u0119gamy do jego tekst\u00f3w pr\u00f3buj\u0105c opisa\u0107 konsumpcjonizm, dehumanizacj\u0119 czy przemoc wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. Przemoc nie tylko rozumian\u0105 jako opresja polityczna, ale \u2013 mo\u017ce nawet przede wszystkim \u2013 jako zniewalaj\u0105cy cz\u0142owieka dyktat obowi\u0105zuj\u0105cych pogl\u0105d\u00f3w, idei, m\u00f3d, owczy p\u0119d do podporz\u0105dkowywania si\u0119 obowi\u0105zuj\u0105cym narracjom estetycznym, politycznym czy intelektualnym. Kajzar by\u0142 rzecznikiem \u201es\u0142abej\u201d jednostki, przeciwstawiaj\u0105cej si\u0119 zbiorowo\u015bci.<\/p>\n