Bez ciekawo\u015bci czeka\u0142em na coroczne podsumowanie stanu “plastyki” w Krakowie. Czeka\u0142em, bo jest to dobre \u017ar\u00f3d\u0142o wiedzy o tym, co prominentnej cz\u0119\u015bci codziennej prasy chodzi w tych sprawach po g\u0142owie (bo zawsze w jakim\u015b stopniu rzutuje to koniec ko\u0144c\u00f3w na nasz\u0105 codzienno\u015b\u0107). Bez ciekawo\u015bci, bo czytam Wyborcz\u0105 do\u015b\u0107 systematycznie, znam “przedmiot” recenzji dobrze, znam r\u00f3wnie\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 recenzent\u00f3w. Trudno wiec o niespodziank\u0119.<\/p>\n
Recenzenci raz jeszcze powt\u00f3rzyli opini\u0119, kt\u00f3r\u0105 g\u0142osimy w r\u00f3\u017cnym nasileniu od lat kilku. Por\u00f3wnuj\u0105c ich teksty do niedawno zamieszczonego w Tygodniku Powszechnym artyku\u0142u (Krak\u00f3w: raport o stanie kultury – \u017bADNYCH Z\u0141UDZE\u0143, autorstwa Anity Piotrowskiej, Agnieszki Sabor, Tomasza Czy\u017ca, \u0141ukasza Drewniaka), widz\u0119, \u017ce niewiele dodaj\u0105 od siebie, ale \u017ce raczej chc\u0105 z\u0142apa\u0107 si\u0119 na jak\u0105\u015b koniunktur\u0119. O poziomie krytycznej potencji Gazety niech \u015bwiadczy wezwanie do szerokiej dyskusji po publikacji w Tygodniku, kt\u00f3rego owoc by\u0142 tak marny (vide – “odpowied\u017a” Bogus\u0142awa Sonika).<\/p>\n
Oczywi\u015bcie, trudno si\u0119 nie zgodzi\u0107 ze stwierdzeniem marnej bardzo artystycznej kondycji Krakowa (dotyczy to te\u017c “plastyki”) – tak jak niewiele dobrego mo\u017cna powiedzie\u0107 o promocji miasta, o dba\u0142o\u015bci o jego wygl\u0105d i rozw\u00f3j urbanistyczny. Tak niestety jest. Nie tylko instytucje wygl\u0105daj\u0105 marnie – przede wszystkim brakuje ju\u017c energii, wyobra\u017ani i entuzjazmu, kt\u00f3re s\u0105 niezb\u0119dnymi czynnikami zmiany. Jednak bierne powtarzanie tego ch\u00f3rem w r\u00f3\u017cnych kombinacjach – moim zdaniem – zaspokaja wy\u0142\u0105cznie pr\u00f3\u017cno\u015b\u0107 snob\u00f3w i ich potrzeb\u0119 dominacji.<\/p>\n
Wracaj\u0105c do tekst\u00f3w Katarzyny Bik i Moniki Branickiej, zaczn\u0119 od “Dobranoc, Krak\u00f3wku!” drugiej autorki. Zaczyna od s\u0142usznej acz bardzo szablonowej krytyki krakowskiej ASP ubranej w ichtiologiczne metafory, powtarzaj\u0105c cudze argumenty po wielokro\u0107 ju\u017c g\u0142oszone i cytowane.<\/p>\n
Pisze potem o emigracji artystycznej i ju\u017c tutaj wkradaj\u0105 si\u0119 merytoryczne b\u0142\u0119dy, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 potwierdza\u0107 pochodzenie jej wiedzy z drugiej r\u0119ki. Ot\u00f3\u017c jedyny z nazwiska wspomniany artysta, Oskar Dawicki, z Krakowa nie tylko nie wyemigrowa\u0142, ale dopiero kilka lat temu si\u0119 w nim osiedli\u0142 i nadal tu mieszka i pracuje, jest wr\u0119cz “krakowskim artyst\u0105” z niedawnego przysposobienia. Na dodatek – o ironio – pracuje obecnie na ASP. Co oczywi\u015bcie nie znaczy, \u017ce nie mamy w Krakowie widocznego zjawiska “artystycznej emigracji”, a stan wspomnianej uczelni nie pozostawia wiele do \u017cyczenia.<\/p>\n
O Bunkrze Sztuki, galerii miejskiej o najwi\u0119kszym w Krakowie bud\u017cecie pisze Branicka “…bywa ciekawie, cho\u0107 do imprez w skali np. warszawskiego CSW daleko…” – i nie wspomina ani jednej wystawy, ani jednego nazwiska, nie po\u015bwi\u0119ca te\u017c uwagi ewolucji programowej b\u0119d\u0105cej wynikiem zmiany dyrektor\u00f3w galerii – przecie\u017c rok 2003 by\u0142 pierwszym pod dyrekcj\u0105 Marii Anny Potockiej (temat wart g\u0142\u0119bszej analizy).<\/p>\n
Zupe\u0142nie niepotrzebnie popisuje si\u0119 autorka “Krak\u00f3wka” konstruowaniem kalambur\u00f3w, np. “Kto mo\u017ce zatem w Krakowie zrobi\u0107 karier\u0119? Skoro m\u0142odemu arty\u015bcie jest tu ci\u0119\u017cko, to czy komu\u015b jest l\u017cej? L\u017cej jest arty\u015bcie na artystycznej emeryturze…” itd., prowadz\u0105c wyw\u00f3d w rodzaju:<\/p>\n
je\u017celi ju\u017c po\u017cy\u0142 40 lat to znaczy, ze pogodzi\u0142 si\u0119 z losem i jest oportunist\u0105. Ciekawe, czy my\u015bli autorka o nowej walce pokole\u0144, czy te\u017c zupe\u0142nie serio s\u0105dzi, \u017ce karier\u0119 \u0142atwiej w Krakowie zrobi\u0107 emerytowi? Na koniec pisze autorka o sztuce dworskiej, o rze\u017abie w opa\u0142ach, o braku kolekcji sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej, oraz prezentuje swoje propozycje rankingowe: in plus i in minus. Brzmi do\u015b\u0107 rozs\u0105dnie, cho\u0107 mo\u017cna si\u0119 zdziwi\u0107, \u017ce sensowne wnioski s\u0105 wynikiem tak powierzchownej i niezbyt wiarygodnej analizy.<\/p>\n
Druga z pa\u0144, Katarzyna Bik, w tek\u015bcie “Raczej skansen na prowincji”, poddaje raz jeszcze w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 sto\u0142eczno\u015b\u0107 Krakowa i kilka temu podobnych mit\u00f3w.<\/p>\n
Szkicuje krzyw\u0105 wzrostu znaczenia miasta od pocz\u0105tku lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych i jej obni\u017cenie w drugiej po\u0142owie dekady, pisze o utraconych szansach i t\u0119skni za Berlinem. By\u0107 mo\u017ce nale\u017cy tego rodzaju stwierdzenia i t\u0119sknoty powtarza\u0107, aby rozbi\u0107 zbyt dobre samopoczucie niekt\u00f3rych os\u00f3b, ale czy a\u017c tak mechanicznie? Nie chc\u0119 analizowa\u0107 tego tekstu zbyt szczeg\u00f3\u0142owo, bo nic to nie daje – uwa\u017cam natomiast, \u017ce jest on podszyty<\/p>\n
HIPOKRYZJ\u0104.<\/p>\n
Aby wyja\u015bni\u0107, co mam na my\u015bli zacytuje m\u00f3j list do naczelnego GwK sprzed 2 miesi\u0119cy, na kt\u00f3ry nie dosta\u0142em nawet zdawkowej odpowiedzi. Dotyczy on jednego, lecz nie odosobnionego, raczej typowego przypadku ignorowania przez Gazet\u0119 wydarze\u0144 i fakt\u00f3w artystycznych maj\u0105cych miejsce na terenie Krakowa – znam co najmniej kilka podobnych.<\/p>\n
<\/p>\n
“07-10-03
\ndo Pana Seweryna Blumsztajna, Redaktora Naczelnego Gazety w Krakowie<\/p>\n
Szanowny Panie,<\/em><\/p>\n Przesz\u0142o tydzie\u0144 temu przekaza\u0142em Panu oraz kilku innym pracownikom Gazety materia\u0142y informacyjne o organizowanym przez nas (Stowarzyszenie Fort Sztuki) wsp\u00f3lnie z Nippon International Performance Art Festival, Grup\u0105 Krakowsk\u0105 i O\u015brodkiem Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora ‘cricoteka’ festiwalu FORT SZTUKI 2003 – NIPAF. Zaprezentowali\u015bmy w jego ramach tw\u00f3rczo\u015b\u0107 18 artyst\u00f3w z Japonii, Chin i Tajwanu oraz 14 artyst\u00f3w polskich. W przeddzie\u0144 festiwalu skontaktowa\u0142a si\u0119 ze mn\u0105 p. Katarzyna Bik, zawiadamiaj\u0105c o ch\u0119ci napisania o tym wydarzeniu, udzieli\u0142em jej wi\u0119c kolejnych, bardziej szczeg\u00f3\u0142owych informacji.<\/em><\/p>\n Oczywi\u015bcie, nie zauwa\u017cy\u0142em, by w Gazecie o Festiwalu ukaza\u0142a si\u0119 cho\u0107by wzmianka. Pomimo, \u017ce znacznie mniejsze i na uboczu organizowane wydarzenia ciesz\u0105 si\u0119 Pa\u0144stwa wzgl\u0119dami. W dzisiejszym numerze jest p\u00f3\u0142 strony o “polskim haiku” (sic!!!) – gdy w tym samym czasie wyst\u0119puj\u0105 w Krakowie “prawdziwi” arty\u015bci z Japonii, etc… Jednak, wobec faktu, \u017ce Pa\u0144stwo tak wiele miejsca – i s\u0142usznie – po\u015bwi\u0119cili\u015bcie zwolnieniu dyrektora cricoteki, Marka \u015awicy, pojawia si\u0119 refleksja – piszecie o artystycznej dzia\u0142alno\u015bci wy\u0142\u0105cznie w negatywnych kontekstach. Wa\u017cniejsze jest dla was spi\u0119cie na linii marsza\u0142ek-dyrektor, ani\u017celi faktyczna dzia\u0142alno\u015b\u0107 w sztuce – wszak\u017ce festiwal mia\u0142 w\u0142a\u015bnie na “terenie”cricoteki miejsce. Oczywi\u015bcie nale\u017cy broni\u0107 dobrego imienia Marka \u015awicy, nie mam w tej kwestii w\u0105tpliwo\u015bci, lecz czy tylko tak w\u0142a\u015bnie?<\/em><\/p>\n Pisz\u0119 to wy\u0142\u0105cznie jako sta\u0142y czytelnik Gazety, bolej\u0105cy od wielu lat nad tym, \u017ce jej dzia\u0142 kulturalny, a zw\u0142aszcza jego po\u015bwi\u0119cona Sztuce cz\u0119\u015b\u0107 jest na najni\u017cszym – w\u015br\u00f3d innych – poziomie. I nie tylko o poziom tu idzie, ale r\u00f3wnie\u017c o stronniczo\u015b\u0107 – specyficzny brak wyczucia i taktu.<\/em><\/p>\n Informuj\u0119 Pana, \u017ce Festiwal FS 2003 – NIPAF przyci\u0105gn\u0105\u0142 do Krzysztofor\u00f3w t\u0142umy, jakich prawdopodobnie nie widzia\u0142y od czasu spektakli Tadeusza Kantora. By\u0142 to wi\u0119c niew\u0105tpliwy sukces i jest mi prawdziwie przykro, \u017ce dzi\u0119ki Pa\u0144stwu nie uda\u0142o si\u0119 Gazecie Wyborczej mie\u0107 w nim swojego udzia\u0142u.<\/em><\/p>\n \u0141\u0105cz\u0119 wyrazy Szacunku <\/p>\n Nie jestem chyba odosobniony w przekonaniu, \u017ce media – prasa codzienna i telewizja przede wszystkim – maj\u0105 znaczny wp\u0142yw na recepcj\u0119 fakt\u00f3w, w tym na pogl\u0105dy, potrzeby i widz\u00f3w i tzw. decydent\u00f3w. Dziennikarz, redaktor gazety – musz\u0105 zdawa\u0107 sobie spraw\u0119 z roli, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0105. Dopuszczaj\u0105c si\u0119 \u015bwiadomie czy nie\u015bwiadomie ale stale selekcji informacji, wp\u0142ywacie na opinie, decyzje, macie udzia\u0142 w kreowaniu hierarchii warto\u015bci.<\/p>\n Problemem Krakowa – i my\u015bl\u0119 tu nie tylko o kondycji “plastyki”, ale o wszystkich sprawach zwi\u0105zanych z Kultur\u0105, Tw\u00f3rczo\u015bci\u0105, r\u00f3wnie\u017c o kwestiach zwi\u0105zanych z planowaniem urbanistycznym i tzw. promocj\u0105 miasta – le\u017cy u fundament\u00f3w, w stanie \u015bwiadomo\u015bci, w standardach estetycznych i wzorcach. Tutaj przynajmniej werbalnie zgadzam si\u0119 z Katarzyn\u0105 Bik – jest to wielka wina edukacji, w tym r\u00f3wnie\u017c tej formalnej. Musimy znale\u017a\u0107 odpowied\u017a na elementarne pytania: czy miejska spo\u0142eczno\u015b\u0107 rzeczywi\u015bcie wyczerpa\u0142a ju\u017c sw\u00f3j potencja\u0142 tw\u00f3rczy, czy te\u017c Krak\u00f3w jest po prostu \u017ale rz\u0105dzony? Ja dodatkowo stawiam pytanie: a mo\u017ce jest te\u017c \u017ale, stronniczo opisywany?<\/p>\n Czytaj\u0105c Gazet\u0119 w Krakowie do\u015b\u0107 cz\u0119sto, niemal codziennie j\u0105 przegl\u0105daj\u0105c i rozmawiaj\u0105c o jej poziomie i ewolucji z wieloma osobami na przestrzeni lat, r\u00f3wnie\u017c por\u00f3wnuj\u0105c j\u0105 czasem z innymi lokalnymi dodatkami Gazety Wyborczej – mam jedno spostrze\u017cenie warte wzmianki. Dzia\u0142 sportowy ju\u017c dawno nie tylko przer\u00f3s\u0142 obj\u0119to\u015bci\u0105 miejsce po\u015bwi\u0119cane kulturze, ale r\u00f3wnie\u017c redagowany i pisany jest z wi\u0119kszym nerwem i polotem. Ostatnie i pierwsze strony Gazety czyta si\u0119 naj\u0142atwiej i z najwi\u0119ksza emocj\u0105. \u015arodek jest nudny, ma\u0142o profesjonalny.<\/p>\n Jesieni\u0105 zrobi\u0142em zak\u0142ad z przyjacielem – na przestrzeni tygodnia przeliczyli\u015bmy w Krakowskim Dodatku wymieniane nazwiska \u2013 nazwisk sportowc\u00f3w i trener\u00f3w by\u0142o prawie trzy razy wi\u0119cej, ni\u017c \u0142\u0105cznie pisarzy, muzyk\u00f3w, plastyk\u00f3w i innego typu “artyst\u00f3w”. Czy jeste\u015bmy Sportowym Potentatem?<\/p>\n Na koniec oddaj\u0119 sprawiedliwo\u015b\u0107 paniom Bik i Branickiej – potrafi\u0105 wymieni\u0107 kilka najbardziej ra\u017c\u0105cych eksces\u00f3w artystycznych i pora\u017cek Krakowa, zauwa\u017caj\u0105 dominacj\u0119 “sztuki dworskiej”, tandety i kiczu. Dziwi mnie natomiast, \u017ce tak p\u0142ytko szukaj\u0105 przyczyn, oraz \u017ce na co dzie\u0144 w swej pracy nie wyci\u0105gaj\u0105 z w\u0142asnych ocen praktycznych wniosk\u00f3w. Nie mo\u017cna wci\u0105\u017c czeka\u0107 na “zamachowca” (Bik). Lepiej dobrze robi\u0107 swoje. Czego Gazecie w Krakowie \u017cycz\u0119.<\/p>\n Artur Tajber Bez ciekawo\u015bci czeka\u0142em na coroczne podsumowanie stanu “plastyki” w Krakowie. Czeka\u0142em, bo jest to dobre \u017ar\u00f3d\u0142o wiedzy o tym, co prominentnej cz\u0119\u015bci codziennej prasy chodzi w tych sprawach po g\u0142owie (bo zawsze w jakim\u015b stopniu rzutuje to koniec ko\u0144c\u00f3w na nasz\u0105 codzienno\u015b\u0107).<\/p>\n","protected":false},"author":96,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[7281,849],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[986],"yoast_head":"\n
\nMia\u0142 on miejsce w Galerii Krzysztofory w dniach od 2 do 5 bm.<\/em><\/p>\n
\nNie chc\u0119 tego dodatkowo komentowa\u0107.<\/em><\/p>\n
\nArtur Tajber, prezes S.F.S.”<\/em><\/p>\n
\nFort Sztuki<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"