{"id":23428,"date":"2014-07-17T18:00:00","date_gmt":"2014-07-17T17:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=23428"},"modified":"2014-07-18T09:08:13","modified_gmt":"2014-07-18T08:08:13","slug":"andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent","title":{"rendered":"Purpurowa ni\u0107"},"content":{"rendered":"<p>Pojawiaj\u0105ce si\u0119 we wsp\u00f3\u0142czesnych mediach wiadomo\u015bci na temat ludzi kultury, nauki b\u0105d\u017a sztuki dotycz\u0105 przede wszystkim \u2013 podobnie jak newsy po\u015bwi\u0119cone politykom czy aktorom \u2013 wydarze\u0144 bie\u017c\u0105cych, w kt\u00f3rych owi ludzie uczestniczyli. Przy takim sposobie prezentowania bohater\u00f3w masowej wyobra\u017ani nie mo\u017ce by\u0107 mowy o psychologicznej g\u0142\u0119bi. Pr\u00f3\u017cno te\u017c szuka\u0107 w informacjach spreparowanych na potrzeby dziennik\u00f3w telewizyjnych jakichkolwiek refleksji nad ewolucj\u0105 postaw \u015bwiatopogl\u0105dowych przedstawianych os\u00f3b. Publicy\u015bci-morali\u015bci z lubo\u015bci\u0105 dopatruj\u0105 si\u0119 w takich praktykach dowod\u00f3w kryzysu ca\u0142ej wsp\u00f3\u0142czesnej kultury. Kto wie jednak, czy zamiast wieszczonego przez nich upadku, nie mamy do czynienia po prostu z niew\u0142a\u015bciwym przekazywaniem informacji. Je\u015bli chcemy zatem wyrobi\u0107 sobie osobisty pogl\u0105d na temat znanych postaci, powinni\u015bmy zapozna\u0107 si\u0119 z publikacjami, w kt\u00f3rych s\u0105 one prezentowane nie jak bohaterowie medi\u00f3w, ale&#8230; ludzie posiadaj\u0105cy w\u0142asne przekonania i imponderabilia.<\/p>\n<figure id=\"attachment_23467\" aria-describedby=\"caption-attachment-23467\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-fragment\/\" rel=\"attachment wp-att-23467\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-23467\" title=\"\u0141ukasz Marci\u0144czak, \u201e\u015awiat trzeba przekr\u0119ci\u0107. Rozmowy o imponderabiliach\u201d, Wydawnictwo Norbertinum, Lublin 2013, fragment ok\u0142adki (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-fragment-540x457.jpg\" alt=\"\u0141ukasz Marci\u0144czak, \u201e\u015awiat trzeba przekr\u0119ci\u0107. Rozmowy o imponderabiliach\u201d, Wydawnictwo Norbertinum, Lublin 2013, fragment ok\u0142adki (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)\" width=\"540\" height=\"457\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-fragment-540x457.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-fragment-576x487.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-fragment.jpg 706w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-23467\" class=\"wp-caption-text\">\u0141ukasz Marci\u0144czak, \u201e\u015awiat trzeba przekr\u0119ci\u0107. Rozmowy o imponderabiliach\u201d, Wydawnictwo Norbertinum, Lublin 2013, fragment ok\u0142adki (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u0141ukasz Marci\u0144czak, mieszkaj\u0105cy w Lublinie redaktor, poeta i eseista, jest autorem zbioru pi\u0119tnastu rozm\u00f3w z wybitnymi reprezentantami lubelskiego \u015bwiata kultury, nauki i sztuki. W ksi\u0105\u017cce <em>\u015awiat trzeba przekr\u0119ci\u0107. Rozmowy o imponderabiliach<\/em> autor opublikowa\u0142 wywiady, kt\u00f3re przeprowadzi\u0142 na przestrzeni o\u015bmiu lat, od roku 2005 do roku 2012 (teksty tych rozm\u00f3w by\u0142y wcze\u015bniej cyklicznie zamieszczane w redagowanym przez Marci\u0144czaka pi\u015bmie Stowarzyszenia Absolwent\u00f3w UMCS \u201eAS UMCS\u201d). Lubelski literat, wzorem autor\u00f3w \u201eZnaku\u201d \u2013 Katarzyny Janowskiej i Piotra Mucharskiego (vide cykl <em>Rozmowy na nowy wiek<\/em>), wyda\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna odbiera\u0107 na wielu poziomach. Lektura poszczeg\u00f3lnych tekst\u00f3w pozwala pozna\u0107 prezentowane osoby, przy czym wywiady pozbawione s\u0105 nachalno\u015bci i sztucznych zabieg\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych kreowaniu wizerunk\u00f3w przedstawianych postaci. Z publikacji owej \u2013 jak s\u0142usznie zauwa\u017cy\u0142 w <em>Nocie o ksi\u0105\u017cce<\/em> redaktor naczelny \u201eAkcentu\u201d Bogus\u0142aw Wr\u00f3blewski \u2013 przebija \u201etrud dochodzenia do szeregu prawd na temat \u015bwiata i jego prze\u017cywania, mo\u017cliwo\u015bci poznawczych cz\u0142owieka, historiozofii, kt\u00f3re w takiej rozmowie, wsp\u00f3lnym wysi\u0142kiem, mog\u0105 by\u0107 ods\u0142oni\u0119te<em>\u201d<\/em>. Zbi\u00f3r<em> \u015awiat trzeba przekr\u0119ci\u0107<\/em>, ilustrowany ponad setk\u0105 zdj\u0119\u0107 pozyskanych od rozm\u00f3wc\u00f3w, b\u0119dzie r\u00f3wnie\u017c nie lada gratk\u0105 dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w dobrego warsztatu reporterskiego. Literackie know-how Marci\u0144czaka nasuwa skojarzenia z prac\u0105 rzemie\u015blnika, kt\u00f3ry wie, \u017ce aby powsta\u0142o cenne r\u0119kodzie\u0142o, dobre jako\u015bciowo tworzywo musi zosta\u0107 poddane obr\u00f3bce przez utalentowanego wytw\u00f3rc\u0119.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-23428 gallery-columns-4 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u0141ukasz Marci\u0144czak, \u201e\u015awiat trzeba przekr\u0119ci\u0107. Rozmowy o imponderabiliach\u201d, Wydawnictwo Norbertinum, Lublin 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-23433\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-23433'>\n\t\t\t\t\u0141ukasz Marci\u0144czak, \u201e\u015awiat trzeba przekr\u0119ci\u0107. Rozmowy o imponderabiliach\u201d, Wydawnictwo Norbertinum, Lublin 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-001'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-001-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u0141ukasz Marci\u0144czak, \u201e\u015awiat trzeba przekr\u0119ci\u0107. Rozmowy o imponderabiliach\u201d, Wydawnictwo Norbertinum, Lublin 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-23432\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-23432'>\n\t\t\t\t\u0141ukasz Marci\u0144czak, \u201e\u015awiat trzeba przekr\u0119ci\u0107. Rozmowy o imponderabiliach\u201d, Wydawnictwo Norbertinum, Lublin 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-fragment'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-fragment-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u0141ukasz Marci\u0144czak, \u201e\u015awiat trzeba przekr\u0119ci\u0107. Rozmowy o imponderabiliach\u201d, Wydawnictwo Norbertinum, Lublin 2013, fragment ok\u0142adki (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-23467\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-23467'>\n\t\t\t\t\u0141ukasz Marci\u0144czak, \u201e\u015awiat trzeba przekr\u0119ci\u0107. Rozmowy o imponderabiliach\u201d, Wydawnictwo Norbertinum, Lublin 2013, fragment ok\u0142adki (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Marci\u0144czak uwa\u017ca, \u017ce \u201ewywiad (&#8230;) da\u0142oby si\u0119 por\u00f3wna\u0107 do zdobywania o\u015bmiotysi\u0119cznik\u00f3w \u2013 je\u017celi nie postawi si\u0119 stopy na szczycie, to znaczy nie dobije si\u0119 pewnej prawdy, nie rozwik\u0142a jakiego\u015b ukrytego sensu<em>\u201d<\/em>. To trafne por\u00f3wnanie mo\u017cna rozwin\u0105\u0107, zestawiaj\u0105c zadanie, jakie stoi przed recenzentem, z pr\u00f3b\u0105 wytyczenia trasy wspinaczkowej biegn\u0105cej g\u00f3rskim pasmem, kt\u00f3rego koronami by\u0142yby istotne dla autora tomu zagadnienia: praca, \u017cycie polityczne Lubelszczyzny, uniwersytet i studia, kultura \u017cydowska oraz Lublin. Marci\u0144czak niczym Szerpa prowadzi swoich rozm\u00f3wc\u00f3w na wierzcho\u0142ki owych g\u00f3r, a ostateczny atak wspiera zmy\u015blnie zadawanymi pytaniami. Dzi\u0119ki temu wszystkie wywiady \u2013 cho\u0107 dotycz\u0105 r\u00f3\u017cnorodnych spraw \u2013 zawieraj\u0105 sta\u0142e ca\u0142ostki tematyczne.<\/p>\n<p>Na pierwszy plan wysuwaj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto kwestie zawodowe \u2013 niezwykle istotne zar\u00f3wno dla rozm\u00f3wc\u00f3w Marci\u0144czaka, jak i dla niego samego. Autor zbioru jest literatem i redaktorem, zatem rozmowa o r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy not\u0105 prasow\u0105 a reporta\u017cem mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 dla niego okazj\u0105 do skorzystania z do\u015bwiadcze\u0144 kole\u017canek i koleg\u00f3w po fachu. Od pytanej o to w\u0142a\u015bnie zagadnienie reporta\u017cystki Anny Kaczkowskiej dowiaduje si\u0119, \u017ce efekt pracy reportera mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do relacji zdawanej przez osob\u0119 opisuj\u0105c\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 zza okien poci\u0105gu, podczas gdy reporta\u017cysta wysiada z tego \u015brodka lokomocji i bada zjawisko z bliska. \u201eReporta\u017c powinien by\u0107 tak\u0105 g\u0142\u0119bok\u0105 rozmow\u0105, rodzajem zwierzenia si\u0119 przyjacielowi do ucha<em>\u201d<\/em> \u2013 stwierdza Kaczkowska, dziel\u0105c si\u0119 tak\u017ce innymi do\u015bwiadczeniami zdobytymi w wyniku wieloletniej pracy w radiu. Interesuj\u0105co opowiada m.in. o swej rozmowie z przest\u0119pc\u0105, kt\u00f3ry regularnie w\u0142amywa\u0142 si\u0119 do sklepu spo\u017cywczego w Tomaszowie Lubelskim, za ka\u017cdym razem kradn\u0105c tylko butelk\u0119 w\u00f3dki \u201e\u017co\u0142\u0105dkowej\u201d i paczk\u0119 papieros\u00f3w. Jak si\u0119 okaza\u0142o, dla tego cz\u0142owieka, niemaj\u0105cego innego pomys\u0142u na \u017cycie, drobna z\u0142odziejska dzia\u0142alno\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 sensem egzystencji. Je\u015bli zsumowa\u0107 liczne odsiadki za niewielkie przest\u0119pstwa, wychodzi, \u017ce m\u0119\u017cczyzna sp\u0119dzi\u0142 za kratami ponad \u0107wier\u0107 wieku. \u201eW ka\u017cdym bogatym kraju z\u00a0dobrze dzia\u0142aj\u0105cymi s\u0142u\u017cbami spo\u0142ecznymi zosta\u0142by skierowany na leczenie i nie gni\u0142by w wi\u0119zieniu<em>\u201d<\/em> \u2013 pi\u0119tnuje polski system penitencjarny Kaczkowska.<\/p>\n<p>Jej radiowa kole\u017canka, Maria Brzezi\u0144ska, prac\u0119 w mediach publicznych okre\u015bla mianem \u201eprawdziwego, wieloletniego, (&#8230;) do\u017cywotniego studiowania\u201d. Ta reporta\u017cystka i autorka s\u0142uchowisk otwarcie przyznaje, \u017ce nowa rzeczywisto\u015b\u0107 umo\u017cliwi\u0142a jej rozwini\u0119cie skrzyde\u0142 \u2013 chwali elektroniczn\u0105 rewolucj\u0119 w mediach, a zw\u0142aszcza wprowadzenie cyfrowych metod nagrywania i obr\u00f3bki d\u017awi\u0119ku. Z\u00a0konstatacj\u0105 ow\u0105 wsp\u00f3\u0142gra ostatnia kwestia wypowiedziana przez Brzezi\u0144sk\u0105: \u201eLiczy si\u0119 czas tera\u017aniejszy\u201d. Marci\u0144czak ciekaw jest tak\u017ce, kt\u00f3ry z jej go\u015bci w\u00a0studiu nagraniowym wykaza\u0142 si\u0119 \u201enajwi\u0119kszym radiowym temperamentem\u201d. \u201eGenialn\u0105 rozm\u00f3wczyni\u0105 dla radiowca by\u0142a Maria Kuncewiczowa<em>\u201d<\/em> \u2013 odpowiada Brzezi\u0144ska, dodaj\u0105c, \u017ce obdarzeni darem eleganckiego formu\u0142owania swoich my\u015bli na falach eteru byli r\u00f3wnie\u017c nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c ks. J\u00f3zef Tischner i wci\u0105\u017c aktywny tw\u00f3rczo W\u0142odzimierz Odojewski.<\/p>\n<p>O tym, \u017ce umiej\u0119tno\u015bci zawodowe mog\u0105 by\u0107 przydatne w sytuacjach zgo\u0142a niezwi\u0105zanych z pierwotnie wybran\u0105 profesj\u0105, dowiadujemy si\u0119, czytaj\u0105c wywiad z Ew\u0105 Dados \u2013 dziennikark\u0105 radiow\u0105, kt\u00f3ra z powodzeniem wykorzystuje swoje talenty aktorskie i redaktorskie do koordynowania akcji charytatywnej \u201ePom\u00f3\u017c dzieciom przetrwa\u0107 zim\u0119\u201d. Pomys\u0142 zorganizowania zbi\u00f3rki \u017cywno\u015bci, odzie\u017cy, \u015brodk\u00f3w czysto\u015bci, s\u0142odyczy i zabawek dla os\u00f3b najbiedniejszych zrodzi\u0142 si\u0119 w\u00a01993 r., gdy \u201ezaskoczona przez \u017cycie\u201d redaktorka radiowa postanowi\u0142a sw\u0105 energi\u0119 tw\u00f3rcz\u0105 i profesjonalizm zu\u017cytkowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c na rzecz dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142ecznej. Zapocz\u0105tkowane przez ni\u0105 przedsi\u0119wzi\u0119cie jest dzi\u015b drug\u0105 co do wielko\u015bci akcj\u0105 tego rodzaju w Polsce (po Wielkiej Orkiestrze \u015awi\u0105tecznej Pomocy). A\u00a0wielki rozgardiasz, kt\u00f3ry towarzyszy ka\u017cdej jego ods\u0142onie, bohaterka ksi\u0105\u017cki Marci\u0144czaka potrafi doskonale okie\u0142zna\u0107. Ta umiej\u0119tno\u015b\u0107 da\u0142a o sobie zna\u0107 r\u00f3wnie\u017c podczas rozmowy. W jej zako\u0144czeniu niespodziewanie pojawia si\u0119 trzeci g\u0142os, nale\u017c\u0105cy do najm\u0142odszego wolontariusza \u2013 Marcinka. Dados udziela ch\u0142opakowi wskaz\u00f3wek, p\u0142ynnie powracaj\u0105c do przerwanej na czas wywiadu pracy.<\/p>\n<p>Doskona\u0142ym partnerem do rozmowy na temat \u017cycia politycznego Lubelszczyzny jest Jerzy Bartmi\u0144ski \u2013 znany i ceniony w Polsce i za granic\u0105 j\u0119zykoznawca i\u00a0folklorysta, kt\u00f3ry wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 siatk\u0119 lubelskiej \u201eSolidarno\u015bci\u201d oraz by\u0142 autorem za\u0142o\u017ce\u0144 programowych NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w zakresie problematyki pracy. Po latach Bartmi\u0144ski potrafi spojrze\u0107 na ruch z dystansu, stwierdzaj\u0105c, \u017ce dzia\u0142acze opozycyjni, a w tym gronie tak\u017ce i on, \u201ewielu rzeczy nie przewidzieli, gdy\u017c nie s\u0105dzili, \u017ce tak szybko upadnie system komunistyczny<em>\u201d<\/em>. Okr\u0105g\u0142y St\u00f3\u0142 ocenia jednak jako \u201esukces wszystkich Polak\u00f3w\u201d. To tak\u017ce wnikliwy obserwator bie\u017c\u0105cych wydarze\u0144 spo\u0142ecznych (wywiad zosta\u0142 przeprowadzony w 2005 r.), kt\u00f3ry krytyce poddaje dzia\u0142ania politycznych ekstremist\u00f3w, w tym gronie umieszczaj\u0105c m.in. ojca Tadeusza Rydzyka.<\/p>\n<p>Kolejna rozm\u00f3wczyni Marci\u0144czaka, Ma\u0142gorzata Bielecka-Ho\u0142da, spogl\u0105da na lokaln\u0105 polityk\u0119 z perspektywy cz\u0142owieka zwi\u0105zanego z mediami. Opowiada m.in. o narodzinach wolnej prasy na Lubelszczy\u017anie w pocz\u0105tku lat 90. XX w. oraz o swej pracy zawodowej \u2013 w 2008 r., gdy powsta\u0142 wywiad, Bielecka-Ho\u0142da by\u0142a redaktor naczeln\u0105 w lubelskim oddziale \u201eGazety Wyborczej\u201d. Zaintrygowany tymi opowie\u015bciami Marci\u0144czak dopytuje o \u201elubelski target\u201d kierowanej przez ni\u0105 gazety. \u201eTworz\u0105 go lokalni intelektuali\u015bci, akademicy, prawnicy, nauczyciele i\u00a0lekarze<em>\u201d<\/em> \u2013 stwierdza Bielecka-Ho\u0142da. W niemal wszystkich jej wypowiedziach na temat miasta po\u0142o\u017conego nad Bystrzyc\u0105 pobrzmiewa \u017cal, \u017ce Lubelszczyzna nie jest wystarczaj\u0105co reprezentowana w krajowej polityce. \u201eMo\u017ce nad Lublinem wisi jakie\u015b fatum&#8230;\u201d \u2013 konstatuje redaktorka.<\/p>\n<p>Cho\u0107 dla Grzegorza Linkowskiego, cz\u0142owieka teatru i dokumentalisty, zagadnienia polityczne stanowi\u0105 tylko margines zainteresowa\u0144, Marci\u0144czakowi i jego uda\u0142o si\u0119 sk\u0142oni\u0107 do refleksji na ten temat. Dociekliwo\u015b\u0107 autora zbioru zosta\u0142a nagrodzona: Linkowski przywo\u0142a\u0142 histori\u0119 tzw. spacer\u00f3w \u015bwidnickich, podczas kt\u00f3rych tysi\u0105ce mieszka\u0144c\u00f3w fabrycznego miasta w trakcie transmisji dziennika telewizyjnego udawa\u0142o si\u0119 na przechadzk\u0119. Taka forma protestu przeciw wprowadzeniu stanu wojennego nie mia\u0142a w Polsce precedensu. Linkowski \u017cywi nadziej\u0119, \u017ce jego film dokumentalny po\u015bwi\u0119cony samorzutnemu happeningowi ludzi pracy mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do pe\u0142niejszego poznania regionu: \u201e<em>\u00ab<\/em>Spacer z dziennikiem\u00bb jest zreszt\u0105 kolejn\u0105 moj\u0105 pr\u00f3b\u0105 pokazania \u015awidnika, i w og\u00f3le Lubelszczyzny, jako miejsca ca\u0142y czas niedocenionego w przemianach demokratycznych<em>\u201d<\/em>.<\/p>\n<p>Marci\u0144czak nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce wyb\u00f3r kierunku studi\u00f3w i lata sp\u0119dzone w\u00a0murach Alma Mater wywieraj\u0105 na cz\u0142owieka niebagatelny wp\u0142yw, a wiedza o motywach podejmowanych w owym czasie decyzji mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 \u201eprzes\u0142ank\u0105 prowadz\u0105c\u0105 do zrozumienia w nas czego\u015b najistotniejszego<em>\u201d<\/em>. Dlatego pytania o\u00a0te kwestie padaj\u0105 w ka\u017cdej z rozm\u00f3w. Sabina Magierska, filozof, dydaktyk i\u00a0dzia\u0142aczka lubelskiej \u201eSolidarno\u015bci\u201d, przypomnia\u0142a posta\u0107 Marysi Borkowskiej \u2013 nietuzinkowej sprz\u0105taczki z UMCS. Zak\u0142ad Filozofii sta\u0142 si\u0119 jej domem, a filozofowie \u2013 rodzin\u0105. Magierska snuje tak\u017ce rozwa\u017cania na temat rozpadu uniwersytetu jako struktury feudalnej. Dzia\u0142ania podwa\u017caj\u0105ce wielowiekow\u0105 struktur\u0119 akademii zapocz\u0105tkowali m\u0142odzi naukowcy spod znaku \u201eSolidarno\u015bci\u201d, w gronie kt\u00f3rych znalaz\u0142a si\u0119 tak\u017ce ona sama. I cho\u0107 planowanym zmianom przy\u015bwieca\u0142y idee demokratyzacji, w szerszej perspektywie efektem okaza\u0142 si\u0119 \u201ekapitalizm na uniwersytecie\u201d.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>Inaczej na uczelni\u0119 patrzy Janusz Opry\u0144ski, tw\u00f3rca i re\u017cyser lubelskiego teatru alternatywnego \u201eProvisorium\u201d. \u201eNuda, potworna nuda\u201d \u2013 za tym stwierdzeniem id\u0105 liczne przyk\u0142ady podwa\u017caj\u0105ce tw\u00f3rczy charakter studiowania. Okres sp\u0119dzony na polonistyce to w du\u017cej mierze czas pija\u0144stwa i utraty idea\u0142\u00f3w. Dopiero dzi\u0119ki kontaktom z lubelskim teatrem alternatywnym Opry\u0144ski wyrwa\u0142 si\u0119 z marazmu akademii. Po latach re\u017cyser niezmiennie krytycznie ocenia polski system edukacji wy\u017cszej, dowodz\u0105c, \u017ce \u201eproblemem uniwersytet\u00f3w u nas jest ci\u0105gle brak konkurencji\u201d.<\/p>\n<figure id=\"attachment_23433\" aria-describedby=\"caption-attachment-23433\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-002\/\" rel=\"attachment wp-att-23433\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-23433\" title=\"\u0141ukasz Marci\u0144czak, \u201e\u015awiat trzeba przekr\u0119ci\u0107. Rozmowy o imponderabiliach\u201d, Wydawnictwo Norbertinum, Lublin 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-002-540x761.jpg\" alt=\"\u0141ukasz Marci\u0144czak, \u201e\u015awiat trzeba przekr\u0119ci\u0107. Rozmowy o imponderabiliach\u201d, Wydawnictwo Norbertinum, Lublin 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)\" width=\"540\" height=\"761\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-002-540x761.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-002-638x900.jpg 638w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-002-576x812.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-002.jpg 709w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-23433\" class=\"wp-caption-text\">\u0141ukasz Marci\u0144czak, \u201e\u015awiat trzeba przekr\u0119ci\u0107. Rozmowy o imponderabiliach\u201d, Wydawnictwo Norbertinum, Lublin 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Jeszcze inne \u015bwiadectwo \u015brodowisku uniwersyteckiemu daje lubelski bard Jan Kondrak. Ten znakomity wykonawca utwor\u00f3w Stachury w m\u0142odo\u015bci swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 wi\u0105za\u0142 ze sportem. Pora\u017cka na bie\u017cni sta\u0142a si\u0119 impulsem do wst\u0105pienia na Uniwersytet Ludowy we Wzdowie. Kondrak ow\u0105 nietypow\u0105 akademi\u0119 teatraln\u0105 por\u00f3wnuje do zamieszkanej przez student\u00f3w i nauczycieli hippisowskiej komuny. Zaj\u0119cia tam prowadzone daleko odbiega\u0142y od klasycznych wzor\u00f3w edukacji szkolnej i opiera\u0142y si\u0119 na tworzeniu bliskich relacji ucze\u0144 \u2013 mistrz. Kondrak po okresie wzdowskim rozpocz\u0105\u0142 studia polonistyczne na UMCS. Wspomina je bardzo ciep\u0142o, a kiedy przywo\u0142uje znanych pisarzy, kt\u00f3rzy razem z nim podj\u0119li nauk\u0119 na lubelskiej uczelni, wymienia m.in. Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego i wyja\u015bnia, sk\u0105d wzi\u0119\u0142o si\u0119 podw\u00f3jne nazwisko poety.<\/p>\n<p>Dla trojga rozm\u00f3wc\u00f3w Marci\u0144czaka badanie kultury \u017cydowskiej to nie tylko pasja, ale i zaw\u00f3d. Monika Adamczyk-Garbowska, literaturoznawczyni, t\u0142umaczka z jidysz i angielskiego, wyznaje, co sk\u0142oni\u0142o j\u0105 do zainteresowania si\u0119 Isaakiem Bashevisem Singerem. Pewnego dnia otrzyma\u0142a list od nieznanej sobie Angielki, kt\u00f3ra by\u0142a zainteresowana nawi\u0105zaniem korespondencji z kim\u015b z Polski, bo \u2013 jak napisa\u0142a \u2013 jej \u201eulubionym kompozytorem jest Chopin, a ulubionym polskim pisarzem \u2013 Isaac Bashevis Singer<em>\u201d<\/em>. Poniewa\u017c w latach 70. tw\u00f3rczo\u015b\u0107 autora <em>Szatana w Goraju<\/em> do Polski nie dociera\u0142a, o istnieniu pisarza Adamczyk-Garbowska dowiedzia\u0142a si\u0119 dopiero z tego listu. Wiedza ta zawa\u017cy\u0142a na p\u00f3\u017aniejszej karierze naukowej badaczki. To nie koniec paradoks\u00f3w \u2013 podstawowe informacje na temat \u017cydowskiej Lubelszczyzny rozm\u00f3wczyni Marci\u0144czaka zdoby\u0142a podczas pobytu w USA, co sk\u0142ania j\u0105 do postawienia pytania, dlaczego jej \u201edroga do Lublina czy Bi\u0142goraja musia\u0142a prowadzi\u0107 przez Nowy Jork<em>\u201d<\/em>. Nie nale\u017cy zapomina\u0107, \u017ce specjalistka od Singera i kultury \u017cydowskiej jest tak\u017ce autork\u0105 nowego przek\u0142adu ksi\u0105\u017cki <em>Winnie-the-Pooh <\/em>Alana Alexandra Milne\u2019a. Tytu\u0142 tej niezwykle popularnej na ca\u0142ym \u015bwiecie lektury \u2013 prze\u0142o\u017cony przez Iren\u0119 Tuwimow\u0105 jako <em>Kubu\u015b Puchatek<\/em> \u2013 Adamczyk-Garbowska przet\u0142umaczy\u0142a inaczej: <em>Fredzia Phi-Phi<\/em>. W wywiadzie odkrywa kulisy powstawania swego przek\u0142adu i opowiada o kontrowersjach, jakie budzi\u0142 on w\u015br\u00f3d konserwatywnych czytelnik\u00f3w.<\/p>\n<p>Kolejnym rozm\u00f3wc\u0105 Marci\u0144czaka zas\u0142u\u017conym w piel\u0119gnowaniu pami\u0119ci o kulturze \u017cydowskiej na Lubelszczy\u017anie jest Tomasz Pietrasiewicz, tw\u00f3rca i dyrektor O\u015brodka \u201eBrama Grodzka \u2013 Teatr NN\u201d. Bohater wywiadu opowiada m.in. o poszukiwaniu rzeczywistego miejsca poch\u00f3wku J\u00f3zefa Czechowicza oraz wyja\u015bnia genez\u0119 nazwy \u201eTeatr NN\u201d. Jak si\u0119 okazuje, inspiracj\u0119 stanowi\u0142a lektura tekst\u00f3w po\u015bwi\u0119conych \u015bredniowiecznym artystom tworz\u0105cym \u201ead Dei gloriam\u201d. Zgodnie z intencj\u0105 Pietrasiewicza podj\u0119te przez niego dzia\u0142ania nie by\u0142y obliczone na cele dora\u017ane: \u201eI wtedy zaczyna si\u0119 my\u015ble\u0107 w kategoriach \u00abNN\u00bb. \u017be mo\u017ce wa\u017cne jest to, co zostawiamy, fundament, kt\u00f3ry zbudujemy dla ludzi po nas przychodz\u0105cych<em>\u201d<\/em>. Rozm\u00f3wca zaznacza tak\u017ce, \u017ce zapoznana tradycja nie mo\u017ce by\u0107 postrzegana na wz\u00f3r proustowskiej magdalenki, poniewa\u017c odnajdywanie \u015blad\u00f3w kultury \u017cydowskiej stanowi przeciwie\u0144stwo sentymentalnych reminiscencji, a oznacza konieczno\u015b\u0107 zmierzenia si\u0119 ze spe\u0142nion\u0105 apokalips\u0105. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na spos\u00f3b, w jaki Marci\u0144czak rozpoczyna ten wywiad. Wskazana przez niego paralela mi\u0119dzy poszukiwaniami Pietrasiewicza a star\u0105 \u017cydowsk\u0105 anegdot\u0105 o Ajzyku, kt\u00f3ry znalaz\u0142 skarb we w\u0142asnym piecu, jest niezwykle trafna. Klejnot \u017cydowskiej to\u017csamo\u015bci Lublina by\u0142 na wyciagni\u0119cie r\u0119ki \u2013 w Bramie Grodzkiej, gdzie obecnie znajduje si\u0119 siedziba teatru.<\/p>\n<p>Zapalonym pasjonatem judaik\u00f3w jest tak\u017ce Andrzej Trzci\u0144ski \u2013 znawca \u017cydowskiej sztuki sakralnej i pedagog. Obecny kierownik Zak\u0142adu Kultury i Historii \u017byd\u00f3w w Instytucie Kulturoznawstwa UMCS studia z zakresu historii sztuki rozpocz\u0105\u0142 w latach 80. u profesora Tadeusza Chrzanowskiego na KUL. Pod okiem owego cenionego badacza napisa\u0142 rozpraw\u0119 doktorsk\u0105 na temat symbolicznych przedstawie\u0144 wyrytych na \u017cydowskich nagrobkach. Zawarte w niej nowatorskie dociekania zaowocowa\u0142y p\u00f3\u017aniej kolejnymi pracami po\u015bwi\u0119conymi judaistycznej sztuce sakralnej. Dzi\u015b Trzci\u0144ski jest osob\u0105, do kt\u00f3rej w pierwszej kolejno\u015bci zwracaj\u0105 si\u0119 z pro\u015bb\u0105 o konsultacje archeolodzy badaj\u0105cy \u017cydowskie nekropolie w Polsce. Opr\u00f3cz bada\u0144 naukowych rozm\u00f3wca prowadzi tak\u017ce zaj\u0119cia ze sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej (sam w m\u0142odo\u015bci pr\u00f3bowa\u0142 swych si\u0142 jako malarz). Jego zdaniem sztuka wsp\u00f3\u0142czesna ma si\u0119 ca\u0142kiem nie\u017ale, jednak by dostrzec post\u0119p w tej dziedzinie, nale\u017cy odrzuci\u0107 estetyczne uprzedzenia.<\/p>\n<p>Na kartach ksi\u0105\u017cki<em> \u015awiat trzeba przekr\u0119ci\u0107<\/em> s\u0142owo \u201emiasto\u201d bywa pisane wielk\u0105 liter\u0105. Nie jest to bynajmniej b\u0142\u0105d drukarski, ale \u015bwiadomy zabieg autorski. Zawsze gdy napotykamy tak\u0105 form\u0119, mo\u017cemy by\u0107 pewni, \u017ce chodzi o Lublin, kt\u00f3ry jest dla Marci\u0144czaka nie tylko tematem rozm\u00f3w, ale i szesnastym bohaterem zbioru. Jakie ciekawe inicjatywy i niezwyk\u0142e wydarzenia wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z miastem po\u0142o\u017conym nad Bystrzyc\u0105?<\/p>\n<p>Zygmunt Nasalski, dyrektor Muzeum Lubelskiego, opowiada zar\u00f3wno o\u00a0swej pracy muzealnika, jak i o wspinaczce wysokog\u00f3rskiej. Intensywny rozw\u00f3j \u015brodowiska himalaist\u00f3w w Lublinie zosta\u0142 zahamowany w wyniku tragicznego wypadku. W 1973 r. podczas wyprawy w Himalaje w lodowej lawinie zgin\u0119\u0142o dw\u00f3ch lubelskich alpinist\u00f3w: polonista i radiowiec Zbigniew Stepek oraz lekarz Andrzej Grz\u0105zka (pr\u00f3bowali zdoby\u0107 szczyt CB13A). Ich \u015bmier\u0107 upami\u0119tniona zosta\u0142a przez Budk\u0119 Suflera w utworze <em>Cie\u0144 wielkiej g\u00f3ry<\/em>. O tym, \u017ce wydarzenia artystyczne ciesz\u0105 si\u0119 w Lublinie du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105, \u015bwiadczy inna przywo\u0142ana przez dyrektora muzeum informacja. Zorganizowane przez niego wystawy prac Chagalla i Goi zdoby\u0142y pierwsze miejsce w publicznym plebiscycie na \u201eWydarzenie 2003 r.\u201d w wojew\u00f3dztwie lubelskim. Przedsi\u0119wzi\u0119cia te \u201edosta\u0142y wi\u0119cej g\u0142os\u00f3w od G\u00f3rnika \u0141\u0119czna, kt\u00f3ry w\u00f3wczas wszed\u0142 do pierwszej Ligi<em>\u201d<\/em> \u2013 nie bez dumy, ale i\u00a0z\u00a0przymru\u017ceniem oka dodaje muzealnik.<\/p>\n<p>Du\u017cy wp\u0142yw na oblicze wsp\u00f3\u0142czesnego Lublina wywar\u0142 r\u00f3wnie\u017c badacz kultury i literatury ameryka\u0144skiej Jerzy Kutnik. Dzi\u0119ki jego staraniom miasto to sta\u0142o si\u0119 polskim centrum tw\u00f3rczo\u015bci Johna Cage\u2019a, a zorganizowany przez amerykanist\u0119 \u201eRok Johna Cage\u2019a \u2013 Lublin 2012\u201d przyci\u0105gn\u0105\u0142 nad Bystrzyc\u0119 najs\u0142ynniejszych w\u00a0\u015bwiecie muzyk\u00f3w (podczas jednego z seminari\u00f3w wyst\u0105pi\u0142 Chris Shultis, kt\u00f3ry zagra\u0142 na&#8230; kaktusie). Rozm\u00f3wca Marci\u0144czaka mia\u0142 okazj\u0119 pozna\u0107 Johna Cage\u2019a osobi\u015bcie, a owocem jego fascynacji dzie\u0142ami autora <em>4\u201933\u2019\u2019<\/em> by\u0142y m.in. pionierskie na gruncie polskim publikacje, takie jak <em>John Cage. Przypadek paradoksalny<\/em> (Lublin 1993) czy <em>Gra s\u0142\u00f3w. Muzyka poezji Johna Cage\u2019a<\/em> (Lublin 1997). Warto zaznaczy\u0107, \u017ce Kutnik jako mi\u0142o\u015bnik Cage\u2019a mia\u0142 w Lublinie poprzednika \u2013 filozofa Andrzeja Nowickiego, kt\u00f3ry w latach 70. prowadzi\u0142 w kultowym Akademickim Centrum Kultury UMCS \u201eChatka \u017baka\u201d seminaria po\u015bwi\u0119cone ameryka\u0144skiemu kompozytorowi. Nic dziwnego, \u017ce zagraniczni muzycy awangardowi, przyje\u017cd\u017caj\u0105c do Polski, wol\u0105 uda\u0107 si\u0119 do Lublina, a nie do Warszawy czy innych miast po zachodniej stronie Wis\u0142y&#8230;<\/p>\n<p>Lublin Roberta Ku\u015bmirowskiego, performera i tw\u00f3rcy instalacji, zdaje si\u0119 jeszcze bardziej awangardowy ni\u017c ten, o kt\u00f3rym opowiada Kutnik. Artysta totalny, jakim jest Ku\u015bmirowski, upodoba\u0142 sobie stolic\u0119 Lubelszczyzny z przyczyn pragmatycznych. Jak sam stwierdza, to w\u0142a\u015bnie w Lublinie \u201ejest najciekawszy procent cz\u0142owieka w cz\u0142owieku\u201d, za\u015b mo\u017cliwo\u015b\u0107 kontaktu z lud\u017ami to dla performera podstawa. Lubelskie inspiracje Ku\u015bmirowskiego maj\u0105 tak\u017ce niekiedy charakter bardziej \u201ematerialny\u201d \u2013 w 2009 r. artysta podczas belgijskiego triennale \u201eBeaufort. Art by the Sea\u201d na budynku stoj\u0105cym w flamandzkim Blankenberge odtworzy\u0142 fasad\u0119 zburzonej lubelskiej kamienicy. W ostatnich s\u0142owach Ku\u015bmirowski m\u00f3wi o Lublinie: \u201eTutaj, gdy si\u0119 ju\u017c cz\u0142owiek do ciebie u\u015bmiecha, to znaczy, \u017ce si\u0119 naprawd\u0119 cieszy<em>\u201d<\/em>.<\/p>\n<p>Na pierwszej stronie ok\u0142adki zbioru <em>\u015awiat trzeba przekr\u0119ci\u0107<\/em> widnieje zdj\u0119cie zacienionej, okolonej ci\u0119\u017ckim \u0142ukiem \u015bredniowiecznej bramy, zza kt\u00f3rej wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 drobne kostki zalanego s\u0142o\u0144cem bruku lubelskiego rynku, pierzeje renesansowych kamienic i naro\u017cnik Trybuna\u0142u Koronnego. \u015arodkiem kadru przebiega za\u015b rynna rynsztoku, nasuwaj\u0105c skojarzenie z purpurow\u0105 nici\u0105, o kt\u00f3rej w <em>J\u00f3zefie i\u00a0jego braciach<\/em> pisa\u0142 Tomasz Mann. Przypomnijmy: Tamar, bohaterka tej powie\u015bci, w\u00a0zapowiedziach Szilocha \u201es\u0142ysza\u0142a \u015bwiat, kryj\u0105cy w zaraniu dziej\u00f3w obietnic\u0119 p\u00f3\u017anej przysz\u0142o\u015bci, olbrzymi\u0105, bujnie rozkrzewion\u0105, obfituj\u0105c\u0105 w r\u00f3\u017cne historie histori\u0119, przez kt\u00f3r\u0105 snu\u0142a si\u0119 purpurowa ni\u0107 Obietnicy i Oczekiwania od kiedy\u015b do kiedy\u015b<em>\u201d<\/em>.<\/p>\n<p>To skojarzenie podczas lektury kolejnych wywiad\u00f3w nabiera wyrazisto\u015bci. Nasuwa si\u0119 przypuszczenie, \u017ce autor tomu takiej w\u0142a\u015bnie nici szuka\u0142 podczas ka\u017cdej rozmowy. W swoich staraniach nie kierowa\u0142 si\u0119 jednak ch\u0119ci\u0105 udowodnienia z\u00a0g\u00f3ry powzi\u0119tej tezy. Przeciwnie, mo\u017cna raczej odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce zmierza\u0142 do ods\u0142oni\u0119cia g\u0142\u0119bszego sensu niemal mimowolnie, jakby pod\u015bwiadomie czuj\u0105c, \u017ce przez \u017cycie ka\u017cdego z nas snuje si\u0119 cienka prz\u0119dza \u201eobietnicy i oczekiwania\u201d. Trzeba tylko umie\u0107 j\u0105 odnale\u017a\u0107. A przecie\u017c to jeszcze nie wszystko \u2013 gdy odk\u0142adamy ksi\u0105\u017ck\u0119 Marci\u0144czaka, jest dla nas jasne, \u017ce owe purpurowe nici tworz\u0105 misterny \u015bcieg w tkaninie Miasta. A dzi\u0119ki nim publikacja ta staje si\u0119 kabalistyczn\u0105 wr\u0119cz podr\u00f3\u017c\u0105 \u015bladem ludzi wpisanych w Lublin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pojawiaj\u0105ce si\u0119 we wsp\u00f3\u0142czesnych mediach wiadomo\u015bci na temat ludzi kultury, nauki b\u0105d\u017a sztuki dotycz\u0105 przede wszystkim \u2013 podobnie jak newsy po\u015bwi\u0119cone politykom czy aktorom \u2013 wydarze\u0144 bie\u017c\u0105cych, w kt\u00f3rych owi ludzie uczestniczyli. Przy takim sposobie prezentowania bohater\u00f3w masowej wyobra\u017ani nie mo\u017ce by\u0107 mowy o psychologicznej g\u0142\u0119bi. <\/p>\n","protected":false},"author":487,"featured_media":23432,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[3115,7321,484,1079,3114,3116],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[3113],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Purpurowa ni\u0107<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Lublin jest dla Marci\u0144czaka nie tylko tematem rozm\u00f3w, ale i szesnastym bohaterem ksi\u0105\u017cki.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-001.jpg\",\"width\":706,\"height\":1000,\"caption\":\"\u0141ukasz Marci\u0144czak, \u201e\u015awiat trzeba przekr\u0119ci\u0107. Rozmowy o imponderabiliach\u201d, Wydawnictwo Norbertinum, Lublin 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent\",\"name\":\"Purpurowa ni\u0107\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2014-07-17T17:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2014-07-18T08:08:13+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6215a1d0ea2af14b6b90c0cc7f9a69ea\"},\"description\":\"Lublin jest dla Marci\u0144czaka nie tylko tematem rozm\u00f3w, ale i szesnastym bohaterem ksi\u0105\u017cki.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Purpurowa ni\u0107\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6215a1d0ea2af14b6b90c0cc7f9a69ea\",\"name\":\"Andrzej Goworski\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/andrzej-goworski\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Purpurowa ni\u0107","description":"Lublin jest dla Marci\u0144czaka nie tylko tematem rozm\u00f3w, ale i szesnastym bohaterem ksi\u0105\u017cki.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-001.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/lukasz-marcinczak-swiat-trzeba-przekrecic-norbertinum-lublin-2013-001.jpg","width":706,"height":1000,"caption":"\u0141ukasz Marci\u0144czak, \u201e\u015awiat trzeba przekr\u0119ci\u0107. Rozmowy o imponderabiliach\u201d, Wydawnictwo Norbertinum, Lublin 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent","name":"Purpurowa ni\u0107","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent#primaryimage"},"datePublished":"2014-07-17T17:00:00+00:00","dateModified":"2014-07-18T08:08:13+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6215a1d0ea2af14b6b90c0cc7f9a69ea"},"description":"Lublin jest dla Marci\u0144czaka nie tylko tematem rozm\u00f3w, ale i szesnastym bohaterem ksi\u0105\u017cki.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-goworski-purpurowa-nic-akcent#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Purpurowa ni\u0107"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6215a1d0ea2af14b6b90c0cc7f9a69ea","name":"Andrzej Goworski","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/andrzej-goworski"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23428"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/487"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23428"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23428\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23432"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23428"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23428"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23428"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=23428"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=23428"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}