{"id":24472,"date":"2014-08-26T00:00:21","date_gmt":"2014-08-25T23:00:21","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=24472"},"modified":"2020-09-01T13:06:21","modified_gmt":"2020-09-01T12:06:21","slug":"andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany","title":{"rendered":"Martha Rosler. Gender i jak si\u0119 przed tym nie broni\u0107?"},"content":{"rendered":"<p>18 maja 2014 roku zako\u0144czy\u0142a si\u0119 w CSW Zamek Ujazdowski wystawa po\u015bwi\u0119cona tw\u00f3rczo\u015bci Marthy Rosler. Dla polskiej publiczno\u015bci artystka przygotowa\u0142a specjaln\u0105 instalacj\u0119 <em>Poradnik dla zagubionych: jak odnie\u015b\u0107 sukces w nowej Polsce<\/em>. Przy okazji pokazano tak\u017ce obszerny wyb\u00f3r jej klasycznych realizacji, r\u00f3wnie\u017c z pionierskiego okresu lat 70. Impreza zorganizowana przez warszawsk\u0105 galeri\u0119 nie jest jednak jedyn\u0105 okazj\u0105, by przypomnie\u0107 dokonania Rosler \u2013 wymienianej, obok Barbary Kruger czy Y\u014dko Ono, jako jedna z najciekawszych przedstawicielek zaanga\u017cowanej sztuki kobiet.<\/p>\n<figure id=\"attachment_24475\" aria-describedby=\"caption-attachment-24475\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic\/martha-rosler-001\/\" rel=\"attachment wp-att-24475\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-24475\" title=\"Martha Rosler, \u201eSemiotics of the Kitchen\u201d, 1975 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-001-540x419.jpg\" alt=\"Martha Rosler, \u201eSemiotics of the Kitchen\u201d, 1975 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" width=\"540\" height=\"419\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-001-540x419.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-001-800x621.jpg 800w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-001-120x93.jpg 120w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-001-90x70.jpg 90w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-001-320x248.jpg 320w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-001-560x435.jpg 560w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-001-900x698.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-001-576x447.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-001.jpg 989w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-24475\" class=\"wp-caption-text\">Martha Rosler, \u201eSemiotics of the Kitchen\u201d, 1975 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Nowe\u00a0 technologie, kt\u00f3re wkroczy\u0142y na obszar sztuki w latach 60. i 70. XX wieku, przynios\u0142y z sob\u0105 ca\u0142y szereg mo\u017cliwo\u015bci, sprawiaj\u0105c, \u017ce wielu artyst\u00f3w z ogromnym entuzjazmem w\u0142\u0105czy\u0142o je w kr\u0105g swoich zainteresowa\u0144. Niew\u0105tpliwym walorem wideo by\u0142a dost\u0119pno\u015b\u0107 i \u0142atwo\u015b\u0107 u\u017cycia, pozwalaj\u0105ca wypowiada\u0107 si\u0119 tak\u017ce tym autorom, kt\u00f3rych nie interesowa\u0142y kwestie zwi\u0105zane na przyk\u0142ad z ontologi\u0105 nowych narz\u0119dzi. To swoisty paradoks, bo to w\u0142a\u015bnie wtedy tw\u00f3rcy analizowali odr\u0119bno\u015b\u0107 elektronicznych obraz\u00f3w, zestawiaj\u0105c je mi\u0119dzy innymi z kinem.<\/p>\n<p>Jednocze\u015bnie kamery wideo trafi\u0142y w r\u0119ce tych artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy przede wszystkim chcieli CO\u015a powiedzie\u0107, skupiaj\u0105c si\u0119 na przekazie \u2013 cz\u0119sto radykalnym i zaanga\u017cowanym \u2013 i traktuj\u0105c form\u0119 w spos\u00f3b instrumentalny. To w\u0142a\u015bnie\u00a0 przypadek wielu \u2013 cho\u0107 nie wszystkich \u2013 feministek, poszukuj\u0105cych w sztuce swego rodzaju trybuny dla g\u0142oszonych tre\u015bci.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-24472 gallery-columns-4 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany\/martha-rosler-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Martha Rosler (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24477\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-003-80x80.jpg 80w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-003-540x546.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-003-576x582.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-003.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 80px) 100vw, 80px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24477'>\n\t\t\t\tMartha Rosler (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany\/martha-rosler-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Martha Rosler, \u201ePhoto Op\u201d, 2004, fotomonta\u017c z serii \u201eBringing the War Home: House Beautiful, New Series\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24476\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24476'>\n\t\t\t\tMartha Rosler, \u201ePhoto Op\u201d, 2004, fotomonta\u017c z serii \u201eBringing the War Home: House Beautiful, New Series\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany\/martha-rosler-001'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-001-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Martha Rosler, \u201eSemiotics of the Kitchen\u201d, 1975 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24475\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24475'>\n\t\t\t\tMartha Rosler, \u201eSemiotics of the Kitchen\u201d, 1975 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p><strong>Semiotyka kobieco\u015bci <\/strong><\/p>\n<p>Atrakcyjno\u015b\u0107 wideo wynika\u0142a tak\u017ce z przyleg\u0142o\u015bci tej\u00a0 technologii do telewizji. Cho\u0107 w sensie dos\u0142ownym profesjonalne stacje u\u017cywa\u0142y innego sprz\u0119tu ni\u017c ten, kt\u00f3ry by\u0142 dost\u0119pny niezale\u017cnym artystom, w istocie technika w obydwu przypadkach opiera\u0142a si\u0119 na tych samych za\u0142o\u017ceniach. Wideo dawa\u0142o wi\u0119c nadziej\u0119 na stworzenie \u201ealternatywnej telewizji\u201d, kt\u00f3ra wykorzysta potencja\u0142 tkwi\u0105cy w technologii, a jednocze\u015bnie wype\u0142ni j\u0105 now\u0105 tre\u015bci\u0105.<\/p>\n<p>Sztuka feministyczna bardzo cz\u0119sto pos\u0142uguje si\u0119 strategiami subwersywnymi, nadbudowuj\u0105c sw\u00f3j przekaz na istniej\u0105cych kodach kultury popularnej, kt\u00f3re zostaj\u0105 jedynie poddane reinterpretacji, przesuni\u0119ciu czy wr\u0119cz radykalnemu podwa\u017ceniu. Martha Rosler nie jest wyj\u0105tkiem. Jej prace wpisuj\u0105 si\u0119 w ten styl my\u015blenia o sztuce zar\u00f3wno na poziomie formy, jak i tre\u015bci. St\u0105d te\u017c widocznym efektem jej dzia\u0142a\u0144 s\u0105 nie tylko ta\u015bmy wideo, kola\u017ce i instalacje, ale r\u00f3wnie\u017c projekty, w kt\u00f3rych opr\u00f3cz artystki uczestniczy\u0107 mo\u017ce ka\u017cdy. Warsztaty tego rodzaju zosta\u0142y zreszt\u0105 \u2013 co w skuteczny spos\u00f3b podkre\u015bli\u0142o specyfik\u0119 dzia\u0142a\u0144 Marthy Rosler \u2013 zorganizowane tak\u017ce w Warszawie, a dotyczy\u0142y one mi\u0119dzy innymi problemu tak zwanej \u201eniewidzialnej pracy\u201d, wykonywanej w \u015brodowisku domowym, cz\u0119sto na rzecz cz\u0142onk\u00f3w rodziny, na przyk\u0142ad os\u00f3b w podesz\u0142ym wieku.<\/p>\n<figure id=\"attachment_24477\" aria-describedby=\"caption-attachment-24477\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic\/martha-rosler-003\/\" rel=\"attachment wp-att-24477\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-24477\" title=\"Martha Rosler (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-003-540x546.jpg\" alt=\"Martha Rosler (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" width=\"540\" height=\"546\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-003-540x546.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-003-80x80.jpg 80w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-003-576x582.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-003.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-24477\" class=\"wp-caption-text\">Martha Rosler (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Martha Rosler jest nadal aktywna jako artystka i dzia\u0142aczka feministyczna, ale zapewne najwa\u017cniejsze jej realizacje powsta\u0142y w latach 70. Nie chodzi tu przy tym o warto\u015bciowanie, nie jest to bynajmniej diagnoza \u201espadku formy\u201d. Wynika to przede wszystkim z czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych, z faktu, \u017ce w\u0142a\u015bnie \u00f3sma dekada by\u0142a okresem szczeg\u00f3lnego nasilenia tre\u015bci zwi\u0105zanych z feminizmem. Niekt\u00f3re projekty \u2013 tak\u017ce autorstwa Marthy Rosler \u2013 ogl\u0105dane z dzisiejszej perspektywy wydaj\u0105 si\u0119 na sw\u00f3j spos\u00f3b \u201eoczywiste\u201d, a nawet banalne. Nale\u017cy wszak pami\u0119ta\u0107, \u017ce mog\u0105 si\u0119 takimi wyda\u0107 w\u0142a\u015bnie dlatego, i\u017c zosta\u0142y wtedy zrealizowane. Stykaj\u0105c si\u0119 z tymi najwa\u017cniejszymi, u\u015bwiadamiamy sobie jednak ich ponadczasowo\u015b\u0107, a fakt, \u017ce pozycja kobiety jest dzi\u015b niew\u0105tpliwie inna, w istocie niewiele zmienia. Podobnie bowiem jak kilkadziesi\u0105t lat temu, wsp\u00f3\u0142czesny cz\u0142owiek podlega presji medi\u00f3w i r\u00f3\u017cnego rodzaju standard\u00f3w(dotyczy to zreszt\u0105 nie tylko kobiet, ale i \u2013 w coraz wi\u0119kszym zakresie \u2013 m\u0119\u017cczyzn). Czasem nawet trudniej si\u0119 w tej sytuacji odnale\u017a\u0107, gdy\u017c nierzadko jest to presja \u201emi\u0119kka\u201d. Kultura masowa ma to do siebie, \u017ce w bardzo \u0142atwy spos\u00f3b dokonuje zaw\u0142aszczenia tre\u015bci \u201eoddolnych\u201d. Potrafi te\u017c je fabrykowa\u0107, podsuwaj\u0105c konsumentom coraz to nowych idoli, nowe autorytety i wzorce zachowa\u0144.<\/p>\n<p>Jedn\u0105 z najciekawszych prac Rosler jest <em>Semiotics of the Kitchen<\/em> (1975), b\u0119d\u0105ca bez w\u0105tpienia cz\u0119\u015bci\u0105 \u015bcis\u0142ego kanonu video-artu. W tej kr\u00f3tkiej realizacji Rosler pos\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 wspomnian\u0105 ju\u017c strategi\u0105 subwersywn\u0105. Jej wideo jest rodzajem parodii (zrealizowanej z \u201epowag\u0105\u201d godn\u0105 Bustera Keatona) telewizyjnych program\u00f3w kulinarnych. Artystka prezentuje w niej r\u00f3\u017cne, cz\u0119sto osobliwe urz\u0105dzenia kuchenne, wynajduj\u0105c dla nich zastosowania nierzadko kojarz\u0105ce si\u0119 ze sfer\u0105 przemocy \u2013 tej dos\u0142ownej i tej symbolicznej. Praca powsta\u0142a jako odpowied\u017a na popularne programy kulinarne Julii Child, kt\u00f3re z jednej strony propagowa\u0142y dobr\u0105 kuchni\u0119, ale z drugiej spotyka\u0142y si\u0119 z krytyk\u0105 \u015brodowiska feministycznego jako przekazy utwierdzaj\u0105ce patriarchalny porz\u0105dek i definiuj\u0105ce rol\u0119 kobiety w spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n<p>\u201eKobieta, gdy m\u00f3wi, nazywa swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 opresj\u0119\u201d \u2013 to jedna z najs\u0142ynniejszych sentencji artystki odnosz\u0105ca si\u0119 w\u0142a\u015bnie <em>do Semiotics of the Kitchen<\/em>. Wyrwanie si\u0119 z m\u0119skiego dyskursu jest prawie niemo\u017cliwe, bo konstruowany jest on na przyk\u0142ad na poziomie samego j\u0119zyka, kt\u00f3ry ka\u017ce nazywa\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107 w okre\u015blony spos\u00f3b. Rozwini\u0119ciem tej tezy jest inna klasyczna praca Rosler zatytu\u0142owana <em>Vital Statistics of a Citizen, Simply Obtained<\/em> (1977). Przera\u017caj\u0105ca tak\u017ce dzisiaj swym ch\u0142odem, stanowi zapis osobliwego badania, kt\u00f3remu poddana zostaje kobieta. Wszystkie cz\u0119\u015bci jej cia\u0142a zostaj\u0105 dok\u0142adnie zmierzone \u2013 jakby w\u00a0 poszukiwaniu uniwersalnego wzorca. Beznami\u0119tne gesty wykonuj\u0105cego badania m\u0119\u017cczyzny i towarzysz\u0105cych mu asystentek budz\u0105 groz\u0119 i skojarzenia z \u201enazistowsk\u0105 antropologi\u0105\u201d \u2013 zbrodnicz\u0105 pseudonauk\u0105, kt\u00f3ra w istocie mia\u0142a legitymizowa\u0107 ludob\u00f3jstwo. Skojarzenie jest zapewne \u015bmia\u0142e, ale radykalne artystki feministyczne niejednokrotnie si\u0119ga\u0142y po szczeg\u00f3lnie mocne \u015brodki wyrazu.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>Kola\u017ce walki<\/strong><\/p>\n<p>Intencj\u0105 Marthy Rosler by\u0142o w latach 70. i 80. nie tylko budowanie w\u0142asnego przekazu, ale r\u00f3wnie\u017c promowanie \u015bwiadomego czytania kultury masowej. St\u0105d te\u017c jej zaanga\u017cowanie w projekt \u201ePaper Tiger Television\u201d \u2013 utworzonej w 1981 roku w Nowym Jorku niezale\u017cnej telewizji kablowej, kt\u00f3rej zadaniem by\u0142o przede wszystkim dekonstruowanie ideologii transmitowanej przez zinstytucjonalizowane media.<\/p>\n<figure id=\"attachment_24476\" aria-describedby=\"caption-attachment-24476\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic\/martha-rosler-002\/\" rel=\"attachment wp-att-24476\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-24476\" title=\"Martha Rosler, \u201ePhoto Op\u201d, 2004, fotomonta\u017c z serii \u201eBringing the War Home: House Beautiful, New Series\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-002-540x458.jpg\" alt=\"Martha Rosler, \u201ePhoto Op\u201d, 2004, fotomonta\u017c z serii \u201eBringing the War Home: House Beautiful, New Series\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" width=\"540\" height=\"458\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-002-540x458.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-002-900x764.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-002-576x489.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-002.jpg 904w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-24476\" class=\"wp-caption-text\">Martha Rosler, \u201ePhoto Op\u201d, 2004, fotomonta\u017c z serii \u201eBringing the War Home: House Beautiful, New Series\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Ta sk\u0142onno\u015b\u0107 do reinterpretacji i ujawniania skrywanych tre\u015bci sprawi\u0142a, \u017ce jedn\u0105 z ulubionych form Marthy Rosler sta\u0142 si\u0119 kola\u017c. Formu\u0142a ta, opieraj\u0105ca si\u0119 na zapo\u017cyczeniach i dekontekstualizacji wcze\u015bniej istniej\u0105cych tre\u015bci, nie by\u0142a niczym nowym. Zosta\u0142a ona bowiem wynaleziona przez tw\u00f3rc\u00f3w zwi\u0105zanych z kubizmem i rozwini\u0119ta przez dadaist\u00f3w. Rosler i inne feministki poszukiwa\u0142y w niej jednak odmiennych mo\u017cliwo\u015bci. Dla tw\u00f3rc\u00f3w z kr\u0119gu dada kola\u017c by\u0142 strategi\u0105 pozwalaj\u0105c\u0105 wch\u0142on\u0105\u0107 w obr\u0119b sztuki elementy uwa\u017cane wcze\u015bniej za nieprzynale\u017cne do niej, natomiast dla aktywist\u00f3w sta\u0142 si\u0119 narz\u0119dziem walki.<\/p>\n<p>Jednym z kluczowych temat\u00f3w by\u0142o dla Marthy Rosler cia\u0142o. Jej najbardziej znane prace z tego kr\u0119gu \u2013 np. <em>Body Beautiful, or Beauty Knows No Pain<\/em> (1972) \u2013 opiera\u0142y si\u0119 na materia\u0142ach zaczerpni\u0119tych z kolorowych magazyn\u00f3w promuj\u0105cych okre\u015blony typ kobieco\u015bci \u2013 jak si\u0119 zreszt\u0105 okaza\u0142o, zmienny w czasie i podlegaj\u0105cy modom. Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce Rosler cz\u0119sto lubi\u0142a wraca\u0107 do raz podj\u0119tych temat\u00f3w, dopisuj\u0105c nowe tre\u015bci nie tylko do znalezionych tekst\u00f3w kultury popularnej, ale tak\u017ce do swoich wcze\u015bniejszych realizacji. Przyk\u0142adem mo\u017ce tu by\u0107 kola\u017c <em>House Beautiful: Bringing the War Home<\/em> podejmuj\u0105cy tematyk\u0119 antywojenn\u0105. Powstawa\u0142 on w okresie trwania konfliktu w Wietnamie, w latach 1967\u20131972, i by\u0142 na bie\u017c\u0105co uzupe\u0142niany o kolejne obrazy. Jego \u201epalimpsestowy\u201d charakter zaznaczy\u0142 si\u0119 jednak tak\u017ce w inny spos\u00f3b. Oto bowiem artystka wr\u00f3ci\u0142a do tematu ju\u017c w XXI wieku w kontek\u015bcie konflikt\u00f3w w Iraku i Afganistanie.<\/p>\n<p>Cho\u0107 dla Marthy Rosler by\u0142 i jest najwa\u017cniejszy sam przekaz \u015bci\u015ble zwi\u0105zany ze sferami \u017cycia spo\u0142ecznego, polityki czy medi\u00f3w, wiele stworzonych przez ni\u0105 prac pokazuje jej ogromn\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 medium. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 instalacja <em>The Bowery in Two Inadequate Descriptive Systems <\/em>(1975) zaliczana do \u015bcis\u0142ego kanonu sztuki konceptualnej. Rosler dokona\u0142a w niej zderzenia tekst\u00f3w i obraz\u00f3w \u201eopisuj\u0105cych\u201d ulic\u0119 Bowery, znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 w nowojorskiej dzielnicy Lower East Side. Ten niezwyk\u0142y portret miejsca zwi\u0105zanego w latach 70. z artystyczn\u0105 bohem\u0105 Nowego Jorku, p\u00f3\u017aniej nieco zaniedbanego, a dopiero niedawno przywr\u00f3conego do \u015bwietno\u015bci, jest nie tylko zapisem pewnego \u201etu i teraz\u201d. Przynosi tak\u017ce refleksj\u0119 na temat uwik\u0142ania artysty w dyskursy.<\/p>\n<p>Martha Rosler jedynie flirtowa\u0142a z konceptualizmem, nie realizuj\u0105c w pe\u0142ni za\u0142o\u017ce\u0144 tego nurtu. Wspomniane tu strategie \u015bwiadcz\u0105 raczej w spos\u00f3b wyra\u017any, \u017ce akt tworzenia nie by\u0142 dla niej nigdy czym\u015b zamkni\u0119tym, lecz stanowi\u0142 raczej pewnego rodzaju proces. St\u0105d te\u017c zwykle forma prezentacji jej sztuki odbiega od sztampowych rozwi\u0105za\u0144. Cho\u0107 jej prace by\u0142y pokazywane w najwa\u017cniejszych galeriach i muzeach, samej artystce zawsze zale\u017ca\u0142o na swoistej obecno\u015bci, kt\u00f3rej nie daje obcowanie z zawieszonymi na \u015bcianach eksponatami. Dlatego na przyk\u0142ad zaproszona do udzia\u0142u w weneckim Biennale w 2003 roku postanowi\u0142a w niecodzienny spos\u00f3b zaprezentowa\u0107 swoj\u0105 sztuk\u0119. Jej projekt powsta\u0142 przy udziale kilkudziesi\u0119ciu student\u00f3w ze Skandynawii i dalszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w uczestnicz\u0105cych w przedsi\u0119wzi\u0119ciu za po\u015brednictwem Internetu. Wykonywane wsp\u00f3lnie projekty pod szyldem Utopia Station by\u0142y efektem swoistej \u201eburzy m\u00f3zg\u00f3w\u201d, a nie dzia\u0142a\u0144 jednej osoby.<\/p>\n<p>W ostatnich latach uwag\u0119 Marthy Rosler w spos\u00f3b niemal oczywisty przyci\u0105ga sie\u0107 komputerowa. Jeden z jej net-artowych projekt\u00f3w <em>Martha Rosler Library<\/em>, b\u0119d\u0105cy rodzajem wirtualnej p\u00f3\u0142ki z ksi\u0105\u017ckami, zosta\u0142 zrealizowany przy pomocy kolektywu e-flux, b\u0119d\u0105cego wa\u017cn\u0105 platform\u0105 skupiaj\u0105c\u0105 kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy os\u00f3b zajmuj\u0105cych si\u0119 sztukami wizualnymi.<\/p>\n<p>Problematyka feministyczno-genderowa zawsze by\u0142a i nadal jest obecna w tw\u00f3rczo\u015bci ameryka\u0144skiej artystki. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce w istocie jej fascynacje s\u0105 szersze. Martha Rosler interesuje si\u0119 bowiem r\u00f3\u017cnego rodzaju relacjami mi\u0119dzyludzkimi \u2013 zapo\u015bredniczonymi przez j\u0119zyk, stereotypy, ideologi\u0119 czy wreszcie media. Tych ostatnich u\u017cywa z jednej strony instrumentalnie, z drugiej za\u015b w pe\u0142ni \u015bwiadomie. Do\u015b\u0107 przypomnie\u0107, \u017ce Rosler jest nie tylko artystk\u0105, ale tak\u017ce cenion\u0105 krytyczk\u0105 i teoretyczk\u0105 sztuki. Jej teksty publikowa\u0142y mi\u0119dzy innymi pisma \u201eAfterimage\u201d czy \u201eArtforum\u201d, a w dorobku ma r\u00f3wnie\u017c kilkana\u015bcie autorskich ksi\u0105\u017cek. Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego jej sztuka jest nadal \u017cywa. Radykalny feminizm lat 70. cz\u0119sto wydaje si\u0119 zwietrza\u0142y, jednak Rosler opiera si\u0119 skutecznie dzia\u0142aniu czasu \u2013 w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki temu, \u017ce zdolna jest tworzy\u0107 dzie\u0142a b\u0119d\u0105ce intryguj\u0105cym maria\u017cem sztuki krytycznej i konceptualizmu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Problematyka feministyczno-genderowa zawsze by\u0142a i nadal jest obecna w tw\u00f3rczo\u015bci ameryka\u0144skiej artystki. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce w istocie jej fascynacje s\u0105 szersze. Martha Rosler interesuje si\u0119 bowiem r\u00f3\u017cnego rodzaju relacjami mi\u0119dzyludzkimi \u2013 zapo\u015bredniczonymi przez j\u0119zyk, stereotypy, ideologi\u0119 czy wreszcie media. <\/p>\n","protected":false},"author":454,"featured_media":24475,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[2852,3180,1607,3179,849],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[2851],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Martha Rosler. Gender i jak si\u0119 przed tym nie broni\u0107?<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Martha Rosler jest nadal aktywna jako artystka i dzia\u0142aczka feministyczna, ale najwa\u017cniejsze jej realizacje powsta\u0142y w latach 70.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-001.jpg\",\"width\":989,\"height\":768,\"caption\":\"Martha Rosler, \u201eSemiotics of the Kitchen\u201d, 1975 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany\",\"name\":\"Martha Rosler. Gender i jak si\u0119 przed tym nie broni\u0107?\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2014-08-25T23:00:21+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T12:06:21+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/22ab5881069d3013ba85b34d49168559\"},\"description\":\"Martha Rosler jest nadal aktywna jako artystka i dzia\u0142aczka feministyczna, ale najwa\u017cniejsze jej realizacje powsta\u0142y w latach 70.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Martha Rosler. Gender i jak si\u0119 przed tym nie broni\u0107?\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/22ab5881069d3013ba85b34d49168559\",\"name\":\"Andrzej Pitrus\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/andrzej-pitrus\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Martha Rosler. Gender i jak si\u0119 przed tym nie broni\u0107?","description":"Martha Rosler jest nadal aktywna jako artystka i dzia\u0142aczka feministyczna, ale najwa\u017cniejsze jej realizacje powsta\u0142y w latach 70.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-001.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/martha-rosler-001.jpg","width":989,"height":768,"caption":"Martha Rosler, \u201eSemiotics of the Kitchen\u201d, 1975 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany","name":"Martha Rosler. Gender i jak si\u0119 przed tym nie broni\u0107?","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany#primaryimage"},"datePublished":"2014-08-25T23:00:21+00:00","dateModified":"2020-09-01T12:06:21+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/22ab5881069d3013ba85b34d49168559"},"description":"Martha Rosler jest nadal aktywna jako artystka i dzia\u0142aczka feministyczna, ale najwa\u017cniejsze jej realizacje powsta\u0142y w latach 70.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/andrzej-pitrus-martha-rosler-gender-i-jak-sie-przed-tym-nie-bronic-ekrany#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Martha Rosler. Gender i jak si\u0119 przed tym nie broni\u0107?"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/22ab5881069d3013ba85b34d49168559","name":"Andrzej Pitrus","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/andrzej-pitrus"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24472"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/454"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24472"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24472\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24475"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24472"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24472"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24472"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=24472"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=24472"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}