{"id":24705,"date":"2014-09-09T15:00:04","date_gmt":"2014-09-09T14:00:04","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=24705"},"modified":"2014-09-17T10:17:02","modified_gmt":"2014-09-17T09:17:02","slug":"marta-ryczkowska-na-arenie-swiata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata","title":{"rendered":"Na arenie \u015bwiata"},"content":{"rendered":"<p>Sztuka jest czu\u0142ym barometrem rzeczywisto\u015bci. Rejestruje najmniejsze t\u0105pni\u0119cia, niewidoczne na pierwszy rzut oka symptomy kryzysu albo j\u0105trz\u0105ce si\u0119 od dawna rany wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, o kt\u00f3rych g\u0142o\u015bno si\u0119 nie m\u00f3wi. Wystawa <em>Arena<\/em>, prezentowana w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu w Toruniu, ukazuje momenty, w kt\u00f3rych sztuka wchodzi na obrze\u017ca wielkiej polityki, przygl\u0105da si\u0119 kondycji wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka jako konsumenta, mieszka\u0144ca, uczestnika \u017cycia publicznego, wy\u0142apuje spo\u0142eczne kontrasty. Czy sztuka mo\u017ce bada\u0107 te trudne rejony, nie staj\u0105c si\u0119 przy tym publicystyk\u0105?<\/p>\n<figure id=\"attachment_24726\" aria-describedby=\"caption-attachment-24726\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-fragment-instalacji-003\/\" rel=\"attachment wp-att-24726\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-24726\" title=\"Adrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, fragment instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-fragment-instalacji-003-540x360.jpg\" alt=\"Adrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, fragment instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-fragment-instalacji-003-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-fragment-instalacji-003-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-fragment-instalacji-003.jpg 900w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-24726\" class=\"wp-caption-text\">Adrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, fragment instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Wystawa zdaje si\u0119 dawa\u0107 odpowied\u017a twierdz\u0105c\u0105. Arty\u015bci, prezentuj\u0105cy tu swe prace, ods\u0142aniaj\u0105 miejsca i sytuacje, w kt\u00f3rych sztuka wnika w obszar pami\u0119ci, historii, wielkich ideologii, ekonomii, polityki i religii. \u201eHistoria najnowsza naznaczona jest wieloma realnymi i symbolicznymi \u00abpunktami kolizji\u00bb, kt\u00f3re \u2013 przywo\u0142uj\u0105c s\u0142owa Beuysa \u2013 zostawiaj\u0105 ran\u0119 w tkance ludzko\u015bci\u201d \u2013 pisze Dobrila Denegrii, kuratorka wystawy \u2013 \u201e\u00abArena\u00bb zosta\u0142a powo\u0142ana do tego, aby zbada\u0107, jak sztuka odnosi si\u0119 do delikatnej spo\u0142ecznej materii wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata wraz z ca\u0142\u0105 jego z\u0142o\u017cono\u015bci\u0105 i aby przyjrze\u0107 si\u0119 sposobom, w jakie sztuka otwiera kana\u0142y komunikacji \/ reprezentacji \u2013 alternatywnym, w stosunku do tych, kt\u00f3re znamy z medi\u00f3w g\u0142\u00f3wnego nurtu oraz jak mo\u017ce opowiada\u0107 o osobistym wymiarze wydarze\u0144 naznaczonych historycznymi i kulturowymi roz\u0142amami\u201d.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-24705 gallery-columns-4 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/adelita-husni-bey-pocztowki-z-samotnej-wyspy-2010-2011'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adelita-husni-bey-pocztowki-z-samotnej-wyspy-2010-2011-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Adelita Husni-Bey, \u201ePoczt\u00f3wki z samotnej wyspy\u201d, 2010\u20132011, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24715\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24715'>\n\t\t\t\tAdelita Husni-Bey, \u201ePoczt\u00f3wki z samotnej wyspy\u201d, 2010\u20132011, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Adrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24716\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24716'>\n\t\t\t\tAdrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Adrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24717\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24717'>\n\t\t\t\tAdrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Adrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24718\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24718'>\n\t\t\t\tAdrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-004'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Adrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24719\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24719'>\n\t\t\t\tAdrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-005'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-005-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Adrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24720\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24720'>\n\t\t\t\tAdrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-006'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-006-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Adrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24721\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24721'>\n\t\t\t\tAdrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-007'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-007-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Adrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24722\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24722'>\n\t\t\t\tAdrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-008'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-008-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Adrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24723\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24723'>\n\t\t\t\tAdrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-fragment-instalacji-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-fragment-instalacji-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Adrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, fragment instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24724\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24724'>\n\t\t\t\tAdrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, fragment instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-fragment-instalacji-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-fragment-instalacji-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Adrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, fragment instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24725\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24725'>\n\t\t\t\tAdrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, fragment instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-fragment-instalacji-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-fragment-instalacji-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Adrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, fragment instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24726\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24726'>\n\t\t\t\tAdrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, fragment instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-fragment-instalacji-004'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-fragment-instalacji-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Adrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, fragment instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24727\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24727'>\n\t\t\t\tAdrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, fragment instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-fragment-instalacji-005'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-fragment-instalacji-005-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Adrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, fragment instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24728\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24728'>\n\t\t\t\tAdrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, fragment instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-fragment-instalacji-006'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-fragment-instalacji-006-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Adrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, fragment instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24729\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24729'>\n\t\t\t\tAdrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, fragment instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/hans-peter-feldmann-9-12-okladka-2001-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/hans-peter-feldmann-9-12-okladka-2001-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Hans Peter Feldmann, \u201e9\/12 Ok\u0142adka\u201d, 2001, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Sandretto Re Rebaudengo Collection w Turynie, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24735\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24735'>\n\t\t\t\tHans Peter Feldmann, \u201e9\/12 Ok\u0142adka\u201d, 2001, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci  Sandretto Re Rebaudengo Collection w Turynie, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/hans-peter-feldmann-9-12-okladka-2001-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/hans-peter-feldmann-9-12-okladka-2001-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Hans Peter Feldmann, \u201e9\/12 Ok\u0142adka\u201d, 2001, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Sandretto Re Rebaudengo Collection w Turynie, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24736\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24736'>\n\t\t\t\tHans Peter Feldmann, \u201e9\/12 Ok\u0142adka\u201d, 2001, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci  Sandretto Re Rebaudengo Collection w Turynie, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/michal-rovner-scena-fresk-2014-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/michal-rovner-scena-fresk-2014-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Michal Rovner, \u201eScena\u2013fresk\u201d, 2014, projekcja wideo, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24739\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24739'>\n\t\t\t\tMichal Rovner, \u201eScena\u2013fresk\u201d, 2014, projekcja wideo, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/michal-rovner-scena-fresk-2014-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/michal-rovner-scena-fresk-2014-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Michal Rovner, \u201eScena\u2013fresk\u201d, 2014, projekcja wideo, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24740\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24740'>\n\t\t\t\tMichal Rovner, \u201eScena\u2013fresk\u201d, 2014, projekcja wideo, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/michal-rovner-scena-fresk-2014-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/michal-rovner-scena-fresk-2014-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Michal Rovner, \u201eScena\u2013fresk\u201d, 2014, projekcja wideo, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24741\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24741'>\n\t\t\t\tMichal Rovner, \u201eScena\u2013fresk\u201d, 2014, projekcja wideo, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/miroslaw-balka-knocking-2014-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/miroslaw-balka-knocking-2014-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Miros\u0142aw Ba\u0142ka, \u201eKnocking\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24742\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24742'>\n\t\t\t\tMiros\u0142aw Ba\u0142ka, \u201eKnocking\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/miroslaw-balka-knocking-2014-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/miroslaw-balka-knocking-2014-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Miros\u0142aw Ba\u0142ka, \u201eKnocking\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24743\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24743'>\n\t\t\t\tMiros\u0142aw Ba\u0142ka, \u201eKnocking\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/miroslaw-balka-knocking-2014-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/miroslaw-balka-knocking-2014-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Miros\u0142aw Ba\u0142ka, \u201eKnocking\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24744\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24744'>\n\t\t\t\tMiros\u0142aw Ba\u0142ka, \u201eKnocking\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/mona-vatamanu-florin-tudor-spotkanie-z-historia-2008-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/mona-vatamanu-florin-tudor-spotkanie-z-historia-2008-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Mona V\u0103t\u0103manu &amp; Florin Tudor, \u201eSpotkanie z histori\u0105\u201d, 2008 widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artyst\u00f3w, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24745\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24745'>\n\t\t\t\tMona V\u0103t\u0103manu &#038; Florin Tudor, \u201eSpotkanie z histori\u0105\u201d, 2008 widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artyst\u00f3w, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/mona-vatamanu-florin-tudor-spotkanie-z-historia-2008-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/mona-vatamanu-florin-tudor-spotkanie-z-historia-2008-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Mona V\u0103t\u0103manu &amp; Florin Tudor, \u201eSpotkanie z histori\u0105\u201d, 2008 widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artyst\u00f3w, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24746\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24746'>\n\t\t\t\tMona V\u0103t\u0103manu &#038; Florin Tudor, \u201eSpotkanie z histori\u0105\u201d, 2008 widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artyst\u00f3w, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/katharina-sieverding-arena-beuysa-rzym-1972-2014'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/katharina-sieverding-arena-beuysa-rzym-1972-2014-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Katharina Sieverding, \u201eArena Beuysa, Rzym 31.10.1972\u201d, 1972\u20132014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki i VG Bild-Kunst, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24738\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24738'>\n\t\t\t\tKatharina Sieverding, \u201eArena Beuysa, Rzym 31.10.1972\u201d, 1972\u20132014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki i VG Bild-Kunst, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/joseph-beuys-wideowywiad-willoughby-sharp-1973'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/joseph-beuys-wideowywiad-willoughby-sharp-1973-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Joseph Beuys, \u201eWideowywiad Willoughby&#039;ego Sharpa z Josephem Beuysem\u201d ,1973, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Electronic Arts Intermix, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24737\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24737'>\n\t\t\t\tJoseph Beuys, \u201eWideowywiad Willoughby&#8217;ego Sharpa z Josephem Beuysem\u201d ,1973, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Electronic Arts Intermix, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/arena-fragment-wystawy-michal-rovner-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/arena-fragment-wystawy-michal-rovner-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Fragment wystawy \u201eArena\u201d w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, na drugim planie Michal Rovner, \u201eScena\u2013fresk\u201d, 2014, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24734\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24734'>\n\t\t\t\tFragment wystawy \u201eArena\u201d w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, na drugim planie Michal Rovner, \u201eScena\u2013fresk\u201d, 2014, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/arena-fragment-wystawy-michal-rovner-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/arena-fragment-wystawy-michal-rovner-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Fragment wystawy \u201eArena\u201d w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, na drugim planie Michal Rovner, \u201eScena\u2013fresk\u201d, 2014, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24733\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24733'>\n\t\t\t\tFragment wystawy \u201eArena\u201d w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, na drugim planie Michal Rovner, \u201eScena\u2013fresk\u201d, 2014, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/arena-fragment-wystawy-michal-rovner-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/arena-fragment-wystawy-michal-rovner-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Fragment wystawy \u201eArena\u201d w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, na drugim planie Michal Rovner, \u201eScena\u2013fresk\u201d, 2014, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24732\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24732'>\n\t\t\t\tFragment wystawy \u201eArena\u201d w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, na drugim planie Michal Rovner, \u201eScena\u2013fresk\u201d, 2014, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/arena-csw-torun-fragment-wystawy'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/arena-csw-torun-fragment-wystawy-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Fragment wystawy \u201eArena\u201d w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24731\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24731'>\n\t\t\t\tFragment wystawy \u201eArena\u201d w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\r\n\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/arena-csw-torun-2014'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/arena-csw-torun-2014-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Fragment wystawy \u201eArena\u201d w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-24730\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-24730'>\n\t\t\t\tFragment wystawy \u201eArena\u201d w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p><strong>\u201eSztuka jest jedyn\u0105 si\u0142\u0105 polityczn\u0105&#8230;\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Powtarzaj\u0105c za George\u2019a Orwellem \u2013 w dzisiejszym \u015bwiecie trudno jest uciec od polityki. Polityka wdziera si\u0119 w nasze \u017cycie, przeorganizowuje je, jeden ruch wywraca do g\u00f3ry nogami dotychczasowy porz\u0105dek i wywo\u0142uje lawin\u0119 kolejnych, jedna decyzja ma wp\u0142yw na \u017cycie tysi\u0119cy ludzi. To, w jak nieoczekiwany spos\u00f3b mo\u017ce odwr\u00f3ci\u0107 bieg wydarze\u0144, mogli\u015bmy zaobserwowa\u0107, \u015bledz\u0105c sytuacj\u0119 na Ukrainie kilka miesi\u0119cy temu, kiedy nasza strefa geopolityczna niepokoj\u0105co si\u0119 uaktywni\u0142a. W chwilach przesile\u0144 i zawirowa\u0144 polityczno-spo\u0142ecznych pojawia si\u0119 wielokrotnie ju\u017c wcze\u015bniej zadawane pytanie, czy sztuka mo\u017ce by\u0107 narz\u0119dziem zmiany spo\u0142ecznej. Jednym z pierwszych powojennych artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy je postawili, by\u0142 Joseph Beuys, emblematyczna posta\u0107 sztuki zaanga\u017cowanej, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 patronem wystawy.<\/p>\n<p>Teorie artystyczne i projekty spo\u0142eczne Beuysa, uk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 w sp\u00f3jn\u0105, wielowarstwow\u0105 teori\u0119 rze\u017aby spo\u0142ecznej, mia\u0142y du\u017ce znaczenie dla rozwoju sztuki i stanowi\u0142y zarzewie my\u015blenia o sztuce w aspekcie jej funkcji spo\u0142ecznej, nierozerwalnie zwi\u0105zanej z \u017cyciem, co jest bliskie aktualnej refleksji (w pe\u0142ni unaoczniono to podczas Biennale w Berlinie w 2012 roku). Beuys pod koniec lat 70. m\u00f3wi\u0142: \u201eBy\u0107 mo\u017ce moje stanowisko jest wyj\u0105tkowe, mo\u017ce jestem \u2013 kto wie \u2013 jedynym, kt\u00f3ry z poj\u0119cia sztuki wywodzi teori\u0119 socjaln\u0105, radykalnie z poj\u0119cia sztuki, a nie z czego\u015b innego. S\u0105dz\u0119 jednak, \u017ce ta wyj\u0105tkowa pozycja powoli znajduje nast\u0119pc\u00f3w, znajduje odd\u017awi\u0119k. S\u0105dz\u0119, \u017ce mog\u0119 wyt\u0142umaczy\u0107, jak to wszystko organicznie powstaje, oraz \u017ce nie ma innej drogi dla cz\u0142owieka, aby \u2013 w ka\u017cdym razie w mojej wizji \u2013 w og\u00f3le prze\u017cy\u0107\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>. Jak si\u0119 okaza\u0142o, jego przewidywania \u2013 przez wielu odbierane w\u00f3wczas jako utopijne i nierealne \u2013 sprawdzi\u0142y si\u0119, a on sam pozostaje intryguj\u0105cym znakiem swoich czas\u00f3w.<\/p>\n<figure id=\"attachment_24737\" aria-describedby=\"caption-attachment-24737\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/joseph-beuys-wideowywiad-willoughby-sharp-1973\/\" rel=\"attachment wp-att-24737\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-24737\" title=\"Joseph Beuys, \u201eWideowywiad Willoughby'ego Sharpa z Josephem Beuysem\u201d ,1973, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Electronic Arts Intermix, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/joseph-beuys-wideowywiad-willoughby-sharp-1973-540x355.jpg\" alt=\"Joseph Beuys, \u201eWideowywiad Willoughby'ego Sharpa z Josephem Beuysem\u201d ,1973, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Electronic Arts Intermix, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" width=\"540\" height=\"355\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/joseph-beuys-wideowywiad-willoughby-sharp-1973-540x355.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/joseph-beuys-wideowywiad-willoughby-sharp-1973-576x379.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/joseph-beuys-wideowywiad-willoughby-sharp-1973.jpg 900w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-24737\" class=\"wp-caption-text\">Joseph Beuys, \u201eWideowywiad Willoughby&#8217;ego Sharpa z Josephem Beuysem\u201d ,1973, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Electronic Arts Intermix, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)<\/figcaption><\/figure>\n<p>W 1972 roku, podczas Documenta 5, artysta za\u0142o\u017cy\u0142 \u201eBiuro na rzecz demokracji bezpo\u015bredniej\u201d, w kt\u00f3rym przez 100 dni toczy\u0142a si\u0119 dyskusja o sztuce, polityce, zmianie spo\u0142ecznej i \u017cyciu. W ten spos\u00f3b artysta mocno zaznaczy\u0142 poszerzenie swego terytorium oddzia\u0142ywania, wykraczaj\u0105c ze sfery symbolicznej (sztuka) w realno\u015b\u0107 (polityka). W rozmowie z Willoughby Sharpem z 1973 roku, pokazywanej na wystawie w toru\u0144skim Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej, Beuys m\u00f3wi\u0142: \u201eMy\u015bl\u0119, \u017ce sztuka jest jedyn\u0105 si\u0142\u0105 polityczn\u0105, jedyn\u0105 si\u0142\u0105 rewolucyjn\u0105, jedyn\u0105 si\u0142\u0105 ewolucyjn\u0105, jedyn\u0105 si\u0142\u0105 zdoln\u0105 uwolni\u0107 ludzi od wszystkich ogranicze\u0144. Nie m\u00f3wi\u0119, \u017ce sztuka ju\u017c tego dokona\u0142a, wr\u0119cz przeciwnie, i dlatego, \u017ce jeszcze tego nie zrobi\u0142a, powinna si\u0119 rozwija\u0107 jako bro\u0144, na pocz\u0105tku na poziomach radykalnych, a dopiero p\u00f3\u017aniej mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o szczeg\u00f3\u0142ach\u201d. Beuys promowa\u0142 ide\u0119, aby doprowadzi\u0107 do rozszerzenia \u015bwiadomo\u015bci przez tak\u0105 sztuk\u0119, kt\u00f3ra sama jest poszerzeniem tego, co do tej pory w sztuce obowi\u0105zywa\u0142o. Beuys rozumia\u0142 sztuk\u0119 jako przestrze\u0144 wolno\u015bci, nie w kwestii doboru form i tre\u015bci, ale jako poznawcz\u0105 przestrze\u0144 artysty, wyp\u0142ywaj\u0105c\u0105 ze sposob\u00f3w produkcji<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>. Ten wymiar tworzenia, maj\u0105cy moc zmieniania \u015bwiadomo\u015bci, Beuys pragn\u0105\u0142 przenie\u015b\u0107 na spo\u0142ecze\u0144stwo. Postulowa\u0142 on, aby ze sztuki wywie\u015b\u0107 pytanie o procesy zachodz\u0105ce w ludziach \u2013 chcia\u0142 g\u0142\u0119boko przenikn\u0105\u0107 do wn\u0119trza proces\u00f3w spo\u0142eczno-politycznych, podejmuj\u0105c w tym celu konkretne ruchy. Przede wszystkim zorganizowa\u0142 parti\u0119, co by\u0142o trudne do zrozumienia w Niemczech lat 70., \u00f3wczesnym teoretykom i artystom trudno by\u0142o bowiem wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 istnienie sztuki poza zwi\u0105zanymi z samym dzie\u0142em immanentnymi jako\u015bciami (pokazuje to dobitnie film <em>Joseph Beuys. Prowokacja jako nieodzowny element spo\u0142ecze\u0144stwa. Sztuka i antysztuka <\/em>z 1970 roku \u2013 debata z udzia\u0142em Josepha Beuysa, Maxa Billa, Maxa Bense i Arnolda Gehlena). Przez ca\u0142e \u017cycie Beuys dr\u0105\u017cy\u0142 zatem otwarte rany \u00f3wczesnego \u015bwiata, kt\u00f3ry stawa\u0142 si\u0119 coraz bardziej nieuchwytny, rozpada\u0142 si\u0119 na wiele autonomicznych, niezgodnych ze sob\u0105 system\u00f3w, dalekich od rzeczywisto\u015bci. Zauwa\u017ca\u0142, i\u017c \u015bwiat coraz bardziej oddziela si\u0119 od cz\u0142owieka a cz\u0142owiek od \u015bwiata. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Beuysa by\u0142a wyrazem tej przerwanej relacji. Postrzega\u0142 j\u0105 w spos\u00f3b kompleksowy, obejmowa\u0142a ona czas i przestrze\u0144, natur\u0119 i kultur\u0119, prawdziwe \u017cycie i utopi\u0119. Nie bez powodu jego teoria i praktyka artystyczna sta\u0142y si\u0119 zatem punktem wyj\u015bcia dla wystawy, kt\u00f3ra ma w za\u0142o\u017ceniu odpowiada\u0107 na pytanie o sztuk\u0119, szukaj\u0105c\u0105 nowych dr\u00f3g zmian spo\u0142ecznych.<\/p>\n<figure id=\"attachment_24738\" aria-describedby=\"caption-attachment-24738\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/katharina-sieverding-arena-beuysa-rzym-1972-2014\/\" rel=\"attachment wp-att-24738\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-24738\" title=\"Katharina Sieverding, \u201eArena Beuysa, Rzym 31.10.1972\u201d, 1972\u20132014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki i VG Bild-Kunst, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/katharina-sieverding-arena-beuysa-rzym-1972-2014-540x360.jpg\" alt=\"Katharina Sieverding, \u201eArena Beuysa, Rzym 31.10.1972\u201d, 1972\u20132014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki i VG Bild-Kunst, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/katharina-sieverding-arena-beuysa-rzym-1972-2014-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/katharina-sieverding-arena-beuysa-rzym-1972-2014-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/katharina-sieverding-arena-beuysa-rzym-1972-2014.jpg 900w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-24738\" class=\"wp-caption-text\">Katharina Sieverding, \u201eArena Beuysa, Rzym 31.10.1972\u201d, 1972\u20132014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki i VG Bild-Kunst, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>\u201eMy jeste\u015bmy rewolucj\u0105\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Beuys wprowadza widza w \u015bwiat wystawy \u2013 ekspozycj\u0119 rozpoczyna wyciemniona sala, w kt\u00f3rej znajduj\u0105 si\u0119 slajdy z akcji Beyusa, nagranie wywiadu z Willoughby Sharpem oraz niekt\u00f3re tezy artysty, napisane kred\u0105 na czarnych tablicach. Tytu\u0142 wystawy nawi\u0105zuje do pracy <em>Arena (gdzie bym dotar\u0142, gdybym by\u0142 inteligentny!)<\/em>, kt\u00f3ra stanowi punkt zwrotny w dzia\u0142alno\u015bci Beuysa jako artysty i aktywisty \u2013 realizacja ta mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce traktowana jako summa jego wcze\u015bniejszych dokona\u0144. Na wystawie pojawia si\u0119 ona w formie reedycji materia\u0142\u00f3w dokumentacyjnych, przygotowanych przez niemieck\u0105 fotografk\u0119 Katharin\u0119 Sieveding. W oryginale <em>Arena<\/em> by\u0142a dzia\u0142aniem, przeprowadzonym przez Beuysa w Rzymie w 1972 roku, w kt\u00f3rym pojawi\u0142o si\u0119 sto paneli i ponad dwie\u015bcie fotografii, s\u0142u\u017c\u0105cych jako wizualne komentarze do akcji. Do stworzenia tej realizacji zainspirowa\u0142 Beuysa motyw areny, opisany przez Goethego w <em>Podr\u00f3\u017cy w\u0142oskiej<\/em> (1786) \u2013 nie tyle jako zabytek, ile przestrze\u0144 generuj\u0105ca specyficzne zachowania mi\u0119dzyludzkie, zdolna zamieni\u0107 t\u0142um obcych sobie ludzi w \u201eszlachetne, zespolone ze sob\u0105 cia\u0142o, posta\u0107 o\u017cywion\u0105 jednym duchem\u201d. Potencja\u0142 t\u0142umu, zjednoczonego wsp\u00f3lnymi pogl\u0105dami i celami, le\u017cy u podstaw ka\u017cdego ruchu, kt\u00f3ry pragnie spo\u0142ecznej zmiany i o ni\u0105 walczy. To mia\u0142 na my\u015bli Beuys, m\u00f3wi\u0105c: \u201eMy jeste\u015bmy rewolucj\u0105\u201d. Wierzy\u0142, i\u017c ludzie maj\u0105 moc przeprowadzania zmian politycznych i ufa\u0142 sile tw\u00f3rczego potencja\u0142u, kt\u00f3ry manifestuje si\u0119 w ka\u017cdej sferze \u017cycia, r\u00f3wnie\u017c na gruncie polityczno-spo\u0142ecznym. Arena, jako symboliczna przestrze\u0144 znaczona przez Beuysa, ale tak\u017ce w znaczeniu og\u00f3lnym \u2013 plac zebra\u0144 lud\u00f3w, obszar walk i sztuk cyrkowych \u2013 stanowi wi\u0119c tematyczn\u0105 ram\u0119 wystawy, w obr\u0119bie kt\u00f3rej padaj\u0105 pytania i wa\u017c\u0105 si\u0119 odpowiedzi. W jaki spos\u00f3b sztuka reaguje na kryzysy w \u017cyciu spo\u0142ecznym i politycznym, jak je odzwierciedla, jak\u0105 proponuje alternatyw\u0119? Czym jest w dzisiejszym \u015bwiecie sama arena, jak wygl\u0105da owo miejsce, w kt\u00f3rym \u015bcieraj\u0105 si\u0119 si\u0142y, wybuchaj\u0105 konflikty, tocz\u0105 si\u0119 dyskusje?<\/p>\n<figure id=\"attachment_24735\" aria-describedby=\"caption-attachment-24735\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/hans-peter-feldmann-9-12-okladka-2001-001\/\" rel=\"attachment wp-att-24735\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-24735\" title=\"Hans Peter Feldmann, \u201e9\/12 Ok\u0142adka\u201d, 2001, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci  Sandretto Re Rebaudengo Collection w Turynie, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/hans-peter-feldmann-9-12-okladka-2001-001-540x359.jpg\" alt=\"Hans Peter Feldmann, \u201e9\/12 Ok\u0142adka\u201d, 2001, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Sandretto Re Rebaudengo Collection w Turynie, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" width=\"540\" height=\"359\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/hans-peter-feldmann-9-12-okladka-2001-001-540x359.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/hans-peter-feldmann-9-12-okladka-2001-001-576x383.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/hans-peter-feldmann-9-12-okladka-2001-001.jpg 900w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-24735\" class=\"wp-caption-text\">Hans Peter Feldmann, \u201e9\/12 Ok\u0142adka\u201d, 2001, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Sandretto Re Rebaudengo Collection w Turynie, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Jak pisze Dobrila Denegri, arena stanowi archetyp spektakularnego wymiaru przemocy i teatralizacji konfliktu. Jej rol\u0119 w dzisiejszym \u015bwiecie pe\u0142ni\u0105 mass media. Telewizja, prasa, sie\u0107 filtruj\u0105 obrazy i informacje, poddaj\u0105 je kompresji i wypuszczaj\u0105 w \u015bwiat w formie news\u00f3w, fotos\u00f3w. W machinie medi\u00f3w kot\u0142uj\u0105 si\u0119 informacje wa\u017cne i banalne, fragmenty historii indywidualnych i zbiorowych, kt\u00f3re wysy\u0142ane s\u0105 w szeroki \u015bwiat jako symbole, emblematy, wyimki. Wielu artyst\u00f3w nawi\u0105za\u0142o do tego rodzaju wsp\u00f3\u0142czesnej areny \u2013 globalnej wioski. W dw\u00f3ch przeciwleg\u0142ych salach tocz\u0105 ze sob\u0105 dialog dwie prace, kt\u00f3re bazuj\u0105 na materia\u0142ach prasowych. Pierwsza z nich to <em>9\/12 Ok\u0142adka<\/em> Hansa-Petera Feldmanna. Przestronn\u0105, pod\u0142u\u017cn\u0105 sal\u0119 wype\u0142niaj\u0105 regularnie u\u0142o\u017cone ok\u0142adki ze 150 dziennik\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata. Po chwili okazuje si\u0119, \u017ce wszystkie zosta\u0142y wydane 12 wrze\u015bnia 2001 roku \u2013 dzie\u0144 po ataku na World Trade Center. Widzimy zatem dwie p\u0142on\u0105ce wie\u017ce, uciekaj\u0105cych ludzi i krzykliwe nag\u0142\u00f3wki. Feldmann stworzy\u0142 spektakularny prasowy kalejdoskop najwi\u0119kszej katastrofy naszych czas\u00f3w. Fotografie, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 w\u00f3wczas na ok\u0142adkach, sta\u0142y si\u0119 dzi\u015b swego rodzaju wizualnymi ikonami ataku z 11 wrze\u015bnia, kt\u00f3re wry\u0142y si\u0119 w pami\u0119\u0107 zbiorow\u0105. S\u0105 odpryskami zdarze\u0144, kt\u00f3re wytworzy\u0142y spo\u0142eczne wyobra\u017cenie o tym, co si\u0119 sta\u0142o w Nowym Jorku, kluczowymi elementami tragicznego spektaklu, kt\u00f3ry za po\u015brednictwem medi\u00f3w rozgrywa\u0142 si\u0119 na oczach ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie. Zbi\u00f3r Feldmanna zach\u0119ca do zabawy w r\u00f3\u017cnice i podobie\u0144stwa: wszystkie ok\u0142adki opisuj\u0105 to samo wydarzenie, ale z r\u00f3\u017cnych perspektyw, w zale\u017cno\u015bci od nacji, kraju, miasta, profilu gazety. Mamy do czynienia ze szczeg\u00f3lnym rodzajem brutalnego spektaklu, podsycanego obrazami i sloganami, p\u0142yn\u0105cego z pr\u0105dem codzienno\u015bci, kt\u00f3ra w ka\u017cdym z miejsc, gdzie wydawana by\u0142a konkretna gazeta, jest jednak zupe\u0142nie inna.<\/p>\n<p>Materia\u0142em prasowym operuje te\u017c praca <em>Mass media: dzi\u015b i wczoraj<\/em> Gustava Metzgera. W pewnym sensie mo\u017cna j\u0105 widzie\u0107 r\u00f3wnie\u017c jako rewers ok\u0142adkowej wystawy Feldmanna. Artysta u\u0142o\u017cy\u0142 tysi\u0105ce gazet w formie pot\u0119\u017cnej bry\u0142y; jego instalacja jest potencjalnie interaktywna, gdy\u017c widzowie mog\u0105 wycina\u0107 fragmenty z gazet i uk\u0142ada\u0107 na specjalnych tablicach w\u0142asne komentarze odno\u015bnie wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. Kola\u017ce utkane z obraz\u00f3w, s\u0142\u00f3w i fraz pokazuj\u0105 kolejny poziom funkcjonowania gazetowych news\u00f3w, nieustanny proces cyrkulacji informacji. W starych gazetach \u2013 martwych, przebrzmia\u0142ych, zmumifikowanych w formie rze\u017aby oraz na tablicach, na \u015bcianie rozgrywa si\u0119 teatr codzienno\u015bci, r\u00f3wnoleg\u0142y do tego, kt\u00f3ry prze\u017cywamy realnie. S\u0142owa kr\u0105\u017c\u0105 i nabieraj\u0105 nowych znacze\u0144. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce dzisiejsze gazety wy\u015bciel\u0105 jutrzejsze kub\u0142y na \u015bmieci \u2013 \u017cywot informacji prasowej jest bowiem kr\u00f3tki. Instalacja Metzgera jest krytycznym g\u0142osem wobec nadprodukcji, zwraca uwag\u0119 na niemo\u017cno\u015b\u0107 przetrawienia wszystkiego, co proponuj\u0105 nam media i konieczno\u015b\u0107 \u0142ykania k\u0119s\u00f3w rzeczywisto\u015bci sformatowanej do kilku s\u0142\u00f3w i obraz\u00f3w. W rezultacie dzia\u0142a\u0144 widz\u00f3w na \u015bcianie pojawi\u0142y si\u0119 zabawne, alternatywne newsy, np. zdj\u0119cie Janukowycza z Putinem opatrzone sloganem \u201egender\u201d, tytu\u0142 \u201edlaczego myjemy z\u0119by\u201d nad artyku\u0142em o dzikich zwierz\u0119tach w zoo itd. Ogrom zgromadzonej makulatury ma r\u00f3wnie\u017c silny wyd\u017awi\u0119k ekologiczny. Gazety Metzgera s\u0105 niejako antytez\u0105 gazet Feldmanna, gdy\u017c nie s\u0105 unieruchomione w spo\u0142ecznej pami\u0119ci, s\u0105 dost\u0119pne, \u017cyj\u0105 w\u0142asnym \u017cyciem, ich tre\u015b\u0107 jest p\u0142ynna i podatna na przekszta\u0142cenia. I jedna, i druga instalacja ukazuje r\u00f3\u017cne rejony oraz strategie manipulacji informacj\u0105. O tej cyrkulacji obraz\u00f3w we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie pisa\u0142a w ksi\u0105\u017cce <em>O fotografii <\/em>Susan Sontag : \u201eSpo\u0142ecze\u0144stwo kapitalistyczne wymaga kultury opartej na obrazach. Musi dostarcza\u0107 wiele rozrywki, by pobudza\u0107 zakupy i znieczula\u0107 cierpienia wynikaj\u0105ce z r\u00f3\u017cnic klasowych, rasowych i p\u0142ciowych. I musi tak\u017ce gromadzi\u0107 nieograniczon\u0105 liczb\u0119 informacji po to, by zwi\u0119ksza\u0107 eksploatacj\u0119 bogactw naturalnych, wydajno\u015b\u0107, utrzymywa\u0107 \u0142ad, prowadzi\u0107 wojny i dostarcza\u0107 zatrudnienia biurokratom. Bli\u017aniacze zdolno\u015bci aparatu fotograficznego, zdolno\u015b\u0107 subiektywizacji i obiektywizacji rzeczywisto\u015bci, idealnie s\u0142u\u017c\u0105 tym potrzebom i wzmacniaj\u0105 je. Aparaty fotograficzne definiuj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 na dwa sposoby o podstawowym znaczeniu dla funkcjonowania rozwini\u0119tego spo\u0142ecze\u0144stwa przemys\u0142owego: jako widowisko (dla mas) i jako przedmiot nadzoru (dla rz\u0105dz\u0105cych). Produkcja obraz\u00f3w wspomaga tak\u017ce panuj\u0105c\u0105 ideologi\u0119. Zmiana spo\u0142eczna zast\u0105piona zostaje zmian\u0105 obraz\u00f3w. Wolno\u015b\u0107 konsumpcji mn\u00f3stwa obraz\u00f3w i d\u00f3br uto\u017csamiane s\u0105 z wolno\u015bci\u0105 jako tak\u0105. Zaw\u0119\u017cenie swobodnego wyboru politycznego do swobodnej konsumpcji wymaga nieograniczonej produkcji i konsumpcji obraz\u00f3w\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-3\" id=\"refmark-3\"><sup>[3]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>W najwi\u0119kszej przestrzeni ekspozycyjnej centralny punkt stanowi \u201ewystawa w wystawie\u201d, przygotowana przez grup\u0119 Uglycute. Tworzy ona aren\u0119 z koncentrycznie ustawionymi monitorami \u2013 skierowane s\u0105 one na zewn\u0105trz, symbolizuj\u0105c r\u00f3\u017cne kierunki \u015bwiata. Ka\u017cdy z nich stanowi oddzielny modu\u0142, kt\u00f3ry dedykowany jest innej strefie kulturowej \u2013 maj\u0105 one oddzielne tytu\u0142y i osobnych kurator\u00f3w. S\u0105 to: <em>Identity Wars. Through the Artist\u2019s Lens<\/em> (<em>Wojny to\u017csamo\u015bci w obiektywie artysty<\/em>, kurator: Sergio Edelsztein z Izraela), <em>Performative resistance<\/em> (<em>Performatywny op\u00f3r<\/em>, kuratorka: Katerina Gregos z Belgii), <em>Stand and Stare: the Real World They Promised Is Not There<\/em> (<em>St\u00f3j i patrz. <\/em><em>Prawdziwego \u015bwiata, kt\u00f3ry obiecywali, nie ma<\/em>, kuratorka: Antonia Alampi, W\u0142ochy\/Egipt), <em>Contrasting Characters. Video Art of a Nation<\/em> (<em>Kontrast charakter\u00f3w: narodowy wideo-art<\/em>, kuratorka: Jude Anogwih, Nigeria). Ka\u017cdy z film\u00f3w w blokach tematycznych porusza szczeg\u00f3lny problem i k\u0142adzie nacisk na inny aspekt rzeczywisto\u015bci. Stanowi\u0105 ciekawe krytyczne etiudy. Filmy zebrane przez Antoni\u0119 Alampii, m\u00f3wi\u0105ce o obiecanym \u015bwicie, kt\u00f3rego nie ma, odnosz\u0105 si\u0119 do dobrowolnego uczestnictwa w \u015bwiecie wyobra\u017conym, wykreowanym specjalnie dla obywateli-widz\u00f3w i aktor\u00f3w w teatrze \u017cycia. Arty\u015bci (Jumana Mana, Sille Storihle, Jasmina Metwaly) nawi\u0105zuj\u0105 do wydarze\u0144 politycznych i sposobu, w jaki zosta\u0142y one pokazane i zinterpretowane. Jude Anogwih prezentuje obrazy Nigerii przefiltrowane przez tw\u00f3rc\u00f3w: Aderemi Adegbite, Adejoke Tugbiyele, Victora Ehikhamenora. Portretuj\u0105 oni dynamiczne nigeryjskie spo\u0142ecze\u0144stwo, jego lokalny koloryt i aktualne problemy. Sergio Edelsztein wyostrza problemy to\u017csamo\u015bciowe spo\u0142ecze\u0144stwa Izraela i jego zr\u00f3\u017cnicowania kulturowego. Filmy Roee Rosena, Avi Mograbi\u2019ego, Ruti Sely, Maayan Amir w barwny, nieraz pe\u0142en ironii spos\u00f3b wskazuj\u0105 na historyczne zasz\u0142o\u015bci, konflikty na tle politycznym i religijnym. Katerina Gregos wybra\u0142a prace wideo Wooloo, Edy Ferguson, Chai Hertog, Nir Nadler, w kt\u00f3rych performance staje si\u0119 narz\u0119dziem do tworzenia wizualnych metafor. W sali, gdzie znajduje si\u0119 wystawa sztuki wideo, unosi si\u0119 olbrzymi ruchomy fresk. Jego autork\u0105 jest Michal Rovner. Z daleka olbrzymi, rozedrgany obraz wydaje si\u0119 niemal abstrakcyjny. Trzy olbrzymie ekrany prezentuj\u0105 poziome, ciemne linie na ja\u015bniejszym tle z p\u0119kni\u0119ciami, na kt\u00f3rym wyodr\u0119bniaj\u0105 si\u0119 cienie sylwetek ludzkich. Z bliska okazuje si\u0119, \u017ce ciemne, pulsuj\u0105ce linie to male\u0144kie postaci, kt\u00f3re id\u0105 rz\u0119dami. Jest ich tysi\u0105ce, trzymaj\u0105 si\u0119 za r\u0119ce, tworz\u0105c ludzki \u0142a\u0144cuch. Monumentalne cyfrowe malowid\u0142o nasuwa skojarzenia z nieustann\u0105 migracj\u0105 ludzi \u2013 dobrowoln\u0105 i przymusow\u0105. Opowiada o wsp\u00f3\u0142czesnym nomadyzmie, \u015bwiecie zmiennych granic. Spina klamr\u0105 wszystkie prezentowane na wystawie prace wideo, podkre\u015blaj\u0105c p\u0142ynno\u015b\u0107, niejednorodno\u015b\u0107 i p\u0119kni\u0119cia wsp\u00f3\u0142czesnej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n<figure id=\"attachment_24743\" aria-describedby=\"caption-attachment-24743\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/miroslaw-balka-knocking-2014-002\/\" rel=\"attachment wp-att-24743\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-24743\" title=\"Miros\u0142aw Ba\u0142ka, \u201eKnocking\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/miroslaw-balka-knocking-2014-002-540x352.jpg\" alt=\"Miros\u0142aw Ba\u0142ka, \u201eKnocking\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" width=\"540\" height=\"352\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/miroslaw-balka-knocking-2014-002-540x352.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/miroslaw-balka-knocking-2014-002-576x376.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/miroslaw-balka-knocking-2014-002.jpg 900w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-24743\" class=\"wp-caption-text\">Miros\u0142aw Ba\u0142ka, \u201eKnocking\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Punkty zapalne<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n<p>A gdyby tak, chc\u0105c naprawi\u0107 \u015bwiat, wr\u00f3ci\u0107 do pocz\u0105tk\u00f3w, do fundament\u00f3w, do dzieci\u0144stwa cywilizacji? W powie\u015bci <em>W\u0142adcy much<\/em> William Golding odda\u0142 w\u0142adz\u0119 na wyspie w r\u0119ce ch\u0142opc\u00f3w, ale z ich pr\u00f3b zorganizowania spo\u0142ecze\u0144stwa na w\u0142asnych prawach nie wysz\u0142o nic dobrego. Adelita Husni-Bey (<em>Poczt\u00f3wki z samotnej wyspy<\/em>) r\u00f3wnie\u017c odwo\u0142uje si\u0119 do dzieci jako \u201enieska\u017conych\u201d obywateli i przysz\u0142o\u015bci narodu. Artystk\u0119 interesuj\u0105 alternatywne formy edukacji w dzisiejszym spo\u0142ecze\u0144stwie, prezentuje nagranie z udzia\u0142em uczni\u00f3w Ecole Vitruve, paryskiej szko\u0142y podstawowej, kt\u00f3ra wdra\u017ca eksperymentalne programy nauczania oparte na wsp\u00f3\u0142pracy i braku wsp\u00f3\u0142zawodnictwa. Dzieci w wieku 7-10 lat bra\u0142y udzia\u0142 w warsztatach, podczas kt\u00f3rych stworzy\u0142y autonomiczn\u0105 wysp\u0119, ustali\u0142y zasady \u017cycia na niej, system nagr\u00f3d i kar \u2013 podpor\u0105 by\u0142y praktyki anarchistyczne i kolektywne. Wideo prowokuje do refleksji nad tworzeniem systemu, w kt\u00f3rym \u017cyjemy i rol\u0105, jaka spe\u0142nia edukacja i ludzie, kt\u00f3rzy \u00f3w system tworz\u0105. Do fundament\u00f3w odwo\u0142uje si\u0119 tak\u017ce Miros\u0142aw Ba\u0142ka. Stworzy\u0142 on realizacj\u0119 <em>site specific<\/em>, zatytu\u0142owan\u0105 <em>Pukaj\u0105c<\/em> \u2013 architektoniczn\u0105 rze\u017aba, b\u0119d\u0105c\u0105 odwzorowaniem jego warszawskiej pracowni, kt\u00f3ra ma wysoko\u015b\u0107, do jakiej si\u0119gaj\u0105 wyci\u0105gni\u0119te w g\u00f3ry ramiona artysty. Pozostaje ona dost\u0119pna widzowi z zewn\u0105trz, mo\u017cna j\u0105 obej\u015b\u0107, nie mo\u017cna zajrze\u0107 do \u015brodka. Towarzyszy jej charakterystyczny odg\u0142os. Realizacja wch\u0142ania widza, zaprasza do eksploracji i dzia\u0142a na zmys\u0142y. Jej sterylno\u015b\u0107 stymuluje wyobra\u017ani\u0119 \u2013 mamy do czynienia z przestrzeni\u0105, kt\u00f3r\u0105 jeste\u015bmy w stanie zagarn\u0105\u0107, pozna\u0107, przyswoi\u0107 za pomoc\u0105 wzroku i dotyku. Pukanie to subtelny wst\u0119p do poznania nowego \u2013 pytanie o mo\u017cliwo\u015b\u0107 wej\u015bcia do tego, co nieznane.<\/p>\n<p>Wystawa trafnie rejestruje napi\u0119cia wsp\u00f3\u0142czesnej rzeczywisto\u015bci. Pokazuje przegl\u0105d prac artyst\u00f3w \u201eczuj\u0105cych\u201d spo\u0142ecznie, empatycznych, wnikliwie obserwuj\u0105cych \u015bwiat, wy\u0142apuj\u0105cych momenty spi\u0119trzenia kontrast\u00f3w i konflikty warto\u015bci. Eksploruj\u0105 oni nisze i zakamarki pomi\u0119dzy j\u0119zykiem w\u0142adzy, mass medi\u00f3w i obywateli \u2013 ka\u017cdy dysponuje w\u0142asnym mikrokosmosem, kt\u00f3ry wchodzi w relacje z innymi, nigdy jednak nie mog\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 ostatecznie zetkn\u0105\u0107.<\/p>\n<figure id=\"attachment_24745\" aria-describedby=\"caption-attachment-24745\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/mona-vatamanu-florin-tudor-spotkanie-z-historia-2008-001\/\" rel=\"attachment wp-att-24745\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-24745\" title=\"Mona V\u0103t\u0103manu &amp; Florin Tudor, \u201eSpotkanie z histori\u0105\u201d, 2008 widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artyst\u00f3w, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/mona-vatamanu-florin-tudor-spotkanie-z-historia-2008-001-540x360.jpg\" alt=\"Mona V\u0103t\u0103manu &amp; Florin Tudor, \u201eSpotkanie z histori\u0105\u201d, 2008 widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artyst\u00f3w, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/mona-vatamanu-florin-tudor-spotkanie-z-historia-2008-001-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/mona-vatamanu-florin-tudor-spotkanie-z-historia-2008-001-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/mona-vatamanu-florin-tudor-spotkanie-z-historia-2008-001.jpg 900w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-24745\" class=\"wp-caption-text\">Mona V\u0103t\u0103manu &amp; Florin Tudor, \u201eSpotkanie z histori\u0105\u201d, 2008 widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artyst\u00f3w, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Bardzo wa\u017cnym, ruchomym elementem wystawy jest polski aneks, w kt\u00f3rym okresowo pojawiaj\u0105 si\u0119 wystawy r\u00f3\u017cnych artyst\u00f3w: Justyny Scheuring, \u0141ukasza Surowca, Zbyszka Trzeciakowskiego, Andrzeja Wasilewskiego. Podczas mojej wizyty w toru\u0144skim CSW trwa\u0142a wystawa <em>Kwiaty z\u0142a<\/em> Wasilewskiego. Artysta dokona\u0142 rzeczy bardzo interesuj\u0105cej \u2013 zespoli\u0142 ze sob\u0105 \u015bwiat cyfr, odnosz\u0105cy si\u0119 do danych statystycznych z obszaru populacji, ekonomii, zu\u017cycia energii w skali globalnej oraz estetyczny, wysublimowany \u015bwiat natury. Stworzy\u0142 instalacje z poruszaj\u0105cych si\u0119 ci\u0119tych kwiat\u00f3w pod\u0142\u0105czonych do sprz\u0119t\u00f3w elektronicznych. Trajektorie ruchu ro\u015blin tworzy\u0142y obrazy, kt\u00f3rych motorem sta\u0142y si\u0119 galopuj\u0105ce liczby, okre\u015blaj\u0105ce przyrost naturalny, st\u0119\u017cenie dwutlenku w\u0119gla w powietrzu i inne parametry. Kwiaty o\u017cywione wed\u0142ug systemu zmieniaj\u0105cych si\u0119 cyfr niewiele maj\u0105 ju\u017c wsp\u00f3lnego z natur\u0105, staj\u0105 si\u0119 trybem w technologicznej maszynerii, paradoksalnym narz\u0119dziem przekazywania danych. Instalacja Wasilewskiego wyra\u017anie pokazuje, z jak z\u0142o\u017conymi problemami mierzy si\u0119 wystawa, jak r\u00f3\u017cne \u0142\u0105czy dziedziny \u017cycia i kategorie. O\u015bwietla r\u00f3\u017cne rejony \u015bwiata z charakterystycznymi dla nich punktami zapalnymi, konfliktami, traumami.<\/p>\n<p>Nasuwa si\u0119 pytanie, kto jest za to odpowiedzialny, kogo mo\u017cna by, czy te\u017c nale\u017ca\u0142oby, obarczy\u0107 win\u0105 za niepokoj\u0105cy stan rzeczy \u2013 brak pokoju na \u015bwiecie, kryzys gospodarczy, galopuj\u0105cy konsumpcjonizm i spo\u0142eczn\u0105 znieczulic\u0119. W\u015br\u00f3d artyst\u00f3w analizuj\u0105cych kwestie historycznej odpowiedzialno\u015bci s\u0105 Mona Vatamanu i Florin Tudor (<em>Spotkanie z histori\u0105<\/em>), kt\u00f3rzy stawiaj\u0105 w niewielkiej sali pust\u0105 m\u00f3wnic\u0119 ze stoj\u0105cymi przed ni\u0105 krzes\u0142ami. Z g\u0142o\u015bnik\u00f3w p\u0142ynie manifest komunistyczny Marksa i Engelsa, a na \u015bcianach wisz\u0105 niewielkie obrazy przedstawiaj\u0105ce wsp\u00f3\u0142czesne demonstracje polityczne. Rumu\u0144scy arty\u015bci rysuj\u0105 sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej \u0142\u0105cz\u0105 wielkie ideologie z r\u00f3\u017cnymi momentami historycznymi, pokazuj\u0105c przesuni\u0119cia pomi\u0119dzy utopi\u0105 a rzeczywisto\u015bci\u0105, wyzwole\u0144czymi has\u0142ami a ich zniewalaj\u0105c\u0105 moc\u0105. M\u00f3wnica jest pusta \u2013 a zatem mo\u017cna podej\u015b\u0107 do mikrofonu i wtr\u0105ci\u0107 w\u0142asny komentarz w ci\u0105g tez zawartych w manife\u015bcie komunistycznym. Pokazuje potrzeb\u0119 tworzenia w\u0142asnych narracji w systemie i punktowanie moment\u00f3w nieci\u0105g\u0142o\u015bci, takich jak rozmijanie si\u0119 szumnych deklaracji ze stanem faktycznym, zmiana epizod\u00f3w w regu\u0142\u0119, a obaw w ustawiczny l\u0119k o przetrwanie. Adrian Tranquilli (<em>Po Zachodzie<\/em>) r\u00f3wnie\u017c stawia pytanie o zwi\u0105zek pomi\u0119dzy domen\u0105 w\u0142adzy a domen\u0105 spo\u0142eczn\u0105, kt\u00f3rej znakiem jest rewolucja. Aran\u017cuje wyciemnion\u0105 sal\u0119 tronow\u0105, w kt\u00f3rej znajduj\u0105 si\u0119 pod\u015bwietlone kolumny. Zosta\u0142y one w ca\u0142o\u015bci pokryte maskami \u2013 a w\u0142a\u015bciwie jedn\u0105 mask\u0105 zmultiplikowan\u0105 do setek egzemplarzy, znan\u0105 z filmu <em>V jak Vendetta<\/em>. Bia\u0142a maska z cynicznym u\u015bmiechem, za kt\u00f3r\u0105 filmowy V skrywa\u0142 sw\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, odnosi\u0142a si\u0119 do postaci Guya Fawkesa, XVII-wiecznego spiskowca, kt\u00f3ry usi\u0142owa\u0142 podpali\u0107 brytyjski parlament. Z czasem jego wizerunek sta\u0142 si\u0119 synonimem politycznego aktywizmu i walki z systemem, rewolucyjnej idei, kt\u00f3ra nigdy nie umiera. \u201ePod t\u0105 mask\u0105 kryje si\u0119 co\u015b wi\u0119cej ni\u017c cia\u0142o&#8230; Pod t\u0105 mask\u0105 kryje si\u0119 idea, a idee s\u0105 kuloodporne\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142 V.<em> <\/em>Maska sta\u0142a si\u0119 te\u017c symbolem globalnego ruchu protestacyjnego (pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 ni\u0105 aktywi\u015bci z kolektywu Anonymous). Wskazuje zatem na fakt, i\u017c to\u017csamo\u015b\u0107 znika dla idei \u2013 ona staje si\u0119 naczeln\u0105 si\u0142\u0105, wiod\u0105c\u0105 lud na barykady. Rewolucyjny t\u0142um czerpie z arsena\u0142u kultury popularnej (filmu, komiksu), wy\u0142awiaj\u0105c z jej tygla przysz\u0142e symbole. Centraln\u0105 pozycj\u0119 w ciemnej sali zajmuje pusty tron. Nie ma ju\u017c zatem w\u0142adcy, kt\u00f3ry rozdaje karty \u2013 nie ma jednego wroga. Kolumny flankuj\u0105ce tron pokryte maskami kieruj\u0105 uwag\u0119 widza na fakt, i\u017c zmiany spo\u0142eczne tocz\u0105 si\u0119 gdzie indziej, ruch rewolucyjny biegnie swoimi torami \u2013 kana\u0142ami sieci spo\u0142eczno\u015bciowych, w szemranych uliczkach wielkich miast. Setki ludzi gromadz\u0105 si\u0119 dla wsp\u00f3lnej idei, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 wsp\u00f3lne cele. Inna sprawa, \u017ce nast\u0119pnie, si\u0142\u0105 rzeczy, osi\u0105gni\u0119te cele rozwarstwiaj\u0105 si\u0119 i powstaje potrzeba kolejnej rewolucji. Pusty tron, pusta m\u00f3wnica \u2013 to symbole zamieraj\u0105cego romantycznego kultu jednostki, kt\u00f3ra porusza t\u0142umy, wolne miejsce dla everymana, kt\u00f3ry potencjalnie mo\u017ce wyrazi\u0107 swoj\u0105 opini\u0119, sw\u00f3j w\u0142asny manifest. Na ile jest rzeczywi\u015bcie w stanie to zrobi\u0107 i jaki mo\u017ce by\u0107 wymiar etyczny takiego posuni\u0119cia, to ju\u017c zupe\u0142nie odmienna kwestia.<\/p>\n<figure id=\"attachment_24721\" aria-describedby=\"caption-attachment-24721\" style=\"width: 533px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-006\/\" rel=\"attachment wp-att-24721\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-24721\" title=\"Adrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adrian-tranquilli-po-zachodzie-2014-006.jpg\" alt=\"Adrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" width=\"533\" height=\"800\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-24721\" class=\"wp-caption-text\">Adrian Tranquilli, \u201ePo Zachodzie\u201d, 2014, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Szukanie winnych <\/strong><\/p>\n<p>Warto w tym kontek\u015bcie przywo\u0142a\u0107 inn\u0105, niedawn\u0105 wystaw\u0119, zwi\u0105zan\u0105 z kwestiami polityczno-spo\u0142ecznymi, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c stawia\u0142a pytania o kwestie odpowiedzialno\u015bci w\u0142adzy. By\u0142a to <em>Noc S\u0105du<\/em> w Galerii Labirynt w Lublinie, w kt\u00f3rej wzi\u0119li udzia\u0142 Roee Rosen i Zbigniew Libera. Arty\u015bci, kt\u00f3rzy pierwszy raz spotkali si\u0119 podczas wystawy <em>Mirroring Evil<\/em> w Nowym Jorku w 2002 roku, w podobnie wnikliwy i surowy spos\u00f3b odnosz\u0105 si\u0119 do problem\u00f3w, kt\u00f3re trawi\u0105 wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat. Ich sztuka jest blisko historii, pami\u0119ci, polityki, a jednocze\u015bnie ch\u0119tnie przybiera sztafa\u017c fikcji. Inscenizuj\u0105 zdarzenia po to, aby uwydatni\u0107 niewygodn\u0105 prawd\u0119. <em>Noc S\u0105du<\/em> by\u0142a pr\u00f3b\u0105 konfrontacji z lud\u017ami odpowiedzialnymi za globalny kryzys ekonomiczny i zachwianie polityczne w Europie. Rosen w alegoryczny spos\u00f3b \u201erozprawi\u0142 si\u0119\u201d z W\u0142adimirem Putinem. W cyklu gwaszy <em>Vladimir\u2019s Night<\/em> i ksi\u0105\u017cce, kt\u00f3ra mu towarzyszy, nakre\u015bli\u0142 sugestywn\u0105 histori\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z postaci\u0105 Maxima Komara-Myshkina, rosyjskiego artysty i dzia\u0142acza podziemnego. Komar-Myshkin w latach 90. wyemigrowa\u0142 do Izraela, gdzie za\u0142o\u017cy\u0142 tajn\u0105 grup\u0119 Buried Alive (Pogrzebani \u017bywcem), z\u0142o\u017con\u0105 z artyst\u00f3w podobnie jak on przyby\u0142ych z dawnego Zwi\u0105zku Radzieckiego. Definiuj\u0105c si\u0119 jako duchowe zombie, ci\u0105gle \u017cyj\u0105ce sowieck\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105, cz\u0142onkowie Buried Alive ca\u0142kowicie odizolowali si\u0119 od izraelskiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Pod wodz\u0105 Komara-Myshkina wyprodukowali seri\u0119 film\u00f3w dokumentuj\u0105cych ich prze\u015bmiewcze dzia\u0142ania (Roee Rosen prezentuje owe \u201e\u017carty historyczne\u201d r\u00f3wnie\u017c na wystawie <em>Arena<\/em>), a po \u015bmierci mistrza w 2011 roku spad\u0142a na nich odpowiedzialno\u015b\u0107 opieki nad jego najwa\u017cniejszym dzie\u0142em \u2013 wspomnian\u0105 seri\u0105 gwaszy <em>Vladimir\u2019s Night<\/em>, ilustruj\u0105cych nietypow\u0105 fantazj\u0119 artysty. Komar-Myshkin mia\u0142 obsesj\u0119 na punkcie W\u0142adimira Putina i wierzy\u0142, \u017ce ten spr\u00f3buje si\u0119 z nim rozprawi\u0107, stworzy\u0142 zatem cykl obraz\u00f3w, w\u00a0kt\u00f3rych wymierza sprawiedliwo\u015b\u0107 Putinowi w spos\u00f3b niezwykle wysublimowany i sadystyczny. Historia Komara-Myshkina, komaro-myszy, jest w istocie zawoalowanym oskar\u017ceniem rzuconym w stron\u0119 w\u0142adz Rosji. W obrazach stylizowanych na dzieci\u0119c\u0105 ba\u015b\u0144, zebranych r\u00f3wnie\u017c w formie ksi\u0105\u017cki, artysta opowiada o \u201enocy W\u0142adimira\u201d, podczas kt\u00f3rej je on kolacj\u0119 i k\u0142adzie si\u0119 spa\u0107 w towarzystwie wiernej kobiety-psa (nawi\u0105zanie do kochanki Putina, Aliny Kabajewej). Gdy \u015bpi\u0105, przedmioty w pokoju zaczynaj\u0105 ich atakowa\u0107 i urz\u0105dzaj\u0105 krwaw\u0105 jatk\u0119. Obrazy s\u0105 nasycone symbolik\u0105 \u2013 pojawiaj\u0105 si\u0119 w nich odwo\u0142ania do zamiatanych pod dywan ciemnych spraw wsp\u00f3\u0142czesnej Rosjii, m.in.: inwazji na Czeczeni\u0119, sprawy przej\u0119cia przez w\u0142adze Jukosu i aresztowania Michai\u0142a Chodorkowskiego, zab\u00f3jstwa Anny Politkowskiej, ale r\u00f3wnie\u017c do historii sztuki (Malewicz, radziecki konstruktywizm). Wszystkie te w\u0105tki sprawiaj\u0105, \u017ce praca Roee Rosena jest niezwykle g\u0119sta ikonograficznie i znaczeniowo. Ksi\u0105\u017cka-hybryda, w kt\u00f3rej obrazy opatrzone s\u0105 komentarzem Rosy Chabanovej (kolejne po Myshkinie alter ego Rosena), u\u0142atwiaj\u0105 poruszanie si\u0119 po meandrach <em>Nocy W\u0142adimira<\/em>.<\/p>\n<p>Zbigniew Libera r\u00f3wnie\u017c stworzy\u0142 fikcyjn\u0105 sytuacj\u0119, aby wskaza\u0107 winnych. Przygotowane przez niego fotografie, film i\u00a0gazeta sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na opowie\u015b\u0107 o\u00a0procesie cz\u0142onk\u00f3w grupy Bilderberg \u2013 ekskluzywnego klubu zrzeszaj\u0105cego najbardziej wp\u0142ywowych ludzi \u015bwiata. Zasiadaj\u0105cy na \u0142awie oskar\u017conych maj\u0105 na sumieniu oszustwa finansowe i, w spos\u00f3b mniej lub bardziej bezpo\u015bredni, odpowiedzialni s\u0105 za doprowadzenie do kryzysu ekonomicznego 2007 roku. W specjalnie spreparowanej gazecie znajdowa\u0142a si\u0119 dok\u0142adna lista oskar\u017conych (byli tam m.in. Bill Clinton, George W. Bush, Alan Greenspan, Dick Cheney, Bernard Madoff), a film by\u0142 fikcyjnym zapisem dziennika telewizyjnego z relacj\u0105 z procesu w Londynie. S\u0105d nad wielkimi tego \u015bwiata, kt\u00f3rzy doprowadzili miliony ludzi na skraj bankructwa, by\u0142 \u015bwiadomym nawi\u0105zaniem do proces\u00f3w norymberskich, w kt\u00f3rych s\u0105dzeni byli nazistowscy zbrodniarze. Libera i Rosen, przy pomocy r\u00f3\u017cnych medi\u00f3w, stworzyli szereg symulacji, aby wskaza\u0107, \u017ce z\u0142o nie bierze si\u0119 znik\u0105d, stoj\u0105 za nim konkretni ludzie i ich decyzje. Sado-masochistyczna gra z Putinem w konwencji malarstwa naiwnego oraz ekonomiczna Norymberga to misternie zbudowane przez artyst\u00f3w \u015bwiaty alternatywne, w kt\u00f3rych odbywa si\u0119 s\u0105d nad ich duszami \u2013 s\u0105d, kt\u00f3ry w rzeczywistym \u015bwiecie uk\u0142ad\u00f3w i wp\u0142yw\u00f3w nigdy nie m\u00f3g\u0142by si\u0119 odby\u0107. Sztuka wymierza sprawiedliwo\u015b\u0107.<\/p>\n<figure id=\"attachment_24741\" aria-describedby=\"caption-attachment-24741\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/michal-rovner-scena-fresk-2014-003\/\" rel=\"attachment wp-att-24741\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-24741\" title=\"Michal Rovner, \u201eScena\u2013fresk\u201d, 2014, projekcja wideo, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/michal-rovner-scena-fresk-2014-003-540x380.jpg\" alt=\"Michal Rovner, \u201eScena\u2013fresk\u201d, 2014, projekcja wideo, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\" width=\"540\" height=\"380\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/michal-rovner-scena-fresk-2014-003-540x380.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/michal-rovner-scena-fresk-2014-003-576x405.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/michal-rovner-scena-fresk-2014-003.jpg 900w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-24741\" class=\"wp-caption-text\">Michal Rovner, \u201eScena\u2013fresk\u201d, 2014, projekcja wideo, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Wystawa <em>Arena<\/em> w toru\u0144skim CSW i <em>Noc s\u0105du<\/em> w lubelskim Labiryncie pokazuj\u0105, \u017ce sztuka jest by\u0107 mo\u017ce jedynym czystym, wolnym od wp\u0142yw\u00f3w i zobowi\u0105za\u0144 obszarem, kt\u00f3ry bada z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 i sprzeczno\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. Na nowo przygl\u0105da si\u0119 kategoriom dobra i z\u0142a. Wskazuje winnych, bez ogl\u0105dania si\u0119 na aktualny kierunek wiatr\u00f3w politycznych czy koniunktur\u0119. Na jej arenie trudne sprawy przyjmuj\u0105 ludzki wymiar, ludzk\u0105 twarz, staj\u0105 si\u0119 widzialne i mierzalne \u2013 czasem za po\u015brednictwem metafor, czasem liczb, czasem ludzi, kt\u00f3rzy g\u0142o\u015bno m\u00f3wi\u0105 o tym, co prze\u017cyli.<\/p>\n<p>Trudno\u015b\u0107 w odbiorze wystawy <em>Arena<\/em> polega na konieczno\u015bci wnikania w kontekst przedstawionych dzie\u0142 \u2013 w przeciwnym razie otrzymujemy jedynie atrakcyjn\u0105 wizualnie form\u0119. Aby dosta\u0107 si\u0119 do tre\u015bci, trzeba by wnikn\u0105\u0107 w kolejne warstwy, da\u0107 si\u0119 wci\u0105gn\u0105\u0107 w mikrokosmos budowany przez artyst\u00f3w. W przypadku pokaz\u00f3w o tak silnym, polityczno-spo\u0142ecznym zaci\u0119ciu \u0142atwo wpa\u015b\u0107 w koleiny hermetyczno\u015bci. Tw\u00f3rcy wystawy <em>Arena<\/em> pragn\u0119li jednak stworzy\u0107 projekt o charakterze otwartym i performatywnym, st\u0105d formu\u0142a \u00a0\u201ekonstrukcji w procesie\u201d. R\u00f3wnolegle odbywaj\u0105 si\u0119 bowiem wyk\u0142ady, pokazy film\u00f3w, dzia\u0142ania, dyskusje, cyklicznie zmieniaj\u0105 si\u0119 wystawy w aneksie polskim. Na <a title=\"http:\/\/arena.csw.torun.pl\/\" href=\"http:\/\/arena.csw.torun.pl\/\">blogu wystawy<\/a>\u00a0stale pojawiaj\u0105 si\u0119 informacje o tym, co si\u0119 dzieje wok\u00f3\u0142 niej oraz komentarze, u\u0142atwiaj\u0105ce wnikni\u0119cie w jej tre\u015b\u0107: wywiady z kuratork\u0105 i artystami, amatorskie wideo, w kt\u00f3rych studenci analizuj\u0105 wybrane prace. Wszystkie te zabiegi tw\u00f3rc\u00f3w <em>Areny<\/em> u\u0142atwiaj\u0105 jej odbi\u00f3r, nie sp\u0142aszczaj\u0105c sensu \u2013 w dalszym ci\u0105gu pozostaje przestrze\u0144 na refleksj\u0119 i interpretacj\u0119 \u2013 a dzi\u0119ki temu \u015bwiat, kt\u00f3ry dla wielu wydaje si\u0119 zupe\u0142nie obcy, np. Uwessan w Nigerii, staje si\u0119 bli\u017cszy i \u0142atwiej go przyswoi\u0107 polskim odbiorcom.<\/p>\n<div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\"><em> Joseph Beuys. Teksty, komentarze, wywiady<\/em>, wyb. i oprac. Jaromir Jedli\u0144ski, t\u0142um. J. Jedli\u0144ski, A. Sochacki, M. Piotrowska, Akademia Ruchu, Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej, Warszawa 1990, s. 94.<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">Beuys zr\u00f3wna\u0142 kwesti\u0119 prowokacji i produkcji. Ujmowa\u0142 sedno ka\u017cdej tw\u00f3rczej aktywno\u015bci jako duchow\u0105 prowokacj\u0119, kt\u00f3ra zwi\u0119ksza\u0142a te\u017c wiedz\u0119 na temat sposob\u00f3w dzia\u0142ania produkcji \u2013 niezale\u017cnie od tego, co by\u0142o produkowane.<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-3\" class=\"fn-text\">Susan Sontag,\u00a0<em>O fotografii<\/em>, Warszawa 2009, s. 161-162.<a href=\"#refmark-3\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sztuka jest by\u0107 mo\u017ce jedynym czystym, wolnym od wp\u0142yw\u00f3w i zobowi\u0105za\u0144 obszarem, kt\u00f3ry bada z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 i sprzeczno\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. Na nowo przygl\u0105da si\u0119 kategoriom dobra i z\u0142a. Wskazuje winnych, bez ogl\u0105dania si\u0119 na aktualny kierunek wiatr\u00f3w politycznych czy koniunktur\u0119. Na jej arenie trudne sprawy przyjmuj\u0105 ludzki wymiar, ludzk\u0105 twarz, staj\u0105 si\u0119 widzialne i mierzalne \u2013 czasem za po\u015brednictwem metafor, czasem liczb, czasem ludzi, kt\u00f3rzy g\u0142o\u015bno m\u00f3wi\u0105 o tym, co prze\u017cyli.<\/p>\n","protected":false},"author":402,"featured_media":24715,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[409,7273,2645,774,1079,2476,849,403],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[2475],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Na arenie \u015bwiata<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"O wystawie &quot;Arena&quot; w CSW Znaki Czasu w Toruniu, kt\u00f3rej patronuje Joseph Beuys, pisze Marta Ryczkowska.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adelita-husni-bey-pocztowki-z-samotnej-wyspy-2010-2011.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adelita-husni-bey-pocztowki-z-samotnej-wyspy-2010-2011.jpg\",\"width\":900,\"height\":645,\"caption\":\"Adelita Husni-Bey, \u201ePoczt\u00f3wki z samotnej wyspy\u201d, 2010\u20132011, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\",\"name\":\"Na arenie \u015bwiata\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2014-09-09T14:00:04+00:00\",\"dateModified\":\"2014-09-17T09:17:02+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6762f1ed75d8b4cef05501942ea6fcf0\"},\"description\":\"O wystawie \\\"Arena\\\" w CSW Znaki Czasu w Toruniu, kt\u00f3rej patronuje Joseph Beuys, pisze Marta Ryczkowska.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Na arenie \u015bwiata\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6762f1ed75d8b4cef05501942ea6fcf0\",\"name\":\"Marta Ryczkowska\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/marta-ryczkowska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Na arenie \u015bwiata","description":"O wystawie \"Arena\" w CSW Znaki Czasu w Toruniu, kt\u00f3rej patronuje Joseph Beuys, pisze Marta Ryczkowska.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adelita-husni-bey-pocztowki-z-samotnej-wyspy-2010-2011.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/adelita-husni-bey-pocztowki-z-samotnej-wyspy-2010-2011.jpg","width":900,"height":645,"caption":"Adelita Husni-Bey, \u201ePoczt\u00f3wki z samotnej wyspy\u201d, 2010\u20132011, widok instalacji w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Znaki Czasu, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki, fot. Wojciech Olech (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y CSW w Toruniu)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata","name":"Na arenie \u015bwiata","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata#primaryimage"},"datePublished":"2014-09-09T14:00:04+00:00","dateModified":"2014-09-17T09:17:02+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6762f1ed75d8b4cef05501942ea6fcf0"},"description":"O wystawie \"Arena\" w CSW Znaki Czasu w Toruniu, kt\u00f3rej patronuje Joseph Beuys, pisze Marta Ryczkowska.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/marta-ryczkowska-na-arenie-swiata#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Na arenie \u015bwiata"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6762f1ed75d8b4cef05501942ea6fcf0","name":"Marta Ryczkowska","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/marta-ryczkowska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24705"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/402"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24705"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24705\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24715"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24705"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24705"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24705"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=24705"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=24705"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}