Marcin Czerwi\u0144ski: <\/strong>Jestem w gorszej sytuacji, gdy\u017c nie mog\u0119 por\u00f3wna\u0107 tych spektakli. W tym przedstawieniu brakowa\u0142o mi sedna, kt\u00f3re by spowodowa\u0142o, \u017ce otworzy si\u0119 w Brechcie co\u015b dodatkowego. Chocia\u017c nie do ko\u0144ca, bo w programach opisywano Baala<\/em>jako spektakl postpunkowy. <\/strong><\/p>\n A.F.: <\/strong>Moim zdaniem, to fikcja. Nie dopatrzy\u0142em si\u0119 w nim postpunkowo\u015bci. M\u00f3wmy o tym, co zaistnia\u0142o realnie na scenie.<\/p>\n M.C.: <\/strong>No dobrze. Jest to poprawnie wystawiona wersja sztuki Brechta z energetycznie poprowadzon\u0105 rol\u0105 tytu\u0142ow\u0105.<\/p>\n A.F.: <\/strong>Nie wiem, czy wystawiona poprawnie, na pewno widowiskowo. Spektakl kojarzy\u0142 mi si\u0119 z bud\u0105 jarmarczn\u0105, z kt\u00f3rej bi\u0142 kolorowy refleks wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci.<\/p>\n M.C.: <\/strong>A ja w\u0142a\u015bnie nie widzia\u0142em wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. To by\u0142 problem. Zobaczy\u0142em spektakl zrobiony na podstawie autora sprzed lat. Brakowa\u0142o mi tego czego\u015b, co by\u0142oby otwarte na dzisiaj. Jak rozumie\u0107 ten ewentualny postpunk? Czy on dotyczy pusto\u015bci buntu, w kt\u00f3ry przeradza si\u0119 wolno\u015b\u0107 cz\u0142owieka wobec pokus wyzwolonego \u015bwiata? Na ile w zwi\u0105zku z tym w spektaklu jest ironii \u2013 ironii obna\u017caj\u0105cej \u201elewo\u015b\u0107\u201d prowodyra Baala? Gdy Brecht pisa\u0142 Baala<\/em>, ruch anarchistyczny w Europie by\u0142 ju\u017c stosunkowo silny. Jego anarchista jest terroryst\u0105.<\/p>\n A.F.: <\/strong>W tym sensie terrorysta wywo\u0142a\u0142 I wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105. Ale Brecht pisa\u0142 sztuk\u0119, b\u0119d\u0105c m\u0142odym, zbuntowanym cz\u0142owiekiem. Od tego trzeba zacz\u0105\u0107. \u017bywio\u0142 poetycki broni\u0142 inne niedoci\u0105gni\u0119cia, co nie zmienia faktu, \u017ce jest to tekst nadal aktualny. I w tym sensie Baal <\/em>jest anarchistyczny. W jego tek\u015bcie czu\u0107 gor\u0105c\u0105 krew. Natomiast zastanawiam si\u0119, dlaczego tej g\u0119stej \u017c\u0105dzy nie wida\u0107 na scenie? <\/strong><\/p>\n M.C.: <\/strong>No w\u0142a\u015bnie, dlaczego? W ko\u0144cu tytu\u0142owy bohater zosta\u0142 zagrany ca\u0142kiem ostro i energetycznie przez kobiet\u0119.<\/p>\n A.F.: <\/strong>Problem polega chyba na czym\u015b innym. Na zdefiniowaniu w\u0142a\u015bnie tej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Zauwa\u017c, \u017ce na scenie by\u0142o pi\u0119\u0107 kurtyn. Teatr rodzi\u0142 teatr. Rola goni\u0142a rol\u0119. A gdzie to \u017cycie, chcia\u0142oby si\u0119 spyta\u0107? I dopiero na ko\u0144cu spektaklu obna\u017cono nadbudow\u0119 sceniczn\u0105, kt\u00f3ra przypomina\u0142a impresjonistyczn\u0105 ni to garderob\u0119, ni to kawiarni\u0119 wielkiego miasta po zmroku.\u00a0 Re\u017cyserka zdaje si\u0119 m\u00f3wi\u0107, \u017ce wszystkie nasze gesty, pocz\u0105wszy od tych skrajnie indywidualnych, po zaanga\u017cowane spo\u0142ecznie, s\u0105 tylko teatrem. Gorzk\u0105 fikcj\u0105 rozbuchanego \u017cycia. I dlatego nie by\u0142o wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, o kt\u00f3rej m\u00f3wisz \u2013 jej p\u0142aszczyzn i dekoracji. Nie by\u0142o modnego realizmu w skali jeden do jednego.<\/p>\n M.C.: <\/strong>Nie wiem tylko, na ile jest to g\u0142os Brechta, a na ile holenderskiej re\u017cyserki.<\/p>\n A.F.: <\/strong>Logika przestrzenna tego Baala <\/em>by\u0142a zapo\u017cyczona jakby z Woyzecka <\/em>B\u00fcchnera. Trzeba by mo\u017ce pokaza\u0107 tutaj teatr \u015bwiata, aby wygra\u0107 sensy Brechta. A takie podej\u015bcie musi bole\u0107. Spektakl Zandwijk jest stosunkowo lekki. Bo Augustynowicz zrobi\u0142a spektakl ci\u0119\u017cki, niczym czo\u0142g opancerzony podw\u00f3jn\u0105 skorup\u0105 \u2013 ale taki, kt\u00f3ry co\u015b mi da\u0142. A tutaj tego zabrak\u0142o. Bo problem realizator\u00f3w tego tekstu jest ten sam: dlaczego przedstawiaj\u0105 go umownie, zarazem teatralnie przerysowuj\u0105c?<\/p>\n M.C.: <\/strong>My\u015bl\u0119, \u017ce odpowiedzi\u0105 jest tu problem wolno\u015bci. By\u0107 mo\u017ce spektakl nie zadawa\u0142 wielu pyta\u0144, ale jednak zarysowa\u0142 miejsce wok\u00f3\u0142 tych pyta\u0144. Porusza\u0142 problem teatralizacji naszych dzia\u0142a\u0144, o czym ju\u017c powiedzia\u0142e\u015b. Jak rozumie\u0107 wolno\u015b\u0107 w \u015bwiecie braku z\u0142udze\u0144, gdzie role s\u0105 z g\u00f3ry rozdane? Gdzie wszystko jest ukontekstowione we wszelkich mo\u017cliwych perspektywach i nikt nie jest w stanie wyrwa\u0107 si\u0119 z tej sytuacji. I dlatego pozosta\u0142y tylko dekoracje.<\/p>\n A.F.: <\/strong>Zgadzam si\u0119. Podoba\u0142o mi si\u0119, \u017ce aktorzy jakby wyskakiwali z dobrze naoliwionego mechanizmu, automatu, kt\u00f3ry precyzyjnie, w od niechcenia wymierzonych interwa\u0142ach czasu, wrzuca ich w pole ra\u017cenia gry, bez mo\u017cliwo\u015bci ucieczki. I wtedy staj\u0105 si\u0119 pajacami. S\u0105 przerysowani, na koturnach, jakby byli nierzeczywi\u015bci. I w\u00f3wczas staj\u0105 si\u0119 prawdziwi. Raz \u015bmieszni, raz nieporadni, raz rubaszni. Ale zawsze jacy\u015b. I tutaj widz\u0119 pr\u00f3b\u0119 zmierzenia si\u0119 z tym, o czym m\u00f3wi\u0142e\u015b. Zobaczy\u0142em wynaturzon\u0105 w krzywym odbiciu pr\u00f3b\u0119 szukania wolno\u015bci.<\/p>\n A.F.: <\/strong>Dlatego to rozwi\u0105zanie jest w sporej mierze szekspirowskie. Nak\u0142adanie i zamiana r\u00f3l. Brecht napisa\u0142 sztuk\u0119 o wolno\u015bci, kt\u00f3ra zaczyna si\u0119 od cia\u0142a, i na scenie nale\u017cy co\u015b z tym zrobi\u0107.<\/p>\n M.C.: <\/strong>Je\u015bli mia\u0142by to by\u0107 problem z cielesno\u015bci\u0105, to jest on ju\u017c dzisiaj nieaktualny. Ale je\u015bli idzie o wolno\u015b\u0107 wybor\u00f3w, to i owszem. Ale to wszystko \u015bmierdzi moralitetem. Bo co z tego wynika? Zaczynamy ten spektakl ogl\u0105da\u0107 i wiemy, jak si\u0119 sko\u0144czy. I w tym sensie by\u0142 p\u0142aski. Droga destrukcji prowadzi do katastrofy i autodestrukcji.<\/p>\n A.F.: <\/strong>Nie zgadzam si\u0119, \u017ce karty s\u0105 rozdane. Na szcz\u0119\u015bcie w \u017cyciu jestem zaskakiwany. A w spektaklu brakowa\u0142o elementu zaskoczenia. To nie jest Beckett. U mnie w domu, za oknem, widz\u0119 wi\u0119cej, ni\u017c by to wynika\u0142o z tego spektaklu. Nie widz\u0119 tylko degradacji, \u015bmierci, zepsucia.<\/p>\n M.C.: <\/strong>Bo w spektaklu wa\u017cne miejsce zajmuje te\u017c problem autentyczno\u015bci. (Aby nie poprzestawa\u0107 na prostym rachunku moralistyki i przypowie\u015bci). Przecie\u017c wiadomo, \u017ce ka\u017cdy dochodzi do ko\u0144ca swojej drogi, i \u017ce jest to smutne. Bo \u2013 jak by na to nie patrze\u0107 \u2013 Baal <\/em>jest starciem autentyczno\u015bci ze spo\u0142ecze\u0144stwem. Podoba mi si\u0119, \u017ce re\u017cyserka u\u017cywa technik \u201epopowych\u201d i filmowych, kiedy m\u00f3wi o autentycznych, najprostszych emocjach cz\u0142owieka. Taka jest trickowa scena fina\u0142owej relacji Baala z matk\u0105. Jak powiedzie\u0107 o takim uczuciu, aby nie sta\u0142o si\u0119 \u015bmieszne?<\/p>\n A.F.: <\/strong>Nale\u017cy nie m\u00f3wi\u0107.<\/p>\n M.C.: <\/strong>A jednak realizatorzy co\u015b powiedzieli. Efekt jest taki, \u017ce na koniec nie wiem, co z tym zrobi\u0107. Nie wiedzia\u0142em, czy si\u0119 \u015bmia\u0107 czy p\u0142aka\u0107. Mo\u017ce taka dwuznaczno\u015b\u0107 jest ca\u0142kiem sensownym zamierzeniem…<\/p>\n A.F.: <\/strong>Za bardzo nie ma w czym grzeba\u0107. A ile tam z\u0142a widzia\u0142e\u015b? Bo rozmawiamy o festiwalu, kt\u00f3ry ulokowa\u0142 swoje spektakle wobec kategorii z\u0142a, kt\u00f3rego jednak si\u0119 nie dopatrzy\u0142em. Brecht przecie\u017c pisa\u0142 o instynktach, a nie o z\u0142u. Pisa\u0142 o dziko\u015bci, kt\u00f3ra jest w cz\u0142owieku. Czy cz\u0142owiek mo\u017ce by\u0107 racjonalny wobec spo\u0142ecze\u0144stwa? Ale to troch\u0119 za ma\u0142o.<\/p>\n M.C.: <\/strong>Powstaje dzisiaj na przyk\u0142ad wiele film\u00f3w, kt\u00f3re pokazuj\u0105 tryb \u017cycia odleg\u0142y od dawnych kanon\u00f3w post\u0119powania ludzi wobec ludzi, tryb drapie\u017cnego narcyzmu, jak w nieudanych Egoistach <\/em>Treli\u0144skiego. Gdzie ka\u017cdy cz\u0142owiek czy sytuacja staj\u0105 si\u0119 dla jednostki doznaniem turystycznym, rzecz\u0105 do wykorzystania. Takich Baal\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych jest w filmach bardzo wielu, a powtarzanie tego w teatrze nie wnosi chyba ju\u017c niczego nowego. Co z tego, \u017ce Baal to poeta, czyli kto\u015b, kto si\u0119 buntuje. Z jednej strony uprawia destrukcj\u0119, a z drugiej nonkonformizm. I to naj\u0142atwiej pokaza\u0107, jak w Wojaczku <\/em>Majewskiego, bo towarzystwo destrukcji pod r\u0119k\u0119 z nonkonformizmem dobrze si\u0119 sprzedaje, to i\u015bcie z\u0142ota legenda. Mo\u017ce dlatego to wszystko mnie nie poruszy\u0142o. Tysi\u0119czna posta\u0107 w tych samych sid\u0142ach, ko\u0144cz\u0105ca w rynsztoku.<\/p>\n <\/p>\n M.C.: <\/strong>Ten wielogodzinny spektakl to teatr polityczny. Co z tego wynika? Czy to tylko obj\u0119to\u015b\u0107 materia\u0142u, kt\u00f3rego nie da si\u0119 inaczej pokaza\u0107? Na marginesie, pod k\u0105tem obj\u0119to\u015bci przychodz\u0105 mi na my\u015bl przedstawienia Lupy. I to, co mi m\u00f3wi intuicja, z do\u015bwiadczenia ogl\u0105dania pewnych, eksperymentalnie d\u0142ugich film\u00f3w czy przedstawie\u0144: \u017ce w pewnym momencie zmienia si\u0119 percepcja widza.<\/p>\n A.F.: <\/strong>To jest problem techniczny.<\/p>\n M.C.: <\/strong>Moim zdaniem, technika ta polega na skutecznej hipnozie widza. Spektakl ma zadzia\u0142a\u0107 w \u015brodku cz\u0142owieka. To jest co\u015b takiego, \u017ce w pewnym momencie zaczynasz inaczej postrzega\u0107, zaczynasz wchodzi\u0107 do wn\u0119trza spektaklu. Pami\u0119tam sytuacj\u0119 ca\u0142onocnego maratonu kinowego, podczas kt\u00f3rego wy\u015bwietlano Kr\u00f3lestwo <\/em>von Tiera, kiedy ludzie po projekcji opowiadali, \u017ce zacz\u0119li inaczej postrzega\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107, co prowadzi\u0142o do drastycznych przesile\u0144 wobec postrzegania znanego im \u015bwiata \u2013 do spazm\u00f3w czy psychoz. To by\u0142 skrajny przypadek. Ale my\u015bl\u0119, \u017ce co\u015b jest na rzeczy w przypadku tego Szekspira, tej trylogii. To, co na pocz\u0105tku wydaje si\u0119 wr\u0119cz ja\u0142owe, z up\u0142ywem czasu zaczyna narkotycznie wci\u0105ga\u0107. Sam tekst Szekspira przerasta kontekst medi\u00f3w, u\u017cywanych tu kamer, monitor\u00f3w, synchronicznej projekcji, naiwnie ukazanej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci medialnej, nie zgadza si\u0119 z nimi. Ale po kilku godzinach wsp\u00f3lnie prowadzonej akcji (aktorzy-media-publiczno\u015b\u0107 na scenie) narz\u0119dzia medialne zaczynaj\u0105 w tym teatrze gra\u0107 inaczej, tragedia je wch\u0142ania i gubi ich odr\u0119bno\u015b\u0107, ja\u0142owo\u015b\u0107. Bariery mi\u0119dzy medium, scen\u0105 a publiczno\u015bci\u0105 zacieraj\u0105 si\u0119 rzeczywi\u015bcie i stajemy nagle w \u015brodku jakiej\u015b przedziwnej psychodramy, a nie teatru polityki i w\u0142adzy.<\/p>\n A.F.: <\/strong>Na przyk\u0142ad Warlikowski zaczyna r\u00f3wnie\u017c robi\u0107 bardzo d\u0142ugie spektakle. Wynika to z faktu, \u017ce teatr musi reagowa\u0107 na ekspansj\u0119 szybko\u015bci, na nowe technologie obecne w \u017cyciu. Organizm teatru wysy\u0142a d\u0142ugie, wielogodzinne cia\u0142a obronne w tej w\u0142a\u015bnie postaci. To jest kontra wobec nachalnej kondensacji czy has\u0142owo\u015bci rozpanoszonej w naszej codzienno\u015bci. Powiem wi\u0119cej, to osadzona g\u0142\u0119boko w codzienno\u015bci przedziwna forma lapsusu buduje nasze podej\u015bcie do \u017cycia. W tym kontek\u015bcie nie lekcewa\u017cy\u0142bym prac M\u0105dzika. I ten spektakl jest pr\u00f3b\u0105 ogarni\u0119cia tej obezw\u0142adniaj\u0105cej szybko\u015bci zmian. I tylko to mia\u0142em na my\u015bli, m\u00f3wi\u0105c o technicznym wymiarze tego procesu.<\/p>\n M.C.: <\/strong>Przejd\u017amy do rekwizyt\u00f3w, jakimi s\u0105 wsp\u00f3\u0142czesne technologie i media w tym spektaklu. S\u0105 tu zastosowane pewne efektowne chwyty, kt\u00f3re staraj\u0105 si\u0119 na\u015bladowa\u0107 rzeczywiste media, ca\u0142y wirtualny wymiar \u015bwiata. M\u00f3wi\u0119 o chwytach bardzo dwuznacznych. Z jednej strony to opowie\u015b\u0107 potwornie banalna. Gdy umiera kt\u00f3ry\u015b z bohater\u00f3w, a takich \u015bmierci tu sporo, jak to u Szekspira, postacie wje\u017cd\u017caj\u0105 do takiego urz\u0105dzenia, w kt\u00f3rym zostaj\u0105 obfotografowane, a ich zdj\u0119cia, jak zdj\u0119cia zw\u0142ok w prasie brukowej, pojawiaj\u0105 si\u0119 na wielkim billboardzie nad scen\u0105.<\/p>\n A.F.: <\/strong>Skan \u015bmierci.<\/p>\n M.C.: <\/strong>Tak, w\u0142a\u015bnie. Mnogo\u015b\u0107 ekran\u00f3w multiplikuje \u015bmier\u0107. To symboliczne i minimalistyczne zarazem narz\u0119dzie. W og\u00f3le teatr Zachodu estetyzuje silne emocje, kt\u00f3re targaj\u0105 lud\u017ami, ale robi to w ch\u0142odny, zimny spos\u00f3b. Chce pokaza\u0107 ch\u0142\u00f3d cywilizacji, jaka nas otacza. Czyli nawi\u0105zuje do tych wszystkich alienuj\u0105cych przestrzeni naszego \u015bwiata \u2013 szpitali, \u0142a\u017ani, zimnych i sterylnych pomieszcze\u0144, pustych i ponurych obiekt\u00f3w rozrywkowych, w kt\u00f3rych \u2013 jakby przypadkiem \u2013 rozgrywaj\u0105 si\u0119 dramaty ludzkie. Tu wkraczaj\u0105 ch\u0142\u00f3d i alienacja wsp\u00f3\u0142czesnych medi\u00f3w. B\u0142yskaj\u0105cy napis na ekranie Tragedii rzymskich <\/em>konotuje medialne widowisko. To rodzaj mrugni\u0119cia okiem w stron\u0119 staro\u017cytnych igrzysk; teraz poka\u017cemy wam igrzyska z bohaterami \u201ez g\u00f3ry\u201d, z samym Cezarem \u2013 zdaje si\u0119 m\u00f3wi\u0107 re\u017cyser. Kiedy w Koriolanie <\/em>umiera drugi i trzeci z bohater\u00f3w, zaczynasz my\u015ble\u0107, jak banalny chwyt u\u017cyty! Powt\u00f3rki, nawroty elektronicznych didaskali\u00f3w z dat\u0105 \u015bmierci poszczeg\u00f3lnych postaci, prezentowane na ekranach, staj\u0105 si\u0119 irytuj\u0105ce. Ale z drugiej strony jest co\u015b niesamowitego, gdy cia\u0142a bohater\u00f3w s\u0105 ju\u017c anonimowe, niczym cia\u0142a po wypadku samochodowym. To s\u0105 te konotacje, o kt\u00f3rych wspomina\u0142em. Postaci Szekspira w sztuce van Hove s\u0105 jak egzekucja Nicolae Ceau\u015fescu, kt\u00f3ry jako pierwszy w naszej szeroko\u015bci geograficznej zosta\u0142 w tej pozie uwieczniony na ekranie. Egzekucja i \u015bmier\u0107 zosta\u0142y zarejestrowane i poddane emocjonalnej obr\u00f3bce. Te znaki by\u0142y czytelne.<\/p>\n A.F.: <\/strong>Zgadza si\u0119. Herta M\u00fcller czy Aglaja Veteranyi, dwie \u015bwietne Rumunki o niemieckich korzeniach, przejmuj\u0105co pisz\u0105 w\u0142a\u015bnie o ostatnim portrecie tyrana. Ale musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce te zabiegi podoba\u0142y mi si\u0119 do pewnego czasu \u2013 a p\u00f3\u017aniej zobaczy\u0142em ju\u017c tylko brak pomys\u0142u. Mo\u017ce dlatego, \u017ce VIP-y staro\u017cytnego Rzymu zosta\u0142y ukazane na poziomie plebsu. Mo\u017cna sobie ko\u0142o nich usi\u0105\u015b\u0107, ale s\u0105 jednak niedost\u0119pni. Nie zwracaj\u0105 na nas uwagi. Ich obecno\u015b\u0107 jest rodzajem pretekstu, kt\u00f3ry pokazuje wymiar medialno\u015bci w\u0142a\u015bnie.<\/p>\n M.C.: <\/strong>Oni s\u0105 r\u00f3wnocze\u015bnie jakby bohaterami antycznej telenoweli.<\/p>\n A.F.: <\/strong>Dok\u0142adnie. Do pewnego momentu pokazywanie ich na \u017cywo by\u0142o fajne i s\u0105dzi\u0142em, \u017ce ta forma b\u0119dzie jako\u015b ewoluowa\u0142a, \u017ce zrodz\u0105 si\u0119 kolejne konteksty w ramach \u015bwietnie zakre\u015blonej przestrzeni scenicznej, co mia\u0142o potwierdzenie w efektach d\u017awi\u0119kowych i muzycznych. I ta wielka neonowa rampa, kt\u00f3ra z hukiem, jak oszala\u0142a d\u017cd\u017cownica na gie\u0142dzie papier\u00f3w warto\u015bciowych, demonicznie ci\u0119\u0142a przestrze\u0144 gry. Jednym s\u0142owem, kultura medialna na scenie by\u0142a kompletna. Tylko czy to wystarczy na prawie sze\u015b\u0107 godzin grania? Moim zdaniem, aby uzyska\u0107 efekt, o kt\u00f3rym m\u00f3wisz, czyli zmian\u0119 percepcji widowiska, to za ma\u0142o. Poza tym Tragedie <\/em>to teatr epicki w tym sensie, \u017ce trudno by\u0142o w ten obraz wej\u015b\u0107, uto\u017csami\u0107 si\u0119 z nim. Nie widzia\u0142em tam kategorii \u201eja\u201d czy \u201emy\u201d. Byli tylko \u201eoni\u201d i \u201etamci\u201d. Co samo w sobie jest sk\u0105din\u0105d cenne, ale to nie jest zdobycz teatralna. St\u0105d moje lekkie rozczarowanie.<\/p>\n M.C.: <\/strong>Nie zgadzam si\u0119 z tym, bo doczeka\u0142em fina\u0142u tych kilku godzin. Powiedzia\u0142e\u015b jednak wa\u017cn\u0105 rzecz o tym spektaklu. To jeden ze \u015bwiadomych zabieg\u00f3w \u201emy\u201d \u2013 \u201eoni\u201d. Media przecie\u017c generuj\u0105 taki podzia\u0142. Gdy przestajemy si\u0119 rozpoznawa\u0107, po prostu zmieniamy kana\u0142 i to, co widzimy, mo\u017cemy zaraz wy\u0142\u0105czy\u0107.<\/p>\n A.F.: <\/strong>Wi\u0119c u\u017cy\u0142em siebie jako pilota i wy\u0142\u0105czy\u0142em si\u0119 z tego spektaklu.<\/p>\n M.C.: <\/strong>Musia\u0142o w\u0142a\u015bnie tak by\u0107. To mo\u017ce i si\u0119 opatrzy\u0142o w trakcie pocz\u0105tkowych godzin, ale tylko w tym celu, by dopiero na drugim etapie z wolna wchodzi\u0107 w obraz, kt\u00f3ry staje si\u0119 wkr\u0119caj\u0105cy, i zaczyna si\u0119 wy\u0142ania\u0107 z niego co\u015b innego, bardzo intymna prawda o cz\u0142owieku. Gdyby zacz\u0119\u0142o si\u0119 to rozwija\u0107 od samego pocz\u0105tku (a to niemo\u017cliwe przy takiej obj\u0119to\u015bci materia\u0142u), nie nast\u0105pi\u0142aby ta zmiana percepcji. I moim zdaniem, re\u017cyser chcia\u0142 nas zm\u0119czy\u0107, okr\u0105\u017cy\u0107 nas powtarzalno\u015bci\u0105 jednego wymiaru, jak irytuj\u0105cym rytua\u0142em techno, by go ostatecznie przekroczy\u0107. Ale koniec ko\u0144c\u00f3w, sam tekst Szekspira jest na tyle silny, \u017ce mo\u017cna by go pokaza\u0107 bez tej medialnej nadbudowy, i m\u00f3wi\u0107 nim przez kilka dobrych godzin, a sam zacznie tak gra\u0107, przebiegaj\u0105c od krwawej opowie\u015bci o w\u0142adzy do egzystencjalnego dramatu jednostki, zupe\u0142nie jak w Ryszardzie III<\/em>. Takie mam \u201epodejrzenie\u201d.<\/p>\n A.F.: <\/strong>M\u00f3j zarzut polega na czym\u015b innym. W spektaklu jest absolutna \u015bwiadomo\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w wyrazu. Nie ma przypadkowo\u015bci. M\u00f3wi\u0119 o tym, co jest nierozwijane, a stwarza szans\u0119 na rozwini\u0119cie. Zreszt\u0105, jest to chyba najciekawsza zagraniczna propozycja na tym festiwalu. Niepotrzebna by\u0142a ta estetyka rodem z kampanii prezydenckiej w Stanach. \u015awiat \u017cyje innym \u017cyciem ni\u017c ten spektakl. Mimo \u017ce na co dzie\u0144 egzystujemy na rogatkach tego ameryka\u0144skiego imperium.<\/p>\n M.C.: <\/strong>Tak, tu musz\u0119 si\u0119 zgodzi\u0107. Nie zauroczy\u0142y mnie w tym spektaklu gad\u017cety medialne, towarzysz\u0105ce politycznym zab\u00f3jstwom antycznego Rzymu (jak te dokumentalia pokazywane na monitorach), a na nich Dallas, gdy ma miejsce zamach na Kennedy\u2019ego, ani symulacja wyborczej debaty telewizyjnej w Koriolanie<\/em>. Te paralele i analogie s\u0105 zbyt proste. Zreszt\u0105 obawia\u0142em si\u0119 typowej, ogranej ju\u017c, modernizacji Szekspira, w scenografii korporacyjno-medialnej. Dla przyk\u0142adu domy\u015bl\u0119 si\u0119, \u017ce Makbet <\/em>Jarzyny takiej wielogodzinnej konwencji by ju\u017c pewnie nie ud\u017awign\u0105\u0142. Broni\u0119 tego, co zrobili, ale gdyby by\u0142o inaczej, by\u0107 mo\u017ce by\u0142oby lepiej. Na pocz\u0105tku by\u0142em rozczarowany, gdy zobaczy\u0142em ten ca\u0142y sztafa\u017c wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Ale kiedy Antoniusz z Kleopatr\u0105 intymnie rozmawiaj\u0105 w domowym zaciszu, to ju\u017c zaczynam si\u0119 przekonywa\u0107. Dramat wtedy wkrada si\u0119 do ich prywatnego \u017cycia. Moim zdaniem, trzecia cz\u0119\u015b\u0107 unios\u0142a ca\u0142y spektakl.<\/p>\n <\/p>\n M.C.: <\/strong>To bardzo specyficzny spektakl. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce by\u0142 to komedio-dramat, ale i farsa, kt\u00f3ra tr\u0105ci teatraln\u0105 myszk\u0105. Zarejestrowa\u0142em dwa bieguny tej Burzy. Czyli \u017ce b\u0119dzie i \u015bmiesznie, i strasznie. Nie wiedzia\u0142em, jak reagowa\u0107, gdy jedna z postaci mia\u0142a podstawiony g\u0142os idiotycznego \u015bmiechu z ta\u015bmy.<\/p>\n A.F.: <\/strong>To by\u0142o \u017cenuj\u0105ce.<\/p>\n M.C.: <\/strong>Ten g\u0142upi \u015bmiech sta\u0142 si\u0119 zara\u017aliwy i przela\u0142 si\u0119 na widowni\u0119. \u0141zy przez \u015bmiech by\u0142y pokazane grub\u0105, naturalistyczn\u0105 kresk\u0105, co r\u00f3wnie\u017c mnie w Burzy <\/em>zaskoczy\u0142o. Nast\u0119pnym zaskoczeniem by\u0142a rekonstrukcja archaicznego teatru. My\u015bl\u0119 o drewnianej scenografii, rzece nawi\u0105zuj\u0105cej do naturalizmu, gdy na scenie potrafiono zbudowa\u0107 prawdziw\u0105 rzek\u0119, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rej toczy si\u0119 \u017cycie spo\u0142eczno\u015bci Burzy<\/em>. Broni\u0142bym tego pomys\u0142u. Rzeka jest tutaj os\u0142abiona aluminiowym, kolosalnych rozmiar\u00f3w zwierciad\u0142em, co sprawia, \u017ce spektakl ma czaruj\u0105cy charakter. Natomiast naturalizmu nie potrafi\u0142em tutaj ogarn\u0105\u0107 ani zaakceptowa\u0107. Mo\u017ce masz inne podej\u015bcie?<\/p>\n A.F.: <\/strong>Ten spektakl jest teatraln\u0105 archeologi\u0105, kt\u00f3ra nudzi\u0142a. I dla mnie, jako widza wychowanego na innym teatrze, ten wyb\u00f3r konwencji jest niezrozumia\u0142y. Liczy\u0142em, \u017ce Burza <\/em>co\u015b nam powie o dzisiejszej Rosji. Nie w sensie, jak to jest ostatnio modne, aby ubra\u0107 postaci Ostrowskiego wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie i osadzi\u0107 w ponowoczesnej przestrzeni, na jakim\u015b b\u0142yszcz\u0105cym foteliku, co jest przecie\u017c pot\u0119\u017cn\u0105 \u0142atwizn\u0105 sceniczn\u0105. S\u0105dzi\u0142em, \u017ce spektakl zaproponuje rozmow\u0119. Zobaczy\u0142em teatraln\u0105 cepeli\u0119 z prza\u015bn\u0105 nadekspresj\u0105. Ludyczna struktura nie pozwoli\u0142a wprowadzi\u0107 tonu serio, co \u017ale zrobi\u0142o tej Burzy<\/em>. To by\u0142a kalka z \u017cywymi aktorami, kt\u00f3rzy za wszelk\u0105 cen\u0119 chc\u0105 nam powiedzie\u0107, \u017ce s\u0105 kim\u015b z dawnych czas\u00f3w, \u017ce s\u0105 XIX-wieczni. Taki spektakl mo\u017cna gra\u0107 sto lat i pewnie nic mu nie zaszkodzi. Mogli\u015bmy zatem sobie wyobrazi\u0107, jak by ten tekst przedstawi\u0142 Stanis\u0142awski. Jedyna rzecz, kt\u00f3ra mi si\u0119 spodoba\u0142a, to reakcja widowni. Z czego si\u0119 \u015bmiej\u0105 widzowie? I dlaczego si\u0119 \u015bmiej\u0105? Bawi\u0142o mnie przypatrywanie si\u0119 widowni. Oczywi\u015bcie aktorsko by\u0142o to \u015bwietnie poprowadzone przedstawienie, sprawnie graj\u0105ca orkiestra. To si\u0119 czu\u0142o. Ale dlaczego ten spektakl pojawi\u0142 si\u0119 na festiwalu?<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/europa-w-garazu-rita-nr-15-img-0-540x358.jpg\" "\\"europa-w-garazu-rita-nr-15-img-0\\"")
<\/a><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/europa-w-garazu-rita-nr-15-img-5.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/europa-w-garazu-rita-nr-15-img-4-400x240.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/europa-w-garazu-rita-nr-15-img-3.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/europa-w-garazu-rita-nr-15-img-2.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/europa-w-garazu-rita-nr-15-img-1.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/europa-w-garazu-rita-nr-15-img-0.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n
\nM.C.: <\/strong>Jeszcze raz przypomn\u0119, \u017ce Baala zagra\u0142a kobieta. Co nie bez znaczenia w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym raz po raz trzeba obna\u017ca\u0107 \u2013 tak\u017ce takimi podstawieniami r\u00f3l p\u0142ci \u2013 dominacj\u0119 dyskurs\u00f3w patriarchalnych. Ten gest, kiedy rysuje sobie penisa na brzuchu i jakby w ten spos\u00f3b staje si\u0119 sadystycznym potworem, machin\u0105, kt\u00f3ra tak naprawd\u0119 tylko niszczy \u2013 jak biblijny, obcoplemienny Baal, kt\u00f3ry po\u017cera ludzi. Czyli wolno\u015b\u0107, kt\u00f3ra jest po\u017ceraj\u0105ca, tak? Tak widz\u0119 struktur\u0119 po\u017ceraj\u0105cego si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa. Ten mit nadal jest aktualny przy teatralizacji naszego \u017cycia, polityki. Przecie\u017c \u017cyjemy w spo\u0142ecze\u0144stwie spektaklu i po\u017ceraj\u0105cej polityki.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/europa-w-garazu-rita-nr-15-img-1-540x360.jpg\" "\\"europa-w-garazu-rita-nr-15-img-1\\"")
<\/a><\/p>\nSkanowanie Szekspira (Tragedie rzymskie <\/em>wg Koriolana<\/em>, Antoniusza i Kleopatry <\/em>i Juliusza Cezara <\/em>Williama Szekspira w re\u017c. Iva van Hove, Holandia) <\/strong><\/h4>\n
Stanis\u0142awski w dobie laptop\u00f3w (Burza <\/em>Aleksandra Ostrowskiego w re\u017c. Lwa Erenburga, Rosja) <\/strong><\/h4>\n
<\/a><\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/europa-w-garazu-rita-nr-15-img-4-540x360.jpg\" "\\"europa-w-garazu-rita-nr-15-img-4\\"")
<\/a><\/p>\n