{"id":25899,"date":"2014-11-06T00:00:10","date_gmt":"2014-11-05T23:00:10","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=25899"},"modified":"2020-09-01T13:04:59","modified_gmt":"2020-09-01T12:04:59","slug":"barbara-szczekala-nowe-kino-powstancze-ekrany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/barbara-szczekala-nowe-kino-powstancze-ekrany","title":{"rendered":"Nowe kino powsta\u0144cze?"},"content":{"rendered":"

W latach 1992\u20132012 nie powsta\u0142a ani jedna fabu\u0142a o Powstaniu Warszawskim. Tymczasem ostatnie p\u00f3\u0142tora roku obrodzi\u0142o a\u017c sze\u015bcioma filmami. \u0141\u0105czy je nie tylko fakt, \u017ce z regu\u0142y uznane zostaj\u0105 za artystyczne rozczarowanie. Na zgliszczach nowego kina powsta\u0144czego tli si\u0119 bowiem pragnienie \u015bwie\u017cej formu\u0142y filmu historyczno-wojennego. Pragnienie stworzenia dzie\u0142a nowoczesnego i widowiskowego, w kt\u00f3rym poszukiwanie historycznej i emocjonalnej autentyczno\u015bci idzie w parze z formalnym eksperymentowaniem.<\/p>\n

\"Kadr<\/a>
Kadr z filmu \u201eMiasto 44\u201d, fot. Ola Grochowska (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)<\/figcaption><\/figure>\n

Film, kt\u00f3rego t\u0142em jest Powstanie Warszawskie, wydaje si\u0119 fabularnym samograjem. Dzielni i niez\u0142omni bohaterowie: dziarscy m\u0142odzie\u0144cy i dziewczyny jak maliny, 63 dni akcji uj\u0119tej w gotow\u0105 dramaturgi\u0119, fotogenia wojennej Warszawy, a w ko\u0144cu \u2013 niezliczona ilo\u015b\u0107 \u017cywych \u015bwiadectw i osobistych opowie\u015bci pokrzy\u017cowanych przez wielk\u0105 Histori\u0119. Jak wykorzysta\u0142o to polskie kino najnowsze? Potencjaln\u0105 obfito\u015b\u0107 zamieni\u0142o w kl\u0119sk\u0119 urodzaju. By\u0142 sobie dzieciak\u2026<\/em> (2013, L. Wosiewicz) to historia uczucia m\u0142odego powsta\u0144ca do zdradzieckiej folksdojczki. Sierpniowe niebo. 63 dni chwa\u0142y <\/em>(2013, I. Dobrowolski) \u0142\u0105czy topografi\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnej i wojennej Warszawy oraz jej obywateli z lat 1944 i 2013. Baczy\u0144ski<\/em> (2013, K. Piwowarski) jest liryczn\u0105 wariacj\u0105 na temat \u017cycia i tw\u00f3rczo\u015bci tytu\u0142owego poety. Powstanie Warszawskie<\/em> (2014, prod. Muzeum Powstania Warszawskiego) to foundfootage\u2019owa kompilacja autentycznego materia\u0142u wizualnego z lata \u201944, kt\u00f3r\u0105 usp\u00f3jniono fikcyjn\u0105 narracj\u0105 z offu. Miasto 44<\/em> (2014, J. Komasa) jest histori\u0105 m\u0142odych powsta\u0144c\u00f3w opart\u0105 na schemacie tr\u00f3jk\u0105ta mi\u0142osnego.<\/p>\n

Do opisywanego tu zjawiska w\u0142\u0105czy\u0142abym r\u00f3wnie\u017c Kamienie na szaniec<\/em> (2014, R. Gli\u0144ski), bo cho\u0107 akcja filmu toczy si\u0119 w roku 1943, zawiera najbardziej charakterystyczne dla nowego kina powsta\u0144czego elementy: niez\u0142omnych m\u0142odych bohater\u00f3w po\u0142\u0105czonych pokoleniowym do\u015bwiadczeniem, problematyk\u0119 narodowowyzwole\u0144cz\u0105, ewidentne aspiracje artystyczne oraz nap\u0119dzaj\u0105cy fabu\u0142\u0119 konflikt powsta\u0142y ze zderzenia d\u0105\u017ce\u0144 bohater\u00f3w i ich losu: przes\u0105dzonego przez Histori\u0119 i znanego widzom. Nadchodz\u0105cy sezon telewizyjny przyniesie \u201epowsta\u0144cze\u201d odcinki serialu Czas honoru<\/em> (TVP2, 2008\u2013), a na 2015 rok planowana jest premiera Hardkoru 44<\/em> \u2013 odwa\u017cnej animacji Tomasza Bagi\u0144skiego, w kt\u00f3rej hitlerowcy b\u0119d\u0105 przedstawieni jako \u017c\u0105dne krwi cyborgi.<\/p>\n

Chwa\u0142a pokonanym<\/strong><\/p>\n

Nie jest moim celem punktowanie wad zar\u00f3wno poszczeg\u00f3lnych film\u00f3w, jak i ca\u0142ego fenomenu, kt\u00f3ry staram si\u0119 zidentyfikowa\u0107. Mi\u0142osierdzie nakazuje r\u00f3wnie\u017c spu\u015bci\u0107 zas\u0142on\u0119 milczenia na w\u0105tpliwe etycznie praktyki marketingowe, kt\u00f3re w szerszym aspekcie zamieniaj\u0105 Powstanie w produkt gotowy do sprzeda\u017cy. Analizuj\u0105c sze\u015b\u0107 film\u00f3w, kt\u00f3rych wykwit obserwowali\u015bmy przez ostatnie p\u00f3\u0142tora roku, warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na trzy istotne symptomy jednego z wyra\u017aniejszych zjawisk w polskiej kinematografii wsp\u00f3\u0142czesnej.<\/p>\n

Po pierwsze, filmy Komasy, Gli\u0144skiego czy Piwowarskiego wynikaj\u0105 z silnego spo\u0142ecznego pragnienia \u201ewielkiej narracji\u201d \u2013 opowie\u015bci, kt\u00f3ra b\u0119dzie godnie reprezentowa\u0107 wydarzenie zajmuj\u0105ce szczeg\u00f3lne miejsce w naszej zbiorowej pami\u0119ci. Po drugie, opowie\u015b\u0107 ta ma stwarza\u0107 wra\u017cenie autentyzmu: historycznego i emocjonalnego. Pr\u00f3by jego osi\u0105gni\u0119cia opieraj\u0105 si\u0119 na rekonstrukcji perspektywy i wiedzy \u00f3wczesnych m\u0142odych warszawiak\u00f3w, kt\u00f3rzy mimowolnie zostaj\u0105 wrzuceni w tragiczny moment dziejowy. Po trzecie, by odda\u0107 powy\u017csze, nowe kino powsta\u0144cze ewidentnie poszukuje nowych form wyrazu, kt\u00f3re przewietrzy\u0142yby nieco st\u0119ch\u0142e konwencje filmowego opowiadania o polskiej historii.<\/p>\n

Nie ma fakt\u00f3w, s\u0105 interpretacje<\/strong><\/p>\n

Co roku 1 sierpnia polsk\u0105 opini\u0119 publiczn\u0105 dziel\u0105 trzy g\u0142\u00f3wne narracje oceniaj\u0105ce Powstanie Warszawskie. Pierwsza z nich, katastroficzna, streszcza si\u0119 w stwierdzeniu Jana Kotta, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce po wojnie nazwa\u0142 Powstanie \u201eca\u0142opaleniem Warszawy\u201d. W jej skrajnej wersji to powsta\u0144cy ponosz\u0105 win\u0119 za \u015bmier\u0107 200 tysi\u0119cy ofiar p\u00f3\u017aniejszych represji i zr\u00f3wnanie miasta z ziemi\u0105. Druga, hieratyczna, m\u00f3wi o bohaterstwie czynu powsta\u0144czego i g\u0142osi chwa\u0142\u0119 pokonanych, czasem wr\u0119cz zaklina histori\u0119 i postrzega zryw w kategoriach osobliwego zwyci\u0119stwa. Trzecia, kompromisowa, traktuje Powstanie jako ostatni przejaw buntu lub dziejow\u0105 konieczno\u015b\u0107, kt\u00f3rej nie nale\u017cy ani idealizowa\u0107, ani pot\u0119pia\u0107, lecz rozliczy\u0107, a z historii uczyni\u0107 nauczycielk\u0119 \u017cycia. Nietrudno domy\u015bli\u0107 si\u0119, \u017ce opisywane tu filmy b\u0119d\u0105 wpisywa\u0107 si\u0119 w narracj\u0119 hieratyczn\u0105 (Baczy\u0144ski<\/em>, Sierpniowe niebo<\/em>, Powstanie Warszawskie<\/em>) lub kompromisow\u0105 (By\u0142 sobie dzieciak…<\/em>, Miasto 44<\/em>, Kamienie na szaniec<\/em> \u2013 przy wcze\u015bniejszym zastrze\u017ceniu o przynale\u017cno\u015bci do zjawiska mimo innego czasu akcji).<\/p>\n

Warszawskie lato Anno Domini 1944 to r\u00f3wnie\u017c najrozleglejsza kolektywna polska legenda miejska, rezonuj\u0105ca dalece poza mitografi\u0119 samej stolicy. Jej \u015blady nosi nie tylko pami\u0119\u0107 \u015bwiadk\u00f3w, lecz tak\u017ce \u017cywa tkanka odrodzonego i pulsuj\u0105cego miasta, kt\u00f3rego mapowanie nie jest mo\u017cliwe bez przywo\u0142ywania duch\u00f3w przesz\u0142o\u015bci. Najwi\u0119ksza polska urban legend<\/em> traktowana bywa te\u017c jako mit za\u0142o\u017cycielski i synekdocha tragicznego wymiaru polskiej historii od czas\u00f3w zabor\u00f3w. Ten znaczeniowy potencja\u0142 sprawia, \u017ce nowe kino powsta\u0144cze rzadko opiera si\u0119 pokusie snucia refleksji historiozoficznej, kt\u00f3ra \u2013 o czym jeszcze b\u0119dzie mowa \u2013 zbyt dos\u0142ownie zak\u0142ada, i\u017c \u201eprzesz\u0142o\u015b\u0107 \u2013 to jest dzi\u015b, tylko cokolwiek dalej\u201d.<\/p>\n

Kino postpami\u0119ci<\/strong><\/p>\n

Do tworzenia film\u00f3w historycznych, a w szczeg\u00f3lno\u015bci kina (para)wojennego o tematyce powsta\u0144czej, bez w\u0105tpienia zach\u0119ca tak\u017ce PISF, kt\u00f3ry nader ochoczo subsydiuje produkcje historyczne maj\u0105ce zadatki na epickie i widowiskowe opowie\u015bci. Sprowadzanie artystycznych decyzji filmowc\u00f3w do koniunkturalizmu wobec polityki kulturalnej by\u0142oby jednak tyle\u017c cynizmem, co zaniechaniem. R\u00f3wnie wa\u017cne wydaj\u0105 si\u0119 tutaj motywacje generacyjne i osobiste. Nowe kino powsta\u0144cze nie jest kinem \u015bwiadectwa, jak by\u0142o to w wypadku Polskiej Szko\u0142y Filmowej, lecz postpami\u0119ci. Do pokolenia m\u0142odych \u2013 g\u0142\u00f3wnego targetu tych film\u00f3w \u2013 docieraj\u0105 wi\u0119c reminiscencje niew\u0142asne, przekazane przez wcze\u015bniejsze generacje: selektywne, zmityzowane, przekszta\u0142cone. Nie bez znaczenia jest to, \u017ce za kamer\u0119 coraz odwa\u017cniej zaczyna chwyta\u0107 trzecie powojenne pokolenie \u201ewnuk\u00f3w\u201d, kt\u00f3rego historyczne rozrachunki wydaj\u0105 si\u0119 bardziej emocjonalne i mniej zniuansowane ni\u017c pokolenia \u201edzieci\u201d. Filmowcy wiedz\u0119 o Powstaniu czerpi\u0105 nie tylko z magazyn\u00f3w literackich i medialnych dyskurs\u00f3w, lecz tak\u017ce z prywatnego archiwum rodzinnych wspomnie\u0144: matka Roberta Gli\u0144skiego walczy\u0142a w Powstaniu jako cz\u0142onkini batalionu \u201eZo\u015bka\u201d, pono\u0107 zna\u0142a nawet pierwowzory postaci, kt\u00f3rym jej syn nada\u0142 celuloidowe \u017cycie; powsta\u0144cem warszawskim by\u0142 r\u00f3wnie\u017c ojciec Ireneusza Dobrowolskiego.<\/p>\n

Przy ogromnym, nierzadko wydestylowanym z kontrowersji i pr\u00f3b polemiki, szacunku dla \u017co\u0142nierzy AK nowe kino powsta\u0144cze swobodnie traktuje legend\u0119 zrywu. Zdradza wy\u015bwiechtan\u0105 histori\u0119 na rzecz dalece atrakcyjniejszej dramaturgii i przepuszcza przesz\u0142o\u015b\u0107 przez filtr wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Tworzy bohater\u00f3w na tyle wiarygodnych, by odpowiadali naszym czasom, a jednocze\u015bnie tak wspania\u0142ych, by funkcjonowali wy\u0142\u0105cznie jako zaimpregnowany symbol zaprzesz\u0142ego cudownego bohaterstwa.<\/p>\n

<\/p>\n

Kolumbowie w teen movie<\/strong><\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie filmowi bohaterowie wydaj\u0105 si\u0119 najatrakcyjniejsz\u0105 cech\u0105 opisywanych film\u00f3w. W Baczy\u0144skim<\/em>, Kamieniach na szaniec<\/em> i Mie\u015bcie 44<\/em> mamy do czynienia z brylantami, kt\u00f3rymi strzelali\u015bmy do wroga; najdorodniejszym pokoleniem w historii Polski, kt\u00f3rego staro\u015bwiecki urok zosta\u0142 podrasowany wsp\u00f3\u0142czesnym sznytem. Filmowi powsta\u0144cy maj\u0105 pi\u0119kne umys\u0142y krzesane literatur\u0105 romantyczn\u0105 i r\u00f3wnie pi\u0119kne cia\u0142a rze\u017abione przez gimnastyk\u0119 w \u201eSokole\u201d; nosz\u0105 hipsterskie fryzury i vintage\u2019owe ubrania, zadziornie \u017cartuj\u0105, a w dodatku uprawiaj\u0105 wyestetyzowany przedma\u0142\u017ce\u0144ski seks. Podj\u0119cie mitu m\u0142odzie\u017cy \u201estarych dobrych lat\u201d nie jest jedynie kinematograficzn\u0105 konfekcj\u0105, lecz wi\u0105\u017ce si\u0119 \u2013 co wydaje mi si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 zalet\u0105 tych film\u00f3w \u2013 z przej\u0119ciem \u00f3wczesnej optyki i wyznaczeniem konkretnej strategii identyfikacji. Bohaterowie nowego kina powsta\u0144czego nie umieraj\u0105 jeszcze na \u015bmietniku historii, a ich drogi do wolno\u015bci nie odcina \u017celazna krata. Filmy te unikaj\u0105 nagminnego w polskiej debacie ahistoryzmu, czyli oceniania decyzji podj\u0119tych w przesz\u0142o\u015bci na podstawie wsp\u00f3\u0142czesnych informacji o ich skutkach. Patrzymy na wydarzenia oczami ich uczestnik\u00f3w, wzrokiem odka\u017conym z p\u00f3\u017aniejszych historycznych i ideologicznych deliberacji. Przybieramy perspektyw\u0119 tam i wtedy \u2013 sierpnia \u201944.<\/p>\n

Gimbaza idzie na wojn\u0119<\/strong><\/p>\n

Poza tym niemal we wszystkich filmach wyra\u017anie zarysowuje si\u0119 konflikt pokoleniowy mi\u0119dzy niez\u0142omnymi, emocjonalnymi m\u0142odymi powsta\u0144cami a racjonalnie wyrachowanym \u015bwiatem asekuranckich doros\u0142ych. Bohaterowie nowego kina powsta\u0144czego s\u0105 niemal w hollywoodzki spos\u00f3b aktywni i dynamiczni. Na naszych oczach rozwijaj\u0105 si\u0119 i przechodz\u0105 ekstremalny kurs przy\u015bpieszonego dorastania: z eterycznych poet\u00f3w staj\u0105 si\u0119 \u017co\u0142nierzami (Baczy\u0144ski<\/em>), z chichocz\u0105cych szczebiotek \u2013 konspiratorkami (Kamienie na szaniec<\/em>), z filmowc\u00f3w\u00a0 -amator\u00f3w \u2013 kronikarzami obl\u0119\u017conego miasta (Powstanie Warszawskie<\/em>), z nastoletnich emancypantek \u2013 sanitariuszkami (Miasto 44<\/em>). W moralizatorskim uniesieniu dowodz\u0105, \u017ce naturalne i odpowiedzialne jest przej\u015bcie drogi od harcerzyka do \u017co\u0142nierza, od zadziornej dziecinady po makabr\u0119 wojennych ofiar i tortur. Taka optyka owocuje ujednolicon\u0105 diagnoz\u0105 powsta\u0144czych motywacji: innego wyj\u015bcia nie by\u0142o. Do Powstania pcha\u0142a m\u0142odych nie romantyczna brawura, lecz reakcja obronna wymuszona dziejow\u0105 konieczno\u015bci\u0105. Bohaterowie Kamieni…<\/em>, Baczy\u0144skiego<\/em> i Miasta<\/em> 44<\/em> s\u0105 ubezw\u0142asnowolnionymi przez Histori\u0119 ofiarami, z kt\u00f3rymi \u0142atwo si\u0119 identyfikowa\u0107.<\/p>\n

Szkolny koniunkturalizm i polska specjalno\u015b\u0107 \u2013 \u201elekturowe exploitation\u201d przyci\u0105gaj\u0105ce do kina gimnazjalne wycieczki, nie s\u0105 wi\u0119c g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 popularno\u015bci film\u00f3w w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy. I cho\u0107 instytucje odpowiedzialne za edukacj\u0119 filmow\u0105 nadprodukuj\u0105 prawowierne scenariusze lekcji (\u201ePatriotyzm wczoraj i dzi\u015b\u201d, \u201eLekcja szacunku\u00a0 i\u00a0 zaufania\u00a0 dla\u00a0 wsp\u00f3\u0142czesnej\u00a0 m\u0142odzie\u017cy\u201d, \u201ePonadpokoleniowy \u015bwiat wsp\u00f3lnych warto\u015bci\u201d \u2013 materia\u0142y wydawnictwa Nowa Era, 2014), filmy zaskarbiaj\u0105 sobie sympati\u0119 m\u0142odszych widz\u00f3w nie \u201emi\u0119kk\u0105\u201d indoktrynacj\u0105, lecz swoist\u0105 autentyczno\u015bci\u0105. W obliczu deficytu dobrego wsp\u00f3\u0142czesnego polskiego kina m\u0142odzie\u017cowego nowe powsta\u0144cze narracje zwyczajnie i szczerze podobaj\u0105 si\u0119 nastolatkom.<\/p>\n

Nie pomijaj\u0105 przy tym tragicznych skutk\u00f3w warszawskiej hekatomby. W Mie\u015bcie 44<\/em>, By\u0142 sobie dzieciak\u2026<\/em> i Powstaniu Warszawskim<\/em> sporo miejsca po\u015bwi\u0119ca si\u0119 cywilom. Foundfootage\u2019owy dokument jest w zasadzie rejestracj\u0105 infrastruktury codziennego prze\u017cycia. Ostatnie sceny nowego kina powsta\u0144czego ukazuj\u0105 stolic\u0119 jako pogorzelisko wybrukowane cia\u0142ami niewinnych ofiar. \u201eTo miasto jest grobem\u201d \u2013 powie nawet \u017cyj\u0105cy w dzisiejszych czasach bohater Sierpniowego nieba<\/em>. Z pragnienia dookre\u015blenia paranteli mi\u0119dzy histori\u0105 a wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\u0105 rodzi si\u0119 niestety historiozoficzny kicz film\u00f3w, kt\u00f3re \u017cywotno\u015b\u0107 powsta\u0144czej legendy traktuj\u0105 z nieprzyzwoit\u0105 dos\u0142owno\u015bci\u0105. W Sierpniowym niebie<\/em> wyst\u0119puj\u0105 warszawscy raperzy (emisariusze fajno\u015bci?). Baczy\u0144ski <\/em>zostaje uj\u0119ty w klamr\u0119 kompozycyjn\u0105 \u2013 na warszawskim slamie ku pami\u0119ci poety tw\u00f3rcy filmu pytaj\u0105 m\u0142odych ludzi, czy poszliby do Powstania. Miasto 44<\/em> pos\u0142uguje si\u0119 nader w\u0105tpliw\u0105 elips\u0105 i panoram\u0119 Warszawy spalonej \u0142un\u0105 wojennej po\u017cogi zmienia w miejski landszaft sk\u0105pany w blasku XXI-wiecznego dobrobytu.<\/p>\n

Paradygmat romantyczny \u2013 nowy pocz\u0105tek<\/strong><\/p>\n

Powy\u017csze zabiegi, cho\u0107 przestrzelone, s\u0105 skutkiem ubocznym artystycznych poszukiwa\u0144. Tak jak wojenn\u0105 traum\u0119 literatura przepracowywa\u0142a przede wszystkim na poziomie j\u0119zyka, tak podobnie najnowsze kino eksperymentuje ze wsp\u00f3\u0142czesnymi \u015brodkami wyrazu. Nowe kino powsta\u0144cze stara si\u0119 wi\u0119c po\u0142\u0105czy\u0107 perspektyw\u0119 post pami\u0119ci z anga\u017cuj\u0105c\u0105 emocjonalnie opowie\u015bci\u0105 i jej niekonwencjonaln\u0105 struktur\u0105. Polskie kino w ca\u0142ej swojej historii przestrzega\u0142o, z drobnymi wyj\u0105tkami, zasad fabularnej p\u0142ynno\u015bci i nie wik\u0142a\u0142o opowiadanych historii w narracyjne meandry. Tymczasem ch\u0119\u0107 formalnego nowatorstwa jest tu wr\u0119cz deklarowana. Dystrybutorzy Baczy\u0144skiego<\/em> okre\u015blili go jako \u201efilm poetycko-biograficzny\u201d, za\u015b Powstanie Warszawskie<\/em> zosta\u0142o zdefiniowane jako \u201edramat wojenny non-fiction\u201d. Z kolei Kamienie na szaniec<\/em> i Miasto 44<\/em> jawnie aspiruj\u0105 do spektakularno\u015bci. Upstrzone hollywoodzkimi z ducha efektami odznaczaj\u0105 si\u0119 inscenizacyjnym profesjonalizmem. Widowisko Komasy jest bezsprzecznie najatrakcyjniejszym wizualnym spektaklem, jaki do tej pory powsta\u0142 w polskiej popkulturze. Fabularny progres jest motywowany nie tyle przez intryg\u0119, ile przez topografi\u0119 wojennej Warszawy. Powsta\u0144cy przemierzaj\u0105 jej kolejne dzielnice, a widzowie s\u0105 \u015bwiadkami nadziei odrodzenia stolicy i beznadziei jej stopniowej kapitulacji. M\u0142ody re\u017cyser pe\u0142nymi gar\u015bciami czerpie z rezerwuaru gatunkowych konwencji: melodramatu, filmu wojennego, wspomnianego teen movie<\/em>, a nawet \u2013 gdy kolejni powsta\u0144cy przegrywaj\u0105 samozachowawcz\u0105 walk\u0119 o \u017cycie \u2013 survivalu<\/em> i slashera<\/em>.<\/p>\n

Filmy o mniejszych bud\u017cetach (Sierpniowe niebo<\/em>, Baczy\u0144ski<\/em>) nie\u017ale radz\u0105 sobie z ograniczeniami finansowymi dzi\u0119ki \u015bwiadomemu u\u017cyciu materia\u0142\u00f3w archiwalnych. Emocjonalna i historyczna autentyczno\u015b\u0107 nie jest oparta na dokumentaryzmie, lecz na patchworkowej kreacyjno\u015bci \u2013 nowe kino powsta\u0144cze to zjawisko synkretyczne. Powstanie Warszawskie to film autotematyczny, \u015bwiadomy narracyjno\u015bci kinowej historiografii, traktuj\u0105cy sierpie\u0144 \u201944 jako opowie\u015b\u0107, kt\u00f3ra domaga si\u0119 nieustannego re-tellingu<\/em>. Gdy nadpisana przez twor\u00f3w narracja voice-over<\/em> zaczyna mami\u0107 widz\u00f3w swoj\u0105 potoczysto\u015bci\u0105, z letargu fikcjonalno\u015bci budzi nas markowana inscenizacja czy bezpo\u015bredni zwrot powsta\u0144c\u00f3w do kamery. Z kolei estetyczna pstrokacizna Miasta 44<\/em> jest polsk\u0105 odpowiedzi\u0105 na reinkarnacj\u0119 hollywoodzkiego kinematografu atrakcji. Komasa bombarduje widza wewn\u0119trzn\u0105 dynamik\u0105 niezwykle widowiskowych scen, na kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 matriksowe bullet-time<\/em>, uj\u0119cia POV rodem z gier wideo, p\u0142ynne jazdy kamery oraz fotogeniczna makabra wojennych obra\u017ce\u0144.<\/p>\n

Kr\u0119c\u0105c dzi\u015b film o Powstaniu Warszawskim, nale\u017cy mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce ponad dzie\u0142em zamkni\u0119tym ramami seansu tworzy si\u0119 tak\u017ce metaopowie\u015b\u0107. Narracja o Powstaniu zawsze b\u0119dzie narracj\u0105 oceniaj\u0105c\u0105 i ideologicznie zaanga\u017cowan\u0105, uwik\u0142an\u0105 w wojn\u0119 polsko-polsk\u0105 odnosz\u0105c\u0105 si\u0119 do \u201eparadygmatu romantycznego\u201d. Nowe kino powsta\u0144cze b\u0119dzie stawa\u0107 do nier\u00f3wnej walki z mitem Polskiej Szko\u0142y Filmowej, mimo \u017ce ma zupe\u0142nie inne spo\u0142eczne funkcje i odmienne formy wyrazu. M\u0142odzi tw\u00f3rcy musz\u0105 uodporni\u0107 si\u0119 na absurdalne zarzuty, \u017ce nie s\u0105 Wajd\u0105 ani nie podzielaj\u0105 rozrachunkowej refleksji Munka. S\u0105 skazani na kolejne eksperymenty, gdy\u017c dotychczasowe szukanie \u201eformy bardziej pojemnej\u201d nie przynosi ol\u015bniewaj\u0105cych rezultat\u00f3w. Tym bardziej \u017ce za ka\u017cdym razem, gdy film o Powstaniu Warszawskim mimo wielkich nadziei ponosi kl\u0119sk\u0119, Zeitgeist \u015bmieje nam si\u0119 prosto w twarz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W latach 1992\u20132012 nie powsta\u0142a ani jedna fabu\u0142a o Powstaniu Warszawskim. Tymczasem ostatnie p\u00f3\u0142tora roku obrodzi\u0142o a\u017c sze\u015bcioma filmami. \u0141\u0105czy je nie tylko fakt, \u017ce z regu\u0142y uznane zostaj\u0105 za artystyczne rozczarowanie. <\/p>\n","protected":false},"author":513,"featured_media":25905,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[3261,1607,377],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[3260],"yoast_head":"\nNowe kino powsta\u0144cze?<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Powstanie Warszawskie jako motyw filmowy analizuje Barbara Szczeka\u0142a.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/barbara-szczekala-nowe-kino-powstancze-ekrany\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/barbara-szczekala-nowe-kino-powstancze-ekrany\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/barbara-szczekala-nowe-kino-powstancze-ekrany#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/11\/miasto-44-kadr.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/11\/miasto-44-kadr.jpg\",\"width\":1000,\"height\":667,\"caption\":\"Kadr z filmu \u201eMiasto 44\u201d, fot. Ola Grochowska (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/barbara-szczekala-nowe-kino-powstancze-ekrany#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/barbara-szczekala-nowe-kino-powstancze-ekrany\",\"name\":\"Nowe kino powsta\u0144cze?\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/barbara-szczekala-nowe-kino-powstancze-ekrany#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2014-11-05T23:00:10+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T12:04:59+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/bf8a49747f89b497919626ab9f3b4306\"},\"description\":\"Powstanie Warszawskie jako motyw filmowy analizuje Barbara Szczeka\u0142a.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/barbara-szczekala-nowe-kino-powstancze-ekrany#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/barbara-szczekala-nowe-kino-powstancze-ekrany\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/barbara-szczekala-nowe-kino-powstancze-ekrany#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Nowe kino powsta\u0144cze?\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/bf8a49747f89b497919626ab9f3b4306\",\"name\":\"Barbara Szczeka\u0142a\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/barbara-szczekala\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nowe kino powsta\u0144cze?","description":"Powstanie Warszawskie jako motyw filmowy analizuje Barbara Szczeka\u0142a.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/barbara-szczekala-nowe-kino-powstancze-ekrany","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/barbara-szczekala-nowe-kino-powstancze-ekrany\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/barbara-szczekala-nowe-kino-powstancze-ekrany#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/11\/miasto-44-kadr.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/11\/miasto-44-kadr.jpg","width":1000,"height":667,"caption":"Kadr z filmu \u201eMiasto 44\u201d, fot. Ola Grochowska (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/barbara-szczekala-nowe-kino-powstancze-ekrany#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/barbara-szczekala-nowe-kino-powstancze-ekrany","name":"Nowe kino powsta\u0144cze?","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/barbara-szczekala-nowe-kino-powstancze-ekrany#primaryimage"},"datePublished":"2014-11-05T23:00:10+00:00","dateModified":"2020-09-01T12:04:59+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/bf8a49747f89b497919626ab9f3b4306"},"description":"Powstanie Warszawskie jako motyw filmowy analizuje Barbara Szczeka\u0142a.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/barbara-szczekala-nowe-kino-powstancze-ekrany#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/barbara-szczekala-nowe-kino-powstancze-ekrany"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/barbara-szczekala-nowe-kino-powstancze-ekrany#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Nowe kino powsta\u0144cze?"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/bf8a49747f89b497919626ab9f3b4306","name":"Barbara Szczeka\u0142a","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/barbara-szczekala"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25899"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/513"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25899"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25899\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25905"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25899"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25899"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25899"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=25899"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=25899"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}