{"id":25994,"date":"2014-11-12T00:00:17","date_gmt":"2014-11-11T23:00:17","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=25994"},"modified":"2014-11-13T09:54:58","modified_gmt":"2014-11-13T08:54:58","slug":"wojciech-michalski-muzyczny-przewodnik-po-podstawach-filozofii-cz-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/wojciech-michalski-muzyczny-przewodnik-po-podstawach-filozofii-cz-1","title":{"rendered":"Muzyczny przewodnik po podstawach filozofii, cz. 1"},"content":{"rendered":"

S\u0142owo wst\u0119pne<\/strong><\/p>\n

Z silnym przekonaniem, \u017ce muzyk\u0105 mo\u017cna zilustrowa\u0107 w\u0142a\u015bciwie wszystko, postanowi\u0142em zainaugurowa\u0107 nieco eksperymentalny, bazuj\u0105cy na potencjale p\u0142yn\u0105cym z konwergencji medi\u00f3w, cykl tekst\u00f3w, w ramach kt\u00f3rego w mo\u017cliwie przyst\u0119pny spos\u00f3b b\u0119d\u0119 si\u0119 stara\u0142 przedstawia\u0107 kluczowe zagadnienia poruszane przez istotnych dla kultury zachodniej my\u015blicieli. Omawianie nie oznacza tu przesadnie szczeg\u00f3\u0142owego wgryzania si\u0119 w zawi\u0142o\u015bci konkretnych doktryn, a raczej zobrazowanie wybranych idei adekwatnym do ich tre\u015bci soundtrackiem, dzi\u0119ki czemu w parze z szybkim kojarzeniem koncepcji z odpowiedzialnymi za nie postaciami powinna p\u00f3j\u015b\u0107 tak\u017ce mniejsza b\u0105d\u017a wi\u0119ksza przyjemno\u015b\u0107 estetyczna. Seria b\u0119dzie wi\u0119c z jednej strony lu\u017an\u0105 zabaw\u0105 skojarzeniami, promuj\u0105c\u0105 interesuj\u0105ce z r\u00f3\u017cnych wzgl\u0119d\u00f3w, a cz\u0119sto szerzej nieznane kompozycje, a z drugiej, mam nadziej\u0119, du\u017cym u\u0142atwieniem dla rozeznania si\u0119 w podstawach filozofii dla ka\u017cdego, kto chce zacz\u0105\u0107 (lub ju\u017c zacz\u0105\u0142) z ni\u0105 swoj\u0105 przygod\u0119. Brzmi strasznie, ale bez obaw. Nie ukrywam, \u017ce na co dzie\u0144 jestem raczej \u201ego\u015bciem od muzyki\u201d i to na popularyzacj\u0119 warto\u015bciowych utwor\u00f3w chcia\u0142bym po\u0142o\u017cy\u0107 tu szczeg\u00f3lny nacisk.<\/p>\n

\"\u201eMuzyczny<\/a>
\u201eMuzyczny przewodnik po podstawach filozofii\u201d, grafika autorstwa Justyny Ciesielskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autora)<\/figcaption><\/figure>\n

Cykl warto by\u0142oby rozpocz\u0105\u0107 od prze\u015bwietlenia hipotetycznych \u201emuzycznych zainteresowa\u0144\u201d najwi\u0119kszych \u2013 gdyby miernikiem uczyni\u0107 dzisiejsz\u0105 popularno\u015b\u0107 \u2013 gwiazd my\u015bli staro\u017cytnej, czyli Sokratesa, Platona i Arystotelesa. Ten niezbyt oryginalny wyb\u00f3r wynika r\u00f3wnie\u017c z tego, \u017ce to w\u0142a\u015bnie w staro\u017cytno\u015bci mo\u017cna by si\u0119 dopatrywa\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a zachodniej teorii muzyki (u\u015bci\u015blaj\u0105c \u2013 teorii muzyki wynikaj\u0105cej nie tyle z dokona\u0144 Grek\u00f3w, ile z umiej\u0119tnego skompilowania przez nich audialnych pomys\u0142\u00f3w Egipcjan, Mezopotamczyk\u00f3w i Izraelit\u00f3w, cho\u0107 to temat na odr\u0119bne, podobne obj\u0119to\u015bciowo, rozwa\u017cania). Napisa\u0142em \u201ezachodniej\u201d, gdy\u017c, wbrew pozorom, w wielu innych kulturach muzycznych \u2013 cho\u0107by afryka\u0144skich czy azjatyckich \u2013\u00a0konceptualizacje brzmienia, czyli to, co powszechnie uznajemy za d\u017awi\u0119ki przyjemne, prawid\u0142owe, s\u0105 zupe\u0142nie inne. Zainteresowanym t\u0105 tematyk\u0105 serdecznie polecam ksi\u0105\u017ck\u0119 Alana P. Merriama pt. The Anthropology of Music<\/em>, wype\u0142nion\u0105, obok dziesi\u0105tek muzykologicznych obserwacji dowodz\u0105cych relatywizmu ludzkiej recepcji, ogromem znakomitych anegdot, m.in. o zdegustowanych muzyk\u0105 Franza Schuberta i Richarda Wagnera przedstawicielach ludu Loma z Liberii, dla kt\u00f3rych rozwi\u0105zania melodyczno-harmoniczne stosowane przez wspomnianych kompozytor\u00f3w by\u0142y na tyle obce, \u017ce wr\u0119cz ostentacyjnie dawali oni wyraz swojemu niezadowoleniu. Wr\u00f3\u0107my jednak do antycznej Grecji, gdzie opr\u00f3cz r\u00f3wnouprawnienia sztuk (poezja, dramat, teatr i w\u0142a\u015bnie muzyka), kt\u00f3re przenika\u0142y si\u0119 niczym w postmodernistycznym kola\u017cu, muzyk\u0119 zaklasyfikowano do tzw. tr\u00f3jjedynej chorei. Innymi s\u0142owy, by\u0142a \u015bci\u015ble powi\u0105zana z ta\u0144cem i s\u0142owem, nie maj\u0105c wi\u0119kszych szans na niezale\u017cno\u015b\u0107.<\/p>\n

Muzyczna spu\u015bcizna Grek\u00f3w jest jednak ogromna. Pomys\u0142odawca muzyki konkretnej<\/a>, Pierre Schaeffer, zwraca\u0142 uwag\u0119, \u017ce chocia\u017cby genezy d\u017awi\u0119k\u00f3w akuzmatycznych, czyli takich, kt\u00f3re s\u0105 oderwane od swego \u017ar\u00f3d\u0142a (na przyk\u0142ad brzmienie instrumentu osi\u0105gane bez jego realnej obecno\u015bci, tak jak podczas s\u0142uchania radia), mo\u017cna si\u0119 dopatrywa\u0107 u uczni\u00f3w Pitagorasa, kt\u00f3rzy z uwag\u0105, bez kontaktu wzrokowego, s\u0142uchali opowie\u015bci swojego mistrza zza zas\u0142ony. Pitagorejczyk\u00f3w fascynowa\u0142y te\u017c przecie\u017c, cho\u0107 to akurat przej\u0119li z Mezopotamii, d\u017awi\u0119kowe w\u0142a\u015bciwo\u015bci wszech\u015bwiata, w czym mo\u017cna, no, mo\u017ce gdyby lekko przymru\u017cy\u0107 oczy, dopatrywa\u0107 si\u0119 genezy field recordingu<\/a> i implementacji pozainstrumentalnych brzmie\u0144 do kompozycji, w czym kluczow\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 wiele wiek\u00f3w p\u00f3\u017aniej bruityzm<\/a> czy rozw\u00f3j muzyki elektronicznej spod znaku Karlheinza Stockhausena, Pierre\u2019a Bouleza i Luigiego Nono, a nast\u0119pnie chocia\u017cby tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Pauline Oliveros. Z kolei Jerzy Waldorff ju\u017c otwieraj\u0105c swoje\u00a0Sekrety Polihymnii<\/em> wyra\u017ca\u0142 przekonanie, \u017ce w \u201erealiach\u201d Apolla i Orfeusza zakorzenieni jeste\u015bmy dzi\u015b wszyscy, wspominaj\u0105c, \u017ce \u201ePolihymnia by\u0142a jedn\u0105 z dziewi\u0119ciu muz, kt\u00f3re opiekowa\u0142y si\u0119 sztuk\u0105. Jej przypad\u0142a muzyka\u201d. Nasza muzyka. Po Grekach odziedziczyli\u015bmy te\u017c przecie\u017c mi\u0119dzy innymi obiekt \u201euwielbienia\u201d student\u00f3w szk\u00f3\u0142 muzycznych, czyli skale. Poza tym, co chyba by\u0142oby najsensowniejszym argumentem w kontek\u015bcie narracji, kt\u00f3re chcia\u0142bym ze sob\u0105 zderzy\u0107, w antyku sama muzyka cz\u0119sto wchodzi\u0142a z filozofi\u0105 we wzajemny, wielowymiarowy maria\u017c. Powi\u0105za\u0144 mo\u017cna oczywi\u015bcie znale\u017a\u0107 jeszcze mn\u00f3stwo, wi\u0119c \u017ceby nie rozwleka\u0107 wst\u0119pu do horrendalnych rozmiar\u00f3w (nast\u0119pnym razem b\u0119dzie o wiele kr\u00f3tszy, obiecuj\u0119), skupmy si\u0119 ju\u017c \u2013 w kolejno\u015bci chronologicznej \u2013 na g\u0142\u00f3wnych bohaterach pierwszego odcinka.<\/p>\n

*<\/p>\n

Sokrates<\/strong><\/p>\n

Je\u017celi, tak jak i na mnie, niezbyt dobrze dzia\u0142aj\u0105 na was domokr\u0105\u017ccy czy telemarketerzy, Sokrates przy pierwszym kontakcie najprawdopodobniej nie zaskarbi\u0142by sobie waszej sympatii. Tym bardziej, \u017ce, je\u015bli wierzy\u0107<\/a> przekazom Platona i Ksenofonta, dysponowa\u0142 wystarczaj\u0105cym oratorskim potencja\u0142em, by w drugiej z nadmienionych profesji bardzo szybko wspi\u0105\u0107 si\u0119 na szczyt \u201ekorporacyjnej drabiny\u201d. Talent spo\u017cytkowa\u0142 jednak \u2013 uff \u2013 inaczej i w swoich czasach (V w.p.n.e.) zas\u0142yn\u0105\u0142 przede wszystkim nieust\u0119pliwym nauczaniem<\/a> w przestrzeni publicznej. W przeciwie\u0144stwie do bezideowo\u015bci zwi\u0105zanej z kreowaniem popytu na produkty, kt\u00f3rych, rzecz jasna, nie potrzebujemy, tre\u015b\u0107 tych nauk w pe\u0142ni zas\u0142ugiwa\u0142a na okre\u015blenie jej mianem szlachetnej, a co szczeg\u00f3lnie godne pochwa\u0142y, Sokrates uwiarygodnia\u0142 j\u0105 r\u00f3wnie\u017c \u017cyciorysem, za nic maj\u0105c sobie snobizm i dostatek<\/a>.<\/p>\n

Punktem wyj\u015bcia w jego postrzeganiu \u015bwiata by\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnej niewiedzy (legendarne ju\u017c, cho\u0107 wyci\u0105gni\u0119te z kontekstu, \u201eWiem, \u017ce nic nie wiem<\/a>\u201d), dzi\u0119ki czemu m\u00f3g\u0142 sobie pozwoli\u0107 na dwie specyficzne formy prowadzenia dialogu z niewygodnymi lub zadufanymi w sobie rozm\u00f3wcami. Pierwsza z nich, czyli tzw. metoda elenktyczna, polega\u0142a na podpuszczaniu interlokutora do snucia monologu<\/a>, by ten, zmuszony do m\u00f3wienia i, tym samym, s\u0142uchania samego siebie, zda\u0142 sobie w ko\u0144cu \u2013 zazwyczaj bardzo szybko \u2013 spraw\u0119, \u017ce plecie bzdury, a jego rzekomo ugruntowane przekonania s\u0105 tak naprawd\u0119 uderzaj\u0105co powierzchowne. Je\u015bli macie znajomych zachwalaj\u0105cych wam artyzm i rzekom\u0105 prze\u0142omowo\u015b\u0107 sz\u00f3stej cz\u0119\u015bci Pi\u0142y<\/em>, gdy bezskutecznie po raz n-ty pr\u00f3bujecie t\u0142umaczy\u0107 im wy\u017cszo\u015b\u0107 Dyskretnego uroku bur\u017cuazji<\/em>, to dobrze wiecie o czym m\u00f3wi\u0119. Metoda druga, majeutyczna, bazowa\u0142a na jednoczesnym zaszczepianiu i wydobywaniu<\/a> ze wsp\u00f3\u0142rozm\u00f3wcy wiedzy, a raczej najbardziej logicznych i zdroworozs\u0105dkowych intuicji, poprzez umiej\u0119tne sterowanie rozmow\u0105, tak, by w pewnym momencie \u201eoponent\u201d trafi\u0142<\/a> na najw\u0142a\u015bciwsz\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 rozumowania, a w g\u0142owie zapali\u0142a mu si\u0119 symboliczna lampka z napisem \u201eI get it\u201d. Istnieje wi\u0119c wysokie prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce w czasach youtube\u2019a to w\u0142a\u015bnie Sokrates przej\u0105\u0142by palm\u0119 pierwsze\u0144stwa w filmikach ze s\u0142owem \u201ezmasakrowa\u0142\u201d w nazwie. Sw\u0105 \u201eagitacyjn\u0105\u201d wytrwa\u0142o\u015b\u0107 przyp\u0142aci\u0142 jednak w ko\u0144cu procesem<\/a>, wytoczonym mu pod zarzutem psucia m\u0142odych umys\u0142\u00f3w i szeroko rozumianej obrazy moralno\u015bci. Decyzja mog\u0142a by\u0107 tylko jedna: w wyniku tak \u201era\u017c\u0105cego\u201d odst\u0119pstwa od obowi\u0105zuj\u0105cej w\u00f3wczas, \u201epoprawnej\u201d linii my\u015blenia, zosta\u0142 oczywi\u015bcie skazany na \u015bmier\u0107. Sw\u00f3j \u017cywot, co zadomowi\u0142o si\u0119 ju\u017c nawet w popkulturze, zako\u0144czy\u0142 honorowo i wzruszaj\u0105co<\/a>, wypijaj\u0105c podan\u0105 mu trucizn\u0119 (cykuta czy szczw\u00f3\u0142 plamisty?), po uprzednim, przebijaj\u0105cym fabu\u0142\u0119 wi\u0119kszo\u015bci wyciskaczy \u0142ez, po\u017cegnaniu si\u0119 ze swoimi uczniami. Czy ta dramatyczna historia odrobink\u0119 wam czego\u015b nie przypomina?<\/p>\n

No w\u0142a\u015bnie, z ciekawostek warto doda\u0107, \u017ce co bardziej dociekliwi badacze zwracali w swoich artyku\u0142ach i ksi\u0105\u017ckach uwag\u0119 na szereg podobie\u0144stw w \u017cyciorysach Sokratesa i\u2026 Jezusa<\/a>, twierdz\u0105c, \u017ce ten pierwszy m\u00f3g\u0142 by\u0107 swego rodzaju archetypem (lub jednym z kilku takowych) Nazarejczyka. Wiarygodno\u015b\u0107 istnienia obu tych postaci (zw\u0142aszcza drugiej), kt\u00f3rych my\u015bl dla kszta\u0142towania si\u0119 naszej kultury jest przecie\u017c esencjonalna, w zale\u017cno\u015bci od przyj\u0119tej perspektywy \u2013 zimna, wyrachowana faktografia albo wiara<\/a> \u2013 okazuje si\u0119 kolejnym polem do nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 dyskusji, kt\u00f3re stosunkowo inteligentny, postronny obserwator skomentowa\u0142by, prychaj\u0105c: \u201eAd absurdum, ad absurdum\u2026\u201d.<\/p>\n

Kolorytu sokratejsko-chrze\u015bcija\u0144skiej paraleli nadaje te\u017c fakt, \u017ce Sokrates bardzo wyra\u017anie podkre\u015bla\u0142 istnienie duszy<\/a>, kt\u00f3r\u0105 nieustannie mo\u017cna doskonali\u0107 oraz ogromn\u0105 rol\u0119, jak\u0105 odgrywa ona przy konstytuowaniu wyj\u0105tkowo\u015bci cz\u0142owieka w\u015br\u00f3d rozrzuconych po \u015bwiecie organizm\u00f3w. Oczywi\u015bcie organizm\u00f3w usytuowanych w hierarchii byt\u00f3w ni\u017cej od ludzi. M\u00f3wi\u0142 te\u017c, ekhm, o wewn\u0119trznym g\u0142osie, daimonionie<\/em>, kt\u00f3ry cz\u0119sto podpowiada mu czego czyni\u0107 nie wypada. Z wa\u017cniejszych \u201epunkt\u00f3w programowych\u201d, eksponowa\u0142 wreszcie znaczenie i wag\u0119 cnoty<\/a> \u2013 z gr. arete<\/em> \u2013 rozumianej u niego jako dzielno\u015b\u0107, najwy\u017csze, wewn\u0119trzne dobro, kt\u00f3re trzeba piel\u0119gnowa\u0107, mi\u0119dzy innymi przez wyci\u0105ganie wniosk\u00f3w z sytuacji, kt\u00f3re spotykaj\u0105 nas w \u017cyciu, dzi\u0119ki czemu nasze czyny b\u0119d\u0105 sprawiedliwe, a my sami po prostu szcz\u0119\u015bliwi. Innymi s\u0142owy, cnota w tym rozumieniu wi\u0105\u017ce si\u0119 z konkretn\u0105 wiedz\u0105 o tym, co dobre, co w filozofii przyj\u0119\u0142o nazw\u0119 intelektualizmu etycznego. Wa\u017cne jest jednak, by nie miesza\u0107 go z maj\u0105c\u0105 zupe\u0142nie odmienny kontekst \u015bwiadomo\u015bci\u0105 w\u0142asnej niewiedzy. Podsumowuj\u0105c wi\u0119c kwestie moralno\u015bci i etyki, \u015bmia\u0142o mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce by\u0142y one dla Sokratesa nadrz\u0119dne.<\/p>\n

Je\u015bli za\u015b chodzi o pogl\u0105dy spo\u0142eczne: stabilne, zgodne \u017cycie we wsp\u00f3lnocie<\/a>, kt\u00f3ra jest dla siebie oparciem i w dostatku, i w niedoli, stawia\u0142 Sokrates zdecydowanie ponad atomizacj\u0105, egoizmem i niezdrowym indywidualizmem, generuj\u0105cymi destruktywn\u0105 rywalizacj\u0119. Klaruj\u0105ca si\u0119 z tego dostojnego \u017cyciorysu wizerunkowa sp\u00f3jno\u015b\u0107 \u2013 cho\u0107 raz jeszcze uczulam, \u017ce bazuj\u0119 tu g\u0142\u00f3wnie na przekazach zachwyconych jego postaci\u0105 uczni\u00f3w, kt\u00f3rzy zapewne solidnie je podkoloryzowali \u2013 prowokuje wi\u0119c nieco z\u0142o\u015bliw\u0105, ale co najmniej r\u00f3wnie szczer\u0105 refleksj\u0119, \u017ce cho\u0107by powierzchowna, cykliczna lektura tej biografii przyda\u0142aby si\u0119 zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci przedstawicieli wsp\u00f3\u0142czesnych \u201eelit\u201d. Zmniejszmy ju\u017c jednak ten moralizatorski ci\u0119\u017car gatunkowy i sprawd\u017amy, co, dos\u0142ownie, s\u0142ycha\u0107 u Platona.<\/p>\n

<\/p>\n

Platon<\/strong><\/p>\n

Bardzo wiele za\u0142o\u017ce\u0144, z przekonaniem o istnieniu duszy oraz nadrz\u0119dnej roli wsp\u00f3lnoty wobec jednostki na czele, zaczerpn\u0105\u0142 oczywi\u015bcie od Sokratesa, ale jego autorskie pomys\u0142y i pr\u00f3by interpretacji \u015bwiata s\u0105 co najmniej r\u00f3wnie intryguj\u0105ce. Chyba najpowszechniejsza w szerszej \u015bwiadomo\u015bci jest dzi\u015b jego metafora \u201ejaskini\u201d<\/a>, kt\u00f3rej rozbudowany opis mo\u017cna znale\u017a\u0107 w si\u00f3dmej ksi\u0119dze Pa\u0144stwa<\/em>. Pokr\u00f3tce, Platon zwraca\u0142 tam uwag\u0119 na dwa niewsp\u00f3\u0142mierne, a jednak egzystuj\u0105ce obok siebie \u015bwiaty: \u015bwiat materialny<\/a> i\u00a0\u015bwiat idei<\/a>. Ten drugi by\u0142 wed\u0142ug niego uniwersum, na wz\u00f3r kt\u00f3rego u\u0142o\u017cona jest nasza codzienno\u015b\u0107, stanowi\u0105ca jedynie cie\u0144, marne odbicie idealnej rzeczywisto\u015bci. Podkre\u015bla\u0142 te\u017c, \u017ce \u015bwiat jest tworem w pe\u0142ni celowym i uporz\u0105dkowanym \u2013 znamienitym projektem budowniczego, nazywanego przeze\u0144 Demiurgiem<\/a>.<\/p>\n

Funkcjonowanie pa\u0144stwa przyr\u00f3wnywa\u0142 za\u015b Platon do\u2026 mechaniki ludzkiego organizmu<\/a>, w kt\u00f3rym ka\u017cdy element ma konkretn\u0105 rol\u0119 i dop\u00f3ki spe\u0142nia j\u0105 poprawnie, dzia\u0142anie ca\u0142o\u015bci jest harmonijne. Je\u015bli jednak symboliczna w\u0105troba (korupcja), trzustka (nepotyzm) b\u0105d\u017a nerka (ob\u0142uda) oka\u017ce si\u0119 wadliwa (obecna), ca\u0142y organizm sypie si\u0119 jak domek z kart. St\u0105d te\u017c, faworyzowa\u0142 wizj\u0119 pa\u0144stwa, w kt\u00f3rym odpowiedni ludzie b\u0119d\u0105 zajmowa\u0107 zasadne ich kompetencjom miejsca \u2013 c\u00f3\u017c za pi\u0119kna utopia \u2013 co owe patologie z zasady uniemo\u017cliwi. I tak, m\u0119drc\u00f3w\/filozof\u00f3w\/my\u015blicieli widzia\u0142 jako tych, kt\u00f3rzy powinni zaj\u0105\u0107 si\u0119 rz\u0105dzeniem, wojownik\u00f3w mia\u0142 za obro\u0144c\u00f3w granic i bezpiecze\u0144stwa, za\u015b rolnik\u00f3w i rzemie\u015blnik\u00f3w postrzega\u0142 jako dostarczycieli d\u00f3br umo\u017cliwiaj\u0105cych komfortow\u0105 egzystencj\u0119. Gdyby z kolei wgry\u017a\u0107 si\u0119 dok\u0142adniej w jego my\u015bl polityczn\u0105, mo\u017cna by si\u0119 w niej \u2013 oczywi\u015bcie zn\u00f3w z lekkim przymru\u017ceniem oka \u2013 dopatrzy\u0107 jednej z pierwszych jask\u00f3\u0142ek p\u00f3\u017aniejszych, doprowadzonych w dwudziestym wieku do patologicznej formy, nacjonalizm\u00f3w<\/a> w kulturze zachodniej. Przypomnijmy, \u017ce Platon stwierdza\u0142 dosadnie, \u017ce obywatele to wy\u0142\u0105cznie ci, kt\u00f3rzy pochodz\u0105 z danego pa\u0144stwa, wy\u0142\u0105czaj\u0105c z tego grona okre\u015blanych \u00f3wcze\u015bnie metojkami \u201eimigrant\u00f3w\u201d i niewolnik\u00f3w. Wychowanek Sokratesa nie \u017cywi\u0142 te\u017c specjalnie ciep\u0142ych uczu\u0107 do demokracji<\/a>, umo\u017cliwiaj\u0105cej decyzyjno\u015b\u0107 jednostkom, kt\u00f3re od jakiegokolwiek wp\u0142ywu na losy pa\u0144stwa powinny wed\u0142ug niego trzyma\u0107 si\u0119 jak najdalej. Na marginesie, w kontek\u015bcie powy\u017cszej problematyki naprawd\u0119 warto zapozna\u0107 si\u0119 z ksi\u0105\u017ck\u0105 Anthony\u2019ego Smitha pt. Kulturowe podstawy narod\u00f3w<\/em>, gdzie autor w ciekawy spos\u00f3b, pocz\u0105wszy od barwnych opowie\u015bci o jednocz\u0105cej spo\u0142ecze\u0144stwa roli wielkich bitew czy te\u017c istotnych dla konkretnych wsp\u00f3lnot miejsc pami\u0119ci, a\u017c po ameryka\u0144ski zryw niepodleg\u0142o\u015bciowy i rewolucj\u0119 francusk\u0105, przedstawia \u017ar\u00f3d\u0142a i celne tropy wyja\u015bniaj\u0105ce, sk\u0105d wy\u0142oni\u0142y si\u0119 widniej\u0105ce na mapie po dzi\u015b dzie\u0144 pa\u0144stwa.<\/p>\n

Prywatnie, szczeg\u00f3lnie zaciekawi\u0142o mnie za\u015b u Platona to, \u017ce gdzie\u015b na drugim planie swoich rozwa\u017ca\u0144 odni\u00f3s\u0142 si\u0119 tak\u017ce do muzyki, g\u0142osz\u0105c tez\u0119, \u017ce\u2026 powinno unika\u0107 si\u0119 w niej wszelkich transgresji, a ju\u017c pod \u017cadnym pozorem nie wolno jej wykracza\u0107 poza przyj\u0119te normy<\/a>, gdy\u017c rozzuchwala to rzekomo ludzkie umys\u0142y. Nietrudno o skojarzenie z my\u015bl\u0105 Jacques\u2019a Attaliego, kt\u00f3ry dok\u0142adnie te same za\u0142o\u017cenia, tyle \u017ce przystosowane do obowi\u0105zuj\u0105cych w latach osiemdziesi\u0105tych XX wieku metod dystrybucji, przedstawia\u0142, pi\u0119tnuj\u0105c je jednocze\u015bnie, w ksi\u0105\u017cce Noise: The Political Economy of Music<\/em> (haniebnie sp\u0142ycaj\u0105c: \u201eChcesz gra\u0107 w masowych mediach? Musisz brzmie\u0107 jak wszystko inne, gdy\u017c szum jest wywrotowy\u201d). Nie lubili wi\u0119c Platona, jak s\u0105dz\u0119, \u00f3wcze\u015bni \u201eawangardzi\u015bci\u201d, nie lubili te\u017c poeci, kt\u00f3rych, co akurat znane do\u015b\u0107 powszechnie, planowa\u0142 usun\u0105\u0107 z pa\u0144stwa<\/a> ze wzgl\u0119du na to, \u017ce w \u017caden spos\u00f3b nie przyczyniaj\u0105 si\u0119 do jego rozwoju, ba, zarzut by\u0142 jeszcze soczystszy: jako pseudoarty\u015bci i ludzie oderwani od rzeczywisto\u015bci powoduj\u0105 wr\u0119cz jego regres. Mimo tych hipotetycznych i realnych tar\u0107 ze \u015bwiatem artystycznym, historia zapami\u0119ta\u0142a barczystego filozofa bardzo pozytywnie, cho\u0107 musia\u0142 na to \u201epoczeka\u0107\u201d a\u017c do \u015bredniowiecza. Jego najistotniejsze (nomen omen) idee okaza\u0142y si\u0119 bowiem z my\u015bl\u0105 wiek\u00f3w \u015brednich<\/a> niemal ca\u0142kowicie kompatybilne. Zwa\u017cywszy na powszechne w tym okresie \u201eureligijnienie\u201d trudno si\u0119 zreszt\u0105 temu dziwi\u0107 (wszystkim zainteresowanym zakulisowymi smaczkami epoki polecam znakomit\u0105 merytorycznie, a przy tym napisan\u0105 lekkim, dowcipnym j\u0119zykiem ksi\u0105\u017ck\u0119 Jacquesa Le Goffa pt. Kultura \u015bredniowiecznej Europy<\/em>).<\/p>\n

Intryguj\u0105cy w\u0105tek idealnego \u015bwiata, jak \u0142atwo si\u0119 domy\u015bli\u0107, nie pozosta\u0142 d\u0142ugo bez odzewu. Sprowokowa\u0142 bowiem ostatniego z my\u015blicieli, kt\u00f3rych chcia\u0142em dzi\u015b przywo\u0142a\u0107 \u2013 Arystotelesa \u2013 do wej\u015bcia z rozwa\u017caniami Platona w ostr\u0105 polemik\u0119. O co dok\u0142adniej posz\u0142o? Przes\u0142uchajmy Stagiryt\u0119.<\/p>\n

<\/p>\n

Arystoteles<\/strong><\/p>\n

Ko\u015bci\u0105 niezgody mi\u0119dzy obydwoma, pocz\u0105tkowo zaprzyja\u017anionymi \u201emi\u0142o\u015bnikami m\u0105dro\u015bci\u201d \u2013 Arystoteles, nim obra\u0142 w\u0142asn\u0105 filozoficzn\u0105 drog\u0119, by\u0142 przecie\u017c uczniem Platona \u2013 \u00a0okaza\u0142o si\u0119 wspomniane, forowane przez mistrza przekonanie o istnieniu \u015bwiata idealnego. Arystoteles mia\u0142 na ten temat nieco inne zdanie. Twierdzi\u0142 bowiem, \u017ce \u015bwiat idealny jest wymys\u0142em, delikatnie m\u00f3wi\u0105c, absurdalnym<\/a>, a dociekania mistrza s\u0105 zupe\u0142nie bezzasadne. Du\u017cy wp\u0142yw na to opozycyjne stanowisko mia\u0142 pewnie fakt, \u017ce z biegiem czasu sta\u0142 si\u0119 on znamienitym znawc\u0105, wr\u0119cz erudyt\u0105, w zakresie takich empiryczno-klasyfikacyjnych nauk, jak zoologia czy botanika<\/a>. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce jak p\u0142achta na byka dzia\u0142a\u0142y na\u0144 abstrakcyjne dywagacje o lepszym, wzorcowym wobec naszego uniwersum. W parze z tymi postulatami sz\u0142o te\u017c jego krytyczne podej\u015bcie do tzw. anamnezy<\/a> \u2013 prze\u015bwiadczenia, \u017ce kluczowe prawdy s\u0105 czym\u015b zaimplementowanym do naszych g\u0142\u00f3w przez wy\u017csz\u0105 istot\u0119, czym\u015b obecnym w nas ju\u017c w momencie narodzin. Arystoteles, jak \u0142atwo si\u0119 domy\u015bli\u0107, stan\u0105\u0142 po stronie opozycyjnego anamnezie empiryzmu, zak\u0142adaj\u0105c \u017ce po przyj\u015bciu cz\u0142owieka na \u015bwiat umys\u0142 jest krystalicznie czysty i zape\u0142nia si\u0119 tylko i wy\u0142\u0105cznie wraz z nabywanym do\u015bwiadczeniem<\/a>. Gdyby\u015bmy po raz trzeci ju\u017c przymru\u017cyli oczy, mo\u017cna by w tych intelektualnych przepychankach dostrzec zal\u0105\u017cek swoistego sporu religii z racjonalizmem. Swoistego, gdy\u017c Arystoteles zak\u0142ada\u0142 jednak istnienie istoty wy\u017cszej<\/a>. O ile wi\u0119c Platon w pe\u0142ni zas\u0142u\u017cy\u0142 na miano autorytetu w \u015bredniowieczu, o tyle nic dziwnego, \u017ce my\u015bl jego \u201epodopiecznego\u201d szczeg\u00f3ln\u0105 furor\u0119 robi\u0142a u schy\u0142ku tej epoki (tzw. p\u00f3\u017ane \u015bredniowiecze) oraz, przede wszystkim, w przesi\u0105kni\u0119tym bezgranicznym zachwytem nad wszelkim klasyfikowaniem, proporcjami i matematyk\u0105 renesansie. A skoro jeste\u015bmy ju\u017c przy w\u0105tkach oko\u0142o-matematycznych, zatrzymajmy si\u0119 na moment na, by\u0107 mo\u017ce, najistotniejszej post-arystotelejskiej spu\u015bci\u017anie naszych czas\u00f3w. Zajmowa\u0142 si\u0119 on bowiem r\u00f3wnie\u017c logik\u0105<\/a>, a by\u0142 w tej dziedzinie na tyle innowacyjny i kompetentny, \u017ce bez specjalnych kontrowersji mo\u017cna go dzi\u015b uzna\u0107 na przyk\u0142ad za ojca\u2026 powie\u015bci kryminalnej \u2013 jako pierwszy tak klarownie rozgraniczy\u0142 bowiem wnioskowanie dedukcyjne i, bli\u017csze charakterowi swych bogatych zainteresowa\u0144, indukcyjne. Bli\u017csze przede wszystkim dlatego, \u017ce odnosi\u0142o si\u0119 ono do tzw. zda\u0144 obserwacyjnych, do\u015bwiadczenia, powtarzalno\u015bci, innymi s\u0142owy metod u\u017cytecznych w klasyfikacyjnej praktyce badawczej.<\/p>\n

Dobrym przyk\u0142adem wnioskowania indukcyjnego (konkretnie \u2013 enumeracyjnego) by\u0142yby na przyk\u0142ad \u2013 pozwol\u0119 sobie bazowa\u0107 na w\u0142asnych wspomnieniach z festiwalu w Jarocinie w 2009 roku \u2013 wnioski z uwa\u017cnej obserwacji reakcji zatwardzia\u0142ych rockist\u00f3w na koncert wymykaj\u0105cego si\u0119 gatunkowym szufladkom zespo\u0142u Animal Collective<\/a>, graj\u0105cego bezpo\u015brednio po grupie Kazik Na \u017bywo na scenie g\u0142\u00f3wnej. I tak, przed wyst\u0119pem Amerykan\u00f3w teren imprezy b\u0142yskawicznie opustosza\u0142 (1), a z fan\u00f3w brzmie\u0144 gitarowych, kt\u00f3rzy zdecydowali si\u0119 zosta\u0107, co wulgarniejsi wyra\u017cali sw\u00f3j sprzeciw obel\u017cywymi gestami\/has\u0142ami (2). Indukcyjnym podsumowaniem powsta\u0142ym na bazie tych spostrze\u017ce\u0144 by\u0142oby za\u015b stwierdzenie (3) generalnej niech\u0119ci s\u0142uchaczy rocka\/sympatyk\u00f3w KN\u017b do eksperymentalnego brzmienia AC. I cho\u0107 wnioskowanie to na poz\u00f3r wydaje si\u0119 ciekawe, boryka si\u0119 niestety z dwiema istotnymi przypad\u0142o\u015bciami \u2013 nie obejmuje ono wszystkich element\u00f3w, kt\u00f3re trzeba by podda\u0107 badaniu, by by\u0142o wiarygodne oraz trudno za jego pomoc\u0105 dotrze\u0107 do przyczyn analizowanego stanu. Tym w\u0142a\u015bnie r\u00f3\u017cni si\u0119 wskazuj\u0105ca pewne prawid\u0142owo\u015bci, arystotelejska indukcja od umo\u017cliwiaj\u0105cej dotarcie do sedna, mniej spektakularnej dedukcji, polegaj\u0105cej na wyci\u0105ganiu z konkretnych przes\u0142anek zdroworozs\u0105dkowych wniosk\u00f3w.<\/p>\n

Wiedz\u0105c na przyk\u0142ad \u2013 przes\u0142anka A \u2013 \u017ce regularni bywalcy Jarocina mieli w 2009 roku sporo pretensji do organizator\u00f3w o zmian\u0119 profilu imprezy (do\u015b\u0107 drastyczne dla nich otwarcie si\u0119 festiwalu na muzyk\u0119 pozagitarow\u0105; gra\u0142 tam te\u017c wtedy m.in. IAMX<\/a>) oraz \u2013 B \u2013 \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 (nie m\u00f3wi\u0119, \u017ce wszyscy) zwolennik\u00f3w Kazika\/rocka po prostu nie przepada za psychodelicznym popem z dziesi\u0105tkami eksperymentalnych ornament\u00f3w<\/a>, a ju\u017c tym bardziej nie w mekce polskiego rocka, jak\u0105 niew\u0105tpliwie jest Jarocin, nietrudno nawet przed koncertem wywnioskowa\u0107 (zdanie ostateczne \u2013 C), \u017ce koncert, mimo \u017ce Animal Collective s\u0105 na \u017cywo znakomici<\/a>, spotka si\u0119 ze strony tych od lat zwi\u0105zanych emocjonalnie z imprez\u0105 odbiorc\u00f3w z wyra\u017an\u0105 krytyk\u0105. Przyk\u0142ad do\u015b\u0107 swobodny, ale mam nadziej\u0119, \u017ce w miar\u0119 dobrze obrazuje r\u00f3\u017cnic\u0119 w obu sposobach rozumowania. Z kwestii rewolucyjnych, a przyst\u0119pnych, warto nadmieni\u0107, \u017ce jest r\u00f3wnie\u017c Arystoteles tw\u00f3rc\u0105 sylogizmu, czyli specyficznego, powi\u0105zanego zreszt\u0105 z dedukcj\u0105, triadycznego systemu dowodzenia. Upraszczaj\u0105c, sylogizm bazuje na jasnej, zdroworozs\u0105dkowej zasadzie: je\u017celi A to B i B to C, to A to C. Na przyk\u0142ad: Je\u017celi manul<\/a> (a) jest wi\u0119kszy od szczura (b) i szczur (b) jest wi\u0119kszy od pszczo\u0142y (c) to i manul (a) jest wi\u0119kszy od pszczo\u0142y (c). Stagiryta wyszczeg\u00f3lni\u0142 te\u017c zasady to\u017csamo\u015bci, sprzeczno\u015bci i wy\u0142\u0105czonego \u015brodka, ale\u2026 z logik\u0105 dam ju\u017c sobie i wam spok\u00f3j, wspomnia\u0142em o nich tylko dlatego, by mie\u0107 pretekst do wrzucenia w kolejnym nawiasie (nie)\u015bmiesznych pozdrowie\u0144.<\/p>\n

Jego zauwa\u017calna fascynacja \u201etr\u00f3jkowo\u015bci\u0105\u201d (pozdrowienia dla sympatyk\u00f3w czwartego sezonu Dextera<\/em> \u2013 tak, to te) znalaz\u0142a te\u017c uj\u015bcie w my\u015bli politycznej, a \u015bci\u015blej w s\u0142ynnym ju\u017c dzi\u015b przyporz\u0105dkowaniu trzech zdegenerowa\u0144 \u2013 tyranii, oligarchii i demokracji \u2013 do pierwotnych im form ustrojowych, takich jak kr\u00f3lestwo, arystokracja i politeja (ulubiony ustr\u00f3j Arystotelesa, oparty na dominacji klasy \u015bredniej). Podobnie jak Platon, mia\u0142 te\u017c Arystoteles do\u015b\u0107 jasne zdanie na temat kszta\u0142tu pa\u0144stwa, twierdz\u0105c, \u017ce cz\u0142owiek jest podmiotem do \u017cycia w nim wr\u0119cz stworzonym<\/a>. Polityki nie postrzega\u0142 on bowiem pejoratywnie, jak widzi j\u0105 dzi\u015b wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas, zak\u0142adaj\u0105c za to, \u017ce genezy obywatelskiej \u015bwiadomo\u015bci mo\u017cna si\u0119 dopatrywa\u0107 ju\u017c w relacjach rodzinnych. Nim zapytacie: \u201e\u017ce co?\u201d, postaram si\u0119 szybko sprostowa\u0107. Uwa\u017ca\u0142 on, \u017ce ze wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cej na okre\u015blonym obszarze grupy rodzin wy\u0142ania si\u0119 po pewnym czasie kolejny mikroorganizm, w postaci na przyk\u0142ad gminy wiejskiej, z kt\u00f3rej to gminy, po interakcji z innymi gminami wiejskimi, wy\u0142oni si\u0119 tw\u00f3r jeszcze wi\u0119kszy. Z tych narastaj\u0105cych, co raz to bardziej rozleg\u0142ych, wsp\u00f3lnot konstytuuje si\u0119 wreszcie ich naturalny, sp\u00f3jny, zinstytucjonalizowany zbi\u00f3r \u2013 pa\u0144stwo, czy te\u017c, nie zapominaj\u0105c o arystotelejskich realiach \u2013 polis.<\/p>\n

Ciekawa, nieco pokrewna sokratejskiej, czy cho\u0107by, du\u017co p\u00f3\u017aniejszej, schelerowskiej, by\u0142a te\u017c jego gradacja organizm\u00f3w, przebiegaj\u0105ca od najni\u017cej w hierarchii usytuowanych byt\u00f3w nieo\u017cywionych i ro\u015blin (wegetacja), przez zajmuj\u0105ce drugi stopie\u0144 podium zwierz\u0119ta (uczucia, ruch), a\u017c po dominuj\u0105cego, a jak\u017ce, cz\u0142owieka (rozum i dusza). Nie wypada te\u017c wreszcie nie wspomnie\u0107 o postulowanej przez filozofa doktrynie z\u0142otego \u015brodka<\/a>, wedle kt\u00f3rej nale\u017cy zachowywa\u0107 umiar pomi\u0119dzy zaspokajaniem pop\u0119d\u00f3w (wolno\u015b\u0107) a funkcjonowaniem w \u015bwiecie konwenans\u00f3w (konformizm), pomi\u0119dzy potrzebami cia\u0142a i duszy. Czy\u017cby Arystoteles by\u0142 wi\u0119c protoplast\u0105 freudowskiej triady id, ego, superego i p\u00f3\u017aniejszych, goffmanowskich rozwa\u017ca\u0144 o teatrze \u017cycia codziennego? Nawet je\u015bli skojarzenie jest nieco naci\u0105gane, to w \u015bwiecie pe\u0142nym wojuj\u0105cych, niemo\u017cliwych do okie\u0142znania radykalizm\u00f3w, taki globalnie respektowany z\u0142oty \u015brodek z pewno\u015bci\u0105 by\u0142by czym\u015b na wag\u0119, nomen omen, z\u0142ota. Ale skoro i ja niebezpiecznie zbli\u017cam si\u0119 ju\u017c do utopijnych wizji, nadszed\u0142 chyba najwy\u017cszy czas, by te lu\u017ane dywagacje zako\u0144czy\u0107.<\/p>\n

W kolejnym odcinku z gwarnych rynk\u00f3w greckich miast-pa\u0144stw przeniesiemy si\u0119 w nieco bardziej wyciszon\u0105 aur\u0119 \u015bredniowiecznych klasztor\u00f3w, dzi\u0119ki czemu b\u0119dziecie mogli przeczyta\u0107 o hipotetycznych sympatiach muzycznych, jakie mog\u0142yby obrazowa\u0107 my\u015bl \u015bwi\u0119tego Augustyna, Benedykta i Tomasza. Obrodzi wi\u0119c pewnie ambientami i muzyk\u0105 new age. A je\u015bli kto\u015b z rozczarowaniem przewin\u0105\u0142 tekst, bo chcia\u0142 po prostu pos\u0142ucha\u0107 troch\u0119 muzyki, a natkn\u0105\u0142 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na bezduszne linki bez tytu\u0142\u00f3w, za\u0142\u0105czam poni\u017cej, w ramach przeprosin, wypis wszystkich wykorzystanych w tek\u015bcie utwor\u00f3w. A tymczasem, do przeczytania<\/a>!<\/p>\n

1. Pierre Schaeffer \u2013 Etude aux chemins de fer<\/em>
\n2. Francisco Lopez \u2013 La Selva<\/em>
\n3. George Antheil \u2013 Ballet mecanique<\/em>
\n4. Nicolas Jaar \u2013 Love Teacher<\/em>
\n5. Talk Talk \u2013 Wealth<\/em>
\n6. Mad Season \u2013 I Don\u2019t Know Anything<\/em>
\n7. Jay-Jay Johanson \u2013 Monologue<\/em>
\n8. Crazy P \u2013 In and Out<\/em>
\n9. Sally Shapiro \u2013 I Know<\/em>
\n10. Torpus & The Art Directors \u2013 Known, Seen, Judged<\/em>
\n11. Ulver \u2013 Eos<\/em>
\n12. Wilco \u2013 Jesus, Etc.<\/em>
\n13. I Break Horses \u2013 Faith<\/em>
\n14. The Wrens \u2013 Boys, You Won\u2019t<\/em>
\n15. Pretty Lights \u2013 Color of My Soul<\/em>
\n16. Tim Shiel \u2013 Arete I<\/em>
\n17. Gold Panda \u2013 Community<\/em>
\n18. Actress \u2013 Caves of Paradise<\/em>
\n19. Madonna \u2013 Material Girl<\/em>
\n20. Digitalism \u2013 Idealistic<\/em>
\n21. Meshuggah \u2013 Demiurge<\/em>
\n22. The Act \u2013 Organism<\/em>
\n23. Pidgeon \u2013 Nationalism Moves West<\/em>
\n24. Manic Street Preachers \u2013 Democracy Coma<\/em>
\n25. Merzbow \u2013 nagranie z koncertu
\n26. The Poets \u2013 Dead<\/em>
\n27. Hildegarda z Bingen \u2013 O Ecclesia<\/em>
\n28. Battles \u2013 Ddiamondd<\/em>
\n29. Rush \u2013 Natural Science<\/em>
\n30. Frank Smith \u2013 Before You Were Born<\/em>
\n31. Arvo Part \u2013 Tabula Rasa<\/em> (ca\u0142o\u015b\u0107)
\n32. Tori Amos \u2013 God<\/em>
\n33. Supertramp \u2013 The Logical Song<\/em>
\n34. Animal Collective \u2013 My Girls<\/em>
\n35. IAMX \u2013 Spit It Out<\/em>
\n36. Animal Collective \u2013 Fireworks<\/em>
\n37. Animal Collective \u2013 nagranie z koncertu
\n38. Bob Dylan \u2013 Political World<\/em>
\n39. Tres.B \u2013 Golden Mean<\/em>
\n40. Fennesz \u2013 Endless Summer<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jerzy Waldorff ju\u017c otwieraj\u0105c swoje Sekrety Polihymnii<\/em> wyra\u017ca\u0142 przekonanie, \u017ce w \u201erealiach\u201d Apolla i Orfeusza zakorzenieni jeste\u015bmy dzi\u015b wszyscy, wspominaj\u0105c, \u017ce \u201ePolihymnia by\u0142a jedn\u0105 z dziewi\u0119ciu muz, kt\u00f3re opiekowa\u0142y si\u0119 sztuk\u0105. Jej przypad\u0142a muzyka\u201d. Nasza muzyka. <\/p>\n","protected":false},"author":514,"featured_media":26002,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[56,3265],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[3264],"yoast_head":"\nMuzyczny przewodnik po podstawach filozofii, cz. 1<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Sokrates, Platon, Arystoteles i ich hipotetyczne muzyczne zainteresowania w artykule Wojciecha Michalskiego.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/wojciech-michalski-muzyczny-przewodnik-po-podstawach-filozofii-cz-1\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/wojciech-michalski-muzyczny-przewodnik-po-podstawach-filozofii-cz-1\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/wojciech-michalski-muzyczny-przewodnik-po-podstawach-filozofii-cz-1#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/11\/justyna-ciesielska-grafika.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/11\/justyna-ciesielska-grafika.jpg\",\"width\":1000,\"height\":666,\"caption\":\"\u201eMuzyczny przewodnik po podstawach filozofii\u201d, grafika autorstwa Justyny Ciesielskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autora)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/wojciech-michalski-muzyczny-przewodnik-po-podstawach-filozofii-cz-1#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/wojciech-michalski-muzyczny-przewodnik-po-podstawach-filozofii-cz-1\",\"name\":\"Muzyczny przewodnik po podstawach filozofii, cz. 1\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/wojciech-michalski-muzyczny-przewodnik-po-podstawach-filozofii-cz-1#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2014-11-11T23:00:17+00:00\",\"dateModified\":\"2014-11-13T08:54:58+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/d9a9d53cbbc9930ce03db2d219ea33aa\"},\"description\":\"Sokrates, Platon, Arystoteles i ich hipotetyczne muzyczne zainteresowania w artykule Wojciecha Michalskiego.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/wojciech-michalski-muzyczny-przewodnik-po-podstawach-filozofii-cz-1#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/wojciech-michalski-muzyczny-przewodnik-po-podstawach-filozofii-cz-1\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/wojciech-michalski-muzyczny-przewodnik-po-podstawach-filozofii-cz-1#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Muzyczny przewodnik po podstawach filozofii, cz. 1\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/d9a9d53cbbc9930ce03db2d219ea33aa\",\"name\":\"Wojciech Michalski\",\"description\":\"Wojciech Michalski \u2013 kulturoznawca, dziennikarz muzyczny. Redaktor w serwisach Screenagers.pl i Fpiec.pl, publikowa\u0142 m.in. w magazynie \u201eGlissando\u201d, na portalach \u201eMeakultura\u201d, \u201ePopmoderna\u201d, \u201eVICE\u201d czy Racjonalista.pl i w prasie lokalnej. Prowadzi bloga Miastokultury.blogspot.com.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/wojciech-michalski\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Muzyczny przewodnik po podstawach filozofii, cz. 1","description":"Sokrates, Platon, Arystoteles i ich hipotetyczne muzyczne zainteresowania w artykule Wojciecha Michalskiego.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/wojciech-michalski-muzyczny-przewodnik-po-podstawach-filozofii-cz-1","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/wojciech-michalski-muzyczny-przewodnik-po-podstawach-filozofii-cz-1\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/wojciech-michalski-muzyczny-przewodnik-po-podstawach-filozofii-cz-1#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/11\/justyna-ciesielska-grafika.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2014\/11\/justyna-ciesielska-grafika.jpg","width":1000,"height":666,"caption":"\u201eMuzyczny przewodnik po podstawach filozofii\u201d, grafika autorstwa Justyny Ciesielskiej (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autora)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/wojciech-michalski-muzyczny-przewodnik-po-podstawach-filozofii-cz-1#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/wojciech-michalski-muzyczny-przewodnik-po-podstawach-filozofii-cz-1","name":"Muzyczny przewodnik po podstawach filozofii, cz. 1","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/wojciech-michalski-muzyczny-przewodnik-po-podstawach-filozofii-cz-1#primaryimage"},"datePublished":"2014-11-11T23:00:17+00:00","dateModified":"2014-11-13T08:54:58+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/d9a9d53cbbc9930ce03db2d219ea33aa"},"description":"Sokrates, Platon, Arystoteles i ich hipotetyczne muzyczne zainteresowania w artykule Wojciecha Michalskiego.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/wojciech-michalski-muzyczny-przewodnik-po-podstawach-filozofii-cz-1#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/wojciech-michalski-muzyczny-przewodnik-po-podstawach-filozofii-cz-1"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2014\/wojciech-michalski-muzyczny-przewodnik-po-podstawach-filozofii-cz-1#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Muzyczny przewodnik po podstawach filozofii, cz. 1"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/d9a9d53cbbc9930ce03db2d219ea33aa","name":"Wojciech Michalski","description":"Wojciech Michalski \u2013 kulturoznawca, dziennikarz muzyczny. Redaktor w serwisach Screenagers.pl i Fpiec.pl, publikowa\u0142 m.in. w magazynie \u201eGlissando\u201d, na portalach \u201eMeakultura\u201d, \u201ePopmoderna\u201d, \u201eVICE\u201d czy Racjonalista.pl i w prasie lokalnej. Prowadzi bloga Miastokultury.blogspot.com.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/wojciech-michalski"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25994"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/514"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25994"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25994\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26002"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25994"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25994"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25994"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=25994"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=25994"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}