{"id":2700,"date":"2010-09-09T11:49:10","date_gmt":"2010-09-09T10:49:10","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=2700"},"modified":"2020-11-06T10:25:36","modified_gmt":"2020-11-06T09:25:36","slug":"studium-odosobnienia-jaromir-jedlinski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2010\/studium-odosobnienia-jaromir-jedlinski","title":{"rendered":"Studium odosobnienia"},"content":{"rendered":"

Przepad\u0142e wygrywa.<\/em>
\nPascal Quignard1<\/sup><\/p>\n

Na pustyni arkusza papieru o barwie wyp\u0142ukanego, wypra\u017conego s\u0142o\u0144cem skamienia\u0142ego piasku, z zachowaniem wielkiej ostro\u017cno\u015bci wobec pod\u0142o\u017ca (i tematu) przedstawiona jest (z u\u017cyciem olejnych pasteli) posta\u0107 Pustelnika \u2013 Antonina Artaud. Jakby myl\u0105cego, a mo\u017ce my\u015bl\u0105cego, kroki, chocia\u017c wobec braku wyznacznik\u00f3w jakichkolwiek kierunk\u00f3w o pomyleniu trudno m\u00f3wi\u0107. Ale nie, jeden kierunek \u2013 g\u00f3ra-d\u00f3\u0142 obowi\u0105zuje. Osoba stoi solo. W zamy\u015bleniu, w zapatrzeniu. Dooko\u0142a powietrze o kolorze wn\u0119trza muszli, kt\u00f3rych kruszywo niegdy\u015b zmiesza\u0142o si\u0119 z piaskiem. Ponad wyobra\u017con\u0105 postaci\u0105 baldachim \u2013 zarys dachu przypominaj\u0105cy zawieszony nogami w g\u00f3r\u0119 fortepian. U do\u0142u horyzontalna czarna forma ob\u0142o zako\u0144czona ostrzem od strony figury, poni\u017cej jej st\u00f3p, jak cz\u00f3\u0142no (z krain, do kt\u00f3rych Artaud pielgrzymowa\u0142) ustawione dnem ku g\u00f3rze. Albo jak trumna. Przed stoj\u0105c\u0105 postaci\u0105 majaczy droga, rozst\u0119p, rozpadlina. Znak rozziewu.<\/p>\n

\"Monika<\/a>
Monika Szwed, ARTAUD (z cyklu Zamiast\/Instead), 2009, rysunek olejnymi pastelami na papierze \u00e9cru, 69×64 cm, \u00a92009 by Monika Szwed<\/figcaption><\/figure>\n

Na pustyni arkusza papieru nast\u0119puje zdarzenie niebywa\u0142e, acz nie nieprawdopodobne \u2013 Spotkanie. Spotkanie Solisty i Solistki. Rysowniczki z Rysownikiem. Odnajdywanie si\u0119 zagubie\u0144. Odpominanie znacze\u0144. Poza realn\u0105 mo\u017cno\u015bci\u0105 czasow\u0105 i przestrzenn\u0105. Spotkanie bezcielesne, ale te\u017c nie tylko my\u015blowe \u2013 zarazem bowiem uczuciowe. \u201eKa\u017cde wzruszenie ma cielesny fundament\u201d m\u00f3wi\u0142 w eseju-poemacie Teatr Serafina<\/em> Antonin Artaud.2<\/sup> Ponadto, jak mawia\u0142 swoim aktorom Jerzy Grotowski: \u201eCia\u0142o jest pami\u0119ci\u0105.\u201d3<\/sup> Artaud \u017c\u0105da\u0142 te\u017c by cia\u0142o by\u0142o \u201eintensywnym tchnieniem\u201d.<\/p>\n

\"Monika<\/a>
Monika Szwed, ARTAUD (z cyklu Zamiast\/Instead), 2009, rysunek olejnymi pastelami na papierze \u00e9cru, 69×64 cm, \u00a92009 by Monika Szwed \u2013 Przybli\u017cenie<\/figcaption><\/figure>\n

Spotkanie dw\u00f3ch osobno\u015bci \u2013 dwojga Os\u00f3b. Temu spotkaniu teraz ja si\u0119 przypatruj\u0119, by wys\u0142owi\u0107 co widz\u0119, co my\u015bl\u0119. Ws\u0142uchuj\u0119 si\u0119 w nie i chocia\u017c pad\u0142o wiele s\u0142\u00f3w, s\u0142\u00f3w nie s\u0142ysz\u0119 ju\u017c (s\u0142ysz\u0119 natomiast muzyk\u0119 fortepianow\u0105 solo, o t\u0119 w\u0142a\u015bnie Saraband\u0119<\/em> z ostatniej sz\u00f3stej Suity<\/em> francuskiej <\/em>Bacha gran\u0105 przez Glenna Goulda4<\/sup>; tak\u017ce muzyka na klawesyn Francuz\u00f3w \u2013 Marc-Antoine Charpentiera i Fran\u00e7ois Couperina \u2013 grana na fortepianie towarzyszy mi w wypatrywaniu znacze\u0144 w obrazie, o kt\u00f3rym tu m\u00f3wi\u0119). Pobrzmiewa te\u017c jeszcze echo s\u0142\u00f3w Rysowniczki o nostalgii, jako pewnej fazie stanu jej duszy. Czuj\u0119, i\u017c praca Rysowniczki bierze si\u0119 z t\u0119sknoty, z dojmuj\u0105cego poczucia braku. Spotkanie oko w oko z owocami jej pracy mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 pomocne w doj\u015bciu do \u0142adu z naszymi odczuciami, je\u015bli maj\u0105 swoje \u017ar\u00f3d\u0142a w podobnych rejonach i rejestrach. Nak\u0142ania do uporania si\u0119 z tym co zmys\u0142owe i tym, co umys\u0142owe. Pozostawia jednak ten sp\u00f3r nierozstrzygni\u0119tym \u2013 uzmys\u0142awia go dotkliwie.<\/p>\n

S\u0142owa na pustyni znacz\u0105 inaczej, wi\u0119cej, ci\u0119\u017cej. I bardziej wiarygodnie. S\u0142owa wtedy zapadaj\u0105 g\u0142\u0119boko, wnikaj\u0105 w cia\u0142o. Bezs\u0142owna mowa cechuj\u0105cego si\u0119 wirtuozeri\u0105 rysunku, tego w\u0142a\u015bnie rysunku ARTAUD<\/em>(#) dla mnie brzmi przekonuj\u0105co i daj\u0119 jej wiar\u0119. Nie od rzeczy jest tu s\u0142owo wiara, gdy nie zapominamy o biblijnym oraz ascetycznym znaczeniu pustyni jako miejsca pr\u00f3by \u2013 mog\u0105cej wie\u015b\u0107 i do zw\u0105tpienia, i  do umocnienia wiary5<\/sup>. Ten wnikliwy rysunek daje pocieszenie. W ostatecznym swoim dzia\u0142aniu \u2013 ol\u015bniewa i os\u0142onecznia, chocia\u017c pami\u0119tam, \u017ce Rysowniczk\u0119 poci\u0105gaj\u0105 losy os\u00f3b pobieraj\u0105cych oraz daj\u0105cych lekcje ciemno\u015bci<\/em>, \u017cyj\u0105cych w rozpadlinach, pozostaj\u0105cych w rozziewie \u2013 Friedrich H\u00f6lderlin, we\u017amy inne odniesienie z obszaru jej zaciekawie\u0144, fascynacji (zapatrze\u0144), a obok obecnego Antonina Artauda. Obecnego.<\/p>\n

<\/p>\n

Obsesyjnie przebiegaj\u0105c rodzaje (nijakie, m\u0119skie, \u017ce\u0144skie) jak pomieszczenia (pieczary), do kt\u00f3rych pragn\u0105\u0142 wtargn\u0105\u0107, i z kt\u00f3rych zaraz musia\u0142 szuka\u0107 ucieczki, Artaud, wcielaj\u0105c si\u0119 w \u017be\u0144skie \u2013 \u201eg\u0119ste jak powietrze\u201d, jak powietrze, dodam, kt\u00f3rym tchnie rysunek ARTAUD<\/em> \u2013 szuka\u0142 wyzwolenia od dyktatu swojej g\u0142owy. Inkantowa\u0142 on:<\/p>\n

Krzycz\u0119 we \u015bnie,<\/em>
\nale wiem, \u017ce \u015bni\u0119<\/em>
\ni po OBU STRONACH SNU<\/em>
\nka\u017c\u0119 rz\u0105dzi\u0107 mej woli.6<\/sup><\/em><\/p>\n

Rysowniczka tak\u017ce zdaje si\u0119 czasem rozkazywa\u0107 swej woli, a r\u00f3wnocze\u015bnie, przypuszczam, zrazu pragnie (p)odda\u0107 si\u0119 ol\u015bnieniu, temu, co przychodzi z zewn\u0105trz, co jest jak oparcie, zaraz znowu odtr\u0105cane. Cudza osobno\u015b\u0107 jest jedynie przelotnie pomocna w\u0142asnej. Wnet zdaje si\u0119 zawadza\u0107, myli\u0107 w\u0142asne kroki, pl\u0105ta\u0107 my\u015bli. Pustynia wszak szybko zaciera \u015blady (a kamienna pustynia nimi nie nasi\u0105ka), rozwiewa, zasypuje aur\u0119 spotkania, by rozbudzi\u0107 na nowo t\u0119sknot\u0119 za porozumieniem (zdaje si\u0119 ono nieuchronnie osypywa\u0107, jak piach). Sprzyja powstawaniu obraz\u00f3w po\u017c\u0105danego a niemo\u017cliwego. Fatamorgany. O tym oscylowaniu jest chyba ca\u0142a \u2013 rozpostarta mi\u0119dzy my\u015blami a emocjami i aktami obrazowania \u2013 praca Rysowniczki. Rozwibrowana oraz wprawiaj\u0105ca w wibracje my\u015bl i serce, pobudzaj\u0105ca zmys\u0142y do wysilenia. W widzeniu samym Quignard dopatruje si\u0119 tego, \u017ce: \u201eMilcz\u0105ce oczy cz\u0142owieka tworz\u0105 miejsce spotkania rozdzielonych \u015bwiat\u00f3w.\u201d7<\/sup><\/p>\n