{"id":27790,"date":"2015-01-30T18:00:47","date_gmt":"2015-01-30T17:00:47","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=27790"},"modified":"2015-02-05T11:09:44","modified_gmt":"2015-02-05T10:09:44","slug":"zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze","title":{"rendered":"Pisarze powinni mie\u0107 pojemne kosze"},"content":{"rendered":"<p><em>16 lipca 2014 roku. Spotykamy si\u0119 kilka dni po finale Mistrzostw \u015awiata w Brazylii. Reprezentacja Polskich Pisarzy, kt\u00f3rej Masternak jest kapitanem, wr\u00f3ci\u0142a w\u0142a\u015bnie z tarcz\u0105 z turnieju pi\u0142karskiego w Berlinie.\u00a0<\/em><\/p>\n<p><strong>Pawe\u0142 Jaskulski: Kto opr\u00f3cz pana wyst\u0119puje w szeregach Reprezentacji Polskich Pisarzy?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Zbigniew Masternak:<\/strong> \u0141\u0105cznie przewin\u0119\u0142o si\u0119 osiemdziesi\u0105t os\u00f3b, m.in. Wojciech Kuczok, Daniel Odija, Jan Grzegorczyk. To ju\u017c takie znane nazwiska. Graj\u0105 ludzie w r\u00f3\u017cnym przedziale wiekowym: od dwudziestu pi\u0119ciu do czterdziestu kilku lat. M\u0142odszych przedstawicieli reprezentuje prozaik Andrzej Muszy\u0144ski. W zesz\u0142ym roku wyda\u0142, osadzon\u0105 w ch\u0142opskim nurcie literatury, ksi\u0105\u017ck\u0119 Miedza. Ja jestem kapitanem i jednym z najlepszych strzelc\u00f3w. Gramy g\u0142\u00f3wnie mecze mi\u0119dzynarodowe. Mamy za sob\u0105 spotkania z W\u0142ochami, Ukrain\u0105, Niemcami, Szwecj\u0105, Angli\u0105. Potem skutkuje to tym, \u017ce nie musimy ju\u017c tak d\u0142ugo czeka\u0107 na przek\u0142ady, co jest bardzo praktycznym efektem istnienia Reprezentacji.<\/p>\n<figure id=\"attachment_27799\" aria-describedby=\"caption-attachment-27799\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze\/zbigniew-masternak-fragment\/\" rel=\"attachment wp-att-27799\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-27799\" title=\"Zbigniew Masternak \u2013 polski prozaik, autor scenariuszy filmowych, dramaturg, 2012, fot. Renata Masternak (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-fragment-540x411.jpg\" alt=\"Zbigniew Masternak \u2013 polski prozaik, autor scenariuszy filmowych, dramaturg, 2012, fot. Renata Masternak (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)\" width=\"540\" height=\"411\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-fragment-540x411.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-fragment-900x685.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-fragment-576x438.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-fragment.jpg 969w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-27799\" class=\"wp-caption-text\">Zbigniew Masternak \u2013 polski prozaik, autor scenariuszy filmowych, dramaturg, 2012, fot. Renata Masternak (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>By\u0107 mo\u017ce \u017cycie literackie przenosi si\u0119 do tego typu organizacji. Coraz rzadziej bowiem pisarze polemizuj\u0105, odpowiadaj\u0105 sobie w tekstach. Zdarzaj\u0105 si\u0119 wyj\u0105tki w prasie kulturalnej, ale ci\u0105gle m\u00f3wimy o zjawisku niszowym. Kilka lat temu Justyna Sobolewska pisz\u0105c tekst pt. <em>Polska literatura specjalnej troski<\/em>, chcia\u0142a pewn\u0105 dyskusj\u0119 sprowokowa\u0107. Pan si\u0119 odni\u00f3s\u0142 do tego artyku\u0142u i wyrazi\u0142 krytyczne opinie o tw\u00f3rcach lansowanych przez mainstreamowe media. Mam na my\u015bli Jerzego Pilcha, Andrzeja Stasiuka i Manuel\u0119 Gretkowsk\u0105. Co dok\u0142adnie jest s\u0142abego w ich tw\u00f3rczo\u015bci?<\/strong><\/p>\n<p>Stasiuk jest z nich najlepszy. Chocia\u017c ostatnio poszed\u0142 w kierunku u\u0142atwionym. Tak\u0105 literatur\u0119 jak\u0105 tworzy obecnie, teoretycznie mo\u017ce pisa\u0107 ka\u017cdy, kto wyruszy\u0142 w podr\u00f3\u017c i zdoby\u0142 jakie\u015b do\u015bwiadczenia. Czego nota bene dowodem jest moja najnowsza powie\u015b\u0107 <em>N\u0119dzole<\/em>. Tylko \u017ce w moim wypadku mamy do czynienia raczej z proz\u0105 fabularn\u0105 ni\u017c dziennikow\u0105, jak jest w\u0142a\u015bnie u Stasiuka. Jego nowe rzeczy s\u0105 mniejszej rangi ni\u017c pierwsze ksi\u0105\u017cki, tj. <em>Bia\u0142y kruk <\/em>czy <em>Mury Hebronu, <\/em>ale generalnie nie s\u0105 s\u0142abymi utworami. Bardzo przecenianym pisarzem jest natomiast Jerzy Pilch. Podkre\u015blam, \u017ce nie m\u00f3wi\u0119 tego na zasadzie jakiejkolwiek zawi\u015bci. Nie r\u00f3wnam Pilcha do siebie. Ja r\u00f3wnam Pilcha do Niemc\u00f3w, Ukrai\u0144c\u00f3w i Rosjan. Na przyk\u0142ad znam \u015bwietnie j\u0119zyk rosyjski, wi\u0119c mog\u0119 czyta\u0107 dzie\u0142a w oryginale. Dzi\u0119ki temu widz\u0119, jak wci\u0105\u017c wiele naszym pisarzom brakuje do Sorokina czy Pielewina. Podobnie dzieje si\u0119 w pi\u0142ce no\u017cnej. Lubi\u0119 t\u0142umaczy\u0107 r\u00f3\u017cne kwestie za pomoc\u0105 metafory futbolowej. Dostrzegam, \u017ce dany zawodnik nie nadaje si\u0119 do Bundesligi. Ma\u0142o tego, on si\u0119 nie nadaje nawet do drugiej ligi niemieckiej. A dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce on po prostu nie umie gra\u0107 w pi\u0142k\u0119. Potrafi wykonywa\u0107 jedynie sztuczki, ale te nie s\u0105 decyduj\u0105ce, nie tworz\u0105 futbolu. Jacek Dehnel obrazi\u0142 si\u0119 kiedy\u015b na mnie, poniewa\u017c nazwa\u0142em go Chomontkiem polskiej literatury. Wiesz, kim jest Janusz Chomontek?<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-27790 gallery-columns-4 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze\/attachment\/27938'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-nedzole-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Zbigniew Masternak, \u201eN\u0119dzole\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Zysk i S-ka)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-27938\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-27938'>\n\t\t\t\tZbigniew Masternak, \u201eN\u0119dzole\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Zysk i S-ka)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze\/zbigniew-masternak-scyzoryk'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-scyzoryk-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Zbigniew Masternak, \u201eScyzoryk\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Zysk i S-ka)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-27940\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-27940'>\n\t\t\t\tZbigniew Masternak, \u201eScyzoryk\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Zysk i S-ka)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze\/zbigniew-masternak-chmurolap'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-chmurolap-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Zbigniew Masternak, \u201eChmuro\u0142ap\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Zysk i S-ka)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-27937\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-27937'>\n\t\t\t\tZbigniew Masternak, \u201eChmuro\u0142ap\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Zysk i S-ka)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze\/zbigniew-masternak-niech-zyje-wolnosc'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-niech-zyje-wolnosc-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Zbigniew Masternak, \u201eNiech \u017cyje wolno\u015b\u0107\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Zysk i S-ka)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-27939\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-27939'>\n\t\t\t\tZbigniew Masternak, \u201eNiech \u017cyje wolno\u015b\u0107\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Zysk i S-ka)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze\/zbigniew-masternak-fragment'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-fragment-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Zbigniew Masternak \u2013 polski prozaik, autor scenariuszy filmowych, dramaturg, 2012, fot. Renata Masternak (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-27799\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-27799'>\n\t\t\t\tZbigniew Masternak \u2013 polski prozaik, autor scenariuszy filmowych, dramaturg, 2012, fot. Renata Masternak (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze\/attachment\/27798'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Zbigniew Masternak \u2013 polski prozaik, autor scenariuszy filmowych, dramaturg, 2012, fot. Renata Masternak (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-27798\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-27798'>\n\t\t\t\tZbigniew Masternak \u2013 polski prozaik, autor scenariuszy filmowych, dramaturg, 2012, fot. Renata Masternak (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p><strong>Nie.<\/strong><\/p>\n<p>Taki genialny polski \u017congler. Kiedy\u015b Maradona (inny genialny technik, ale te\u017c mistrz \u015bwiata i wicemistrz) zaprosi\u0142 go na pojedynek \u017conglerski. Chomontek zmia\u017cd\u017cy\u0142 go w podbijaniu pi\u0142ki, czyli okaza\u0142 si\u0119 teoretycznie lepszy od Maradony. Tylko co z tego, skoro na boisku umiej\u0119tno\u015bci dryblerskie nie sprawdzaj\u0105 si\u0119. W pi\u0142ce chodzi o strzelanie bramek, tak samo dla mnie proza powinna prowadzi\u0107 do jakiego\u015b celu. My\u015bl\u0119 teraz g\u0142\u00f3wnie o poziomie fabu\u0142y. \u015awietna technika (np. Jacka Dehnela), nieprze\u0142o\u017cona na normaln\u0105 gr\u0119, jest do niczego. Identyczna sytuacja wyst\u0119puje u Pilcha; talent felietonisty niekoniecznie sprawdza si\u0119 w prozie. Obaj powinni przesta\u0107 \u017conglowa\u0107, a zacz\u0105\u0107 gra\u0107.<\/p>\n<p><strong>B\u0142\u0119dem Pilcha jest chyba r\u00f3wnie\u017c jego najwa\u017cniejszy temat, czyli alkohol. Jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 na tym wyros\u0142a. <\/strong><\/p>\n<p>Tak. To jest materia\u0142 na jedn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, a nie na a\u017c tak wiele. Oczywi\u015bcie dostrzegam w\u0142asne mankamenty, ale m\u00f3wi\u0119 te\u017c szczerze o innych. Niekt\u00f3rych moje opinie ra\u017c\u0105. I w\u0142a\u015bnie pani Justyna Sobolewska obrazi\u0142a si\u0119 na m\u00f3j zarzut. Jeszcze mo\u017ce s\u0142owo o Oldze Tokarczuk \u2013 autorce skupiaj\u0105cej si\u0119 znowu\u017c na psychologizowaniu itd. U niej tak\u017ce sama opowie\u015b\u0107 schodzi na dalszy plan.<\/p>\n<p><strong>A mo\u017ce to krytycy ucz\u0105 z\u0142ego gustu?<em><\/em><\/strong><\/p>\n<p>Krytycy s\u0105 realnym mankamentem najnowszej literatury polskiej. Odgrywaj\u0105 oni bardzo negatywn\u0105 rol\u0119. Mianowicie, nie czytaj\u0105 ksi\u0105\u017cek. Wyobra\u017amy sobie tak\u0105 sytuacj\u0119: podczas realizacji programu dla TVP Kultura o jednej z moich ksi\u0105\u017cek facet z telewizji m\u00f3wi tak: \u201ew sumie to nie przeczyta\u0142em, ale wiesz, w\u0142a\u015bciwie to od pi\u0119ciu lat \u017cadnej ksi\u0105\u017cki nie przeczyta\u0142em\u201d. Je\u017celi on rekomenduje dan\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, to jaki ja mam mie\u0107 szacunek do recenzji pisanych tylko na podstawie obwoluty, kt\u00f3r\u0105 de facto niekiedy przygotowuje sam autor? Obwoluta jest miejscem, gdzie ksi\u0105\u017ck\u0119 si\u0119 reklamuje. Czasem reklama b\u0119dzie niezgodna ze stanem faktycznym, czyli tym co ksi\u0105\u017cka sob\u0105 reprezentuje. Wobec tego czytelnik recenzji ma mylny ogl\u0105d sytuacji. W efekcie pisarz nie dostaje kopniaka od krytyka. Dodam, \u017ce nie obra\u017cam si\u0119 na negatywne recenzje, je\u017celi s\u0105 konstruktywne. Znowu metafora futbolowa: trener udowodni\u0142 mi, \u017ce \u017ale ustawiam stop\u0119 przy kopni\u0119ciu pi\u0142ki. Pr\u00f3buj\u0119 inaczej i pi\u0142ka rzeczywi\u015bcie leci dalej. Nie mam wtedy \u017cadnego problemu z powiedzeniem: \u201eAha, masz racj\u0119\u201d. Gdy kto\u015b kto gra gorzej ode mnie, pr\u00f3buje by\u0107 moim trenerem, nie mog\u0119 go s\u0142ucha\u0107. Teoretycznie na krytyk\u00f3w nie powinienem narzeka\u0107, bo na czterdzie\u015bci kilka om\u00f3wie\u0144 powie\u015bci <em>N\u0119dzole <\/em>tylko jedna by\u0142a dosy\u0107 wstrzemi\u0119\u017aliwa. Zarzut m\u0142odego recenzenta by\u0142 dosy\u0107 absurdalny. Bowiem to, co ja traktuj\u0119 jako rol\u0119 dokumentacyjn\u0105 literatury (bardzo wa\u017cn\u0105 dla mnie), autor odczyta\u0142 jako minus. Wytkn\u0105\u0142 mi, \u017ce napisa\u0142em, o czym wszyscy wiemy. A w\u0142a\u015bnie taki by\u0142 m\u00f3j cel. W <em>N\u0119dzolach<\/em> zawar\u0142em mn\u00f3stwo konkretu. Bli\u017cej mi do reporta\u017cu ni\u017c do prozy wymy\u015blonej, pisanej zza biurka. Wspomn\u0119 tylko takich tw\u00f3rc\u00f3w jak Franz Kafka czy Fernando Pessoa. Wol\u0119 proz\u0119 spod znaku Hemingwaya i H\u0142aski. By\u0107 mo\u017ce nie mam tyle wyobra\u017ani, aby wymy\u015bli\u0107 ca\u0142\u0105 histori\u0119 za biurkiem. Problem polega na tym, \u017ce tak\u0105 recenzj\u0119 mo\u017ce napisa\u0107 \u2013 nie obra\u017caj\u0105c nikogo \u2013 ka\u017cdy Kazik z Otmuchowa, tzn. ka\u017cdy kto pojecha\u0142 do Pary\u017ca albo Marsylii. \u201ePodoba mi si\u0119 ta ksi\u0105\u017cka, bo prze\u017cy\u0142em t\u0119 sam\u0105 histori\u0119. Ten Arab te\u017c da\u0142 mi z g\u0142\u00f3wki\u201d. Mnie chodzi\u0142o jednak o uzyskanie efektu \u201edrugiego dna\u201d. To dno ma by\u0107 warto\u015bci\u0105 w szczeg\u00f3lno\u015bci dla krytyki. Nawi\u0105za\u0142em do oko\u0142o stu osiemdziesi\u0119ciu utwor\u00f3w literatury francuskiej, kt\u00f3re s\u0105 zupe\u0142nie nieczytelne dla polskich krytyk\u00f3w nieznaj\u0105cych j\u0119zyka francuskiego, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych dzie\u0142 zosta\u0142a przecie\u017c przet\u0142umaczona na j\u0119zyk polski. Dla wielu recenzent\u00f3w nawi\u0105zanie do <em>Tajemnic Pary\u017ca <\/em>Eugeniusza Sue jest zupe\u0142nie nieczytelne. Kolejna nierozpoznana ksi\u0105\u017cka to <em>Rok w Prowansji<\/em> Petera Mayle\u2019a, do kt\u00f3rej odnosz\u0119 si\u0119, pisz\u0105c o Prowansji. Z kolei kiedy m\u00f3j bohater m\u00f3wi: \u201eMerde, merde\u201d robi\u0119 uk\u0142on w stron\u0119 serii ksi\u0105\u017cek Stephena Clarke\u2019a pt. <em>Merde!<\/em>. Wszystkie te utwory tworz\u0105 obraz Francji. Podkre\u015blam, \u017ce interteksty nie s\u0105 dla mnie najwa\u017cniejsze. Uwa\u017cam jednak, \u017ce nieobecno\u015b\u0107 ich identyfikacji w tekstach krytycznych \u015bwiadczy o braku kompetencji ze strony autor\u00f3w. A cz\u0119sto przecie\u017c zostawia\u0142em wyra\u017any \u015blad obecno\u015bci innego dzie\u0142a, aby \u0142atwiej by\u0142o odszuka\u0107 te tropy.<\/p>\n<figure id=\"attachment_27939\" aria-describedby=\"caption-attachment-27939\" style=\"width: 512px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze\/zbigniew-masternak-niech-zyje-wolnosc\/\" rel=\"attachment wp-att-27939\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-27939\" title=\"Zbigniew Masternak, \u201eNiech \u017cyje wolno\u015b\u0107\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Zysk i S-ka)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-niech-zyje-wolnosc-512x800.jpg\" alt=\"Zbigniew Masternak, \u201eNiech \u017cyje wolno\u015b\u0107\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Zysk i S-ka)\" width=\"512\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-niech-zyje-wolnosc-512x800.jpg 512w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-niech-zyje-wolnosc-576x900.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-niech-zyje-wolnosc.jpg 640w\" sizes=\"(max-width: 512px) 100vw, 512px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-27939\" class=\"wp-caption-text\">Zbigniew Masternak, \u201eNiech \u017cyje wolno\u015b\u0107\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Zysk i S-ka)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Wobec tego kto zamiast Pilcha, Gretkowskiej, Stasiuka uczciwie zas\u0142u\u017cy\u0142 na promocj\u0119 swojej tw\u00f3rczo\u015bci?<\/strong><\/p>\n<p>Pisarz musi mie\u0107 wizj\u0119. Wielkim prozaikiem pozostaje Wies\u0142aw My\u015bliwski. Zaznaczam, \u017ce nie dlatego, i\u017c uwa\u017ca si\u0119 go za przedstawiciela nurtu ch\u0142opskiego. Te etykietki nie maj\u0105 dla mnie znaczenia. \u015amiesz\u0105 mnie konkursy na najlepszy wiersz klerykalny, powie\u015b\u0107 gejowsk\u0105 etc. Podobnie my\u015bl\u0119 o konkursie poezji dla os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych. Ksi\u0105\u017cka zawsze b\u0119dzie dobra lub s\u0142aba. Literatura nie jest demokratyczna, dlatego nie mo\u017ce jej pom\u00f3c \u017cadna podp\u00f3rka ani proteza. Ponadto b\u0142\u0119dem jest zas\u0142anianie si\u0119 polsko\u015bci\u0105, przez kt\u00f3r\u0105 rzekomo nie chc\u0105 nas t\u0142umaczy\u0107 na \u015bwiecie. Pisarze dzisiaj nie maj\u0105 jaj. By\u0107 mo\u017ce s\u0105 tak st\u0142amszeni walk\u0105 o przetrwanie, elementarne wydatki, \u017ce osi\u0105gni\u0119cie poziomu Tomasza Manna, Prusa, Sienkiewicza nigdy nie b\u0119dzie mo\u017cliwe. Jedynym cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry jeszcze tak\u0105 wielk\u0105 wizj\u0119 literatury ma, jest My\u015bliwski. Liczy\u0142em, \u017ce takiej analizy spo\u0142ecznej dokona Micha\u0142 Witkowski, ale poszed\u0142 teraz w dziwnym dla mnie happeningowym kierunku. Po wydaniu dobrej ksi\u0105\u017cki <em>Lala <\/em>potencjalnego w\u0142adc\u0119 dusz widzia\u0142em w osobie Jacka Dehnela. Po\u0107wiczy\u0142 tam sobie technik\u0119 pisarsk\u0105 na przesz\u0142o\u015bci, opisa\u0142 swoj\u0105 babci\u0119 itd. P\u00f3\u017aniejsze <em>Rynek w Smyrnie<\/em> czy <em>Balzakiana<\/em> ju\u017c nie dotyczy\u0142y niczego wa\u017cnego. Zosta\u0142y same fajerwerki literackie. Nie znajdziemy istotnej problematyki do poruszania, kt\u00f3rej przyzwyczai\u0142 nas np. Gombrowicz. Dorocie Mas\u0142owskiej brakuje intelektualnego zaplecza.<\/p>\n<p><strong>Za bardzo zdolnego pisarza uchodzi\u0142 Miros\u0142aw Nahacz.<\/strong><\/p>\n<p>Tak, ale te\u017c nie do ko\u0144ca. On pisa\u0142 ksi\u0105\u017cki w stylu stasiukowym. Nahacz by\u0142 dobrym autorem w klimacie Marka H\u0142aski. Pami\u0119tajmy jednak, \u017ce jest to poziom, do kt\u00f3rego nie tak trudno si\u0119 zbli\u017cy\u0107. Karol Maliszewski napisa\u0142 sze\u015b\u0107 lub siedem lat temu o mojej tw\u00f3rczo\u015bci co\u015b takiego, \u017ce \u201emo\u017ce Gombrowiczem nie b\u0119dzie, ale do H\u0142aski ju\u017c blisko\u201d. Niekt\u00f3rzy krytycy zarzucaj\u0105 H\u0142asce grafomani\u0119.<\/p>\n<p><strong>Sandauer, np. w ksi\u0105\u017cce <em>Dla ka\u017cdego co\u015b przykrego.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Na przyk\u0142ad. Proz\u0119 H\u0142aski uznaj\u0119 za nobilituj\u0105cy punkt odniesienia, kt\u00f3ry nast\u0119pnie trzeba koniecznie przeskoczy\u0107. Nie m\u00f3wi\u0119 od razu o Gombrowiczu, bo mnie akurat jako tw\u00f3rcy bli\u017cej do opowiadania ni\u017c genialnych dywagacji spod znaku jego <em>Dziennik\u00f3w. <\/em>Mamy w\u0142a\u015bciwie wysyp kilku naprawd\u0119 dobrych, wsp\u00f3\u0142czesnych polskich prozaik\u00f3w, lecz wieszcza mo\u017cna stworzy\u0107, dopiero \u0142\u0105cz\u0105c talenty tych paru pisarzy. Tw\u00f3rcy uciekaj\u0105 obecnie od wa\u017cnych temat\u00f3w. Przypomn\u0119 histori\u0119 Kai Malanowskiej \u2013 autorki ksi\u0105\u017cki pt. <em>Patrz na mnie Klaro,<\/em> nominowanej do Nike. Narzeka\u0142a ona publicznie na swoje niskie honorarium z tym, \u017ce ta ksi\u0105\u017cka jest na poziomie bloga trzydziestoparoletniej, sfrustrowanej, zawiedzionej \u017cyciem kobiety. Ksi\u0105\u017cka o depresji, czyli dotykaj\u0105ca tematyki ju\u017c wielokrotnie przerobionej ze znacznie lepszym skutkiem. Dlaczego nie jeste\u015bmy wsp\u00f3\u0142czesnymi wieszczami? Unikamy temat\u00f3w wa\u017cnych dla wi\u0119kszo\u015bci ludzi. Statystyczny Polak ch\u0119tnie ogl\u0105da telenowele, seriale, poniewa\u017c odnajduje w prezentowanych wydarzeniach osiemdziesi\u0105t procent dotycz\u0105cych go problem\u00f3w. Warto\u015bciowa literatura w rozumieniu Polaka przenios\u0142a si\u0119 do produkcji telewizyjnych. Sumarycznie rzecz bior\u0105c, najnowsza proza nie odzwierciedla rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n<p><strong>Krzysztof Varga skomentowa\u0142 niedawno odm\u00f3wienie przez Marcina \u015awietlickiego udzia\u0142u w osiemnastej edycji Nagrody Nike. Varga postawi\u0142 tez\u0119, \u017ce odmowa \u015awietlickiego wywo\u0142a\u0142a skandal \u015brodowiskowy (niewielki, ale zawsze), lecz \u201eliteratura potrzebuje skandali, skandal jest kropl\u00f3wk\u0105 umieraj\u0105cej literatury\u201d. <\/strong><\/p>\n<p>Kto dosta\u0142 Nike w 2004, 2006 i 2008 roku?<\/p>\n<p><strong>Nie pami\u0119tam. <\/strong><\/p>\n<p>Masz odpowied\u017a, czy Nike jest wa\u017cna. Ja te\u017c nie pami\u0119tam. Wydaje si\u0119, \u017ce kto\u015b kto dostaje Nike, jest ju\u017c prawie noblist\u0105. To nieprawda. W rzeczywisto\u015bci Nike nie ma \u017cadnego znaczenia. Wprawdzie sto tysi\u0119cy z\u0142otych mo\u017ce si\u0119 przyda\u0107 na p\u00f3\u0142 mieszkania, a laureat mo\u017ce si\u0119 ewentualnie podzieli\u0107 z krytykami, kt\u00f3rzy go nominowali. M\u00f3wi\u0119 o realiach. Tak samo jest z Noblem. Gdy pierwszego Nobla w dziedzinie literatury otrzyma\u0142 Sully Prudhomme, pokona\u0142 samego Lwa To\u0142stoja. Oczywi\u015bcie, ja czytam ksi\u0105\u017cki pisarzy, kt\u00f3rzy dostaj\u0105 Nike. Czytam od Bara\u0144czaka po Kuczoka. Z tych dw\u00f3ch wol\u0119 Bara\u0144czaka. Z Kuczokiem nawet si\u0119 kiedy\u015b przyja\u017anili\u015bmy, ale przestali\u015bmy, chyba jest zazdrosny, \u017ce du\u017co lepiej gram od niego w pi\u0142k\u0119. W Polsce nadawanie nagr\u00f3d literackich wi\u0105\u017c\u0119 si\u0119 z wprost bezczelnym koniunkturalizmem. Troch\u0119 si\u0119 z tego nabijam. Dosta\u0142em kilka nagr\u00f3d i za ka\u017cdym razem wiedzia\u0142em, \u017ce t\u0119 nagrod\u0119 dostan\u0119. Jedna z nagr\u00f3d kosztowa\u0142a mnie czterna\u015bcie kieliszk\u00f3w \u017bubr\u00f3wki. Dlatego nie dziwi\u0119 si\u0119 postawie \u015awietlickiego. Nike dostaj\u0105 ludzie ze \u015brodowiska \u201eGazety Wyborczej\u201d, np. Joanna Bator by\u0142a niegdy\u015b dziennikark\u0105 tego dziennika. Najbardziej denerwuje mnie w polskiej lewicy to, \u017ce s\u0142owa nie id\u0105 w parze z czynami. S\u0142awomir Sierakowski z frazesem feministycznym na ustach podejrzanie d\u0142ugo nic nie m\u00f3wi\u0142 o roli pewnej Bu\u0142garki w jego \u017cyciu. Cho\u0107 dodam, \u017ce na sam\u0105 \u201eGazet\u0119 Wyborcz\u0105\u201d nie mog\u0119 narzeka\u0107. Gdy przeanalizowa\u0142em swoje archiwum, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce publicy\u015bci \u201eGazety Wyborczej\u201d pisali o mnie najwi\u0119cej, przy czym przewa\u017ca\u0142y oceny pozytywne. Wydawnictwo Czarne Andrzeja Stasiuka i Moniki Sznajderman ma bliski zwi\u0105zek z \u201eWyborcz\u0105\u201d, wi\u0119c mo\u017ce liczy\u0107 na jedn\u0105 lub dwie nominacje w si\u00f3demce, \u017ceby wydawnictwo mog\u0142o prosperowa\u0107. Ca\u0142y czas m\u00f3wi\u0119 o dziwnych, pozaliterackich uk\u0142adach. Podobna sytuacja jest z Nagrod\u0105 Ko\u015bcielskich powi\u0105zan\u0105 z krakowskim Znakiem. Analogicznie, ludzie wydaj\u0105cy ksi\u0105\u017cki w tym wydawnictwie otrzymuj\u0105 Nagrod\u0119 Ko\u015bcielskich. Znowu moja ulubiona futbolowa metafora: klub \u015al\u0105sk Wroc\u0142aw organizuje plebiscyt na najlepszego polskiego pi\u0142karza, a nagrod\u0119 otrzymuje zawodnik \u015al\u0105ska Wroc\u0142aw. Tak wygl\u0105daj\u0105 kulisy przyznawania nagr\u00f3d literackich w naszym kraju. W wypadku Nike wyj\u0105tkowa sytuacja zasz\u0142a w 2011 roku, kiedy nagrod\u0119 wr\u0119czono Marianowi Pilotowi za powie\u015b\u0107 <em>Pi\u00f3ropusz<\/em>. Laureat napisa\u0142 niez\u0142\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, ale w jury zasiad\u0142o wielu jego dobrych znajomych. Nagroda towarzyska. Nic wi\u0119cej.<\/p>\n<p><strong>\u201eSkandalista\u201d \u015awietlicki to poeta. Pan przed laty wyda\u0142 tomik pt. <em>Mroczny krajobraz.<\/em> Wraca pan czasem do poezji?<\/strong><\/p>\n<p>Wykpi\u0142em ten etap w powie\u015bci <em>Niech \u017cyje wolno\u015b\u0107<\/em>, chocia\u017c uwa\u017cam sw\u00f3j epizod poetycki za fajny. Niedawno redagowa\u0142em nawet tomik pu\u0142awskiego poety Ryszarda Smolaka. Sk\u0105din\u0105d interesuj\u0105ca posta\u0107; Smolak je\u017adzi na w\u00f3zku inwalidzkim, zasiada w Radzie Miasta Pu\u0142awy. Napisa\u0142em dla niego pos\u0142owie. My\u015bl\u0119, \u017ce potrafi\u0142bym dalej pisa\u0107 wiersze. Po prostu teraz metafory poetyckie przydaj\u0105 mi si\u0119 bardziej w prozie. Nawet gdy pisa\u0142em haiku, tworzy\u0142em kr\u00f3tkie opowie\u015bci.<\/p>\n<p><strong>Czy pomimo autobiograficznego, konkretnego kontekstu pa\u0144skiej prozy, sam akt tw\u00f3rczy jest pozarozumowy? Tadeusz Konwicki wspomnia\u0142 kiedy\u015b, \u017ce \u017cona i c\u00f3rki nigdy nie widzia\u0142y go przy pisaniu.<\/strong><\/p>\n<p>Gram na kilku frontach: literatura, film, rodzina, pi\u0142ka no\u017cna, spotkania autorskie (w pierwszym p\u00f3\u0142roczu 2014 roku mia\u0142em ich oko\u0142o osiemdziesi\u0119ciu). Tych front\u00f3w r\u00f3\u017cnorodnej dzia\u0142alno\u015bci ca\u0142y czas przybywa, wi\u0119c na sam\u0105 literatur\u0119 musz\u0119 znale\u017a\u0107 odpowiedni moment. Cz\u0119sto pisz\u0119 w poci\u0105gach. Nie lubi\u0119 traci\u0107 czasu w podr\u00f3\u017cy, zw\u0142aszcza kiedy jad\u0119 do miejscowo\u015bci takich jak Dzier\u017coni\u00f3w przez dziesi\u0119\u0107 godzin. Nigdy natomiast nie wywo\u0142a\u0142em w sobie natchnienia na si\u0142\u0119. Staram si\u0119 pisa\u0107 codziennie. Po pi\u0142karskim miesi\u0105cu w moim \u017cyciu przyszed\u0142 czas na ksi\u0119g\u0119 pi\u0105t\u0105 pod roboczym tytu\u0142em <em>Pisarz<\/em>, opowiadaj\u0105c\u0105 o \u017cyciu pisarzy w Polsce. Podejrzewam, \u017ce Reprezentacja Polskich Pisarzy rozpadnie si\u0119 po jej wydaniu. Opisz\u0119 bowiem autentyczne przygody koleg\u00f3w po fachu, kt\u00f3rych pozna\u0142em. B\u0119dzie bardzo groteskowo, przy czym nic nie zostanie zmy\u015blone. Od dawna ksi\u0105\u017cki na taki temat nie by\u0142o. Przypominam sobie tylko przemilczanego <em>Jaszczura<\/em> S\u0142awomira Shutego. S\u0105 oczywi\u015bcie teksty, kt\u00f3re trzeba napisa\u0107 bardzo szybko. Pracuj\u0119 teraz nad polemik\u0105 z My\u015bliwskim dla \u201eZnaku\u201d. Stawiam tez\u0119, \u017ce literatura ch\u0142opska ci\u0105gle ma si\u0119 nie\u017ale, on z kolei odcina si\u0119 od tego nurtu. Czasem pisuj\u0119 recenzje ksi\u0105\u017cek, przypadaj\u0105cych mi do gustu. Gromadz\u0119 te teksty w tomie autorskich szkic\u00f3w pod znowu roboczym tytu\u0142em <em>Uwagi o polskiej prozie i poezji wsp\u00f3\u0142czesnej.<\/em> Niekiedy recenzj\u0119 na p\u00f3\u0142torej strony pisz\u0119 przez miesi\u0105c. Ani systematyczno\u015b\u0107, ani nic innego nie zast\u0105pi tego dziwnego stanu natchnienia, kiedy masz wizj\u0119 i wiesz, co chcesz zrobi\u0107. Pisanie cz\u0119sto polega na \u017cmudnym gromadzeniu notatek, kt\u00f3re w dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu dziewi\u0119ciu procentach trafiaj\u0105 do kosza. Pisarze powinni mie\u0107 bardzo pojemne kosze. Zazwyczaj ko\u0144cz\u0119 teksty rozpocz\u0119te ju\u017c jaki\u015b czas temu, p\u00f3\u017aniej zestawiam gotowe fragmenty. Zastanawiam si\u0119, co mo\u017cna ze sob\u0105 skomponowa\u0107. Udaje mi si\u0119 to w momencie przeb\u0142ysku, b\u0119d\u0105cym czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c zwyk\u0142ym \u017cyciem. Poprawianie liter\u00f3wek, przestawianie zda\u0144 stanowi zwyczajn\u0105 robot\u0119 jak pieczenie czy gotowanie. Natchnienie pochodzi z innego \u015bwiata.<\/p>\n<p><strong>Czy spotkania autorskie przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 jako\u015b na pa\u0144sk\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n<p>\u017bycie wok\u00f3\u0142 kultury \u2013 jak na przyk\u0142ad spotkania autorskie \u2013 jest bardziej dochodowe ni\u017c sama literatura. G\u0142\u00f3wna cz\u0119\u015b\u0107 moich dochod\u00f3w pochodzi w\u0142a\u015bnie z takich spotka\u0144. Opr\u00f3cz zaplecza finansowego s\u0105 one dla mnie bardzo wa\u017cne, poniewa\u017c jestem wtedy blisko prawdziwego \u017cycia. Mog\u0119 zebra\u0107 mn\u00f3stwo materia\u0142u literackiego w busie, w kt\u00f3rym babcie wracaj\u0105 z targu z kurczakami trzymanymi w klatkach. Lubi\u0119 przyje\u017cd\u017ca\u0107 do Kielc, gdzie mo\u017cna us\u0142ysze\u0107 niesamowite historie na dworcu bus\u00f3w. Pewnego razu zaaferowana pani rozmawia przez telefon\u00a0 i m\u00f3wi: \u201eNo co, najad\u0142a si\u0119 trutki na szczury, to wyl\u0105dowa\u0142a na intensywnej terapii\u201d. Mo\u017ce kto\u015b chcia\u0142 otru\u0107 te\u015bciow\u0105, a mo\u017ce kto\u015b zjad\u0142 trucizn\u0119 przez przypadek? W takich momentach nie czuj\u0119 si\u0119 pisarzem za biurkiem. Spotka\u0144 autorskich nie jest mi w stanie odebra\u0107 \u017caden minister, \u017cadna Kazimiera Szczuka; nikt z kim wszed\u0142em w konflikt. W innej sytuacji zosta\u0142bym wyrzucony z pracy. Ostatnio polemizowa\u0142em z Januszem Piechoci\u0144skim na festiwalu Karuzeli Cooltury! Minister wyg\u0142osi\u0142, doktrynerskim j\u0119zykiem, tez\u0119, \u017ce kultura powinna finansowa\u0107 si\u0119 sama. Odpowiedzia\u0142em: \u201eW jaki spos\u00f3b biblioteka np. w gminie Nowy Korczyn ma sama si\u0119 utrzyma\u0107? Czy panie bibliotekarki maj\u0105 prowadzi\u0107 te\u017c dom rozpusty, targ z rybami i hostel?\u201d Piechoci\u0144ski jest jednak tak sprawnym demagogiem, \u017ce jako\u015b z tego wybrn\u0105\u0142. Na pytanie czy pisarze powinni otrzymywa\u0107 stypendia, odpowiedzia\u0142: \u201ePrzecie\u017c Reymont nie dostawa\u0142 stypendi\u00f3w. Pracowa\u0142 na kolei, a Nobla dosta\u0142\u201d. Piechoci\u0144ski sobie mnie dobrze zapami\u0119ta\u0142, wi\u0119c gdybym piastowa\u0142 jakie\u015b stanowisko w Ministerstwie Kultury, natychmiast bym je straci\u0142. Spotka\u0144 autorskich na szcz\u0119\u015bcie nie mo\u017ce mi odebra\u0107. Ze Szczuk\u0105 z kolei by\u0142o pocz\u0105tkowo dobrze, ale ona p\u00f3\u017aniej posz\u0142a w niezrozumia\u0142ym dla mnie kierunku totalnej g\u0142upoty spod znaku teleturnieju <em>Najs\u0142absze ogniwo<\/em>. Spotkali\u015bmy si\u0119 na jakim\u015b festiwalu, na kt\u00f3rym podesz\u0142a do mnie i powiedzia\u0142a: \u201eA to pan jest tym pisarzem ch\u0142opskim\u201d.<em> <\/em>Zna\u0142a mnie bardzo dobrze, ten fakt jednak jej nie przeszkodzi\u0142 udawa\u0107, \u017ce widzimy si\u0119 pierwszy raz w \u017cyciu. Moja replika by\u0142a wi\u0119c ostra: \u201eA to pani sprz\u0105ta\u0142a w tym hotelu w Sopocie, w kt\u00f3rym nocowa\u0142em niedawno\u201d. Jestem synem ch\u0142opskim, wi\u0119c m\u00f3j spos\u00f3b my\u015blenia jest tak\u017ce ch\u0142opski, w efekcie nie mog\u0119 przyzwoli\u0107 na pewne rzeczy. Uczestniczy\u0142em w dyskusji m.in. ze Szczuk\u0105, Agnieszk\u0105 Holland. G\u0142o\u015bno by\u0142o w\u00f3wczas o sprawie \u015bmierci Krzysztofa Olewnika. Szczuka powiedzia\u0142a co\u015b takiego: \u201eBardzo dobrze si\u0119 sta\u0142o, \u017ce Olewnik zgin\u0105\u0142. Niech jego rodzice zobacz\u0105, co to znaczy mordowa\u0107 niewinne zwierz\u0105tka\u201d.<em> <\/em>Przed opuszczeniem sali pozosta\u0142o mi jedynie wypowiedzie\u0107 gorzkie s\u0142owa na jej temat. Dodam, \u017ce opr\u00f3cz mnie nikt nie zareagowa\u0142. Granice spo\u0142ecznej tolerancji zanadto si\u0119 rozszerzy\u0142y.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>Pa\u0144ski plan literacki imponuje \u015bwiadomo\u015bci\u0105 i konceptem. Jak s\u0105dz\u0119, ta literatura \u017cywi si\u0119 wszystkim, \u0142\u0105czy refleksj\u0119 osobist\u0105 z krytyk\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Woli pan syntez\u0119 od fragmentu?<\/strong><\/p>\n<p>W jednej z recenzji powie\u015bci <em>Niech \u017cyje wolno\u015b\u0107<\/em> autorka napisa\u0142a, \u017ce gdybym skupi\u0142 si\u0119 na pisaniu opowiada\u0144, prawdopodobnie by\u0142bym mistrzem kr\u00f3tkiej formy. Polscy wydawcy zmuszaj\u0105 beletryst\u00f3w do pisania powie\u015bci, a nie opowiada\u0144. Ja mia\u0142em koncepcj\u0119 pisarstwa fragmentarycznego, bo tak dzia\u0142a ludzka pami\u0119\u0107. Nie my\u015blimy ci\u0105giem powie\u015bciowym, nie nosimy w g\u0142owie idealnej struktury powie\u015bciowej. Dlatego niekt\u00f3re w\u0105tki moich powie\u015bci ju\u017c nigdy nie wracaj\u0105 w kolejnych cz\u0119\u015bciach. Przez to niekt\u00f3rzy krytycy zarzucali mojemu pisarstwu chaos. My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce fragment zawsze b\u0119dzie cz\u0105stk\u0105 wi\u0119kszej ca\u0142o\u015bci, ale niekoniecznie wszystkie w\u0105tki musz\u0105 automatycznie wraca\u0107. Tak nie dzia\u0142a ludzka pami\u0119\u0107. Podobnie zreszt\u0105 jest w \u017cyciu, kiedy poznajemy ludzi w przedziale poci\u0105gu, aby nigdy ju\u017c ich nie spotka\u0107.<\/p>\n<figure id=\"attachment_27938\" aria-describedby=\"caption-attachment-27938\" style=\"width: 494px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze\/attachment\/27938\/\" rel=\"attachment wp-att-27938\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-27938\" title=\"Zbigniew Masternak, \u201eN\u0119dzole\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Zysk i S-ka)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-nedzole-494x800.jpg\" alt=\"Zbigniew Masternak, \u201eN\u0119dzole\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Zysk i S-ka)\" width=\"494\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-nedzole-494x800.jpg 494w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-nedzole-556x900.jpg 556w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-nedzole-576x932.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-nedzole.jpg 618w\" sizes=\"(max-width: 494px) 100vw, 494px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-27938\" class=\"wp-caption-text\">Zbigniew Masternak, \u201eN\u0119dzole\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Zysk i S-ka)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Odnios\u0142em wra\u017cenie, \u017ce zale\u017cy panu na podwa\u017caniu realizmu w swoich z gruntu realistycznych powie\u015bciach.<\/strong><\/p>\n<p>\u017beby dzie\u0142o literackie nie zamieni\u0142o si\u0119 w reporta\u017c, musi mie\u0107 w sobie co\u015b wi\u0119cej. Szukam sytuacji, w kt\u00f3rych odnajduj\u0119 metafizyk\u0119. Skrajn\u0105 sytuacj\u0119 opisa\u0142em w <em>N\u0119dzolach<\/em>. Po wydaniu pierwszej ksi\u0105\u017cki mia\u0142em k\u0142opoty z w\u00f3jtem, gmin\u0105, lokalnymi policjantami, so\u0142tysem, ksi\u0119dzem. W mniej wi\u0119cej w tym czasie jecha\u0142em poci\u0105giem z Kielc do Wroc\u0142awia. By\u0142em kompletnie rozbity. My\u015bla\u0142em o tym, ile ciekawych rzeczy m\u00f3g\u0142bym robi\u0107, a postawi\u0142em na literatur\u0119. Wyci\u0105gn\u0105\u0142em o\u0142\u00f3wek, \u017ceby pisa\u0107 dalej. O\u0142\u00f3wek okaza\u0142 si\u0119 z\u0142amany. My\u015bl\u0119 sobie: \u201eto jest znak. Mam sobie da\u0107 spok\u00f3j z pisaniem. Zaczynam normalnie \u017cy\u0107\u201d. Nagle, wchodzi do przedzia\u0142u cz\u0142owiek wygl\u0105daj\u0105cy jak Jezus i k\u0142adzie mi d\u0142ugopis na notesie. Wyszed\u0142. P\u00f3\u017aniej wr\u00f3ci\u0142, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest g\u0142uchoniemy, a za d\u0142ugopis chce pieni\u0105dze. Nie wyobra\u017cam sobie znaku od Boga w formie zst\u0119puj\u0105cych na ziemi\u0119 anio\u0142\u00f3w. Dla mnie ta prosta historia z poci\u0105gu ma drugie dno.<\/p>\n<p><strong>Kanon literatury polskiej tworz\u0105 g\u0142\u00f3wnie dzie\u0142a polonocentryczne. Czy ten fakt \u015bwiadczy o sile naszego pi\u015bmiennictwa, czy raczej nale\u017cy upatrywa\u0107 w nim naszej kulturowej s\u0142abo\u015bci?<\/strong><\/p>\n<p>Kiedy\u015b pozna\u0142em pisarza Grzegorza Musia\u0142a. Napisa\u0142 wiele bardzo dobrych, kontrowersyjnych ksi\u0105\u017cek; w kontrowersyjno\u015bci wi\u00f3d\u0142 prym przed Witkowskim. De facto jest od niego du\u017co m\u0105drzejszy. Sk\u0142\u00f3ci\u0142 si\u0119 ze \u015brodowiskiem literackim, ale jako dobrze sytuowanemu lekarzowi niezbyt mu zale\u017cy na znajomo\u015bciach. Jego ksi\u0105\u017cki nie doczeka\u0142y si\u0119 jednak wielu przek\u0142ad\u00f3w. Taki stan rzeczy t\u0142umaczy\u0142 mi polsko\u015bci\u0105, kt\u00f3ra wype\u0142nia nasze utwory. A ja sobie my\u015bl\u0119, \u017ce mo\u017cemy jeste\u015bmy zbyt s\u0142abi, aby nas t\u0142umaczy\u0107. Ksi\u0105\u017cek polskich autor\u00f3w nie ma w zagranicznych ksi\u0119garniach. Wyj\u0105tek stanowi\u0105 utwory Sapkowskiego, Mi\u0142osza, Szymborskiej. Znajdziemy natomiast dzie\u0142a pi\u0119tnastu wsp\u00f3\u0142czesnych pisarzy w\u0119gierskich. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na fakt, \u017ce W\u0119grzy pisz\u0105 o sprawach zakorzenionych w tradycji ich kraju. Nie uciekaj\u0105 w uniwersa europejskie. Mo\u017ce jeste\u015bmy \u017ale promowani, a mo\u017ce po prostu tworzymy kiepsk\u0105 literatur\u0119? Nie istnieje bowiem na \u015bwiecie \u017caden antypolski spisek. Rozmawia\u0142em z pisarzem Radkiem Knappem, pisz\u0105cym w j\u0119zyku niemieckim, na ten temat. On wyra\u017anie powiedzia\u0142, \u017ce nasze utwory nie s\u0105 t\u0142umaczone w Niemczech, Austrii z powodu s\u0142abej konstrukcji fabularnej i przynudzania.<em> <\/em><\/p>\n<p><strong>Pa\u0144skie ksi\u0105\u017cki s\u0105 jednak przek\u0142adane.<\/strong><\/p>\n<p>I to na takie dziwne j\u0119zyki jak wietnamski, bu\u0142garski, ale te\u017c hiszpa\u0144ski, tylko \u017ce w Wenezueli. Wietnam jest bardzo wiejskim krajem. Podczas rozmowy z t\u0142umaczem us\u0142ysza\u0142em, \u017ce Polacy s\u0105 Azjatami Europy, a Wietnamczycy Polakami Azji. Oba pa\u0144stwa maj\u0105 te\u017c swoich wielkich braci: Chiny oraz Rosj\u0119. W Wietnamie mia\u0142em najwi\u0119kszy nak\u0142ad \u2013 sto osiemdziesi\u0105t tysi\u0119cy egzemplarzy, podczas gdy w Polsce nak\u0142ad wyni\u00f3s\u0142 osiemna\u015bcie tysi\u0119cy. Mentalnie jeste\u015bmy bardzo blisko. Na marginesie, Wietnamczycy zawie\u017ali moje ksi\u0105\u017cki do bibliotek w Australii. Mo\u017cna sprawdzi\u0107 w Internecie. Pisarza cieszy, kiedy jego ksi\u0105\u017cki \u017cyj\u0105 w\u0142asnym \u017cyciem, po wietnamsku w Brisbane.<\/p>\n<p><strong>Zosta\u0144my przy polsko\u015bci. W XXI wieku trzeba jej szuka\u0107 na prowincji, a mo\u017ce w miastach, do kt\u00f3rych ludzie nieustannie stamt\u0105d wyje\u017cd\u017caj\u0105? W wierszu <em>Odjazd<\/em> napisa\u0142 pan: \u201eDrzewo objawienia przygniot\u0142o mnie swoimi ci\u0119\u017ckimi konarami\u201d.<em> <\/em>To drzewo by\u0142o w\u0142a\u015bnie obrazem przej\u015bcia ze wsi do miasta.<\/strong><\/p>\n<p>To wszystko rozmywa si\u0119. Powstaje pytanie, czy jest sens powstrzymywa\u0107 ten proces? Kiedy wyje\u017cd\u017ca\u0142em z Pi\u00f3rkowa, panowa\u0142y tam zasady: \u201eCh\u0142op na zagrodzie r\u00f3wny wojewodzie. Nie sprzedajemy ziemi rodzinnej\u201d itd. Te has\u0142a jako\u015b we mnie zosta\u0142y. Nie pal\u0119 si\u0119 do sprzeda\u017cy swojego rodzinnego domu. Przy okazji ostatniego turnieju pi\u0142karskiego w Berlinie dziennikarze \u201ePrzegl\u0105du Sportowego\u201d dziwili si\u0119, jak mog\u0119 brata\u0107 si\u0119 z Niemcami. Jeden z oponent\u00f3w zarzuci\u0142 mi nawet, \u017ce jestem za m\u0142ody, aby zna\u0107 histori\u0119. Histori\u0119 znam akurat bardzo dobrze. Wiedza o zasz\u0142o\u015bciach historycznych nie przeszkadza mi, w obecnej sytuacji, wyprze\u0107 bolesne wspomnienia. Najfajniejszym rozwi\u0105zaniem by\u0142oby upowszechnienie kosmopolityzmu, a z drugiej strony pozostanie przy tradycyjnych warto\u015bciach, jak w Wielkiej Brytanii, gdzie poszczeg\u00f3lne pa\u0144stwa zachowa\u0142y swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107.<\/p>\n<p><strong>M\u00f3wi\u0142 pan o wielu odniesieniach intertekstualnych do literatury francuskiej w swojej najnowszej powie\u015bci <em>N\u0119dzole<\/em>. Chc\u0119 zapyta\u0107 o inne odniesienie, o <em>Ksi\u0119gi narodu i pielgrzymstwa polskiego<\/em> Adama Mickiewicza. Dzie\u0142o wieszcza pe\u0142ni wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 w rozwoju fabularnym wydarze\u0144, ale, co najwa\u017cniejsze, bohater szczeg\u00f3\u0142owo analizuje przekaz ideowy z XIX wieku: \u201eI um\u0119czono nar\u00f3d polski, i z\u0142o\u017cono w grobie, a kr\u00f3lowie wykrzykn\u0119li: Zabrali\u015bmy i pochowali\u015bmy Wolno\u015b\u0107\u201d. Romantyzm jawi si\u0119 tutaj epok\u0105 wci\u0105\u017c \u017cyw\u0105, tw\u00f3rcz\u0105, inspiruj\u0105c\u0105. Nie przedstawi\u0142 go pan jako martwy znak. Wr\u0119cz przeciwnie, uda\u0142o si\u0119 chyba \u00f3w znak zaktualizowa\u0107.<\/strong><\/p>\n<p>Zaskakuj\u0105co \u017cywe s\u0105 mi\u0119dzynarodowe stereotypy. Reprezentacja Polskich Pisarzy ma teraz regularny kontakt z Niemcami, Ukrai\u0144cami, Izraelczykami. Wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce grupy artyst\u00f3w powinny cechowa\u0107 si\u0119 wi\u0119kszym dystansem do kultury, to\u017csamo\u015bci narodowej etc. Grali\u015bmy mecz z Niemcami we Lwowie. Najostrzej grali, zar\u00f3wno po naszej stronie, jak i stronie przeciwnik\u00f3w, autorzy ksi\u0105\u017cek dla dzieci. Niemiec co jaki\u015b czas rzuca\u0142 pewne drobne przekle\u0144stwo, a Polak by\u0142 pewien, \u017ce chodzi o bardzo obra\u017aliwe s\u0142owo. W pewnym momencie dosz\u0142o mi\u0119dzy nimi do regularnej bijatyki. Na wspomnianych przeze mnie turniejach w Berlinie i Frankfurcie Niemcy przegrali z nami dwa razy. Odczuli te pora\u017cki bardzo dotkliwie. Jeszcze dzisiaj dosta\u0142em e-maila od organizatora o nast\u0119puj\u0105cej tre\u015bci: \u201ete zwyci\u0119stwa by\u0142y lekarstwem dla polskiej duszy\u201d. My cieszymy si\u0119 po prostu ze zwyci\u0119stw i progresu, kt\u00f3ry one oznaczaj\u0105. Podobnie ambicjonalnie potraktowa\u0142a pora\u017ck\u0119 z nami Reprezentacja Polskich Dziennikarzy. Jak wyje\u017cd\u017ca\u0142em do Francji, wzi\u0105\u0142em do siebie dewiz\u0119 Bobkowskiego z <em>Z dziennika podr\u00f3\u017cy<\/em>: \u201ekto objecha\u0142 Francj\u0119, zwiedzi\u0142 ca\u0142\u0105 Europ\u0119\u201d.<em> <\/em>Romantyzm by\u0142 pewnym etapem, a mieli\u015bmy przecie\u017c \u015bredniowiecznego Galla Anonima, kr\u00f3la Sobieskiego, Marysie\u0144k\u0119, Henryka Walezego. Je\u015bli chodzi o pr\u00f3by zawarcia sojuszu, Francja by\u0142a zawsze wa\u017cnym krajem dla Polski. Taka lepsza, bogatsza siostra. Jako emigranci jeste\u015bmy we Francji traktowani na r\u00f3wni z uchod\u017acami z kraj\u00f3w arabskich. Paradoksalnie, Niemcy lubi\u0105 nas o wiele bardziej. By\u0107 mo\u017ce przyczynili si\u0119 do tego swoj\u0105 gr\u0105 Lewandowski, B\u0142aszczykowski i Piszczek. Nie \u017cartuj\u0119. Kilkadziesi\u0105t bramek Lewandowskiego pomog\u0142o w zwalczaniu z\u0142ego wizerunku Polaka skuteczniej ni\u017c literatura. We Francji romantyzm by\u0142 dla mnie stereotypem, jaki chcia\u0142em zbada\u0107. Wszystko okaza\u0142o si\u0119 \u017cywe. Przyje\u017cd\u017ca taki Pola\u0144ski (tak m\u00f3wi\u0105 na Polaka we Francji) i nie ma szans na cokolwiek. Opr\u00f3cz Pola\u0144skiego jeszcze Andrzej Seweryn zaistnia\u0142 w \u015bwiadomo\u015bci Francuz\u00f3w. Na palcach jednej r\u0119ki mo\u017cna policzy\u0107 Polak\u00f3w, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 przebi\u0107 do kodu kultury francuskiej. Polak-emigrant mierzy si\u0119 we Francji ze stereotypami. Ko\u0144czy si\u0119 to \u2013 jak w <em>N\u0119dzolach<\/em> \u2013 sikaniem na pomnik Mickiewicza. W takich chwilach mamy tego wzorca romantycznego do\u015b\u0107. Czujemy si\u0119 znowu oszukani.<\/p>\n<figure id=\"attachment_27940\" aria-describedby=\"caption-attachment-27940\" style=\"width: 515px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze\/zbigniew-masternak-scyzoryk\/\" rel=\"attachment wp-att-27940\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-27940\" title=\"Zbigniew Masternak, \u201eScyzoryk\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Zysk i S-ka)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-scyzoryk-515x800.jpg\" alt=\"Zbigniew Masternak, \u201eScyzoryk\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Zysk i S-ka)\" width=\"515\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-scyzoryk-515x800.jpg 515w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-scyzoryk-579x900.jpg 579w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-scyzoryk-576x894.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak-scyzoryk.jpg 644w\" sizes=\"(max-width: 515px) 100vw, 515px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-27940\" class=\"wp-caption-text\">Zbigniew Masternak, \u201eScyzoryk\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa Zysk i S-ka)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>A chcia\u0142by pan troch\u0119 powieszczy\u0107? Wyobra\u017ca pan sobie siebie w roli literackiego przewodnika narodu?<\/strong><\/p>\n<p>Nie przekre\u015blam siebie jako pisarza, kt\u00f3ry napisze arcydzie\u0142o. Nigdy nie jestem zadowolony ze swojej prozy. Chocia\u017c re\u017cyser Andrzej Bara\u0144ski wys\u0142a\u0142 do mnie e-maila: \u201ePanie Zbyszku, po \u00abN\u0119dzolach\u00bb jest pan bli\u017cej ni\u017c dalej pe\u0142ni\u201d.<em> <\/em>Ucieszy\u0142em si\u0119, poniewa\u017c on si\u0119 bardzo obawia\u0142, \u017ce, gdy przestan\u0119 pisa\u0107 o swoim naturalnym \u015brodowisku \u015bwi\u0119tokrzyskich op\u0142otk\u00f3w, polegn\u0119. Mam jeszcze du\u017co do poprawienia, ale zaplanowa\u0142em sobie dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat \u017cycia. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce dostan\u0119 tyle czasu na stworzenie arcydzie\u0142a. <em>Ksi\u0119stwo <\/em>jest eksperymentem przeprowadzonym na pisarzu i cz\u0142owieku. Dostrzegam w\u0142asny post\u0119p na podstawie kolejnych ksi\u0105\u017cek. Czy stworz\u0119 epopej\u0119, w kt\u00f3rej odbije si\u0119 nasza rzeczywisto\u015b\u0107? Czas poka\u017ce, na razie za ma\u0142o wody up\u0142yn\u0119\u0142o, \u017ceby tak skonstatowa\u0107. Istotne s\u0105 dla mnie dwa wielkie cykle literatury \u015bwiatowej: egotyczny, <em>W poszukiwaniu straconego czasu<\/em> Marcela Prousta oraz spo\u0142eczny, <em>Komedia ludzka <\/em>Balzaca. <em>Ksi\u0119stwo<\/em> ma \u0142\u0105czy\u0107 zalety obu cykli. Je\u017celi uda mi si\u0119 dor\u00f3wna\u0107 intensywno\u015bci\u0105 pisarstwa wspomnianym autorom, by\u0107 mo\u017ce mam szanse na stworzenie epopei. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce postrzeganie roli pisarza znacznie si\u0119 zmieni\u0142o. Ta zmiana blokuje powstanie takiej osoby jak Mickiewicz. Dzisiaj idolk\u0105 jest Doda. St\u0105d pr\u00f3by kreacji pisarzy wchodz\u0105cych w nowe role, np. Micha\u0142a Witkowskiego, kt\u00f3ry nazywa si\u0119 \u201eprojektantk\u0105 mody\u201d. Chcia\u0142bym by\u0107 kim\u015b takim jak Stefan \u017beromski, wykonawc\u0105 pracy u podstaw. Na spotkaniach autorskich powtarzam m\u0142odym ludziom, \u017ce mo\u017cna wyruszy\u0107 w \u015bwiat i robi\u0107 swoje bez uk\u0142ad\u00f3w, bez \u201eplec\u00f3w\u201d. Na spotkaniach w ma\u0142ych miejscowo\u015bciach chc\u0119 natchn\u0105\u0107 m\u0142odzie\u017c do spr\u00f3bowania znalezienia pracy, kt\u00f3ra b\u0119dzie ich hobby. Ludzie ju\u017c w wieku nastoletnim powinni my\u015ble\u0107 o swojej szansie. Tadeusz Zysk (w\u0142a\u015bciciel wydawnictwa, kt\u00f3re wyda\u0142o moj\u0105 pierwsz\u0105 powie\u015b\u0107 <em>Niech \u017cyje wolno\u015b\u0107<\/em>) kupi\u0142 ode mnie jej maszynopis w Kazimierzu Dolnym. Handlowa\u0142em tam ksi\u0105\u017ckami, a on przebywa\u0142 akurat na urlopie. Powie\u015b\u0107 spodoba\u0142a mu si\u0119, wi\u0119c j\u0105 wyda\u0142. Zapyta\u0142em, dlaczego nie zareagowa\u0142 na maszynopis wys\u0142any do wydawnictwa poczt\u0105. Odpowiedzia\u0142, \u017ce spo\u015br\u00f3d paru tysi\u0119cy przysy\u0142anych w ci\u0105gu miesi\u0105ca propozycji czyta raptem dwie. Nale\u017cy szuka\u0107 innych mo\u017cliwo\u015bci kontaktu z lud\u017ami, kt\u00f3rzy mog\u0105 realnie pom\u00f3c. Prowincjonalny kamikaze powinien pami\u0119ta\u0107, \u017ce trzeba walczy\u0107 o siebie nawet z p\u0119kni\u0119tym \u017cebrem. Wracaj\u0105c do w\u0105tku \u017beromskiego, najgorsze jest to, \u017ce sami pisarze nie wierz\u0105 w jakiekolwiek przewodnictwo. Na jednym ze spotka\u0144 dyskutowa\u0142em z \u0142\u00f3dzkim poet\u0105 Piotrem Macierzy\u0144skim. Kiedy us\u0142ysza\u0142 moje pogl\u0105dy dotycz\u0105ce wsp\u00f3\u0142czesnej roli pisarza, ostro mnie skrytykowa\u0142. Koniec ko\u0144c\u00f3w wyrzuci\u0142 mnie ze znajomych na Facebooku. Wed\u0142ug niego zaprezentowa\u0142em zupe\u0142nie archaiczne my\u015blenie. Mnie natomiast niepokoj\u0105 jego pogl\u0105dy. Dlaczego cz\u0142owiek pisz\u0105cy (zapewne wi\u0119c my\u015bl\u0105cy) nie chce stan\u0105\u0107 w szranki z lud\u017ami pokroju Joli Rutowicz? A ona jako celebrytka mia\u0142a, przez swoje pi\u0119\u0107 minut, mo\u017cliwo\u015b\u0107 kszta\u0142towania ludzkich gust\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>Ot\u00f3\u017c to, Konwicki powiedzia\u0142 niedawno, \u017ce nied\u0142ugo wszyscy zostan\u0105 pisarzami. Obecnie literatura rozrywkowa jest jeszcze chyba skutecznym medium docierania do szerszego grona odbiorc\u00f3w. Spor\u0105 popularno\u015b\u0107 osi\u0105gn\u0119\u0142y krymina\u0142y Zygmunta Mi\u0142oszewskiego.<\/strong><\/p>\n<p>Je\u017celi mieliby\u015bmy walczy\u0107 o rz\u0105d dusz, wbrew pozorom nie czuj\u0119 zagro\u017cenia. Wprawdzie nak\u0142ady powie\u015bci Mi\u0142oszewskiego czy Krajewskiego s\u0105 du\u017co wi\u0119ksze ni\u017c moje, ale z kolei ich dokonania nie dor\u00f3wnuj\u0105 jeszcze osi\u0105gni\u0119ciom Jo Nesb\u00f8, Camilli L\u00e4ckberg. Akcja terrorystyczna w ostatniej powie\u015bci Mi\u0142oszewskiego <em>Bezcenny<\/em> jako\u015b do mnie nie przem\u00f3wi\u0142a. Nasi autorzy krymina\u0142\u00f3w wci\u0105\u017c pozostaj\u0105 dwie klasy ni\u017cej od tw\u00f3rc\u00f3w skandynawskich. Taka literatura jest potrzebna do czytania, ale osobi\u015bcie jednak ci\u0105gle oczekuj\u0119 na wieszcza, kt\u00f3ry zagarnie rz\u0105d dusz i odda ducha naszych czas\u00f3w. Napisze po prostu wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 <em>Lalk\u0119. <\/em>Znowu wracamy do kwestii sterowania rynkiem. Lansowanie krymina\u0142u przez \u201ePolityk\u0119\u201d, \u201eGazet\u0119 Wyborcz\u0105\u201d nie jest do ko\u0144ca czyst\u0105 rozgrywk\u0105 promocyjn\u0105. Raymonde\u2019a Chandlera stawia si\u0119 w kanonie literatury. Gilbert Keith Chesterton \u2013 kolejny \u015bwietny pisarz. Ale&#8230; Gdybym mia\u0142 wybra\u0107 literatur\u0119 warto\u015bciowsz\u0105, wskaza\u0142bym science fiction spod znaku Philipa Dicka czy Lema. Oni napisali naprawd\u0119 genialne rzeczy, kt\u00f3re kiedy\u015b lekcewa\u017cy\u0142em. Okazuje si\u0119, \u017ce tych tw\u00f3rc\u00f3w mo\u017cna por\u00f3wnywa\u0107 z da Vincim. Lem wymy\u015bli\u0142 mn\u00f3stwo poj\u0119\u0107, u\u017cywanych w dzisiejszej kosmonautyce. Chocia\u017c Steven Spielberg jest koniunkturalist\u0105, uchwyci\u0142 w <em>Raporcie mniejszo\u015bci <\/em>na podstawie opowiadania Dicka genialn\u0105 my\u015bl; co\u015b co nap\u0119dza ludzko\u015b\u0107. Krymina\u0142 ludzko\u015bci raczej nie nap\u0119dzi, a literatura science fiction ma takie mo\u017cliwo\u015bci. Da Vinci wymy\u015bli\u0142 pierwszy helikopter, tak samo tw\u00f3rcy science fiction mog\u0105 da\u0107 kopa przysz\u0142o\u015bci. Mog\u0105 wskaza\u0107 kierunek rozwoju in\u017cynierom.<em> <\/em><\/p>\n<p><strong>Jednym z front\u00f3w pa\u0144skiej dzia\u0142alno\u015bci jest wsp\u00f3\u0142praca z filmowcami. Jak podsumuje pan status najnowszego kina polskiego?<\/strong><\/p>\n<p>S\u0142abo\u015bci\u0105 polskiego kina jest brak kontynuacji po dobrym debiucie lub g\u0142o\u015bnym filmie. Lista nazwisk \u201ere\u017cyser\u00f3w jednego dzie\u0142a\u201d jest dosy\u0107 d\u0142uga. Przypomn\u0119 <em>Wymyk <\/em>Grega Zgli\u0144skiego (dla kt\u00f3rego pisz\u0119 obecnie scenariusz), <em>Pr\u0119gi<\/em> Magdaleny Piekorz, <em>Rezerwat<\/em> \u0141ukasza Palkowskiego. Dop\u00f3ki nie padnie drugi, trzeci filmowy \u201estrza\u0142\u201d w dziesi\u0105tk\u0119, re\u017cyser nie zaistnieje w \u015bwiadomo\u015bci widz\u00f3w. Chodzi o co\u015b, co uda\u0142o si\u0119 Pola\u0144skiemu.<\/p>\n<p><strong>Ale czy wina w tej sytuacji le\u017cy wy\u0142\u0105cznie po stronie re\u017cyser\u00f3w?<\/strong><\/p>\n<p>Nie maj\u0105 jaj. Boj\u0105 si\u0119 zaryzykowa\u0107, dlatego decyduj\u0105 si\u0119 na pr\u00f3b\u0119 przekucia sukcesu tymczasowego w sukces komercyjny. Rozpoczynaj\u0105 dochodow\u0105 prac\u0119 w serialach. Czasem na zarabianie srebrnik\u00f3w daj\u0105 si\u0119 skusi\u0107 nawet tw\u00f3rcy niezale\u017cni, tacy jak bracia Matwiejczykowie. Starszy z nich, Dominik, nakr\u0119ci\u0142 bardzo dobr\u0105 komedi\u0119 pt. <em>Kr\u00f3tka histeria czasu. <\/em>Takie przej\u015bcie ko\u0144czy si\u0119 zazwyczaj totalnym rozdarciem. Obecnie Matwiejczykowie, zdaje si\u0119, kr\u0119c\u0105 tylko seriale.<\/p>\n<p><strong>Pa\u0144ska przygoda z filmem ca\u0142y czas trwa, ale najg\u0142o\u015bniejszym tytu\u0142em, z kt\u00f3rym jest pan bezpo\u015brednio zwi\u0105zany, pozostaje <em>Ksi\u0119stwo <\/em>(2011) w re\u017cyserii Andrzeja Bara\u0144skiego. Jak z perspektywy czasu ocenia pan recepcj\u0119 tego wa\u017cnego, zaanga\u017cowanego spo\u0142ecznie dzie\u0142a?<\/strong><\/p>\n<p>Recenzje <em>Ksi\u0119stwa<\/em> by\u0142y skrajne. Redaktor nowojorskiego periodyku stwierdzi\u0142, \u017ce by\u0142 to film dziesi\u0119ciolecia w kinie europejskim. By\u0142a \u015bwietna recenzja w \u201eVariety Reviev\u201d, najwa\u017cnijszym pi\u015bmie filmowym na \u015bwiecie. Polscy recenzenci odnosili si\u0119 pocz\u0105tkowo do filmu ch\u0142odno. Zmienili zdanie dopiero po festiwalu w Karlowych Varach, gdzie obraz przyj\u0119to znakomicie. Po <em>Ksi\u0119stwie<\/em> nie chcia\u0142em rozmienia\u0107 si\u0119 na drobne. Dlatego nie zgodzi\u0142em si\u0119 na zmiany, jakie zaproponowa\u0142 producent Kazimierz Rozwa\u0142ka w tek\u015bcie mojego scenariusza pt. <em>Transfer, <\/em>kt\u00f3ry jest dramatem obyczajowym o \u015brodowisku pi\u0142karskim. Rozwa\u0142ka chcia\u0142 na jego podstawie wyprodukowa\u0107 g\u0142upi\u0105 komedyjk\u0119. Nie mog\u0142em si\u0119 zgodzi\u0107 nawet za du\u017ce pieni\u0105dze. Wol\u0119 poczeka\u0107 na Zanussiego, Zgli\u0144skiego, Bara\u0144skiego. <em>Ksi\u0119stwo <\/em>pozostanie w historii filmu polskiego jako wa\u017cne kino spo\u0142eczne. Nie mog\u0142em si\u0119 degradowa\u0107. S\u0105dz\u0119, \u017ce <em>Ksi\u0119stwo <\/em>zosta\u0142o skrzywdzone, pomini\u0119te przez nowobogackich, kt\u00f3rzy wol\u0105 zapomnie\u0107 o swoich wiejskich korzeniach. By\u0107 mo\u017ce znowu chodzi\u0142o o pewne zakulisowe rozgrywki. Mo\u017ce zaszkodzi\u0142 sobie sam Bara\u0144ski, kt\u00f3ry rok wcze\u015bniej przewodniczy\u0142 gdy\u0144skiemu jury. Zadzwoni\u0142 do mnie w\u00f3wczas producent jednego z film\u00f3w pomini\u0119tych w Gdyni i powiedzia\u0142: \u201eTy znasz tego chu&#8230; Bara\u0144skiego? Powiedz mu, \u017ce go zaj&#8230;\u201d. Moim zdaniem Bara\u0144ski w z\u0142ym momencie da\u0142 si\u0119 nam\u00f3wi\u0107 na szefostwo w komisji festiwalu w Gdyni. Zderzenie filmowego p\u00f3\u0142\u015bwiatka z lud\u017ami pokroju Bara\u0144skiego przynosi niekiedy op\u0142akane skutki.<\/p>\n<p><strong>A jak uk\u0142ada\u0142a si\u0119 wsp\u00f3\u0142praca na linii: pisarz-re\u017cyser?<\/strong><\/p>\n<p>Bara\u0144ski pyta\u0142 mnie o wiele szczeg\u00f3\u0142\u00f3w. Scenariusz napisa\u0142 sam, chocia\u017c wiele dialog\u00f3w przepisa\u0142 w skali 1:1, wi\u0119c <em>Ksi\u0119stwo<\/em> jest wiern\u0105 adaptacj\u0105 powie\u015bci. Pami\u0119tam te\u017c weso\u0142e sytuacje. Bara\u0144ski z Petryckim przyjechali na miejsce szuka\u0107 \u017ar\u00f3de\u0142ka na szczycie g\u00f3ry, gdzie mia\u0142 strzela\u0107 sobie w kolano jeden z bohater\u00f3w. Traf chcia\u0142, \u017ce po\u015br\u00f3d kilkudziesi\u0119ciu autochton\u00f3w trafili na nierdzennego mieszka\u0144ca wioski. Napotkany cz\u0142owiek wyprowadzi\u0142 ich gdzie\u015b daleko, ale \u017ar\u00f3de\u0142ka nie znalaz\u0142. Nie zna\u0142 dostatecznie \u015bwi\u0119tokrzyskich teren\u00f3w. P\u00f3\u017aniej re\u017cyser ju\u017c mnie pyta\u0142 o takie szczeg\u00f3\u0142y.<\/p>\n<p><strong>Jak pan zareagowa\u0142 na tragiczne zako\u0144czenie filmu?<\/strong><\/p>\n<p>Pocz\u0105tkowo zdenerwowa\u0142em si\u0119. Potem zacz\u0105\u0142em patrze\u0107 na \u015bmier\u0107 mojego bohatera inaczej. On musia\u0142 si\u0119 zmieni\u0107. Aby sko\u0144czy\u0107 z miotaniem si\u0119 mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi rzeczami powinien przeistoczy\u0107 si\u0119, zgin\u0105\u0107 mentalnie. Ja r\u00f3wnie\u017c umar\u0142em metaforycznie. Przejawia si\u0119 to na przyk\u0142ad tym, \u017ce przesta\u0142em m\u00f3wi\u0107 gwar\u0105. Jeszcze kilka lat temu toczy\u0142em \u2013 prowadzone gwar\u0105 \u2013 rozmowy telefoniczne z bratem. Rozmawiali\u015bmy niejako w ukryciu. Od d\u0142u\u017cszego czasu m\u00f3wimy ze sob\u0105 poprawn\u0105 polszczyzn\u0105.<\/p>\n<p><strong>Obejrza\u0142em <em>Ksi\u0119stwo <\/em>ze swoimi znajomymi. Ich g\u0142\u00f3wnym zarzutem by\u0142o rzekome wypaczenie \u015bwiata polskiej wsi. <\/strong><\/p>\n<p>Absolutnie nie zgadzam si\u0119. Gdzie\u015b w prowincjonalnej bibliotece znalaz\u0142em niedawno na p\u00f3\u0142ce ksi\u0105\u017cek niechcianych zbi\u00f3r felieton\u00f3w Tadeusza Boya-\u017bele\u0144skiego pt. <em>Reflektorem w mrok. <\/em>W jednym z tekst\u00f3w Boy relacjonuje premier\u0119 <em>Wesela<\/em> Wyspia\u0144skiego. \u017bele\u0144ski nabija si\u0119 troch\u0119 z autora dramatu, opisuj\u0105c wyimaginowan\u0105 scenk\u0119 z biegaj\u0105cym po Krakowie Wyspia\u0144skim, kt\u00f3ry dopisuje na plakatach anonsuj\u0105cych <em>Wesele<\/em> nazwiska pierwowzor\u00f3w postaci, np. Lucjana Rydla, Kazimierza Przerw\u0119-Tetmajera, Stanis\u0142awa Przybyszewskiego itd. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni czytelnicy traktuj\u0105 ten dramat jako dokument historyczny, kt\u00f3ry doczeka\u0142 si\u0119 opas\u0142ych tom\u00f3w opracowa\u0144. Dla Boya-\u017bele\u0144skiego <em>Wesele <\/em>by\u0142o relacj\u0105 z rzeczywistego wesela. Na tej samej zasadzie dla mnie rzeczywisto\u015bci\u0105 jest \u015bwiat <em>Ksi\u0119stwa<\/em>, w kt\u00f3rym opisa\u0142em swoich autentycznych s\u0105siad\u00f3w, prawdziwe przygody. Gdy kto\u015b usi\u0142uje mnie przekona\u0107, \u017ce wypisa\u0142em bzdury, po prostu mnie obra\u017ca. A przecie\u017c i tak pomin\u0105\u0142em niekt\u00f3re fakty. Pami\u0119tam tak\u0105 przygod\u0119: dyskoteka, godzina trzecia nad ranem. Pod dyskotek\u0119 podje\u017cd\u017ca kombajn, parkuje obok samochod\u00f3w. Ukurzony \u017cniwiarz po prostu zjecha\u0142 z pola, aby wypi\u0107 kilka piw i pota\u0144czy\u0107 z dziewczynami. Wychodzi o godzinie pi\u0105tej. Po chwili stwierdza, \u017ce skradziono mu kombajn. Prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107 tak\u0105 scen\u0119 w <em>Ksi\u0119stwie<\/em>. Kto\u015b pomy\u015bli: groteska, absurd spod znaku Gombrowicza, Ionesco, Rolanda Topora razem wzi\u0119tych. Ale tak by\u0142o naprawd\u0119.<\/p>\n<p><strong>Ciekawe jakie b\u0119dzie podej\u015bcie czytelnik\u00f3w do autentyzmu <em>N\u0119dzoli<\/em>.<\/strong><\/p>\n<p>To nast\u0119pny problem. Zaczynaj\u0105 si\u0119 ju\u017c nawet dyskusje na forach o nowej ksi\u0105\u017cce Masternaka. Ksi\u0105\u017cka wesz\u0142a mi\u0119dzy ludzi. Zobaczymy, jak zareaguj\u0105 polscy czytelnicy przebywaj\u0105cy na emigracji. Mo\u017ce powiedz\u0105: \u201eOk, to prawdziwy obraz \u017cycia na obczy\u017anie, ale po co o tym pisa\u0107?\u201d.<em> <\/em>Wiesz co\u015b na temat mniejszo\u015bci Uzbek\u00f3w w Kazachstanie?<\/p>\n<p><strong>Nie.<\/strong><\/p>\n<p>Ale jakiego\u015b Polaka przebywaj\u0105cego na emigracji znasz?<\/p>\n<p><strong>Tak.<\/strong><\/p>\n<p>No w\u0142a\u015bnie. Dzisiaj prawie wszyscy znamy kogo\u015b takiego, wi\u0119c nie jest to temat Uzbek\u00f3w w Kazachstanie. Pytanie: dlaczego o tym nie piszemy? Emigracja towarzyszy ludzko\u015bci od zarania dziej\u00f3w. Emigracja zmienia ca\u0142e kultury. W ci\u0105gu ostatnich dziesi\u0119ciu lat cywilizacja niemiecka bardzo si\u0119 zmieni\u0142a. Wystarczy popatrze\u0107 na reprezentacj\u0119 Niemiec w pi\u0142ce no\u017cnej. Graj\u0105 w niej Hindusi, Turcy, Polacy, Alba\u0144czycy. Niemcy na nap\u0142ywie ludno\u015bci wiele zyska\u0142y i doskonale rozumiej\u0105 ten fakt. Warto jednak sobie postawi\u0107 pytanie, jak emigranci na obczy\u017anie si\u0119 czuj\u0105? Zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce w og\u00f3le nie chc\u0105 o tym m\u00f3wi\u0107. Mia\u0142em mie\u0107 spotkanie w Kilonii, z kt\u00f3rego ostatecznie wycofa\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bciciel lokalu, poniewa\u017c obawia\u0142 si\u0119 zrujnowania pomieszczenia przez Polak\u00f3w, co ju\u017c wcze\u015bniej si\u0119 wydarzy\u0142o. Spotkanie w Wiedniu konkurencyjna polska grupa zag\u0142uszy\u0142a imprez\u0105 discopolow\u0105. Nasza emigracja zarobkowa buntuje si\u0119 przeciwko tej ksi\u0105\u017cce.<em>\u00a0<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ksi\u0105\u017cka zawsze b\u0119dzie dobra lub s\u0142aba. Literatura nie jest demokratyczna, dlatego nie mo\u017ce jej pom\u00f3c \u017cadna podp\u00f3rka ani proteza. Ponadto b\u0142\u0119dem jest zas\u0142anianie si\u0119 polsko\u015bci\u0105, przez kt\u00f3r\u0105 rzekomo nie chc\u0105 nas t\u0142umaczy\u0107 na \u015bwiecie. Pisarze dzisiaj nie maj\u0105 jaj. By\u0107 mo\u017ce s\u0105 tak st\u0142amszeni walk\u0105 o przetrwanie, elementarne wydatki, \u017ce osi\u0105gni\u0119cie poziomu Tomasza Manna, Prusa, Sienkiewicza nigdy nie b\u0119dzie mo\u017cliwe. <\/p>\n","protected":false},"author":531,"featured_media":27798,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65],"tags":[484,3205,3527],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[3526,3200],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Pisarze powinni mie\u0107 pojemne kosze<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Pisarz Zbigniew Masternak w rozmowie z Paw\u0142em Jaskulskim.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak.jpg\",\"width\":\"750\",\"height\":\"1000\",\"caption\":\"Zbigniew Masternak \u2013 polski prozaik, autor scenariuszy filmowych, dramaturg, 2012, fot. Renata Masternak (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze\",\"name\":\"Pisarze powinni mie\u0107 pojemne kosze\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2015-01-30T17:00:47+00:00\",\"dateModified\":\"2015-02-05T10:09:44+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/3b8a576e93a4665d3efe4a06d023c488\"},\"description\":\"Pisarz Zbigniew Masternak w rozmowie z Paw\u0142em Jaskulskim.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Pisarze powinni mie\u0107 pojemne kosze\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/3b8a576e93a4665d3efe4a06d023c488\",\"name\":\"Zbigniew Masternak\",\"description\":\"Zbigniew Masternak (ur. 1978) \u2013 prozaik, scenarzysta, dramaturg, reporta\u017cysta i pi\u0142karz. Pochodzi z Pi\u00f3rkowa w G\u00f3rach \u015awi\u0119tokrzyskich, mieszka w Pu\u0142awach. Autor czterech powie\u015bci \u2013 Niech \u017cyje wolno\u015b\u0107 (2006), Chmuro\u0142ap (2006), Scyzoryk (2008), N\u0119dzole (2014) \u2013 tworz\u0105cych nadal rozbudowywany cykl zatytu\u0142owany Ksi\u0119stwo, b\u0119d\u0105cy pr\u00f3b\u0105 opisania \u017cycia, od dzieci\u0144stwa do \u015bmierci. Na podstawie jego prozy zrealizowano trzy filmy, Wi\u0105zank\u0119 w re\u017cyserii Cezarego Fili (2003), Stacj\u0119 Mirsk w re\u017cyserii Roberta Wrzoska (2005) oraz Ksi\u0119stwo w re\u017cyserii Andrzeja Bara\u0144skiego (2010).\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/zbigniew-masternak\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Pisarze powinni mie\u0107 pojemne kosze","description":"Pisarz Zbigniew Masternak w rozmowie z Paw\u0142em Jaskulskim.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/zbigniew-masternak.jpg","width":"750","height":"1000","caption":"Zbigniew Masternak \u2013 polski prozaik, autor scenariuszy filmowych, dramaturg, 2012, fot. Renata Masternak (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze","name":"Pisarze powinni mie\u0107 pojemne kosze","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze#primaryimage"},"datePublished":"2015-01-30T17:00:47+00:00","dateModified":"2015-02-05T10:09:44+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/3b8a576e93a4665d3efe4a06d023c488"},"description":"Pisarz Zbigniew Masternak w rozmowie z Paw\u0142em Jaskulskim.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/zbigniew-masternak-pawel-jaskulski-pisarze-powinni-miec-pojemne-kosze#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Pisarze powinni mie\u0107 pojemne kosze"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/3b8a576e93a4665d3efe4a06d023c488","name":"Zbigniew Masternak","description":"Zbigniew Masternak (ur. 1978) \u2013 prozaik, scenarzysta, dramaturg, reporta\u017cysta i pi\u0142karz. Pochodzi z Pi\u00f3rkowa w G\u00f3rach \u015awi\u0119tokrzyskich, mieszka w Pu\u0142awach. Autor czterech powie\u015bci \u2013 Niech \u017cyje wolno\u015b\u0107 (2006), Chmuro\u0142ap (2006), Scyzoryk (2008), N\u0119dzole (2014) \u2013 tworz\u0105cych nadal rozbudowywany cykl zatytu\u0142owany Ksi\u0119stwo, b\u0119d\u0105cy pr\u00f3b\u0105 opisania \u017cycia, od dzieci\u0144stwa do \u015bmierci. Na podstawie jego prozy zrealizowano trzy filmy, Wi\u0105zank\u0119 w re\u017cyserii Cezarego Fili (2003), Stacj\u0119 Mirsk w re\u017cyserii Roberta Wrzoska (2005) oraz Ksi\u0119stwo w re\u017cyserii Andrzeja Bara\u0144skiego (2010).","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/zbigniew-masternak"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27790"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/531"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27790"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27790\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27798"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27790"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27790"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27790"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=27790"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=27790"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}